

D3897

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ཨ་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་བི་ནི་ཥྩ་ཡ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་རྣམས་སྤྲོས་དང་བཅས་པ་ནི། །དཔལ་ལྡན་རང་ཉིད་ཀུན་མཁྱེན་ནས། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ གསུང་གང་།།ཐམས་ཅད་རིག་པ་དེ་ལ་འདུད། །ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་ཐུབ་པས་གསུངས། །དེ་དག་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། །བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་དྲན་ཕྱིར་བཤད། །ཆོས་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི བླ་ན་ཡོད་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ འདུས་བྱས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའོ། ། འདུས་མ་བྱས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་སྤང་བྱ་དང་བླང་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་བླང་བྱ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ བསྟན་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟག་པའི་འགོག་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ སུ་གཏོགས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་ བདེན་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ་དང་འགོག་པས་ཐོབ་པ་དང་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ ཕུང་པོས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་།ཚོར་བའི་ཕུང་པོས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་ ནི།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་།སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའོ།

梵语：Saṃskṛta Asaṃskṛta Viniścaya Nāma
藏语：有为与无为决定论
顶礼佛陀！
诸法具有戏论，
吉祥自身遍知已，
如是为诸有情说，
顶礼一切智者。
法有有为无为，
牟尼略说如是，
为令自身忆持，
今当宣说决定。
法略说有二种，即：有为法和无为法。
其中有为法是无常性，无为法是常住性。
又有为法是世俗谛，无为法是胜义谛。
又有为法是缘起法，无为法是非缘起法。
又有为法是有上，无为法是无上。
又有为法是世间和出世间，无为法唯是出世间。
又有为法是有色和无色，无为法唯是无色。
又有为法是有漏和无漏，无为法唯是无漏。
又有为法是有烦恼和无烦恼，无为法唯是无烦恼。
又有为法是杂染和清净，无为法唯是清净。
又有为法是应断和应取，无为法唯是应取。
又有为法是应依和不应依，无为法唯是不应依。
又有为法是善、不善和无记，无为法唯是善和无记。
其中善法是一种，即择灭。无记法有二种，即虚空和非择灭。
又有为法是属于欲界、色界和无色界，无为法唯是属于无漏界。
又有为法是苦谛、集谛和道谛，无为法唯是灭谛。
又有为法是由苦所得、由集所得、由灭所得、由道所得和由修所断，无为法唯是不可断。
又有为法是色蕴所摄、受蕴所摄、想蕴所摄、行蕴所摄和识蕴所摄，无为法唯是非蕴所摄。
又有为法是眼处所摄、耳处所摄、鼻处所摄、舌处所摄、身处所摄、意处所摄、色处所摄、声处所摄、香处所摄、味处所摄、触处所摄和法处所摄，无为法唯是法处所摄。

།ཡང་འདུས་བྱས་ནི། མིག་གི་ཁམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནས།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་གཞུང་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གང་འགོག་པའི་བདེན་པས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ནམ་མཁའ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ ནི་འདུས་བྱས་སོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །འདི་གསུམ་རྟག་ཅིང་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །བདག་གིས་སྟོང་ཞིང་བྱེད་པོ་མེད། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ལ་འདི་གསུམ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདུས་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པའོ། །འདི་རྣམས་སུ་རྒས་པ་བསྡུས་པས་བཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི མཚན་ཉིད་ཅེས་ཁ་ཅིག་གོ།།འདུས་བྱས་ནི་འདི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་དྲུག་སྟེ། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་གཅིག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཁྱད་པར་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའིའོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའོ། ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་གི་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྐྱེན་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་ཆོས ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་གེགས་མེད་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་གནས་པས་སོ། །གང་ཆོས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། །སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཕྱི་མ་འདྲ་བ་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གང་ཆོས་ངོ་བོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ཀུན་དུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཡང་གང་རུང་མ་ཚངས་ པས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །རང་གིས་ལ་སྔོན་ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་ནི་སྐལ་ བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་འགའ་ཞིག་གི་ཉོན་མོངས་པ་གོམས་པས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་གང་དེ་ནི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྒྱུའོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཞན་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པས་མངོན་པར་བརླན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མངོན་པར་བརླན་པ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ས་བོན་བཞིན་དུ་བདག་གི་ངོ་བོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ནུས་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སེམས་ཅན་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།

又有为法，从眼界所摄乃至意界所摄，从眼识界所摄乃至意识界所摄，从色界所摄乃至法界所摄。无为法唯为法界所摄。其中如论中将要解释的，灭谛所摄诸法及虚空是无为法。其余一切法是有为法。如是说道：'虚空与灭二，此三常无为，有为皆刹那，无我亦无作。'大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中有为无为分别决定品第一。
其中此三是有为相有为，即生、住、无常。有说包括老在内为四有为相。有为法为生起之故有六因：作因、俱生因、相应因、遍行因、异熟因。彼等因的无差别果唯一，即一切有为法。差别果有四，即：异熟因的异熟果，作因的增上果，同类因与遍行因的等流果，俱生因与相应因的士用果。四缘，即：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
其中有为法自性除自体外的一切法是作因，因为以无碍性安住故。诸法互为果者是互为俱生因，如四大种。前所习同类法为后同类增长因相即同类因，如从善五蕴生善，从染污生染污，从无记生无记。诸法体性俱时所缘成就，若缺一则不成者是相应因，如心与心所。前已生起遍行诸法是后染污法的遍行因，因为是染污法的共因，故异于同类因而别立。由贪等某一烦恼习气而使嗔等一切相续增长。
为摄持自体事故，不善及有漏善法是异熟因。无记亦非，如腐种子力弱故。无漏亦非，为爱所润故，如无润种子无法成就自体功能。其中无记及有漏善不善所成就有情所摄法是异熟果。

།སྔོན་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཆོས་གང་རང་གི་རྒྱུ་དང་འདྲ བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།སྟོབས་གང་གིས་གང་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་འོག་མའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ས་གོང་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ ལྔ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྤངས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ།།གང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ལ་འགོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ལྷན་ཅིག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་དེ་གཉིས་རྩོམ་པ་བྱེད་པས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ཏེ་མ་འོངས་པ་ལ་བྱེད་དོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ་གོ་སྐབས་སྟེར་བས་སོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་འགག་བཞིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཛིན་པས་ སོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནིའང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་རྒྱུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།ཆོས་འདུས་ བྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་མང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །དེའི་སྟེང་ན་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །དེའི་སྟེང་ན་དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི། །གནས་དབྱིབས་བཤད་དེ་འོག་དག་ན། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་ནི། །འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་གྲངས་མེད་དོ། །ཆུ་རྔམ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུའོ། །ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད། །ལྷག་མ་དག་ནི་གསེར་དུ་འགྱུར། །ཞེས སོ།།དེ་ལ་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུས་ལྷག་པའི་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་གྱི་ཚད་དོ། །རྒྱར་ཡངས་པའི་ཚད་ཀྱང་། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི། ། ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །ཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་དབུས་ནི་རི་རབ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་བཞི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། ཤེལ་ལོ། །རི་བོ་རྒྱུད་བདུན་ནི་གསེར་རོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། གཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་། སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། བལྟ་ན་སྡུག་དང་། རྟ་རྣ་རི་དང་། རྣམ་པར་འདུད་དང་། མུ་ཁྱུད་འཛིན་ནོ། །དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཁོར་ཡུག་རི་ནི་ལྕགས་སོ་དགུ་པའོ། །གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ན་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་རི་དགུ་པོ་རྣམས་བྱིང་བའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞི་རང་བཞིན། །ཆུ་རུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ནུབ། །ཆུ་ལས་སྟེང་དུ་རི་བོ་ཡང་། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བརྒྱད་ཅུའོ། །བརྒྱད་པོ་འཕང་དུ་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲི། །དེ་དག་རྔམས་སུ་ འཕང་དང་མཉམ།།ཞེས་སོ། །རི་བོ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ནས་མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་རི་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་བར་དུ་བསིལ་བ་ཞེས་པ་རྒྱ་མཚོ་བདུན་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་གང་བའོ།

除了前生之外的其他有为法是一切有为法的增上果。与自己的因相似的法是等流果。由何种力量而生起的是士用果，如是下地的相应心是上地的禅定，有漏法与无漏法等。
其中除了能作因以外的五种因是因缘。除了阿罗汉最后的心和心所，一切生起的心和心所是等无间缘。色等是眼识等的所缘，一切法是意识的所缘等，这些是所缘缘。任何能作因即是增上缘。
其中趣向灭时，俱生因和相应因二者起作用，因为这二者对俱生果发挥作用。一切相应、遍行、异熟因趣向生起时对未来起作用。等无间缘对正在生起者起作用，因为给予机会。所缘缘对正在灭者起作用，因为执取现在的心和心所。增上缘则以无障碍的体性在一切时位中安住。
此为大班智达十力吉祥友所集《有为无为决定》中第二品《因决定品》。
有为法有二种，即：器世间和有情世间。其中器世间虽有多种，即：乃至虚空边际的风轮。其上是水轮。其上是大自在金轮。
如是说：'彼器世间之，住处形相说，下方有风轮，高度六十俱胝无数。水深十一俱胝，及二万。后高八俱胝，余者成为金。'
其中'余者'是指大自在金轮高度为三俱胝零二万由旬。广度亦如是说：'水轮与金轮，横广十二俱胝，三千五百五十。周围则三倍。'
大自在金轮上方中央是四宝所成的须弥山。其中四宝即是：金、银、琉璃、水晶。七金山即是：持双山、持轭山、檀木山、善见山、马耳山、象鼻山、持边山。其外围是第九铁围山。
金轮上有水轮，深八万由旬，须弥山等九山沉入其中。如是说：'须弥四宝性，沉水八万深，山出水之上，亦高八万许。八山高度半半减，深度与高度相等。'
从妙高山等直至持边山为止，诸山之间有称为'清凉'的七海，充满具八功德之水。

།དེ་ལ་ཆུའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསིལ་བ་དང་། མྱང་བདེ་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། དངས་པ་དང་། དྲི་ངན་པ་མེད་པ་དང་། འཐུང་བ་ན་མགྲིན་པ་མི་འགག་པ་དང་། འཐུངས་ན་ཡང་ལྟོ་བ་ལ་མི་གནོད་པའོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་བར་བདུན་རོལ་མཚོ་ཡིན། །དང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །དེ་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན། །དེ་ཡི་ངོས ལ་སུམ་འགྱུར་ཏེ།།རོལ་མཚོ་གཞན་རྣམས་ཕྱེད་ཕྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་ཁོར་ཡུག་དག་གི་བར་དུ་ནི་བ་ཚྭ་ཅན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། ལྷག་མ་ཕྱི་ཡི་མཚོ་ཆེན་ལ། །འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ་དེ་ལ་ནི། །ཞེས་སོ། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་ཕྱི་རོལ་ ཕྱོགས་བཞིར་གླིང་བཞིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷོ་རུ་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། ནུབ་ཏུ་བ་ལང་སྤྱོད་དང་། བྱང་དུ་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཤར་དུ་ལུས་འཕགས་པོའོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་། འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་ངོས་གསུམ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཏེ་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས། །གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་ བཞི།།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཟླ་གམ་འདྲ། །ངོས་གསུམ་འདི་དང་འདྲ་གཅིག་ལ། །དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །བ་ལང་སྤྱོད་ནི་ཟླུམ་པོ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དབུས་ལ་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ། །སྒྲ་མི་སྙན་བརྒྱད་གྲུ་བཞིར་མཉམ། །ཞེས་སོ། །བར་བར་དུ་ གླིང་བརྒྱད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ལོགས་གཉིས་སུ་རྔ་ཡབ་དང་། རྔ་ཡབ་གཞན་ནོ། །བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ནི། གཡོ་ལྡན་དང་། ལམ་མཆོག་འགྲོའོ། །སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་ནི། ལུས་དང་། ལུས་འཕགས་ པའོ།།འདིར་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་གསུམ་མོ། །ཡང་གསུམ་སྟེ་དགུའོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ན་རི་ཁ་བ་ཅན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ན་ཆུ་དང་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པ་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་གང་བའོ།།དེ་ལས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འབབ་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གཱ་དང་། སིན་དྷུ་དང་། ཤཱི་ཏ་དང་། པཀྵུའོ། །མཚོ་འདིའི་འགྲམ་བྱང་ཕྱོགས་ན་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཡོད་དེ། མཐོ་བ་དང་རྒྱར་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའི་ཚད་དང་ལྡན་པའོ། །གཞི་གང་ ཞིག་གིས་འཛམ་གླིང་ཞེས་གྲགས་པ།།གང་གི་འབྲས་བུ་མངར་དང་རོ་མཆོག་གོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ན་རི་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་བའོ། །འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་དབུས། རྡོ་རྗེའི་གདན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ། མཐོ་རུ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མཐའ་དང་། ཞེང་དུ་ཤིང་རྟ་འཁོར་ ལོའི་ཚད་དང་ལྡན་པ།གང་དུ་སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་འོག་།དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ན་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ་རྔམས་དང་ཞེང་དག་ཏུ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་ ཚད་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལྟར་འདི་ནས་མནར་མེད་པ་འདིའི་འོག་གི་ས་གཞི་ནི་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ། །མནར་མེད་པའི་སྟེང་། གོང་ནས་གོང་དུ་དམྱལ་བ་བདུན་རྣམ་པར་གནས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ངུ་འབོད་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། ཡང་སོས་སོ་ཞེས་མནར་མེད་པའི་ཕྱོགས་བཞི་རུ་ཕྱི་རོལ་འཁོར་ནས་གནས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ། །མནར་མེད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དོ། །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཉེ་འཁོར་གྱི་དམྱལ་བ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི ལྟ་སྟེ།ཀུ་ཀཱུ་ལ་དང་། ཀུ་ཎ་པ་དང་། སྤུ་གྲིས་གཏམས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆུ་བོ་རབ་མེད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ལའང་ཉེ་བའི་དམྱལ་བ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྱོགས་གཞན་གསུམ་ལ་སོ་སོར་བཞི་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བཅུ་དྲུག་གོ། །གཞན་ཡང་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ནི་དམྱལ་ བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐད་དུ་གནས་པ་ཉིད་དོ།

关于水的八支分别是：清凉、饮用舒适、轻盈、柔滑、清澈、无异味、饮用时不会噎住、饮用后不会伤害腹部。
又说：'其中七个是游乐海，第一个有八万由旬，这是内海，其边长三倍，其他游乐海依次减半。'
持轮山与围墙之间是大咸海。又说：'其余外大海有三十二万由旬。'
持轮山外四方有四大洲：南赡部洲、西牛贺洲、北俱卢洲、东胜身洲。又说：'赡部洲三边各二千由旬，形如车形，一边三千五百由旬。东胜身洲如半月形，三边与此相同，一边三百五十由旬。牛贺洲圆形，七千五百由旬，中央三千五百由旬。俱卢洲八千由旬，四边相等。'
中间有八小洲：赡部洲两侧有遮末和胜遮末，牛贺洲有动摇洲和胜道行洲，俱卢洲有俱卢和俱卢眷属洲，东胜身洲有身洲和胜身洲。
此处赡部洲北方有三座黑山，越过后又有三座，再有三座共九座。其彼岸有雪山。其彼岸有宽五十由旬的无热恼池，其水具足八功德。
从此流出四大河：恒河、信度河、徙多河、博叉河。此池北岸有赡部树，高度和宽度各五十由旬。因此而得名赡部洲，其果实甘美味道最佳。
其彼岸有香气山。赡部洲中央有金刚座，由纯金地面形成，高度达赡部洲边际，宽度如车轮，最后身菩萨安住于此，生起金刚喻定。
在此赡部洲之下二万由旬处有无间大地狱，深度和宽度各二万由旬。如是从此至无间地狱下方地基有四万由旬。
在无间地狱上方，由下至上依次安立七层地狱：极热地狱、热地狱、大号叫地狱、号叫地狱、众合地狱、黑绳地狱、等活地狱。一些论师说这些环绕在无间地狱四周。
无间等这些是八大地狱。八大地狱各有十六近边地狱：烧粪地狱、腐尸地狱、剑叶林道等和无渡河。每一方各有四个近边地狱，其他三方也各有四个，共十六个。
此外八寒地狱与诸大地狱相对应而住。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་ཆེན་པོ་དང་། སོ་ཐམས་ཐམས་དང་། ཧ་ཧ་དང་། ཧུ་ཧུ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་གནས་ངེས་པ་མེད་དེ། ཆུ་བོའི་འགྲམ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དང་རི་དང་མྱ་ངམ་ཐང་དང་ཡུལ་ངན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གནས་པའོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་གནས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེ། སྐམ་དང་ཆུ་དང་ནམ་མཁའ་ལའང་། ཞེས་སོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཤིན་རྗེའོ། །དེ་ཡང་འདི་ནས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་འོག་གི་ཆ་ལ། དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱས་མཚམས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་གནས་སའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བརྟེན་པ་ཉིད་དོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ནི་རི་རབ་ལ་སྟེ། བང་རིམ་འོག་མ་ལས་འོག་གི་ནང་ཆེན་པོའི་ཕུག་ན་ཀུན་དུ་གནས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ས་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་གནས་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་གནས་དང་། འཐབ་བྲལ་གྱི་གཞལ་ཡས་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གཞལ་ཡས་དང་། འཕྲུལ་དགའི་གནས་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་གཞལ་ཡས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་གནས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཞི་དང་། རི་བོ་རྒྱུད་བདུན་དང་། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་སྐར་མའི་གཞལ་ཡས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདི་ནས་སྟེང་དུ་བར་སྣང་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ན། རླུང་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། རི་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་སྐར་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་ ཡས་ཁང་རྣམས་རྒྱུ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དག་ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ནས་ཏེ། མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་རིའི་རྩེ་མོ་དང་མཉམ་པར་རྒྱུ་བར་བྱེད་དོ། །ཚད་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའོ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་གོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ན་ ཉི་ཟླ་སྟེ།དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅས། །ཞེས་སོ། །སྐར་མ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཀྱི་ཚད་ནི། གང་དག་ཆུང་བ་དེ་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཙམ་མོ། །ཉི་མའི་གཞལ་ཡས་ཀྱི་འོག་ཕྱི་རོལ་ནི་མེ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཟླུམ་པོ་སྟེ་འོད་ཟེར་ནི་ཚ་བ་དང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཟླ་བའི་གཞལ་ ཡས་ཁང་གི་འོག་ཀྱང་ཆུ་ཤེལ་ཟླུམ་པོ་བསིལ་བ་དང་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་དོ།།ཟླ་བ་གཅིག་གིས་གླིང་བཞིར་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་མཚན་ཕྱེད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སུ་ཉི་མ་ནུབ་ པའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དོ། །བ་གླང་སྤྱོད་དུ་ཤར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླིང་གཞན་ལ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཉི་མའི་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བྷཱ་དྲ་བ་དའི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགུ་ནས་མཚན་མོ་འཕེལ་ལོ། །པཱ་ལ་ གུ་ནའི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགུ་ནས་མཚན་མོ་འགྲིབ་བོ།།གང་གི་ཚེ་མཚན་མོ་འཕེལ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིན་མོ་འགྲིབ་བོ། །གང་གི་ཚེ་ཉིན་མོ་འགྲིབ་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མོ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་སོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དང་པོར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉམས་པར་མཐོང་བ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ གྱིས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོས་གཞན་ལ་གྲིབ་མ་བབས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རྫོགས་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ལོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་བའི་འཚོགས་པ་གང་ལས་དེ་དེ་འདྲ་བ་སྟེ། རེས་འགའ་ནི་ཉམས་པ་དང་ཕྱེད་དང་རྫོགས་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་གསུངས་སོ། །ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་ གཞལ་ཡས་འདི་རྣམས་ལ་ནི།རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ན་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་གནས་སོ། །བང་རིམ་བཞི་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་གནས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཤར་དུ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་དང་། ལྷོ་རུ་འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། ནུབ་ཏུ་མིག་མི་བཟང་དང་། བྱང་དུ་ལུས་ངན་པོའོ།

也就是说，有泡状地狱、大泡状地狱、齿相碰地狱、呵呵地狱、呼呼地狱、青莲花地狱、莲花地狱和大莲花地狱。
近边地狱没有固定位置，它们位于河边、海边、山上、荒野和恶劣地区等处。
旁生的根本住处是大海，也住在陆地、水中和空中。
饿鬼的王是阎罗王。从此处向下五百由旬处，由五百由旬范围所围绕的是王的住处。其他饿鬼则散居各处。
阿修罗住在须弥山，即在最下层台基之下的大洞穴中普遍安住。
欲界诸天的住处有六处，即：四大天王天的住处、三十三天的住处、离诤天宫、兜率天宫、化乐天处和他化自在天宫。
其中四大天王天的住处有三种，即：须弥山的四层台基、七金山和日月星宿宫殿。
从此处向上虚空四万由旬处，有如水轮般的风环绕须弥山，使日月星宿宫殿运行。
其中日月在须弥山的一半处，与持边山的顶峰齐平运行。
月轮的大小是五十由旬。日轮的大小是五十一由旬。
如经中所说：'日月在须弥山一半处，大小为五十一由旬。'
诸星宿宫殿的大小，其中最小的有一俱卢舍。
日宫殿的外下部是圆形火晶性质，放射炽热且极为明亮的光芒。
月宫殿的下部也是圆形水晶，放射清凉明亮的光芒。
一个月亮对四大洲起作用。一个太阳也是如此。
也就是说，当北俱卢洲半夜时，东胜身洲日落，南瞻部洲正午，西牛货洲日出。
其他洲也是如此类推。
在此，由于太阳运行的不同，使得夜晚和白天有增减。
也就是说，从跋达罗巴达黑月初九开始夜晚增长。从颇勒古纳黑月初九开始夜晚减少。
当夜晚增长时白天减少。当白天减少时夜晚增长。
若问为何在白月初一见到月轮缺损？是因为太阳光线照射在月轮的另一面形成阴影，所以见到不圆满的月轮。
或者说是由于运行的聚集，有时见到缺损、一半和圆满，这是古代诸位阿阇黎所说的。
在这些日月等宫殿中，住着四大天王天的诸天。
在第四层台基上住着四大天王。
也就是说，东方持国天王、南方增长天王、西方广目天王、北方多闻天王。

།ཡང་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་དེ། །བར་གྱི་ཐག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ། །སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །བརྒྱད་དང་བཞི་དང་གཉིས་ཐད་འཕགས། །དེ་ལ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་དང་། །ཕྲེང་ཐོགས་དང་ནི་རྟག་མྱོས་དང་། །རྒྱལ་ཆེན་བཞི པའི་ལྷ་རྣམས་གནས།།རི་བོ་བདུན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་། །དེས་ན་དེ་ཡི་ལྷུན་པོ་ཡི། །ཕྱེད་ཀྱིས་འོག་མ་བསྒྲིབས་པའོ། །རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་གནས་ཆུ་དང་ཞེང་དུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །རི་མཆོག་གི་ལོགས་རེ་རེ་ལ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་སྟེ་ཀུན་དུ་ཡོངས་ སུ་འཁོར་བར་བརྒྱད་ཅུའོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ།།དེའི་དབུས་ན་གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་བྱ་བ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་བའི་གནས་སོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། དབུས་ན། གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ། འོག་གཞི་གསེར་བཞིན་བཀྲ་ཞིང་མཉེན། །ལོགས་ལ་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་ དང་གསུམ།།འཕང་དུ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་ཕྱེད། །ཅེས་སོ། །གྲོང་ཁྱེར་དེའི་དབུས་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་བཟངས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་དེ། །ལོགས་ལ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །ཞེས་སོ། །གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ ཕྱོགས་བཞི་རུ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཞི་རྣམས་སོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྩུབ་འགྱུར་དང་། འདྲེས་པའི་ནགས་དང་། དགའ་བའི་ཚལ་ལོ། །སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ས་གཞི་བཟང་པོ་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུར་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རོལ་མོའི་གནས་ཕན་ཚུན་འགྲན་པ་ལྟར་མཛེས་ པ་འཛིན་པའོ།།གྲོང་ཁྱེར་དེའི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ན་ཤིང་ཡོངས་འདུས་བརྟོལ་ཞེས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་དགའ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རྟེན་ནོ། །དེའི་རྩ་བ་སྦོམས་སུ་ཐང་ཀར་དཔག་ཚད་ལྔ་དང་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་གཅིག་གོ། །ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་ འདབ་མ་རྒྱས་པར་གནས་པ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའོ།།དེ་ལ་ཡང་མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་ན་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་རུ་ངད་ལྡན་ཞིང་། རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ངད་ལྡང་ངོ་། །ཤིང་འདི་དག་གི་རྩ་བ་ན་ཤིན་ཏུ་ཆེས་འཇམ་པ་པཱ་ཎ་རུ་ཀམ་པ་ལ་ཞེས་པའི་ བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྲིད་དུ་དཔག་ཚད་དྲུག་ཅུའོ།།ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའི་ཚད་ཙམ་མོ། །རྔམས་སུ་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་བཅོ་ལྔའོ། །བལྟ་ན་སྡུག་གི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་ན་ཆོས་བཟངས་ལྷའི་འདུན་ས་སྟེ། གང་དུ་བསྡད་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ པའི་ལྷ་རྣམས་བྱ་བ་དང་།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བཀའ་འགྲོ་བར་མཛད་པའོ། །རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་གྲུ་བཞི་ལ་ཅོག་བཞི་སྟེ། འཕང་དུ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཅུའོ། །ཁ་ཅིག་གྲུའི་ཅོག་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་གདན་ལྷ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་སོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ལ་ས་གཞི་དང་།ཀུན་འཁོར་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཀུན་འཁོར་དང་། མིང་གཞན་ ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཀུན་འཁོར་དང་། མིང་གཞན་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཀུན་འཁོར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཀུན་འཁོར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་གནས་གསུམ་མོ། །ཚངས་རིས་ཀྱི་ གཞལ་ཡས་ཁང་དང་།ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་གནས་གསུམ་མོ།

又说道：'此处有四层台阶，中间的距离是一万由旬，分别高出一万六千、八千、四千、二千由旬。其上有持钵者、持鬘者、常醉者和四大天王诸天居住。在七座山上，因此须弥山的一半遮蔽了下方诸山。'
须弥山顶三十三天的天界住处纵横八万由旬。有些人说，最胜山每一面各二万由旬，周围共八万由旬。
其中央有名为'妙见城'的帝释天王宫殿。又说：'中央有妙见城，下基金色光洁柔软，四面各二千五百由旬，高一又半由旬。'
该城中央有名为'殊胜'的宫殿，由七宝所成。又说：'其中有殊胜殿，四面各二百五十由旬。'
该城四方有四座园林，即：众车园、粗恶园、杂林园、喜园。这四座园林之间有二十由旬的美好地基，诸天音乐之处相互争妍。
该城东北隅有圆生树。这是三十三天诸天极大欲乐之所依。其树根粗五由旬，高一由旬。枝叶繁茂处达五十由旬。
当其花朵盛开时，顺风飘香达百由旬，逆风飘香达五十由旬。在此树下有极其柔软的般度迦曼巴拉座，是帝释天王所居处，长六十由旬，宽五十由旬，高十五由旬。
妙见城西南隅有善法堂天众集会处，诸三十三天坐于此处议论应做与不应做之事。须弥山顶四角各有一峰，高一万由旬。有些人说四角之峰高五百由旬，是金刚手天神所居之处。
色界有地基和四周围。即：初禅地、二禅地、三禅地、四禅地。初禅周围别名为'无胜处'。二禅周围别名为'殊胜禅'。三禅周围和四禅周围。
其中初禅地有三处：梵众天宫殿、梵辅天宫殿和大梵天宫殿。二禅地有三处。

།འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་ཆུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། འོད་གསལ་ གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གནས་ལ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་ཆུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། ཚད་མེད་དགེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་གནས་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲིན་མེད་ ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་།བསོད་ནམས་འཕེལ་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། མི་ཆེ་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། མི་གདུང་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་། འོག་ མིན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་།།འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་ནི་ལྷུན་པོའི་སྟེང་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གོང་མ་ཉིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ནི་གླིང་བཞིའི་ཚད་ཙམ་མོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་ པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ནི་སྟོང་ཆུང་ངུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ནི་སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་ གོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞལ་ཡས་ཁང་གསུམ་གྱི་ཚད་ནི་སྟོང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །དེ་ལ་གནས་འོག་མར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་མའི་གཞལ་ཡས་ཁང་མཐོང་བ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གནས་གོང་མར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འོག་མའི་གཞལ་ཡས་ཁང་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་འོངས་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁམས་གོང་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་མ་ པ་ཞེས་པ་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ས་གཞི་དང་། ཀུན་འཁོར་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སའོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཀུན་འཁོར་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཀུན་འཁོར་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཀུན་འཁོར་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཀུན་འཁོར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཅི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུ་དང་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་གོ་སྐབས་སམ་བར་ཆོད་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ནི་འཇིག་ བཞིན་པ་དང་འཆགས་བཞིན་པ་ཡིན་པ་དང་།འོག་མིན་ལས་སྟེང་ན་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འོག་ཏུ་ཡང་འོག་མིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གང་ཞིག་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ནས་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གསུམ་གྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་འོག་དང་ སྟེང་དུ་ཚད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བང་རིམ་བཞི་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྩ་བའི་གནས་ཏེ། འདི་ནས་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུའོ། །དེ་ནས་འོག་གི་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ། ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་ནས་སྟེང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སོ། །དེ་ལས་ཡང་འོག་ཏུ་འཛམ་ བུའི་གླིང་དུ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་སྟེང་དུ་འཐབ་བྲལ་གྱི་གནས་སོ།།དེ་ལས་ཡང་འོག་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་གཞལ་ལོ། །ཤིན་ཏུ་མཐོང་ནས་འོག་ཏུ་འཛམ་བུའི་ གླིང་དུ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་སྟེང་དུ་འོག་མིན་གྱི་གནས་སོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འོག་ཏུ་ཇི་སྲིད་གནས་ལས་གནས། །གོང་དུ་དེ་སྲིད་དེ་ལས་དེ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལས་སྟེང་དུ་ཡང་གནས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འདི་ནི་ཐུ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་པས་འོག་མིན་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་སོ།

也就是说，有少光宫殿、无量光宫殿、光明宫殿。第三禅天有三处，也就是说，少净宫殿、无量净宫殿、遍净宫殿。第四禅天有八处，也就是说，无云宫殿、福生宫殿、广果宫殿、无想宫殿、无烦宫殿、善现宫殿、善见宫殿、色究竟宫殿。
有人说无诤天等四天的宫殿量与须弥山顶齐平。另有人说上面的是下面的两倍。初禅天的宫殿量与四大部洲相等。二禅天的宫殿量与小千世界相等。三禅天的宫殿量与二千世界相等。另有人说四禅天的宫殿量与三千大千世界相等。
有人说初禅等三宫殿的量是小千等世界的量。有人说四禅天的宫殿量是无量的。其中，下界天众不能见上界宫殿。上界天众能见下界宫殿。依靠神通或具有神通者可以上升。上界天众下来可以看见，但不能见上界。也不能见上地。
无色界有地基和四周围。也就是说，空无边处地、识无边处地、无所有处地、非想非非想处地。空无边处周围、识无边处周围、无所有处周围、非想非非想处周围。
如是世界无有边际，虚空界有多少，世界就有多少。这些安立并非在十方上下有间隔或阻隔，因为诸世界正在毁坏和形成，色究竟天之上还有欲界，欲界之下还有色究竟天。
从四大天王天等处直至色究竟天为止的二十三处天界的上下量度当如是说：四层台阶是四大天王的根本住处，从此向上四万由旬。从此处到三十三天的距离，与此处到下方瞻部洲的距离相等。再从此向下到瞻部洲有多远，向上到离诤天就有多远。再从此向下到瞻部洲有多远，向上到兜率天宫就有多远。如是广说，一切都如是类推。从善见天向下到瞻部洲有多远，向上到色究竟天就有多远。
如是说道：'下方多远至彼处，上方亦尔至彼处。'再往上确实没有处所。因此是最高处，故称为色究竟天。

།པཎྜི་ཏ་ཆེན་ པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་བ་དང་། བདེ་འགྲོའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་པའོ། །བདེ་འགྲོའི སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་པ་དང་། མིའི་འགྲོ་བ་པ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་པའོ། །འདི་རྣམས་སུ་ལྷ་མིན་གྱི་འགྲོ་བ་པ་བཅུག་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་གནས་པ་དང་། གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་གནས་པ་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་གནས་པའོ། །ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟི་བརྗིད་ཆུང་བ་དང་། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའོ། །དུད་ འགྲོའི་འགྲོ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྐམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མཁའ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །མིའི་འགྲོ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། བ་གླང་སྤྱོད་ཀྱི་གླིང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་གླིང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལུས་འཕགས་པོའི་གླིང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ལྷའི་འགྲོ་བ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་གྱི་ལྷ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི ལྷ་དང་།འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བལྟས་པས་ནི་འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའོ། །ལྷ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འཁྲིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉིས་གཉིས་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། ལག་པས་བཅངས་པ་དང་། བཞད་པ་དང་། བལྟ་བའོ། །དེ་ལ་གཉིས་སྤྲོད་ཀྱི་འཁྲིག་པ་ནི་ས་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་པ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་མི་རྣམས་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ནི་རླུང་གྲོལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམ་པར་འབྲལ་བའོ། །འཁྱུད་པས་འཁྲིག་པ་ནི་འཐབ་བྲལ་རྣམས་འཁྱུད་པ་ཙམ གྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ལག་པས་བཅངས་པ་ནི་དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཞད་པས་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདོད་པའི་ལྷ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ནི་གྲགས་བཞིན་དུ་ལོ་ལྔ་པ་ལྟ་བུ་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་ལོ་བཅུ་པའི་བྱིས་པ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ན་བཟའ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་རུ་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་ལྷའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་ཆུང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་ལྷ་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལྷའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་ཆུང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མེད་དགེའི་ལྷ་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་སྐྱེས་པ ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད།འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲིན་མེད་ཀྱི་ལྷ་དང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་གྱི་ལྷ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནའོ།

这是由大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中的《器世间决定品第三》。
有情世间分为两种，即：凡夫世间和圣者世间。
其中第一种又分为两类，即：恶趣生和善趣生。
其中恶趣生有三种，即：地狱趣、畜生趣和饿鬼趣。
善趣生也有两种，即：人趣和天趣。
又分为五种，即：地狱趣、畜生趣、饿鬼趣、人趣和天趣。
若加入阿修罗趣则成为六种。
其中地狱趣有三种，即：八热地狱、八寒地狱和孤独地狱。
饿鬼趣有两种，即：小威德和大威德。
畜生趣有三种，即：水行、陆行和空行。
人趣有四种，即：生于南赡部洲、生于东胜身洲、生于北俱卢洲和生于西牛贺洲。
天趣有三种，即：欲界天、色界天和无色界天。
其中欲界天有六种，即：四大天王天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天和他化自在天。
这些天人的淫欲有五种，即：二二交合、拥抱、手握、微笑和对视。
其中二二交合的淫欲是地居的四大天王天和三十三天，如同人间一般。他们是通过排出风气来解除欲望的烦恼。
拥抱淫欲是离诤天，仅通过拥抱就能解除欲望的烦恼。
同样，手握是兜率天的方式。
微笑是化乐天和他化自在天的方式。
这六种欲界天人从五岁形态到十岁形态出生。
其中色界天人出生时即具足衣服。
色界天有四种，即：生于初禅天、生于二禅天、生于三禅天和生于四禅天。
其中初禅天有三种，即：梵众天、梵辅天和大梵天。
二禅天有三种，即：少光天、无量光天和光音天。
三禅天有三种，即：少净天、无量净天和遍净天。
四禅天有八种，即：无云天、福生天、广果天，而无想有情则仅是广果天的一部分。

།བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། །གཞན་ ལྔ་ནི་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་སྟེ།འོག་ནས་བཤད་པའི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར། མི་ཆེ་བའི་ལྷ་དང་། མི་གདུང་བའི་ལྷ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་གི་ལྷ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་གི་ལྷ་དང་། འོག་མིན་གྱི་ལྷའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའི་ལྷ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའི་ལྷ་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའི་ལྷ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའི་ལྷའོ། ། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་། །མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དང་། །གླིང་བཅས་དམྱལ་བའི་དབྱེ་བ་ཡིན། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཉི་ཤུའོ། །སྟེང་དུ་གཟུགས་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནོ། །གནས་ནི་སོ་སོར་ཐ་དད་དོ། །འདིར་ནི་བསམ་གཏན་ས་གསུམ་པ། །བཞི་པ་ཡང་ནི་ས་བརྒྱད པའོ།།གཟུགས་མེད་ཁམས་ལ་གནས་མེད་དེ། །ཉེ་བར་སྐྱེ་བས་རྣམ་བཞིའོ། །ལྷ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཚངས་ རིས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་བཅུ་གཉིས་སོ།།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པས་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་ལྔའོ། །འདོད་པ་ན་སྐྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་ལྷ་འགའ་ ཞིག་གོ།།དེ་ཡང་ལྷ་གཞན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་པ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་པའོ། །འདོད་པ་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་འཕྲུལ་པའི་ སེམས་ཅན་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །བདེ་བས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། །བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའོ། །སེམས་ ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་སྐྱེ་བའི་གནས་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་དང་། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་འགྲོ་བ་ནི། སྐྱེ་གནས་བཞི་ཀ་ཡང་ངོ་། །དུད་ འགྲོའི་འགྲོ་བ་ལ་སྐྱེ་གནས་བཞིའོ།།ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ནི། སྐྱེ་གནས་གཉིས་སོ། །དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ནི་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ལྷའི་འགྲོ་བ་ནི་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཡི་དགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་དང་། རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་སོ། །སྲིད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། བར་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་གཉིས་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྲིད་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ སྟེ།འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྲིད་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བར་མའི་སྲིད་པའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་ཤེས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚོགས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། ། སྐྱོན་ནི་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ངག་གི་སྐྱོན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནོ། །ཡོན་པོ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དོ། །སྙིགས་མ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིའོ།

这十二处是近生处。其他五处是净居天，应当归入下文所说的圣者世间不还果之中。其五处是：无烦天、无热天、善现天、善见天、色究竟天。
四无色界天是：空无边处天、识无边处天、无所有处天、非想非非想处天。
地狱、饿鬼、畜生、人类以及六欲天，连同地狱的分类，欲界共有二十处。上方色界有十七处，处所各自不同。此中，第三禅天有三处，第四禅天有八处。无色界无处所，以近生分为四处。
诸天从三种异熟而生：即以持戒异熟相应者生欲界天；以禅定异熟相应者生梵天等十二色界天；以智慧异熟相应者生五净居天。
欲界有三种生处：一些众生各自安住于欲界，如人类和某些天众。其他天众是：四大王天、三十三天、离诤天、兜率天。有些众生能变化欲乐，如化乐天。有些众生受用他化之欲乐，如他化自在天。
有三种乐生：初禅近生、二禅近生、三禅近生。
众生世间有四种生处：化生、胎生、湿生、卵生。其中，人道具有全部四种生处。畜生道有四种生处。饿鬼道有两种生处。地狱道唯有化生一处。天道唯有化生一处。饿鬼有胎生和化生两种生处。
有四种有：死有、中有、生有、本有。又有两种有：现法有和后有。又有三种有：欲有、色有、无色有。又有七种有：地狱有、畜生有、饿鬼有、人有、天有、业有、中有。
有四法不可知：众生蕴、虚空界、世界、佛智。
有三种蕴：名蕴、句蕴、文字蕴。
有三种过失：身过失、语过失、意过失。
有三种邪：身邪、语邪、意邪。
有三种垢：身垢、语垢、意垢。

།བག་མེད་པའི་གནས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་། མྱ་ངན ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་མྱང་བའོ།།མངལ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བླུན་པོའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་མི་ཤེས་སོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །རང་ རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། མེར་མེར་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། ནར་ནར་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། གོར་གོར་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཡང་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁུ་བའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ སྐབས་དང་།མེར་མེར་པོའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སླེ་སླེ་པོའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྙིང་པོའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ གནས་སྐབས་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཏེ། འདི་ལ་ཕྱེ་བས་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྟགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྲིད་དུ་དང་ཞེང་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །མངལ་དུ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཉིད་དགེ་བའི་དུས་ཚིགས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཕ་དང་མ་དག་ཆགས་པས་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །སེམས་ཅན་གནས་པའི་ཆེད་དུ་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རིག་པའི་ཟས་དང་། སེམས་པའི་ཟས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཟས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཆི་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་། སྤྱོད པ་ངན་པ་དང་།འགྲོ་བ་ངན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ངལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། འདོད་པ་ཉམས་པ་དང་། སྤ་ཞུམ་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅི་དང་ཅི་ཞེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྙན་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། སྨོད་པ་དང་། བསྔགས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ བདག་ཅེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྦྱར་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁྲུག་པའི་འཇིགས་པའོ། །ཡང་འཇིགས་པ་བདུན་ ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་རྗེས་སུ་རྩོད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་རྩོད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་དང་། འཚེ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ཆད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པའོ། ། ཡང་འཇིགས་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉེ་བར་གོས་པའི་འཇིགས་པའོ། །ཡང་འཇིགས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཤེས་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པས་འཇིགས་པའོ།

放逸处有三种：即享受欲乐、享受禅定之乐、享受涅槃之乐。
胎藏的四种差别：即一切愚痴众生不知入胎、住胎和出胎。转轮王正确了知入胎。最后有的辟支佛正确了知入胎和住胎。最后有的正等正觉菩萨完全了知入胎、住胎和出胎。
胎位有五个阶段：即凝酪位、胞胎位、血肉位、坚肉位、肢节位。
又有十种胎位：即精血位、凝酪位、软肉位、坚肉位、身形位、自然位、有业位、圆满位，此中又分三种：诸根圆满、相貌圆满、长宽圆满。
入胎的三种因缘：即母亲适时、父母和合、以及中阴身现前。
为使众生存活的四种食：即段食、触食、思食、识食。
苦有三种：即苦苦、行苦、坏苦。
十种损恼：即死亡、烦恼、贫穷、恶行、恶趣、追求疲劳、业障缺法、欲望衰损、怯弱、疑惑。
八种世间法：即得、失、乐、苦、称、讥、毁、誉。
四种颠倒：即于无常计常颠倒、于苦计乐颠倒、于不净计净颠倒、于无我计我颠倒。
这些颠倒各有想颠倒和见颠倒，合为十二颠倒。
烦恼有三种：即烦恼烦恼、业烦恼、生烦恼。
五种怖畏：即忧怖畏、叹怖畏、苦怖畏、不悦怖畏、扰乱怖畏。
又有七种怖畏：即我执诤怖畏、他执诤怖畏、恶趣怖畏、损害怖畏、惩罚怖畏、非偈怖畏、死亡怖畏。
又有一种怖畏：即为八种世间法所染的怖畏。
又有三种怖畏：即无知怖畏、疑惑怖畏、邪知怖畏。

།མངོན་པར་ཞེན པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དོགས་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོགས་པ་དང་། འཇིགས་པའི་དོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་དོགས་པ་དང་། མི་ཤེས་པའི་དོགས་པའོ། །ཁུར་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ཁུར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་དང་། ཁས་བླངས་པའི་ཁུར་དང་། བརྩོན་པའི་ཁུར་རོ། །ཉེས་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། སྒྲིབ པའོ།།ཕོངས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་མེད་པས་ཕོངས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། ཉེ་དུས་ཕོངས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། ལྟ་བས་ཕོངས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་།འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དགའ་བ་དང་རྣམ་པར་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ལོག་པ་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ལོག་ པའི་ངག་དང་།ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ལོག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ལོག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ལོག་པའི་དྲན་པ་དང་། ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་གྲོལ་བའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པའོ།།ཡང་སྒྲིབ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །ཡང་སྒྲིབ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། གཏོང་བའི་སྒྲིབ་པའོ། ། མཐོང་བའི་གེགས་ནི་གསུམ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། མུན་པ་དང་། མིག་གི་རབ་རིབ་པོ། །འདོད་ཚོལ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཚོལ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཚོལ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཚོལ་ལོ། །འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ སྟེ།འདུན་པ་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། རྨོངས་པ་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའོ། །སེར་སྣ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་། རིགས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་། རྙེད་པའི་སེར་སྣ་དང་། ཁ་དོག་གི་སེར་སྣ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣའོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། གཡོ་དང་། སྡིག་པ་འདོད་པ་དང་། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཐ་དད་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཐ་དད་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་གཅིག་ཉིད་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་གཅིག་ཉིད་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས མེད་པ་ན་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའོ། །ཕུང་པོ་ ནི་གསུམ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། མ་ངེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །སྙིགས་མ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ། ། རྣམ་པར་རྒུད་པ་བཞི་སྟེ། ཚེའི་སྙིགས་མས་འཚོ་བ་རྣམ་པར་རྒུད་པ་དང་། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མས་ཕན་འདོགས་པ་རྒུད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མས་བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྒུད་པའོ།

二种执著，即：对欲望的过度执著和对见解的过度执著。
四种疑虑，即：苦的疑虑、恐惧的疑虑、世间八法的疑虑和无知的疑虑。
四种重担，即：蕴的重担、烦恼的重担、承诺的重担和精进的重担。
五种过失，即：痛苦、受用衰损、离喜、束缚和遮蔽。
五种匮乏，即：无病的匮乏、受用的匮乏、亲属的匮乏、戒律的匮乏和见解的匮乏。
六种痛苦，即：生的痛苦、老的痛苦、死的痛苦、与喜乐分离的痛苦、与不喜相遇的痛苦和欲望衰损的痛苦。
十种邪，即：邪见、邪思维、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定、邪智和邪解脱。
二种障，即：烦恼障和所知障。
又有三障，即：烦恼障、所知障和等持障。
又有四障，即：所知障、烦恼障、异熟障和施障。
见的三种障碍，即：无知、黑暗和眼翳。
三种寻求，即：欲寻求、有寻求和梵行寻求。
四种不正行，即：从贪欲而生的不正行、从嗔恨而生的不正行、从恐惧而生的不正行和从愚痴而生的不正行。
五种悭吝，即：住处悭吝、种姓悭吝、利养悭吝、容色悭吝和法悭吝。
六种诤论根本，即：忿怒、覆藏、嫉妒、谄诳、贪求罪恶和执持己见为最胜。
七种识住，即：有情身异想异、有情身异想一、有情身一想异、有情身一想一、无色界空无边处、识无边处和无所有处。
九种有情居处，即：如是七识住、非想非非想处和无想处。
三种蕴，即：正性决定蕴、邪性决定蕴和不决定蕴。
五种浊，即：寿浊、劫浊、烦恼浊、见浊和有情浊。
四种衰损，即：由寿浊导致的生活衰损、由劫浊导致的利益衰损、由烦恼浊和见浊导致的善法衰损、由有情浊导致的自体衰损。

།དེ་ལ་བདག་གི དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྒུད་པ་ལ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚད་ཉམས་པ་དང་། གཟུགས་ཉམས་པ་དང་། ནད་མེད་པ་ཉམས་པ་དང་། སྟོབས་ཉམས་པ་དང་། བློ་ཉམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཉམས་པའོ། །ཡང་ཕོངས་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། ལྟ་བས་ཕོངས་པ་དང་། ཀུན་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། འཚོ་བས་ཕོངས་པའོ། །འཕོ་བ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་འཕོ་བའོ། །ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི ཤེས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟགས་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་དང་། སྨེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། ཉེ་བར་འཁྲུག་པའོ། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ བཅུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་དོན་མེད་པ་སྤྱོད་ཅིང་སྤྱོད་དོ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་གི་དགའ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་དོན་མེད་པ་སྤྱད་ཅིང་སྤྱོད་དོ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གི་མི་དགའ་བ་ ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དོན་ཡོད་པ་སྤྱད་ཅིང་སྤྱོད་དོ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་རིག་པ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་། མི་དགའ་ བ་དང་།སྙང་གླལ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དོ། །བག་ཆགས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་། སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་སོ། །བག་ཆགས་གསུམ་པོ་འདི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཚམས་ སྦྱོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་རྣམ་པར་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།འདིར་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །གང་ལས་ཆེས་ཆུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྒྲ་དང་བྲལ་བ་དང་དབང་པོ་སྤངས པའི་རྫས་བརྒྱད་ལྡན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྫས་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའོ། །འདི་རྣམས་སུ་སྒྲ་རབ་ཏུ་བཅུག་པས་རྫས་དགུ་ལྡན་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྫས་དགུ་ ལྡན་དེ།དེ་ལ་རྫས་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫས་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྫས་སོ། །སྒྲ་དང་བཅས་པ་ན་རྫས་བཅུའོ། །དབང་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྫས་བཅུ་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་རྫས་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫས་དགུ་པོ་དེ་ཉིད་དང་དབང་པོ་རང་རང་གི་རྫས་སོ། ། སྒྲ་དང་བཅས་པ་ན་རྫས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གསུངས་ཏེ། འདོད་ན་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་དེ། །སྒྲ་མེད་པ་མིན་དབང་མེད་མིན། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུའོ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ། །འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་པར་གསུངས་པ་དེས་ན། དེ་དག་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྫས་དྲུག་དང་བདུན་བརྒྱད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཅི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲིབ་བཞིན་པ་ན་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་པོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཅུ་གཅིག་ནི། གོང་མ བདུན་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲན་བདུན་ལ་ལྕགས་སོ། །ལྕགས་བདུན་ལ་རི་བོང་ངོ་། །རི་བོང་བདུན་ལ་ལུག་གོ། །ལུག་བདུན་ལ་གླང་ངོ་། །གླང་བདུན་ལ་ཉི་ཟེར་རོ། །ཉི་ཟེར་བདུན་ལ་རྡུལ་ལོ། །རྡུལ་བདུན་ལ་སྲོ་མའོ། །སྲོ་མ་བདུན་ ལ་ཤིག་གོ།།ཤིག་བདུན་ལ་ནས་སོ།

关于此，我的事物衰退有八种，即：量的衰退、形色的衰退、健康的衰退、力量的衰退、智慧的衰退、记忆的衰退、精进的衰退和教法的衰退。
又有四种匮乏，即：戒律的匮乏、见解的匮乏、行为的匮乏和生计的匮乏。
有两种转变，即：断绝的转变和完全的转变。
知识的违品有三种，即：无知、疑惑的知识和错误的知识。
苦的表征有五种，即：忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼。
恼害事有十种，即：想到'我无意义地行事，正在行事，将要行事'而生起恼害心；想到'我所喜爱悦意者无意义地行事，正在行事，将要行事'而生起恼害心；想到'我所不喜不悦者有意义地行事，正在行事，将要行事'而生起恼害心；对非处也生起恼害心。
昏沉睡眠的原因有五种，即：不知饮食的适量、懈怠、不喜、疲倦和心志消沉。
有三种习气，即：业的习气、烦恼的习气和生的习气。这三种习气成为三种结生，即：业的结生、烦恼的结生和生的结生等。
这是由大班智达十力吉祥善知识所汇集的《有为无为决定论》中第四品《有情世间决定品》。
此中，有情世间和器世间一切色法中最细微者称为极微。比此更小而不可知者即是极微。
欲界中离声且无根的物质生起时具有八事，即：地、水、火、风、色、香、味、触。若加入声音则成为九事具足。
身根极微具九事，即：前述八事加上身根事。若有声则成十事。其他根的极微具十事，即：前述九事加上各自根的事。若有声则成十一事。
如说：'欲界极微八事生，非无声非无根生，具身根者九事生，具余根者十事生。'
由此说明色界中无香味，故彼处极微依次具六事、七事、八事，以此方式而说，不必再作其他解释。
如是，此色法递减至最终即为极微。
极微等十一种名称，上者为下者的七倍，即：七个极微为一微尘，七个微尘为一铁尘，七个铁尘为一兔尘，七个兔尘为一羊尘，七个羊尘为一牛尘，七个牛尘为一游尘，七个游尘为一尘，七个尘为一虮，七个虮为一虱，七个虱为一麦。

།ནས་བདུན་ལ་སོར་མོའི་ཚིགས་སོ། །སོར་མོའི་ཚིགས་གསུམ་ལ་མཛུབ་མོའོ། །ལོགས་ལ་གཞལ་བས། སོར་མོ་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ་གང་ངོ་། །ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུ་གང་ངོ་། །གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ། །རྒྱང་གྲགས་བརྒྱ་ལ་དཔག་ཚད་ དོ།།འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་ཀྱང་། གཞུ་འདོམ་ལྔ་བརྒྱ་རྒྱང་གྲགས་ཏེ། །རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་བ་ལང་འགྲོས། །བ་ལང་འགྲོས་བཞི་དཔག་ཚད་དོ། །ཞེས་སོ། །དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ཅི་སྲིད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་བརྒལ་ བར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་དུས་ལ་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔའོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་པ་ཡང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག་ཅེས་སོ། །དེའི་སྐད་ཅིག་དྲུག་ཅུ་ལ་ཐང་ཅིག་གོ། །ཐང་ཅིག་ སུམ་ཅུ་ལ་ཡུད་ཙམ་མོ།།ན་ལི་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། །ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་གོ། །ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བའོ། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་འཁོར་བའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ལས་གཟུགས་དང་དུས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །བར་དུ་ཚེ་ལོ་ངེས་པ་མེད་པའོ། །ཐ་མར་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའོ། །བ་གླང་སྤྱོད་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །བྱང་གི་སྒྲ མི་སྙན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་སྟོང་ངོ་།།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །དེས་ན་ཚེ་ལོ་ལྔ་བཅུའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་དགུ་བཅུ་ཐམ་པའོ། །མིའི་ལོ་བརྒྱ་ལ་ ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ།།དེས་ན་ཚེ་ལོ་སྟོང་ངོ་། །མིའི་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་བྱེ་བ་གསུམ་དང་ལོ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུའོ། །མིའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་ལ་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་མཚན་ནོ། །དེས་ན་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་ཚེའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་རྩིས་ཀྱིས་ ལོ་བྱེ་བ་བཅུ་བཞི་དང་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུའོ།།མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་ལ་དགའ་ལྡན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་མཚན་ནོ། །དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བཞིའོ། །མིའི་གྲངས་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་བྱེ་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལོ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུའོ། །མིའི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ལ་འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ ཉིན་མཚན་གཅིག་གོ།།དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དོ། །མིའི་གྲངས་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉིས་བརྒྱ་དང་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་སུམ་ཅུ་དང་ལོ་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུའོ། །མིའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ལ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །དེས་ན་ཚེ་ལོ་སྟོང་ ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ།།མིའི་གྲངས་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ་དང་ལོ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉེར་གཅིག་དང་ལོ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུའོ། །ལུས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་ནི། འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་གསུམ་མམ། ཁྲུ་བཞི་པའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་བརྒྱད་དོ།།བ་ལང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་བཅུ་དྲུག་གོ། །བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །རྒྱལ་ཆེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་བཞི་ཆའོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དོ། །འཐབ་བྲལ་བ་ རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཆ་གསུམ་མོ།།དགའ་ལྡན་པའི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་སོ། །འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྐང་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱང་གྲགས་སོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་རྒྱང་གྲགས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དོ། །ནུབ་ཕྱོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་ན་རེ།རྟ་སྟོང་ཕྲག་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་དང་། གདུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་ཙམ་ཉིད་དོ། །ལྷ་རྣམས་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི། །ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་གསུམ། །ཞེས་ཟེར་རོ།

七粒青稞为一指节。三指节为一指。横向测量，二十四指为一肘。四肘为一弓。五百弓为一驿程。一百驿程为一由旬。
上座部经典中也说：'五百弓为一驿程，四驿程为一牛行，四牛行为一由旬。'
时间的最小单位是刹那，即一极微尘越过另一极微尘所需的时间称为刹那。或者，一个力士打响指的时间为六十五刹那。也有说是三十七刹那。一百二十刹那为一刹那时。六十刹那时为一须臾。三十须臾为一昼夜。也称为那利迦。三十昼夜为一月。十二月为一年。
这是大班智达十力吉祥友所著《有为无为决定》中第五品《色法与时间决定品》。
赡部洲初劫人寿无量岁。中期寿命不定。最后寿命为十岁。西牛货洲人寿五百岁。北俱卢洲人寿一千岁。东胜身洲人寿二百五十岁。
人间五十年为四大天王天一昼夜，彼天寿五十岁。按人间计算为九十年。人间一百年为三十三天一昼夜，彼天寿一千岁。按人间计算为三亿六百万年。
人间二百年为离诤天一昼夜，彼天寿二千岁。按人间计算为一亿四百万年。人间四百年为兜率天一昼夜，彼天寿四千岁。按人间计算为五亿七百六十万年。
人间八百年为化乐天一昼夜，彼天寿八千岁。按人间计算为二亿三千零四十万年。人间一千六百年为他化自在天一昼夜，彼天寿一万六千岁。按人间计算为九亿二千一百六十万年。
关于身量：赡部洲人身高三肘半或四肘。东胜身洲人身高八肘。西牛货洲人身高十六肘。北俱卢洲人身高三十二肘。
四大天王天身高四分之一驿程。三十三天身高半驿程。离诤天身高四分之三驿程。兜率天身高一驿程。化乐天身高一又四分之一驿程。他化自在天身高一又二分之一驿程。
西方说一切有部说：'千马拉动的战车和伞盖大小为一由旬。诸天之主帝释的身量为三驿程。'

།ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ ཀྱི་ཚེ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུའོ།།ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་གོ། །འོད་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་སོ། །ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བཞིའོ། །འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ བརྒྱད་དོ།།དགེ་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་གོ། །ཚད་མེད་དགེའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །སྤྲིན་མེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ རྩ་ལྔའོ།།བསོད་ནམས་འཕེལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ལྔ་བཅུའོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །མི་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ངོ་། །མི་གདུང་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ སོ།།གྱ་ནོམ་སྣང་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་བཞིའོ། །བལྟ་ན་སྡུག་གི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དོ། །འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཚེ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་དང་། སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་དང་། སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་དང་། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཚངས་རིས་ ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་།དཔག་ཚད་གཅིག་དང་ཕྱེད་དང་། དཔག་ཚད་གཉིས་དང་། དཔག་ཚད་བཞི་དང་། དཔག་ཚད་བརྒྱད་དང་། དཔག་ཚད་བཅུ་དྲུག་དང་། དཔག་ཚད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔག་ཚད་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། དཔག་ཚད་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ རྩ་ལྔ་དང་།དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་ལྔ་བཅུ་དང་། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཞི་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་དང་སྦྱོར་རོ་ཞེས་སོ། །ངན་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ རྒྱལ་ཆེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དག་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ།།དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་ཐིག་ནག་གི་ཉིན་ཞག་གོ། །དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གོ། །འཐབ་བྲལ་གྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བསྡུས་ འཇོམས་ཀྱི་ཉིན་མཚན་ནོ།།དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་སོ། །དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ངུ་འབོད་དམྱལ་བ་ཆེན་པོའི་ཉིན་མཚན་ནོ། །དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བཞིའོ། །འཕྲུལ་དགའི་ལྷའི་ཚེའི་ཚད་ནི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའི་ཉིན་མཚན་ནོ། །དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དོ། །གཞན་ འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལྷའི་ཚེའི་ཚད་ནི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཚ་བའི་ཉིན་མཚན་ནོ།།དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ། །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་ཚེ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་ཕྱེད་དོ། །མནར་མེད་པའི་ཚེ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ་ཚེ་མཆོག་ཏུ་རིང་བའི་དུད་ འགྲོ་རྣམས་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་སྟེ།དགའ་བོ་དང་ཉེ་དགའ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིའི་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཡི་དགས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གོ། །དེས་ན་ཚེ་ནི་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ།

梵众天的寿命是中劫二十。梵辅天的寿命是中劫四十。大梵天的寿命是一大劫。少光天的寿命是二大劫。无量光天的寿命是四大劫。光明天的寿命是八大劫。少净天的寿命是十六大劫。无量净天的寿命是三十二大劫。遍净天的寿命是六十四大劫。无云天的寿命是一百二十五大劫。福生天的寿命是二百五十大劫。广果天的寿命是五百大劫。无想天的寿命是一千大劫。无烦天的寿命是二千大劫。善现天的寿命是四千大劫。善见天的寿命是八千大劫。色究竟天的寿命是一万六千大劫。空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处的寿命依次是二万大劫、四万大劫、六万大劫、八万大劫。
身量大小依次为：梵众天等诸天的身量依次为半由旬、一由旬半、二由旬、四由旬、八由旬、十六由旬、三十二由旬、六十四由旬、一百二十五由旬、二百五十由旬、五百由旬、一千由旬、二千由旬、四千由旬、八千由旬、一万六千由旬。
恶趣众生中，四大王天的寿量为等活地狱一日一夜。其寿命为五百年。三十三天的寿量为黑绳地狱一日一夜，其寿命为一千年。离诤天的寿量为众合地狱一日一夜，其寿命为二千年。兜率天的寿量为号叫地狱一日一夜，其寿命为四千年。化乐天的寿量为大号叫地狱一日一夜，其寿命为八千年。他化自在天的寿量为炎热地狱一日一夜，其寿命为一万六千年。极热地狱的寿命为半中劫。无间地狱的寿命为一中劫。畜生道无有定数，最长寿的畜生如难陀、跋难陀等寿命为一中劫。人间一月为饿鬼一日一夜，其寿命为五百年。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གྲང་བའི་དམྱལ་བའི་ཚེ་ཚད་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་འདིར་ཏིལ་ཁལ་ཉི་ཤུ་ཤོང་བའི་མ་ ག་དྷཱའི་བྲེ་བོ་ཆེ་རེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བར་བྱས་ཏེ།སྤྱི་ཕུད་དུ་འགྱུར་བ་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ལོ་བརྒྱར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཏིལ་རེ་རེ་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་ན། དགེ་སློང་དག་ཏིལ་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་དེ་སྲིད་དུ་རིམ་པ་འདིས་མྱུར་དུ་ཟད་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ། འདིར་ངས་ཆུ་བུར་ཅན་དུ་གྱུར་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཅི་ལྟར་ཡང་དགེ་སློང་དག་ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཉི་ཤུ་ནི་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན་གྱི་ཉིན་གཅིག་གོ། །ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན་གྱི་ཉི་ཤུ་ནི་ཨ་ཊ་ཊའོ། ། ཊ་ཊའི་ཉི་ཤུ་ལ་ཧ་ཧའོ། །ཧ་ཧ་བ་ཉི་ཤུ་ནི་ཧུ་ཧུ་བའོ། །ཧུ་ཧུ་བ་ཉི་ཤུ་ནི་ཨུཏྤལ་ ལྟར་གས་པའོ།།དེ་ཉི་ཤུ་ལ་པདྨ་ལྟར་གས་པའོ། །པདྨ་ཉི་ཤུ་ལ་པདྨ་ཆེན་པོའོ། །སྒྲ་ངན་སྤངས་ཏེ་བར་དུ་འཆི་བ་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་ལ་བྱང་ན་ནི་ངེས་པའི་ཚེ་ཚད་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ ལས་ལུས་དང་ཚེ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།རྣམ་པར་མི་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་པའི་སེམས་ཅན་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་ནི་མ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་མང་དུ་གསུངས་པས་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ཡིན་ཏེ། སྤྱན་གང་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐའ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ།སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཞིང་ཁ་ཅིག་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་འཆགས་བཞིན་པ་དང་འཇིག་བཞིན་པར་སྣང་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཅི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལས་འཆི་འཕོ་བ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ དང་།བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་། ངན་འགྲོར་ཡང་སྣང་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འཕོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆགས་པར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྣང་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་སངས་རྒྱས་སུ་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ ཅིག་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་བཞིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བཞིན་པ་དང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་འདོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་སྣང་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་ཉན་ཐོས་སུ་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ཅིག་ངེས་པར་འགྲོལ་བཞིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བཞིན་པ་རྣམས་མཁྱེན་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་མཁྱེན་ཞིང་མཐོང་ངོ་། །གང་ཡང་མི་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱི་རོལ པའི་མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་སྣང་བར་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོའི་ཚད་ཙམ་དུ།མི་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་བར་ཡང་དག་པར་འོངས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མང་བ་སྟེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཚད་མེད་པའོ། །འདི་དག་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས པར་མཛད་དོ།

世尊宣说寒地狱的寿量如下：诸比丘，此处有容纳二十斗芝麻的摩揭陀大斗，装得满满的，堆积如山。假设有人每百年取出一粒芝麻，诸比丘，以这样的速度，那堆芝麻尚可穷尽到最后，而我说生于泡泡地狱众生的寿量却不可说尽。诸比丘，如是二十泡泡地狱的时间为一个泡溃地狱的一日。二十泡溃地狱为一阿吒吒地狱。二十阿吒吒为一诃诃地狱。二十诃诃为一呼呼地狱。二十呼呼为一裂如青莲地狱。二十裂如青莲为一裂如红莲地狱。二十红莲为一大红莲地狱。
除去恶声，中间死亡在一切处都有，而在北方则有确定的寿量，此为其义。此为大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中身与寿命决定品第六。
关于不显现行众生，《阿毗达磨俱舍论》中未说，然在诸经等中多有宣说，故此处当说明。如世尊在开示死生智力时所说：此乃如来天眼，以此眼于十方世界法界边际、虚空界边际无量无数超过计数的佛土中，见到显现的一切国土中，有些正在燃烧、正在形成、正在毁坏。
于所有显现为众生者中，见到有些随业趣向而死亡、投生、趣向善趣、堕入恶趣。于所有显现为菩萨者中，见到有些正在转生、正在修行、正在出离。于所有显现为佛陀者中，见到有些正在现前圆满菩提、正在转法轮、舍弃寿行、入般涅槃。于所有显现为声闻者中，知见有些正在解脱、正在般涅槃。于所有显现为独觉者中，知见有些正在显示神通、正在清净功德。
又不显现行众生不在外道五神通者眼界之内，不在声闻眼界之内，不在独觉眼界之内，不在菩萨眼界之内。此唯为如来天眼所见。如来于某些方位中，见到如车轮大小范围内的不显现行众生，其数量极其众多，三千大千世界中的天人都不及其数。如是不显现众生界无量无边。这些如来以天眼观察一切佛土中的众生界，观察何者堪为所化。

།ཅི་སྙེད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ནི་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །གླིང་བཞི་དང་ཟླ་བ་ཉི་མའི་རི་རབ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་བསམ་གཏན དང་པོ་ལ་སོགས་རྣམས་སོ་སོར་སྟོང་སྟོང་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ།སྟོང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །སྟོང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །སྟོང་གཉིས་པ་དེ་རྣམས་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་སོ།།རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་། འབུམ་ཕྲག་བཅུ་དང་། བྱེ་བ་བརྒྱའི་གླིང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིག་ཆར་དུ་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གསུངས་ཏེ། གླིང་བཞི་དང་ནི་རི་རབ་དང་། །ཉི་ཟླ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ སྟོང་ལ་ནི།།སྟོང་ནི་ཆུང་ངུ་དག་ཏུ་འདོད། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་སྟེ། །མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་ཆགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།བསྐལ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དང་། ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན པོའོ།།དེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་ཚད་ནི་ལྕགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ར་བ་གྲུ་བཞི་པ་མཐོ་བ་དང་ལོགས་སོ་སོ་ལ་རྒྱང་གྲགས་རེ་རེ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་ཏིལ་ལམ་ཉུངས་ཀར་གྱིས་བཀང་སྟེ་སྤྱི་ཕུད་དུ་བྱས་པའི་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཚང་བ་ལས། རེ་རེ་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཅི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ དུས་སུ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་དུས་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཡང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྲོ་བ་འཇིག་པ་དང་ཁམས་འཇིག་པའོ། །ཡང་ འཇིག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འཇིག་པ་དང་སྣོད་འཇིག་པའོ། །ཡང་འཇིག་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་དུས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དམྱལ་བ་འདིའི་སེམས་ཅན་ འཕོ་བར་འགྱུར་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ན།འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དེ་དབུ་བརྩམས་པ་སྟེ། །རིམ་གྱིས་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་གྱུར་པར་ངེས་པ་ན་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་འཇིག་པའོ། །དེའི་ཚེ་ དམྱལ་བ་འདི་དག་ངེས་པར་མྱོང་བའི་ལས་འཛིན་པ་གང་དེ་སྟོང་གསུམ་གཞན་གྱི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་འཇིག་པའོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་སྔོན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མི་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་དུད་འགྲོ་ནི་མི་ཉིད་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་འཇིག་པའོ། །དུས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་འདི་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བས་རང་བཞིན་གྱིས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེའོ། །དེ་བསམ་གཏན་དེ་ལས་ལངས་ ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཀྱེ་མ་བདེ་བ་འདི་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དགའ་ཞིང་བདེ་བའོ། །ཀྱེ་མ་ཞི་བ་འདི་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དགའ་ཞིང་བདེ་བའོ་ཞེས་སོ། །སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དུས་བྱས་ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

所有成为佛陀教化对象的众生，如来都真实地住于他们面前。那些众生都是应当调伏的。除此之外的众生不能真实了知。
世界有三种，即：小千世界、二千世界和三千大千世界。
四大洲、日月、须弥山、欲界六天、初禅等各自千个聚集，为小千世界。小千世界的千倍，为二千中千世界。二千世界的千倍，为三千大千世界。
依次为一千、十万、一亿个四大洲等同时毁坏和形成。
如经中所说：'四大洲与须弥山，日月以及欲界天，梵天世界一千为，小千世界所应知。彼之千倍为二千，中千世界之世间。彼之千倍为三千，同时毁坏与形成。'
此为大班智达十力吉祥善友所集《有为无为决定论》中所显现的'有情众生决定'第七品。
劫有四种，即：中劫、坏劫、成劫和大劫。
其中中劫的时量是：在一个铁质的四方形围墙中，高度和每边长度各一由旬，装满芝麻或者白芥子，每百年取出一粒，直到全部取完所需的时间，称为中劫。
八十个中劫为一个大劫。坏劫也是二十个中劫。
毁坏有两种，即：众生毁坏和世界毁坏。
又有两种毁坏，即：有情毁坏和器世间毁坏。
又有三种毁坏，即：火灾毁坏、水灾毁坏和风灾毁坏。
其时节如是：地狱众生迁移而不再出生时，坏劫开始。当地狱众生一个不剩地灭尽时，世界开始毁坏。即地狱道的毁坏。
此时，必定感受此地狱果报的业力所系缚者，将转生到其他三千世界的地狱中。
同样，畜生道也毁坏。大海中的畜生首先毁坏，与人共处的畜生则与人同时毁坏。
同样，饿鬼道也毁坏。
此时将出现：人间任何众生都能不依靠老师，依靠法性自然获得初禅。
从此禅定出定后会说：'啊！此安乐从远离而生，喜乐安详。啊！此寂静从远离而生，喜乐安详。'
听闻此声后，其他众生也都生起禅定。命终后转生梵天世界。

།གང་ གི་ཚེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ལུས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་འདི་ཙམ་ཉིད་འདི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་འཇིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་མི་རྣམས་འཇིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་མི་རྣམས་ འཇིག་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་རྣམས་འཇིག་པའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་འཇིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་སུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྐྱེད་དེ།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་རུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ལྷག་མ་ལུས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་འདི་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ལྷའི་ འཇིག་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་འཇིག་པའོ། །འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷའི་འཇིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགའ་ལྡན་ལྷའི་འཇིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕྲུལ་དགའི་ལྷའི་འཇིག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་འཇིག་པའོ། །གང་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལྷ་རྣམས་གཅིག་ཀྱང་ལུས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་འདི་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་འཇིག་པའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེའོ། ། དེ་ནས་བསམ་གཏན་དེ་ལས་ལངས་ཏེ། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་བདེ་བ་འདི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་དགའ་ཞིང་བདེ་བའོ། །ཀྱེ་མ་ཞི་བ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་དགའ་ཞིང་བདེ་བའོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར འགྱུར་རོ།།དུས་བྱས་ཏེ་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཚེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ལུས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་འདི་ཙམ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་འཇིག་པའོ། །དེ་ནས་སྣོད་སེམས་ཅན་གྱིས་སྟོང་པར་ གྱུར་པས།དེའི་ཚེ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ལྷས་ཆར་མི་འབེབས་ཤིང་། ས་བོན་གྱི་གྲོང་དང་། སྡོང་བུའི་གྲོང་དང་། འབབ་ཆུ་ཆུང་ངུ་རྣམས་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབབ་ཆུ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྐམས་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་ཡང་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གཱ། ཡ་མུ་ན། སར་བྷུ། སར་བྷུ། ཨ་ཛི་ར་བ་ཏི། མ་ཧཱི། ནི་མ་ན་གའོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་གསུམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་མ་དྲོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚོ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆུ་བོ་ཆེན་ པོ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གང་གཱ་དང་། སིན་དྷུ་དང་། པཀྵུ་དང་། ཤཱི་ཏའོ། །མཚེའུ་ཆེན་པོ་བདུན་ནི། སིང་ཧ་སྲ་སཱ་ཏཱ། ཧང་ས་སྲ་སཱ་ཏ། ར་ཐ་ཀཱ་ར། ན་ཌ་དན་ཏ། ཀུ་ནཱ་ལ། ཨ་ན་བ་ཏཱ་བ་ཏ། མན་ཏཱ་ཀི་ནཱིའོ། །དེའི་ཕྱི་ནས་ཉི་མ་བཞི་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཡང་ དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཅི་སྲིད་དུ་ཆུ་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉི་མ་ལྔ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་སུ་ཆུ་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་དྲུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆུ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ཐིགས་པ་ ཡང་ལུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ས་ཆེན་པོ་དང་རི་རབ་ལས་དུ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་བདུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བསྲེགས་ཏེ། ཅི་སྲིད་དུ་ཐལ་བ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །བསྲེགས་པ་དང་ཉི་མ་རང་ཉིད་ཀྱང་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།བུད་ཤིང་མ་ཚང་བའི་མེ་བཞིན་ནོ།

当赡部洲中一个众生也不剩余时，这个世间就会毁灭，也就是说，赡部洲的人类毁灭。同样东胜身洲的人类毁灭。同样西牛货洲的人类毁灭。同样北俱卢洲的人类毁灭。北俱卢洲的人类将转生为欲界天人，因为他们不可能再生于彼处。这个世间必定会毁灭，也就是说，人道毁灭。
同样，四大天王天人修习初禅，转生于梵天界。当彼处一个众生也不剩余时，这个世间就会毁灭，也就是说，四大天王天的毁灭。同样三十三天的毁灭。离诤天的毁灭也是如此。同样兜率天的毁灭。同样化乐天的毁灭。同样他化自在天的毁灭。
当欲界天人一个也不剩余时，这个世间就会毁灭，也就是说，欲界天人的毁灭。在梵天界中任何众生自然获得第二禅。从彼等禅定中出定后，会说出这样的话：'啊！这种安乐是从三昧中生起的喜乐啊！啊！这种寂静是从三昧中生起的喜乐啊！'听到这个声音后，其他众生也会生起第二禅。命终后转生为光音天人。
当梵天界中一个众生也不剩余时，这个世间就会毁灭，也就是说，一切众生的毁灭。此后器世间成为空无众生，那时由于能引业已尽，诸天不降雨水，种子村、树木村和小溪流都会干涸。
此后第二个太阳出现。所有大河流都会干涸。其中七条大河是：恒河、耶牟那河、萨拉布河、萨拉布河、阿基拉瓦提河、摩诃河、尼摩那伽河。
然后第三个太阳出现。四大河流和无热恼等大湖泊都会干涸。其中四大河流是：恒河、信度河、博叉河、西塔河。七大湖是：狮子游戏湖、天鹅游戏湖、车形湖、芦苇湖、鸠那罗湖、无热恼湖、曼达吉尼湖。
此后第四个太阳出现。那时大海洋也会干涸至百由旬深。紧接着第五个太阳出现。那时水会干涸至二百由旬深。然后第六个太阳出现。那时大海洋连一滴水也不会剩余。
大地和须弥山会冒出烟雾。此后第七个太阳出现。那时三千大千世界被焚烧，乃至连灰烬也无法辨识。焚烧后太阳自身也会消失，如同薪尽的火一样。

།དེས་ན་ཉི་མ་བདུན་གྱི་མེས་འཇིག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ཚ་ཅན་གྱི་ཆུའི་ཆར་ཕབ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆུས་འཇིག་པའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པའི་ རླུང་ཆེན་པོས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འཐོར་བར་བྱེད་པ་ནི་རླུང་གིས་འཇིག་པའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་འཇིག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་གཏན་དང་ པོ་ན་མེས་འཇིག་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དྲི་མ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དྲི་མ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མེའི་བསྐལ་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཆུའི་འཇིག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་དྲི་མ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་དགའ་བའི་དྲི་མ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྦྱོངས་པའི་སྦྱོར་བས་རྟེན་འཇམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཆུའི་བསྐལ་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་རླུང་གི་འཇིག་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན དབུགས་འབྱུང་བ་དང་།འཇུག་པའི་དྲི་མ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་རླུང་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེས་ན་གང་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་ཅི་འདྲ་བའི་དྲི་མ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱི་རོལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ པས་མི་བསྐྱོད་པས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་འཇིག་པ་ནི་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་ན། ཅི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྟག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རུ་ཡང་ལྷའི་བུ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགག་པ་ན་ ཡང་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་མེས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ། །ཆུས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །འཕགས་ པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ལུང་གི་ཚུལ་ལས་ཀྱང་འཇིག་པ་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ།དེ་ལ་མེས་འཇིག་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །ཆུས་འཇིག་པ་ནི་བདུན་ནོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་ནི་གཅིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བར་མེད་པར་མེས་འཇིག་པ་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། ། ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །ཆུས་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་མེས་བདུན་ནོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་ནི གཅིག་གོ།།དེ་ལྟར་བསྡུས་ཏེ་འཇིག་པ་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞིའོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། མེ་ཡིས་ལན་ནི་བདུན་བདུན་ལ། །བརྒྱད་པ་བརྒྱད་པ་ཆུ་ཡིས་སོ། །གང་ཚེ་རླུང་མཆོག་གཅིག་བགྲངས་ན། །དྲུག་ཅུ་བཞི་ནི་རྫོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དམྱལ་བ་རུ་དང་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་འཕོ་བ་ནས་ བཟུང་སྟེ།ཅི་སྲིད་དུ་སྣོད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་འདི་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་ན་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ཙམ་ཉིད་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱི་ནས་འཆགས་པ་ནི་གཉིས་ ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་འཆགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་འཆགས་པའོ། །དེ་ལ་སྣོད་འཆགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བདག་པོས་ནམ་མཁའ་ལ་རླུང་ཞན་གྱིས་ཆུང་བ་རྒྱུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཅི་ལྟར་གསུངས་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སྣོད་རྣམ་པར་འཆགས་སོ། །དེ་ནས་འོད་གསལ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་གང་རུང་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་འཁོར་ཡང་ངོ་། ། དེ་ཉིད་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ།

因此，以七日之火毁灭，烧至初禅天。同样，降下热水雨毁坏二禅天，是为水灾。其后，大暴风吹散三禅天，是为风灾。四禅天则无灾坏。因此，灾坏略说有三，即：火灾、水灾、风灾。
所以，初禅天唯有火灾，因与其垢染相应故。即初禅天有寻伺垢染，由于能焚烧故为火劫。二禅天唯有水灾，因与其垢染相应故。即二禅天有喜之垢染，由于极轻安修习令所依柔软故为水劫。三禅天唯有风灾。即三禅天有出入息垢染，此即是风。
因此，内在禅定等持有何等垢染，则外在禅天所生亦如是。正因如此，四禅天不为寻伺等所动，离垢染故无灾坏。若四禅天无灾坏，是否四禅天是常住？非也。彼处天子生时与宫殿俱生，灭时亦与宫殿俱灭。
因此，灾坏之顶有三：即火灾之顶为二禅天，水灾之顶为三禅天，风灾之顶为四禅天。据上座部经典，灾坏共六十四次：其中火灾五十六次，水灾七次，风灾一次。即连续七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次水灾；然后七次火灾，一次风灾。
如是总计六十四次灾坏。又说：'每七次火灾，第八为水灾，当数一最胜风，六十四圆满。'
如是从地狱众生迁移开始，直至器世间一切完全毁尽之时，此为坏劫，为二十中劫。其后，此世界毁坏后，唯如虚空，住二十中劫。
此后，成立有二：即器世间成立与众生成立。其中器世间成立时，由众生增上力，虚空中起微弱风动。由此如所说生起风轮等一切，如是世界形成，器世间成立。其后，从光音天迁移任一众生，生于梵宫。如是同样其眷属亦然。从此其他众生迁移至梵辅天。

།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཚངས་རིས་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་ཅི་སྲིད་དུ། སྒྲ་མི་སྙན་དུ། བ་ལང་སྤྱོད་དུ། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་རུ། འཛམ་བུ་གླིང་དུ། ཡི་དགས་སུ། དུད འགྲོ་རུ།དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་འཆགས་པའོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཕྱིས་འཇིག་པ་དེ་དག་སྔོན་དུ་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དམྱལ་བར་སེམས་ཅན་གཅིག་ཡང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ འཆགས་པའོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ཆགས་པ་གནས་སོ། །འདིར་བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་མི་རྣམས་འོད་གསལ་ནས་འཕོས་ཏེ་འོངས་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་གནས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རང་གི་འོད་དང་ལྡན་པ་མཁའ་ལ་ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དགའ་བའི་ཟས་ཅན་ནོ།།དེས་སའི་དྲི་བསྣམས་ཤིང་སའི་རོ་མྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ཟོས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲ་རྩུབ་དང་ལྕི་བས་ཀུན་དུ་ནོན་ཅིང་འོད་སྣང་བ་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ལ། ཉི་མ་ཟླ་བ་དག་བྱུང་ངོ་། །དང་པོ་སའི་བཅུད་ཞག་ གི་རྣམ་པ་དང་།དེ་ནས་ས་ཞག་ཁུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ས་ཞག་གི་ནགས་ཚལ་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་ཞེན་ཆགས་པས་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་མ་རྨོས་མ་བཙུགས་པའི་དྲི་བཟང་བ་མྱང་བདེ་བའི་འབྲས་སྐྱེས་སོ། །དེ་ལ་ཟོས་པས་བཤང་གཅིའི་ལམ་དང་སྐྱེས་པ་དང་ བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གི་དབྱིངས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དེ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ཆགས་ པས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱི་ནས་ལེ་ལོ་ལས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་བདག་གིར་བྱེད་པ་བགྱིས་པས་འབྲས་སཱ་ལུ་བརྔས་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཞིང་རྣམས་རྣམ་པར་བགོས་ཏེ། བདག་གིར་འཛིན་པ་བྱས་ཤིང་ཕ་རོལ་གྱིར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་ གྱུར་པ་ལ་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་ཆ་དྲུག་པ་བྱིན་པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ཞིང་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས་རྗེའུ་རིགས་ཞེས་དོན་དང་མཐུན་པར་མིང་བཏགས་སོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུན་པ་མཐུན་པས་མང་པོས་བཀུར་བའོ། །འབངས་རྣམས་དགེ་བར་མཛད་པས་རྒྱལ་པོའོ། །ཁྱིམ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་བྲམ་ཟེའོ་ཞེས་མིང་རྣམས་བྱུང་ངོ་།།རྒྱལ་པོས་ཉེ་བར་མནན་པའི་རྐུན་པོ་རྣམས་བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་བཞིན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྒྱས་པར་གྱུར་ནས་རིམ་གྱིས་ ཚེ་ཉམས་ཏེ་མཐར་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་རྣམས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་བའི་འདོད་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར་པ།ལོག་པའི་ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་སེམས་ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ལ། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚོན་གྱིས་ འཇིག་པ་དང་།ནད་ཀྱིས་འཇིག་པ་དང་། མུ་གེས་འཇིག་པའོ། །དེ་ལ་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཚོན་ཆར་འགྱུར་རོ། །དེས་སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མཚོན་གྱིས་འཇིག་པ་སྟེ། མཚོན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཉི་མ་བདུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མ་ཡིན་ རྣམས་ཀྱིས་འཚེ་བ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།།གང་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནད་ཀྱིས་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་ནད་ཀྱི་འཇིག་པ་སྟེ། ཟླ་བ་བདུན་དང་ཞག་བདུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆར་མི་འབབ་པས་མུ་གེ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མི་རྣམས་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བས་ འཚོགས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ནི་རུས་པ་དཀར་པོ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་བར་བྱེད་དོ།

同样地，依次在梵天众天、他化自在天等处，乃至于北俱卢洲、东胜身洲、南赡部洲、饿鬼道、旁生道、地狱道中转生。
众生形成是如此的法性：后来毁坏者先前形成。当地狱中出现一个众生时，此世界即已形成，众生形成。
经过十九中劫。从此之后，形成住世二十中劫。此处，第一劫的人们从光明天转生而来，如同色界众生一般安住，具有意识本性，具有自身光明，遍行虚空，以喜悦为食。
他们嗅到地之香气并尝到地之味后，成为具有食欲并进食者。他们的身体被坚硬粗糙和沉重所遍覆，光明也随之消失。此后在黑暗形成时，日月出现。
最初出现如凝脂般的地味，之后出现如酥油般的地脂，随后逐渐出现地脂树林。由于极度贪著而消失。紧接着生长出香气芬芳、食用悦意的自然稻米。
食用此物后，便产生大小便道，以及男女根。男女之性别开始分化。此后由于往昔习气的力量，以非理作意而对欲望生起极大贪著，致使那些男女之间相互贪恋，产生非法行为。
其后由于懒惰而开始收集储存，稻米收割后便不再生长。于是划分田地，执著己有，区分他人所有。之后为了保护特殊人物而给予六分之一的供养。
他因为是田地的主人而如实得名为刹帝利。因众人意愿一致而受众人尊敬称为摩诃三末多。因善待臣民而称为国王。因意乐出离家居而称为婆罗门，如是种种名称出现。
国王镇压的盗贼们说'我没有做过这样的事'，由此虚妄语言产生。如此世界形成时，人们寿命无量，后因不善业道增长而寿命逐渐衰减，最终成为十岁者，为轻浮欲望所压制而贪著非法，
完全执著邪法者的害心遍增时，将出现三种坏劫，即：刀兵劫、疾病劫、饥饿劫。其中，竹子等变成兵器，众生彼此相杀即为刀兵劫，以刀兵杀生将持续七日。
复次，由于同样的过失，非人降下灾害，致使众生因病死亡。这就是疾病劫，将持续七月零七日。又因同样的过失，无雨降下而发生饥荒，人们因饥渴和虚弱而聚集死亡。
其他人则煮食白骨汤饮用。

།གཞན་དག་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ཟང་ཟིང་རྣམ་པར་བགོས་ཏེ། ཐུར་མ་ཉེ་བར་སྟོན་པས་དེ་རིང་ནི་ཁྱིམ་བདག་ཕོའི་བཟའ་བ་བྱ་ཞིང་སང་ནི་ཁྱིམ་བདག་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་ སོ་བའི་གནས་ཀྱི་མཚམས་བུ་ག་ནས་ཐུར་མས་སོ་བའི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ནས་ཆུ་མང་པོ་བསྐོལ་བ་འཐུང་བར་བྱེད་པ་ནི་མུ་གེས་འཇིག་པ་སྟེ།ལོ་བདུན་དང་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཉི་མ་བདུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བར་གྱི་བསྐལ་པ་སོ་སོར་རྫོགས་པ་ན་འཇིག་ན་གསུམ་ཉིད་དོ། །བ་ལང་ སྤྱོད་དང་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོའི་གནས་སུ་ནི།མཚོན་དང་ནད་དང་མུ་གེ་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ནི་གནོད་སེམས་དྲག་པོ་སྐྱེ་བའོ། །ནད་ནི་མདོག་ངན་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བའོ། །མུ་གེ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་ཆུང་ བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལས་གནོད་སེམས་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པ་ཉིད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོའོ། །དེ་རྣམས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལས་ཡར་འཕེལ་དུ་འགྲོ་སྟེ། རིམ་གྱིས་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་ པ་ནི་ཡར་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་པ་ན་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་མར་འགྲིབ་དུ་ཕྱིན་པ་ན་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའོ། །འདི་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཅི་སྲིད་དུ་ཡར་འཕེལ་དང་མར་འགྲིབ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཉི་ཤུ་པ་ལ་ནི་མར་འགྲིབ་མེད་དེ་ཡར་འཕེལ་ཁོ་ནའོ། །ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ ནས་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་པའི་བར་རོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡར་འཕེལ་དང་མར་འགྲིབ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅི་སྲིད་པ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མར་འགྲིབ་ཁོ་ནའི་དུས་ལའང་དེ་སྲིད་དོ། །ཐ་མའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཡར་འཕེལ་བའི་དུས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེས་ན་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དུས་ མཉམ་པའོ།།དེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་སྣོད་ཆགས་པའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུར་ནི་གནས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་ནས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་པའོ། །གཅིག་གིས་སྣོད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅུ་དགུས་སྟོངས་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཞིག་ནས་བར་གྱི་ བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ།།འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཆགས་བཞིན་པ་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་ནི་འོད་གསལ་ནས་བྱུང་བའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འོད་ གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ལྷའི་བུ་གཞན་དག་འཕོས་ནས་རང་གི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་སྐུ་ལུས་དཀར་བ་ཚངས་པ་ཞེས་པ་ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་སོ།།དེའི་ཚེ་དེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུར་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའི་མཐའ་རུ་ཚངས་པ་དེ་གཅིག་པུ་སྐྱེ་ བར་གྱུར་པས།ཀྱེ་མ་འདི་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསམས་པ་དང་། དེས་བསམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རང་རང་གི་ལས་ཀྱིས་དེ་དག་ཏུ་ཚངས་པའི་འཁོར་གྱི་ལྷ་རབ་ཏུ་མང་བ་ཀུན་དུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཚངས་པ་རང་གིས་བསམས་མ་ཐག་ཉིད་དུ་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ མཐོང་ནས།བདག་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་བྱེད་ཞེས་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཚངས་པ་དེ་དག་ཚངས་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ནས་ཀྱང་འདིས་བདག་སྐྱེད་པས་བདག་གི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། །ཚངས་འཁོར་གྱི་ལྷ་དེ་ཡང་ བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འདོད་པའི་གནས་སའི་རྩེ་མོ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་ འཕྲུལ་དགའི་ལྷའོ།།དེ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷའོ། །འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་ལས་ཀྱིས་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་ནས་གྲུབ་པའོ།

其他人则分配家庭财物，以勺子为标志，说今日是男主人用餐，明日是女主人用餐等等。其他人从门缝中用勺子取出门的果实，煮大量的水来饮用，这是饥荒灭世，将持续七年七月七日。
如是各个中劫完结时有三种灭世。在瞻部洲和东胜神洲，将出现兵灾、疾病和饥荒的影像。兵灾是由强烈的害心所致。疾病是由面色不好和体弱所致。饥荒是由饥渴所致。那时也会因肤色不好、体力衰弱、饥渴而生起强烈的害心。
此处有情的住世即是第一中劫。他们从十岁寿开始向上增长，逐渐增至八万岁。上座部认为向上增长时寿命无量。再向下递减时至十岁。这是第二中劫。如是上增下减共十八次。第二十次只有上增无下减，从十岁增至八万岁。
这些中劫的上增下减的时间长度，与第一中劫单纯下减的时间相等。最后中劫上增的时间也是如此。因此所有中劫的时间都相等。
其中一个中劫为器世间形成。十九个中劫为安住。世界形成后住二十中劫。一个中劫器世间毁坏，十九个中劫空无。世界毁坏后住二十中劫，共八十中劫为一大劫。
大众部的经典中也如是安立：即世界形成时，首先出现梵天宫殿是从光音天而来。其后从光音天界其他天子转生，因自业而生，身体洁白，称为梵天，生于该梵天宫中。
那时他入定十个中劫。之后二十劫末唯一梵天生起时想到：'啊！愿其他众生也能生于此处。'他一起此念，立即由各自业力出现众多梵众天。
他见到自己刚起念头就出现这些天众，便生起'我是这些天众的创造者'的邪慢。最初出生具大神通的梵天被梵众天看见后，他们也承认'他创造了我们，是我们的造物主'。那梵众天也住一劫。
其后一劫出现梵辅天众。再一劫后出现梵前益天众。再一劫后出现欲界最高处的他化自在天。再一劫后出现化乐天。
再一劫后出现兜率天。再一劫后出现夜摩天。这些都是由各自业力与宫殿一起形成的。

།དེའི་ཕྱི་ནས་འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔོན་དང་སྔོན་ དུ་བྱུང་བའི་མཐའ་རྣམས་ཡང་དག་པར་དྲན་ནས།སྔོན་དང་སྔོན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཐོང་བར་འདོད་པས། རང་གི་གཞལ་ཡས་ནས་འོག་ཏུ་འོངས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་འདི་ན་ནི་རི་རབ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་འདི་ན་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་ རྣམས་ཀྱི་དབང་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།འདི་རུ་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རི་བོ་རྒྱུད་བདུན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །འདི་རུ་རྒྱ་མཚོ་བྱུང་བའོ། །འདི་རུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་རྣམས་དྲན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འདི་ནས་དེ་ནས་འཆགས་པ་ནས་ལུས་ལས་རླུང་བྱུང་ ནས་སྟེང་འོག་དང་འཁོར་བར་རབ་ཏུ་བརྐྱང་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་འཕེལ་བར་སོང་བར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་ཚེ་སྟེང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྲིན་མི་ཟད་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་གློག་གི་ཕྲེང་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མང་བའི་ཆུ་འབབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་རླུང་དེ་ཟབ་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དེས་ཀྱང་ཆུའི་ཕུང་པོའི་འོག་དང་སྟེང་དང་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་ཏེ་གཞི་རྟེན་བྱས་སོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ལ་ཆུའི་སྟེང་དུ་འདམ་གྱི་ཡོལ་བ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །འོ་མ་བསྐོལ་བའི་སྤྲིས་མ་བཞིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་དེས་ཁུ་བའི་རང་བཞིན འདམ་གྱིས་གཡོགས་པར་གྱུར་པའི་འདག་པ་ལས།རི་རབ་དང་རི་བོ་རྒྱུད་བདུན་དང་ཁོར་ཡུག་དང་རོལ་མཚོ་བདུན་དང་ས་དང་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བཟོས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འཛམ་བུ་གླིང་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་གླིང་དང་།བྱང་ཕྱོགས་སུ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རླུང་གིས་སྲ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་ཏེ། རི་རབ་ལ་སོགས་པ་རི་བོ་དགུ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་སོ། །ས་གཞི་ནི་འདག་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ ནའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་མཐོ་བ་དང་དམའ་བར་གྱུར་ཏེ་སྣོད་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་བར་དུ་སྟོང་པར་གྱུར་པས་སོ། །ཡང་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྲིན་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་གྲུ་བཞི་རུ་མཐོན་དུ་ལངས་པའི་ཅོག་བཞི་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་པའི་ལྷ་རྣམས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་བསོད་ནམས་ཆུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དག་གནས་པའི་ཕྱིར། རི་རབ་ཀྱི་ལོགས་ལ་བསྐོར་བའི་རྣམ་པས་འཁོར་མོ་བཞིའོ། །མིང་གཞན་བང་རིམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཐུན་མོང་བའི་ལས་ལས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང དུ་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བྱུང་ངོ་།།དེའི་རྗེས་སུ་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་གནས་གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ་བྱུང་ངོ་། ཆོས་བཟང་ལྷའི་འདུན་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་མེད་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རི་རྣམས་ ལ་ཡང་རྒྱལ་ཆེན་པའི་ལྷ་རྣམས་གནས་པ་དང་།ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་པོ་བཞིས་ནང་དུ་བརྒྱན་པའི་འཁོར་མོ་བཞི་ཀུན་དུ་བྱུང་ངོ་། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་ཏེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རང་རང་གི་ལས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ནམ་མཁའ་ལ་ སྤྱོད་པ་བུད་མེད་སྐྱེས་པ།མ་ནིང་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྤངས་པ་རང་འོད་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་སྐྱེས་སོ། །དེ་ནས་དུས་རིང་བ་ན་རང་འོད་ཅན་གང་ཡང་རུང་བས་ས་གཞི་ཞག་གི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དྲི་དང་ལྡན་པ་མཐོང་སྟེ་ཆགས་པར་གྱུར་པས་ས་ཞག་དེ་རྣམས་ལ་མངོན་ པར་འཚལ་ལོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་རང་འོད་ཅན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་འཚལ་ལོ། །དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཀྱི་འོད་ཟད་པར་གྱུར་ཅིང་ལུས་ལྕི་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། །ས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་གྱུར་ཏོ།

此后，离诤天众忆念前世及往昔之事，欲见往昔所经历的须弥山等，从自己的宫殿降下，忆念'此处有须弥山，须弥山顶有帝释天王之城，此处有持双山等七金山，此处有大海，此处有南瞻部洲'等。
从此处开始形成，从身体出现风，向上下及周围广大扩展增长。
当时，从上方由众生共业所生的云发出不竭的雷声，伴随闪电，降下极大量的雨水。
那时，深不可测的风支撑着水聚的下方、上方和周围。其后逐渐在大种精华之上，水面上出现泥浆幕，如同煮沸牛奶的膜。
其后，彼风将具液性、为泥所覆的泥土，造成须弥山、七金山、轮围山、七香水海、大地和大海等器世间。
然后观察四方。南方为瞻部洲，西方为牛贺洲，北方为北俱卢洲，东方为东胜身洲。
其后，由业所生之风使其坚实，须弥山等九山皆以各种珍宝为体而生。大地则纯为泥性。
此后形成高低，器世间之间皆成空隙。复由共业所生之云降下的水流充满其间。
然后在须弥山顶形成四方高耸的四角。
其后，为使福德较小、不能得到须弥山顶的大王天众有所安住，须弥山腰环绕形成四层，亦称为四层台。
其后由共业在须弥山顶生出帝释天等诸天。其后在须弥山顶出现帝释天王之城善见城。又生出善法堂等天众集会处等无量种种处所。
在持双山等诸山上，也出现四大天王天众居处，以及由持国等四大天王庄严的四层台。
这一切皆由十八劫而成。
其后由各自业力而生，在空中游行，无男女黄门之分别，具有自身光明的人类出生。
后经长时，某具光明者见到地上具有特殊香味的地肪，生起贪著而食用。其他具光明者也同样食用。
此后，由于食用，身光消失，身体变得沉重，也开始在地上行走。

།དེའི་ཚེ་མུན་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་ མོང་གི་ལས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སུ་རྒྱུ་སྐར་སྐག་དང་ལྡན་པར་ཉི་མ་དང་།བ་ལང་སྤྱོད་དུ་རྒྱུ་སྐར་གྲོ་བཞིན་དང་ལྡན་པར་ཟླ་བ་ཡང་དག་པར་བྱུང་ངོ་། །འདི་ཙམ་གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་རྫོགས་ཏེ་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུས་འཆགས་པའི་གནས་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །། འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བས་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །སའི་བཅུད་ཞག་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་མང་དུ་ཟོས་པས་ཁ་དོག་ངན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཉུང་ངུ་ཟོས་པས་ཁ་དོག་བཟང་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་བཟང་བའི་མིས ཁ་དོག་ངན་པའི་མི་རྣམས་ལ་བརྙས་པ་བྱས་སོ།།དེའི་ཚེ་ཡང་ཞག་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་། སའི་ཞག་ཁུར་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ངོ་། །སའི་ཞག་ཁུར་བ་ཟ་ཡང་གང་མང་དུ་ཟ་བ་དེ་དམན་པར་གྱུར་ལ། ཉུང་ངུ་ཟ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པས། ང་རྒྱལ་འཕེལ་ཞིང་གྱ་ནོམ་ པར་གྱུར་ཏོ།།ང་རྒྱལ་སྟོབས་ལྡན་དུ་གྱུར་པས་ས་ཞག་ཁུར་བ་ཡང་ལོག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ས་གཞི་ལས་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུའི་ཚལ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བོས་ཟོས་པས་ང་རྒྱལ་འཕེལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ས་ཞག་ཚལ་ཡང་ལོག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་རྗེས་སུ་སྤུན་མ་མེད་པ་མ་ཆགས་པ་དྲི་བཟང་བ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་ པ་ཆེས་མྱང་བདེ་བ་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དཀར་བ་མ་རྨོས་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་རྣམས་ས་ལས་སྐྱེས་སོ།།སཱ་ལུ་དེ་ལས་ཟོས་པས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པའི་རྟགས་ཀྱི་གཞི་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་བྱུང་བ་མཐོང་བས་སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་སྨོད་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་ངོ་ཚ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་རྟགས་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ན་བཟའ་རྣམས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྣམས་མཐོང་བས་གཉིས་སྤྲོད་ཀྱི་ཆགས་པ་སྐྱེས་སོ། །གཞན་དེ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པས་འཁྲིག་པ་བསྟེན་པར་བྱས་སོ། །འཁྲིག་པ་བསྟེན པའི་མི་དེ་དག་ལ་གཞན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྨོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་འཁྲིག་པའི་ཐ་སྙད་རབ་ཏུ་རྒྱས་པས་འཁྲིག་པའི་དོན་དུ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཁང་པ་བྱས་སོ། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་བར་བཟའ་བའི་ཕྱིར་སཱ་ལུ་སྔ་བར་ལེན་ནོ། །དགོངས་མོ་བཟའ་བའི་དོན་དུ་དགོངས་མོ་ལེན་ནོ། །དེའི་བསོད་ནམས་དགོངས་ མོ་རྔས་པ་ནང་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཏོ།།ནང་པར་རྔས་པ་དགོངས་མོ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་མི་རྣམས་ཁྱིམ་དུ་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཁ་ཅིག་གིས་མི་གཞན་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། བཟའ་བའི་དུས་སུ་འཚོགས་ཞེས་སྨྲའོ། །དེའི་ཚེ་ལེ་ལོའི་རིགས་ཅན་མི་འགའ་ཞིག་གིས་ཡང་འབྲས་སཱ་ལུ་མང་དུ་བླངས་ཏེ། ཁྱིམ་གང་བར་བྱས་སོ། །དེ་མཐོང་ནས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་སོ། །གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྨྲས་པ། གང་གིས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སཱ་ལུ་རྣམས་བླངས་ཞེས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཡང་སྨྲས་པ། འདིས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པས་འབྲས་སཱ་ལུ་ཡང་ནུབ པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་གྲངས་བཞིན་མི་རྣམས་ཀྱིས། །བསྐལ་པ་གཉིས་གཉིས་བགྲོད་པ་ནི། །ཞག་ཁུར་ཚལ་དང་སཱ་ལུའི་ཟས། །དེས་ན་བསྐལ་པ་བརྒྱད་སོང་ངོ་། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་དགུ་པ་འཇུག་པ་ན། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པས་འབྲས་སཱ་ལུ་དཀར་པོ་མེད་ཅིང་སྦུན་མ་དང་བཅས་པ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་ལུས་ལ་ཡང་ ཤིན་ཏུ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་སཱ་ལུ་དཀར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་མཐོང་བས་སྨོད་པར་བྱེད་དེ། ངན་པ་འདི་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་སྦྲང་རྩི་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་སའི་བཅུད་ཞག་མེད་པར་གྱུར། དེ་ནས་ སྦྲང་རྩི་ལས་ལྷག་པའི་སའི་བཅུད་ཁུར་བ་མེད་པར་གྱུར།དེ་ནས་སྦྲང་ཆུང་རྩི་ལྟ་བུའི་ཚལ་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར། ཤིན་ཏུ་ཆགས་པས་མཆོག་ཏུ་དཀར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འབྲས་སཱ་ལུ་ཡང་རྣམ་པར་ཉམས་སོ། །ཀྱི་ཧུད་བདག་ནི་ཆགས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་སོ།

当时在大黑暗中，由众生的共业，在同一时间，在东胜身洲与星宿昴宿相应而生日轮，在西牛贺洲与星宿觜宿相应而生月轮。至此完成两劫，即完成二十劫的成住坏空中的成劫阶段。
从此开始叙述住劫阶段。如是地上众生由日月照耀。食用地味如蜂蜜般的众生，食用过多者肤色变差，食用少许者肤色变好。其中肤色好的人轻视肤色差的人。
当时地味消失，出现如酥油般的地膏。食用地膏时，食用过多者变得低劣，食用少许者变得殊胜。如是心生欢喜，增长我慢，变得傲慢。因我慢力增长，地膏也消失。
之后从地面生出如蜂蜜般的树脂。众生食用后我慢增长。随后树脂地膏也消失。之后从地上生出无糠、未耕种、香气芬芳、极其细滑、味道甘美如蜂蜜般的白色自然稻。
食用这稻谷后，出现了区分男女的性征。当时见到女性特征出现，其他众生都予以呵责。当时具有羞耻心的男女为遮蔽性征，如意衣物出现。
之后男女相见而生双运贪欲。他们极度贪著而行淫欲。对那些行淫欲的人，其他人极为呵责。之后淫欲行为广泛流行，为遮蔽淫欲而建造房屋。
众生为早晨食用而早晨采集稻谷，为晚上食用而晚上采集。其福德力使得晚上收割的早晨生长，早晨收割的晚上生长。如是居住在家的人们，有人对其他人说：'聚集用餐吧。'
当时有些懒惰的人采集大量稻谷，装满房屋。其他人见此也如是效仿。其他人又说：'是谁最先采集稻谷的？'另有人回答说：'是这个人。'如是大家都这样做，稻谷也就消失了。
之后依次众人，每两劫经历，地膏、树脂与稻谷食，因此经过八劫。
之后进入第九劫时，因极度贪著，白稻消失，出现有糠带壳且对身体也不太有益的稻谷。当时众生见到非白稻等过患而呵责说：'这些恶劣的不是我们的正法。'
首先比蜂蜜更胜的地味消失，之后比蜂蜜更胜的地膏消失，之后如蜂蜜般的树脂也消失。因极度贪著，具有最上洁白等功德的稻谷也衰败。呜呼！我们因贪著而衰败。

།བདག་ད་ནི་ལེགས་ པར་ཆར་བྱས་ཏེ་བགོ་བར་བྱས་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།དེ་ནས་དབང་པོའི་དཀྱིལ་དུ་ཁྱིམ་བྱས་ཏེ་ས་རྣམ་པར་བགོ་བར་བྱས་སོ། །དེའི་སའི་བགོ་བ་བྱས་པ་ན། སྐྱེས་བུ་རེ་རེ་དཔག་ཚད་དྲུག་གི་ཚད་ཙམ་ཞིང་བདག་གིར་བཟུང་ངོ་། །ཡང་ས་ཆེན་པོ་ལ་དཔག་ཚད་བཞི་ བཞི་རེ་རེ་ལ་བྱིན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞོལ་བས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ན་བཟའ་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་རས་བལ་སྐྱེས་སོ། །དེ་ནས་ཆགས་པའི་རིགས་ཅན་མི་འགའ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱི་སཱ་ལུ་རྐུ་བ་བྱས་སོ། །སཱ་ལུ་རྐུ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ། ། མི་འགའ་ཞིག་གིས་ཡང་སྨྲས་པ། ཀྱེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ངན་པ་དང་འཇུག་ཚུལ་ངན་པ་བྱས་སོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུགས་ངེས་པས་གནས་ཏེ། ཁྱོད་ལ་ཡང་ཞིང་རྨོས་པ་སཱ་ལུ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལས་ལོག་ཅེས་སོ། །སཱ་ལུ་རྐུ་བྱེད་དེ་ཡང་སཱ་ལུ་རྐུ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས དམ་བཅས་ཀྱང་།ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སཱ་ལུ་རྐུ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པས་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བཙོགས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྐ་ལག་ལ་སོགས་པར་མཚོན་ཆས་བརྒྱབ་པའི་རྐུན་པོའི་ལུས་དེ་མཐོང་བས། སྐྱེ་བོ་ གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཕན་ཚུན་རྩོད་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་ཅ་ཅོ་ཆེན་པོ་ཡང་བྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཡང་མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བདེ་བས་འཚོགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བཀའ་གྲོས་མཛད་དོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱེད་པར་རིགས་ ཏེ།འདི་ལྟར་མི་གང་ཞིག་དགེ་བའི་ཚུལ་ལུགས་ངེས་པ་དེ་ལས་མི་འདའ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་བྱའོ། །གང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚར་གཅོད་བྱེད་པ་ནམ་ཡང་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཐད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚར་གཅོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པ་བྱེད་པ་དེའི་ཚུལ་ལུགས་མ་ཡིན་པས་གོས་པར་མ་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་པའོ། །ཐམས་ཅད་འདི་དག་གི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་རྗེས་སུ་འདུན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་སྐྱེས་བུ་དེས་དམ་པ་འགའ་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་སྨྲས་པ། གང་ལས མི་རྣམས་ད་ལྟར་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྐྱོན་དང་།གང་ཡང་ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་འབྱོར་པ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མཁྱེན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུ་མི་རྣམས་ཀྱི་མི་འཐད་པ་བཟློག་པ་ལ་ཁྱོད་མ་གཏོགས་པ་འགའ་ལ་ནུས་པ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་སཱ་ལུ་དྲུག་ཆ་ཁྱོད་ལ་སྟེར་བར་ འགྱུར་རོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་མི་འདི་རྣམས་འཐད་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོངས་ཤིག་།ས་འདི་ཡང་སྲུངས་ཤིག་།དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ། ཚིག་དེ་དག་ཁས་བླངས་ཤིང་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ དེ་ལ་རྒྱལ་པོར་དབང་བསྐུར་བས་མངོན་པར་བཀུར་རོ།།དེ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་འདུན་པ་དང་། དགའ་བར་མཛད་པས་རྒྱལ་པོའོ། །ཚིག་བར་མ་ཕྱིས་ཏེ་མང་པོས་བཀུར་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་མིང་ཞིང་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྵེ་ཏྲི་ཡ་ཞེས་ པར་གྱུར་ཏོ།།རྒྱལ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་ཀུན་དུ་ཐོབ་བོ། །མི་སྲུན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚར་གཅོད་ཅིང་ཞི་ལེགས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྲགས་ནས་མི་ཕན་པ་སྤོང་ཞིང་ཕན་པ་སྒྲུབ་པོ། །ཚུལ་མ་ཡིན་པ་བཏང་ཞིང་རྣམ་པར་འཛིན་ནོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བོ་གཞན་ཡང་ཚུལ་མ་ ཡིན་པ་བྱེད་ཅིང་གཞན་དག་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེས་སོ།

我现在若善加分配，将会显示圆满，如是说。之后在天神中央建立住所并分配土地。当进行土地分配时，每个人占有六由旬大小的土地。又在大地上每人给予四由旬。之后由于趋向非法，如意衣物消失了。那时，由于他们的共业，棉花生长出来。
之后，有贪欲种性的某些人偷取他人的稻谷。对于那个偷稻谷的人，有人说道：'喂，你做了恶行和不当行为。一切众生都依循规则而住，你也有耕种的稻谷。因此应当停止这种不当行为。'那个偷稻谷者虽然发誓说不再偷稻谷，但又一再偷取他人的稻谷。
由于他如此行事，其他人对那个人极为厌恶。那时，所有人看到那个小偷的手脚等处被武器打伤的身体，其他人都予以谴责。抢夺他人财物是痛苦的。因此原因相互争斗。由此因缘也发生了大喧哗。
那时，所有人因不安而聚集，相互商议。应当如此行事：应当选择一个极为殊胜的人作为众人之主，此人不违背确定的善良规范。随顺惩治永不改变。依照一切众生的意愿进行惩治和摄受，不为非法所染污，具足一切功德，成为众生的上师。
所有人都随喜赞同这些。之后，那个人在某位圣者面前说道：'您知道现在人们趋入不当行为的过失，以及每日财富衰减的情况。除了您之外，没有任何人能够遏止人们的这种不当行为。这些人将给予您六分之一的稻谷。请您如其所愿地护持这些人，也请守护这片土地。'
那时，那位极为殊胜的人接受这些话语，将圆满实现这些人的心愿。随即那些人尊崇那位最胜者，为其灌顶为王。由于大众真诚爱戴和欢喜，故称为王。不久之后，由众人尊敬而成为大王。
因为是田地的主人，其名称成为刹帝利。获得一切王者的荣华富贵。惩治不驯服的人，摄受善良的人，以土地之主而闻名，断除无益而成办利益。舍弃不当行为而善加护持。之后，其他人有的行非法，有的如法而行。随后，众人生起过失之源——贪欲。之后又生起嗔恨。

།དེའི་རྗེས་སུ་ང་རྒྱལ་ཡང་དག་པར་བྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་རྣམས་སྦེད་པར་བྱེད་པའི་རྨོངས་ པ་བྱུང་ངོ་།།དེ་རྗེས་སུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ནས་བརྫུན་སྨྲ་བའོ། །དེ་རྗེས་སུ་དབེན་ནོ། །དེ་ནས་ཚིག་རྩུབ་པའོ། །དེ་ནས་ཚིག་ཀྱལ་པའོ། །དེ་ནས་གཞན་མནར་བའི་མཚན་མ་གནོད་སེམས་སོ། །དེ་ནས་གཞན་གྱི་ནོར་བསླུ་ བའི་མཚན་མ་བརྣབ་སེམས་སོ།།དེ་ནས་ལྟ་བ་ལོག་པ་བྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཕྱོགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་སྐྱོ་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་ཏེ་ནགས་སུ་གནས་པར་གྱུར་ ཏོ།།དེ་ནི་སྡིག་པ་ཀུན་མི་སྐྱེད་པས་པྲ་ཧྨ་ཎ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་བརྗོད་དོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་སྤྲོས་ནས་འདོན་པ་དེ་ལས་འདོན་བྱེད་ཅེས་པའི་མིང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །གང་ཞིག་ནགས་སུ་གནས་པར་མི་དགའ་ བ་ལྷག་པར་ཆེས་གནས་ལ་དགའ་བ་ཞིང་གི་ལས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་དམངས་རིགས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་དུ་བཏགས་སོ།།གཞན་དག་ཁྱིམ་ལ་དགའ་ཞིང་བཟོའི་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་གདོལ་རིགས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་རིགས་བཞི་རྣམས་ ལ་གང་ཞིག་རྐུ་བ་དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལ་གཏུམ་པོ་ཞེས་པའི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པས་གཏུམ་པོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་དུ་བཏགས་སོ།།དེ་རྗེས་སུ་འབྲས་སཱ་ལུ་རྣམས་བཅུད་ཉམས་པས་སྨད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་སུ་སཱ་ལུ་བརྔས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་རྗེས་སུ་བཟའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ནས་དང་གྲོ་དང་ཏིལ་དང་རྒྱ་སྲན་དང་མོན་སྲན་རྡེའུ་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཏིལ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གང་བ་དང་ལྡན་པས་ཆང་བས་བཟང་བས་མར་ནག་གི་རྒྱུན་གསུམ་འཛག་པར་གྱུར་ཏོ། །ནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ ཀྱི་བསོད་ནམས་ལས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཅུད་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་རྗེས་སུ་པགས་པ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་གྱ་ནོམ་པ་མངར་བ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཅུད་ཅན་བུ་རམ་ཤིང་མཆོག་གིས་ས་སྟེང་རྣམ་པར་བརྒྱན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་རྗེས་སུ་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་བ་མོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ འབབ་པ་བྱུང་ངོ་།།དེའི་ཚེ་འོ་མའི་རྒྱུན་འབབ་པའི་གཡོ་བས་འོ་མ་ལས་མར་སར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །མར་གསར་ལས་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བྱུང་ངོ་། །ཞུན་མར་ལས་མར་གྱི་སྙིང་པོ་བྱུང་ངོ་། །དེ་རྗེས་སུ་རང་དུལ་བ་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དཔལ་ ལྡན་མང་པོས་བཀུར་བའི་མི་བདག་ལ་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། སྐྱེས་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་རིན་པོ་ཆེ་དང་། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེའོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱལ་ པོ་མང་པོས་བཀུར་བ་ཆེན་པོ་ཕན་འདོགས་པ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པས།སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པའི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེས་ན་འབངས་རྣམས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ཉིད་དུ་བདེ་བར་གྱུར་ཏོ། །སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དབྱིབས་ ལ་ཆ་མཛེས་པ་དགེ་བའི་སྣང་བའི་འོད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པར་གྱུར་ཏོ།།སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་མྱུར་དུ་འཆི་བ་ཡང་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དུས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མང་པོས་བཀུར་བ་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་བུ་མང་དུ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་དེའི་འཁོར་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤིའོ། །མི་བདག་ལ་མི་བདག་རྣམས་ཀྱིས་དབང་རྣམས་བསྐུར་ནས་མི་ཡི་བདག་པོའི་རྒྱུད་ནི་དིང་སང་གི་བར་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།

此后，真实生起我慢。此后，生起障蔽如实随顺善法的愚痴。此后，生起不与取。然后趋向他人妻子。然后妄语。此后离间语。然后粗恶语。然后绮语。然后是害他相的害心。然后是欺骗他人财物相的贪心。
此后生起邪见。如是从执取害等过失的聚集中产生。如是有些人见到方位增长后，以厌离心舍弃执取而住于林中。
由于他们不生一切罪过，世人称之为婆罗门。其中有人舍弃禅定，自己宣说咒语文句，由此获得诵经者之名。
有人不喜住于林中，极其喜好住处，非常从事农业，世人称之为吠舍。其他喜好家庭并广泛从事各种工艺者，世人称之为首陀罗。
如是于四种姓中，凡是专一喜好偷盗者，由于他们作害，世人称之为旃陀罗。此后，稻谷失去精华而成为下等。此后，在收割稻谷的地方出现各种食物。
即：大麦、小麦、芝麻、豌豆、圆豆、扁豆等。其中芝麻极具精华，胜过酒，流出三股黑油。大麦等也因那些众生的福德而生出相应的精华。
此后，无皮无叶等殊胜甘美具相应精华的上等甘蔗庄严大地。此后，化生的母牛自然流出乳汁之流。
当时因乳汁流动搅拌而从牛乳生出生酥。从生酥生出醍醐。从醍醐生出精酥。此后出现自然驯服的象马等殊胜乘具。
当时具德转轮王出现七宝。即：女宝、男宝、马宝、象宝、轮宝、居士宝、将军宝。
当时大转轮王具足一切利益，一切众生的不欲之相消失。因此臣民以一切资具圆满而长久安乐。
那些众生的身形以善妙光明之相庄严。那些众生也迅速死亡。后经长时，大转轮王死去。其子孙等众多王子相继出生死亡。
然后其眷属全部死去。诸王为王灌顶，人王世系延续至今。

།དེ་ལྟར་ས་རྣམས་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རྙིངས་པར་གྱུར་ཅིང་རྙིངས་པར་གྱུར་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གསར་བ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ་དང་འབྲེལ་ལོ།།ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། བདག་པོ་དང་བྲལ་བུད་མེད་ལྟ་བུ་པ་རྣམས་ནི། །ལྷག་པའི་དཔལ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་ཞིང་རྙིངས་པར་གྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ལུས་ཅན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དང་བྲལ་བར་ཉེ་བར་ འོངས་པ་དང་།ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཟད་པ་མཐོང་ནས་ཐོང་ལྕགས་དང་བཅས་པའི་གཤོལ་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་ལྟ་བུར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁུར་ཏེ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་པོའི་མི་དེ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། །གཤོལ་ཐོང་འདི་དག་ནི་སྤོངས་ཤིག་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུར་བར་བྱའོ།།འབྲས་བུའི་དུས་སུ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པའི་ཆ་རྣམས་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁས་བླངས་པ་བྱས་ནས་དེ་ནས་དེ་དག་ཞིང་པ་ལྟར་ཞིང་རྨོ་བར་བྱེད་དོ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་ལ་བགོས་པའི་ཆ་སྟེར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་དང་ཅི་མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་ལྟར་སྨྲས་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཞོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གྱུར་ཏོ།།དེའི་ཚེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འོ་མ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟེར་ཞིང་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེར་འོ་མ་བབས་པར་གྱུར་ཅིང་མི་རྣམས་འཚོགས་ནས་འཇོ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཏོ། །བུ་རམ་ཤིང་ཡང་ལོ་མས་རང་ གི་ལུས་ལ་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་ཏོ།།ཏིལ་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་བཅུད་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་བཟའ་སྟོན་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཉམས་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འགྲིབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་ལ་ཞིང་ ཐོག་གི་བགོས་པའི་སྐལ་བ་མི་སྟེར་བར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་ལོ་ཐོག་གི་བགོས་པའི་ཆ་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་པས་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་གཤོལ་ཐོང་ཁུར་བ་ལ་གཡོ་སྒྱུ་རྣམ་པར་འཛིན་པར་གྱུར་ཏོ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟོབས་ལྡན་གླང་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་སྒྱུ་མཐོང་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྣ་ཕུག་གོ། །དེའི་ཚེ་ སྟོབས་ལྡན་གླང་རྣམས་ཀྱི་སྨྲ་བ་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྱུ་མཆོག་རྣམས་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བར་གྱུར་ཅིང་བསྐུར་དཀའ་བའི་ཐོང་གཤོལ་དང་གཞན་ཡང་ཁུར་ཁུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་དུལ་བ་མེད་ པར་གྱུར་ཏོ།།ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་དབྱུ་གུ་བསྣུན་པས་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་གྱུར་ཏེ་བརྟན་པོར་གྱུར་པའི་ཐག་གུས་བཅིངས་སོ། །དེ་ནས་སྔོན་སྟེར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བ་གླང་སྐྱོང་གིས་བ་གླང་འཇོ་བར་གྱུར་ཏོ། །བུ་རམ་ཤིང་ཡང་ལྕགས་པས་གཡོགས་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་བཅུད་ཁུ་བ་བྱུང་ བར་གྱུར་ཏོ།།ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆེས་བཅུད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་མི་རྣམས་དེ་འདྲ་བར་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་རོ་དང་ཆེས་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་མི་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ཐོབ་བོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་སྙིགས་མ་ལྔས་སུན་ཕྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་ནི་རབ་ཏུ་ འཇུག་སྟེ།གང་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འདུན་པ་མཐུན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལྟ་བ་ལོག་པས་དྲེགས་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་མི་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །མི་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕོངས་པས་གདུངས་པ། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དོན་དུ་ཆེས་སྲེད་པ་ཞིང་ལས་དང་ཕྱུགས་སྐྱོང་དང་གཡོག་དང་ཉོ་ ཚོང་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྗེས་སུ་ཡོ་བྱད་ཚོགས་པ་རྣམས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཉམས་སོ། །ངལ་བ་ཆེན་པོས་བདེ་བའི་ཆ་ཙམ་ཅི་ལྟར་ཡང་སྒྲུབ་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །ངལ་བ་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཏིལ་དང་བུ་རམ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་། བ་ལང་དང་མ་ཧེ་མི་ལ་ སོགས་པ་ངལ་བ་ཆེན་པོས་བཅུད་རྣམས་ཕྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།ངལ་བ་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་པའི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།

如是，大地也逐渐衰老，衰老后完全舍弃圆满，完全舍弃后与新生衰减相连。又说道，如是：'如同失去主人的女人们，远离殊胜威光而衰老。'那时，其余有情见到接近失去正法，资具聚集耗尽，如同带犁铧的力牛般自己负重而精进。
那时，力牛群对那些主人们如是说道：'请放下这些犁铧，我们自己来负担。到了收获时节，请给予我们果实的份额。'如是承诺后，他们如同农夫般耕种田地。人们给予力牛分配的份额。
如是马和大象等也看到什么就说什么，成为人们的坐骑等。那时，牛群的牛奶不再自行给予，需要通过各种方法挤奶，人们聚集挤奶。甘蔗也以叶子遮蔽自身。芝麻等谷物也逐渐失去精华。
如是，食物也衰败，人们的寿命等也随之衰减。此后，极其富裕的人们不再给予力牛田地收成的分配份额。然后，由于未得到收成的分配份额，力牛对负担犁铧产生欺诈心。人们见到力牛的欺诈后，就刺穿它们的鼻子。
那时，力牛的言语也消失了。由此力量，公牛落入无慈悲人们的控制，负担难以承受的犁铧和其他重担。如是马和大象等也失去自我调伏。
由于确定和不确定的棍棒抽打，转向外面，用坚固的绳索捆绑。此后，先前给予在先的牧牛人挤牛奶。甘蔗也被铁包裹，通过极大努力才流出汁液。
芝麻等更加失去精华。如是，世间人们也同样食物等失去味道，人们一再获得衰败。此后，逐渐被五浊所恼的世界极为趋入：那些倾向于善士的人，被邪见所慢，向人们宣说非法道。
那些人也随行非法，为贫困所苦，极其贪求生活资具，极为成办农业、牧业、仆役和买卖等。此后，资具聚集极其衰败。即使以大苦行也无法成办少许安乐。
以大苦行生产的芝麻和甘蔗等，以及牛、水牛、人等以大苦行榨取精华。以大苦行生产的谷物等也生起坚硬等过患。

།དེ་ནས་མི་རྣམས་བཟའ་བ་དམའ་བས་བགྲོད་པས་ཚེ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་རྗེས་ སུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་དུ་ཆེས་རིང་བར་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྲས་སོ།།དེ་ལྟར་དུས་དང་དུས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བ་འཇིག་ཅེས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་ནས་དུས་ཆེས་རིང་བ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསེར་ཐུབ་བྱུང་ངོ་།།དེ་ནས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དུས་ཆེས་རིང་བར་གྱུར་པ་ན་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་འོད་སྲུངས་ཞེས་པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཆེས་རིང་བ་ན་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་ ཞེས་པ་དུས་ཐ་མ་ལ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་།།སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་པའི་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཏུ་འཆགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་ འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཐར་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།།ལམ་དེས་མཐའ་མེད་པའི་དམ་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཐར་པའི་གྲོང་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྷ་ དང་མི་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྒྲོན་མ་དེས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་རྒྱུད་དུ་བཞག་ནས་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ཨཱ་པརྷའི་ཟླ་བ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བཅུ་གསུམ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལོ་མ་བདུན་པའི་ཕུག་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར་མཛད་དོ།།ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱར་གྱུར་པ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགེ་སློང་བདུན་བརྒྱས་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྡུ་ བ་མཛད་དོ།།ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བཞི་བརྒྱ་ན་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལ་དགེ་འདུན་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པས་རང་རང་གི་སྡེ་པར་གནས་པ་ལ་གནས་མ་བུ་པཱ་ར་བཱཏྶ་པུ་ཏྲས་སྡེ་པ་གཅིག་གི་ཚེ་བསྡུས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྡེ་པ་དེ་ལས་ཆོས་སྨྲ་བྱེད་བཱཏྶི་ པུ་ཏྲ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ན་གནས་བརྟན་ཐུབ་པ་མང་པོས་བཀུར་བས་སྡེ་པ་དེའི་ལུང་ཉིད་བསྡུ་བ་མཛད་དོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྡེ་པ་དེ་ལ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ན་གནས་བརྟན་བྷུ་ཏི་ཀ་དང་སངས་རྒྱས་བཤེས་གཉེན་གྱིས་སྡེ་པ་དེའི་ལུང་རྣམས་བསྡུ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་སོ།།འདི་ནི་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལན་ལྔ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བྷུ་ཏི་ཀ་དང་སངས་རྒྱས་བཤེས་གཉེན་དེ་གཉིས་ཀྱིས། སྦུན་པ་བྱུང་ བ་ནས་བཟུང་སྟེ།འདི་ནི་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དགུ་པོའི་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཙོ་བོའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟ་ནི་ད་ནི་ཏིལ་བུར་ཤིང་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ལས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མར་ནག་ཁུ་བ་མར་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཉུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བའི་དབང་ལས་དིང་སང་ཡང་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།མ་འོངས་པའི་བསྐལ་པའི་མཐའ་རུ་མུ་གེ་ནད་མཚོན་ཞེས་པ་འཇིག་པ་གསུམ་གྱི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུ་བ་འཐུལ་བ་ལྟ་བུ་ད་ལྟ་མཚོན་པའོ། །ད་ལྟ་ད་ནི་ཡང་མི་རྣམས་བདག་ཉེ་བར་མནར་བའི་ཕྱིར་ སེར་སྣ་ཉེས་སྤྱོད་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བུད་ཤིང་གིས་འཇིག་པའི་མེ་དེ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབར་བར་བྱེད་དོ།།གང་ལས་ད་ནི་ཆར་ཆེ་བ་ཆར་མེད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འབབ་པ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཆར་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་མུ་གེ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་མུ་གེའི་འཇིག་པ་ངེས་པར་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ།།ནད་དང་མཚོན་གྱི་འཇིག་པ་ནི་འདི་དག་གི་ལྷན་ཅིག་པའི་འཁོར་ཡིན་ནོ།

其后，由于人们食用低劣食物，寿命等极度衰退。此后，在各个地方建造了村庄、城市、集镇等人类居住的处所。
如是时代变迁之时，出现了佛陀世尊拘留孙。其后，在他们圆寂很久之后，出现了如来迦那迦牟尼佛。
在他们圆寂很久之后，出现了大圣迦叶波。在他们圆寂很久之后，在争斗时期即最后时期，我等导师如来释迦牟尼出现于世间。
导师世尊释迦牟尼是众生最胜忏悔罪业者。彼世尊为众生六道轮回苦消除而开显解脱道。
以此道为无量圣者众消除一切痛苦本性而示现解脱城。如是殊胜之道为天人示现。
如来灯明将正法明灯传承后自身圆寂。如来圆寂后第二月阿波罗月白分十三日，五百无贪比丘于七叶窟中结集佛法。
又如来圆寂一百年后，七百无贪比丘结集正法。又如来圆寂四百年后，由于苦行僧团分裂为各部派，住于各自部派时，大众部瓦特西子部一部结集。从此以后，此部派称为法说者瓦特西子部。
又如来圆寂七百年后，上座布提迦与多数尊重者结集彼部派教法。从此以后，此部派称为大众部。
又如来圆寂八百年后，上座布提迦与佛陀亲教师结集彼部派教法。此即称为大众部五次结集。布提迦与佛陀亲教师二人，从谷壳出现开始，说此是九贪著劫。
当说主要义理：现在从芝麻、木本、乳等依次产生的黑油、汁液、酥油等精华极其稀少。应知芝麻等由众生福分力现今仍会出现。
未来劫末将出现饥馑、疾病、兵器三种灾难，现今如同烟雾般显现。现今人们为自我折磨，以悭贪、恶行、嗔恨等薪柴使灾难之火遍处燃烧。
由此现今大雨、无雨、一方降雨、非时雨等，使饥馑增长。因此饥馑灾难必将出现。疾病与兵器灾难是这些的伴随。

།དེ་ལ་མུ་གེ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆེས་རྙེད་དཀའ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་གཞན་གྱི་ནོར་ལེན་པ་དང་ལུས་ཅན་རྣམས་བསད་ནས་ཤས་འཚོ་ བའི་བསྐལ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡུལ་ལྗོངས་གྲོང་ཁྱེར་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡོ་བྱད་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་དང་རིམ་གྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིས་མི་འཐད་པ་འཇུག་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་དྲུག་པོ་སྤང་བར་གྱུར་ཅིང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཡོ་བྱད་སུན་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཐོབ་པས་ཤ་ཟའི་ཚོགས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པས་ན་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གང་གི་ཚེ་ནད་སྣ་ཚོགས་དང་ཤ་ཟ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཙེས་པའི་མི་རྣམས་དེའི་ཚེ་ནད་ལ་སོགས་པ་ཞི་བའི་དོན་དུ། འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན སྲེག་བྱས་པས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ཡུལ་འཁོར་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ནད་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཕྱིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འཚེ་བའི་སེམས་པས་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཤར་དང་ བྱང་ན་ཡོད་པ་དང་།ནུབ་དང་ལྷོ་ན་ཡོད་པའི་མིའི་བདག་པོ་རྣམས་ཀྱིས། ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་ཉེད་པའི་དོན་དུ་མངོན་པར་བགྲོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་བ་དང་ཕམ་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་ པའི་བུད་ཤིང་གིས་བསླང་བའི་ཁྲོ་བའི་མེས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བསྲེག་ཅིང་།རང་གི་དགེ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་ཡུལ་དང་གྲོང་དང་རྒྱུད་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །ལས་ངན་པ་ལས་སྐྱེས་པས་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ལ་རེག་ པས་མཚོན་དུ་འགྱུར་བ་ན་གཉིས་གསུམ་མམ་ལྔ་དྲུག་ཡང་ཕན་ཚུན་སྤུན་པར་འགྱུར་རོ།།ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བདུན་བདུན་བདུན་མུ་གེ་དང་ནད་དང་མཚོན་གྱི་འཇིག་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ནས་འཇིག་པ་གསུམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལྷག་མ་ལུས་པའི་མི་རྣམས་ གཟུགས་སྲིད་དུ་དང་ཞེང་དུ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉམས་པས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལོ་བདུན་ཅུར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།འདིས་ན་སྡིག་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བའི་མིའི་འཇིག་རྟེན་རབ་ཏུ་མང་བ་རྣམས་ཆེས་ཆེར་དམན་པའི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ འདིར་ཉེ་བར་འདས་ནས།མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་འགའ་ཞིག་ཏུ་གཞན་རྣམ་པར་བྲལ་བར་མཐོང་ནས། མི་རྣམས་བྱམས་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡིག་པ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ་ཡང་ལེགས་པའི་ལམ་མ་དོར་བ་འགའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ལྷག་མ་ལུས་པ་མཐོང་ནས་སྐྱེ་བོ་རྒྱུན་ ཆད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམ་ཞིང་དེ་རྣམས་བསྲུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་མི་དེ་རྣམས་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྐལ་པའི་མཐའ་ཡང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསྐལ་པ་བཅུ་པ་མགོ་འཛུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་མི་རྣམས་གྲོགས་ལྟར་ཕན་ ཚུན་མཐོང་བས་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།མི་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་བསྐལ་པ་བཅུ་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་གདོན་ཡང་དགེ་བའི་ལམ་ལ་བགྲོད་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་ཚིགས་ཀྱང་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བདེ་བ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་མི་ལས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་མི་གཞན། དེ་ལས་ཡང་མི་གཞན་ནོ། །དེ་ལས་ཡང་ནི་གཞན་ཏེ་རིམ་གྱིས་མི་རྣམས་ ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་ཡར་འཕེལ་ཆུང་ངུའོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་པའི་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཡར་འཕེལ་འབྲིང་པོའོ། །ཡང་རིམ་གྱིས་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་པའི་མི་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཡར་འཕེལ་ཆེན་པོའོ།

在饥荒的世间，饮食等物将变得极难获得。那时将出现夺取他人财物，杀害有情以肉为生的时代。地方、城市、乡镇等住所世界也将难以获得资具，并逐渐衰败。
此后，不正当行为的人们将舍弃六时，以恶行损坏资具。之后，由于具有损害性的罪业成熟，随行食肉众故而将出现各种疾病。因此当人们被各种疾病和各种食肉鬼严重折磨时，为了平息疾病等，以损害性的火施反而增长损害。
此时，在地方、城市等处人们将被疾病消灭。此后，寻求受用的人们以相互损害之心将掀起大海。即是说，东方和北方的人主，以及西方和南方的人主，为相互逼迫而将出现征伐。
诸王相互争斗，一再经历胜败。以贪欲薪柴所燃起的嗔恨之火，诸王相互焚烧，使自己的善业完全耗尽并衰败。余下的地方、村落、种族相互衰败。
由恶业所生，触及草等变成武器时，二三或五六人将相互杀戮。年、月、日依次各七天，是饥荒、疾病、兵器三种灾难。
之后，三灾过后余下的人们，由于身形长短、力量等衰退，寿命十岁者将住世七十年。由此，一向趋向罪业的众多人世间将去往极为低劣的恶趣。
此三灾过后，人们中有些见到他人分离，将生起慈爱之心。在大罪业时期，某些未舍弃善道者见到余众，想着'愿众生相续不断'而将守护他们。
那时这些人以慈爱本性发心，劫末也不会扩大。此后将开始第十劫。那时人们如朋友般相见而具有欢喜。这些人将在第十劫中正确受持。
那时魔鬼也将趋向善道。季节也将远离过失而出现。如是内在本性诸事平等时，法王将出现。安乐也将圆满。
由此人从人生，由此又生他人，由此又生他人。由此又生他人，如是渐次人们寿命将达二万岁。这是小增劫。之后渐次将出现寿命四万岁的人。这是中增劫。又渐次将出现寿命八万岁的人。这是大增劫。

།དེ་ལ་ཡར་ འཕེལ་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ནི་དཔལ་མོ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་ཉིད་དོ།།བུ་མོ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ན་ཁྱོ་ལ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་དེ་རྣམས་ཚེ་ལོ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཁྱིམ་བྱའི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ས་གཞི་ མ་ལུས་པ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གང་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ས་ཆེན་པོས་མི་གཙང་བ་འོག་ཏུ་བྱུང་སྟེ་གཙང་སྦྲ་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་རྣམས་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དྲན་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།བསིལ་དྲོ་ལ་སོགས་པ་བཀྲེས་རྒས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་འདོད་པ་ཙམ་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཡང་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་མོ། །འདི་ནི་མི་རྣམས་ཡར་འཕེལ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ། ལོ་སྟོང་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ནས་ཡར་ འཕེལ་ཆེན་མོ་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་མི་རྣམས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆེས་ཉམས་པས་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་བསྐལ་པ་བཅུ་པར་རྒྱབ་ཏུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་བསྐལ་པ་བཅུ་པ་ཐོག་མཐའ་བདེ་སྡུག་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྐལ་པ་བཅུ་རྣམས་སོ་སོར་ཐོག་མཐའ་བདེ་སྡུག་ལྡན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཉི་མ་ཤར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ནི་ཆགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གནས་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའི་ཐ་མ་ལ་བར་གྱི་འཇིག་པ་གསུམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལྷག་ མ་ལུས་པའི་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་དགའ་བའི་བསམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་བྱམས་པས་ཉེ་བར་བསགས་པའི་ལས་དབང་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཆེས་ཉམས་དགའ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱམས་པས་ཀུན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེའི་དུས་ལས་སྔོན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ རོ།།ངན་འགྲོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལྷ་རྣམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་འཆད་པར་བྱེད་པའི་མི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སམ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་ཡང་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་ཆོས་ཐོས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ རྣམ་པར་སྨད་དེ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་དེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལས་གཞན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ལྷའི་རིས་དེ་ཉིད་དུ་འོད་གསལ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བསྐལ་པ་བཅུས་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ པར་འགྱུར་བའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་བསྐལ་པ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་གཅིག་ཏུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པར་རོ། །ལྷ་རྣམས་ཆར་འབེབས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཤིང་གེལ་པ་ཉལ་སྟོང་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་སུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་རིས་སུ་ཉི་མ་གཉིས་པ་སྔོན་མའི་ གཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་ཀུན་དུ་ཤར་ཏེ་འོག་ཏུ་མ་ལུས་པ་སྲེག་པ་ནི་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་སོ།།དེའི་ཚེ་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་བཞི་ཐམས་ཅད་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་སུ་འཐབ་བྲལ་ལྷའི་རྩེ་མོ་རུ་ཉི་མ་གསུམ་པ་ཉི་མ་གཉིས་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་འོག་ཏུ་སྲེག་པ་ནི་ ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་སོ།།དེའི་ཚེ་མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་བཞི་པ་ཉི་མ་གསུམ་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་དགའ་ལྡན་གྱི་རྩེ་མོ་རུ་ཀུན་དུ་ཤར་ཏེ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འོག་ཏུ་སྲེག་པར་ བྱེད་དོ།།དེའི་ཚེ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བདུན་རྣམ་པར་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་ལྔ་པ་ཉི་མ་བཞི་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་འཕྲུལ་དགའི་རྩེ་མོ་རུ་ཀུན་དུ་ཤར་ཏེ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འོག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།

那些达到繁荣顶峰的人们的家庭如同吉祥天女般兴旺。女子到五百岁时才嫁人。那些人的寿命与相貌等都会很好地相应而生。那时，人们所居住的大地将全部被村庄和城市等所充满。
大地会将污秽沉于地下，变得清净。人们将以安乐和圆满而感到满足，不再忆念痛苦。寒热等饥饿衰老等受用，仅仅是想要而已，虽有痛苦，但那时只是痛苦的名称而已。这是人们获得大增上时期，寿命将增长到千岁乃至无量岁。
此后从大增上时期开始，人们的寿命将开始衰减。之后人们因非法而极度衰败，又如往昔般获得十岁寿命。那时又将出现十劫倒退。如同第一个十劫始终具有苦乐一样，其他十劫也将各自具有始终苦乐而出现。
因此，从太阳升起开始，二十劫为成劫世间住期的安立。在二十成劫的最后，在中间三灾之前，剩余的人们将生起互相欢喜之心。那时由慈心所积累的业力，外在事物也将变得更加悦意。慈心所生的圆满将在火劫之前得以体验。
恶趣众生也将互相生起大慈心，有些将转生为天人。那时说法者或外道众，或光音天也将宣说，如同法王补特伽罗一般。从其闻法后厌离欲界，具足喜乐生起第二禅定，舍弃第二禅地以外的其他三摩地，将往生彼天界光音天。
这是十劫空世间众生灭尽的情况。其后一劫半时间器世间将成为空无。诸天不再降雨。那时树木花草等将全部枯萎。之后在三十三天处，第二个太阳以前者两倍大小升起，向下普遍焚烧，历时一劫半。
那时江河等一切四水将干涸。之后在离诤天顶，第三个太阳以第二个太阳两倍大小向下焚烧，历时一劫半。那时无热恼大海等将全部干涸。之后第四个太阳以第三个太阳两倍大小在兜率天顶升起，以一劫半时间向下焚烧。
那时七条大河将完全干涸。之后第五个太阳以第四个太阳两倍大小在化乐天顶升起，以一劫半时间向下焚烧。

།དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ རྣམ་པར་སྐམས་པར་འགྱུར་ཏེ།རིམ་གྱིས་གན་རྐྱལ་གྱི་ལུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་དྲུག་པ་ཉི་མ་ལྔ་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་རྩེ་ལ་ཀུན་དུ་ཤར་ཏེ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འོག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་རི་རབ་ལ་སོགས་པའི་ རི་རྣམས་དང་ས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ཉི་མ་བདུན་པ་ཉི་མ་དྲུག་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཚད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྩེ་མོ་ལ་ཤར་ཏེ། བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་ ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མ་ལུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། བུད་ཤིང་མ་ཚང་བའི་མེ་བཞིན་ནོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་ཆུ་རླུང་གི་འཇིག་པ་གསུམ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་ རིམ་གྱིས་གསུམ་ཀ་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ།མེའི་འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཆུ་རླུང་གི་འཇིག་པ་མི་འབྱུང་ལ། ཆུས་འཇིག་པ་ན་མེ་རླུང་གི་འཇིག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ཡང་ངོ་། །འཇིག་པ་རེ་རེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུའོ། །དེས་ན་བར་གྱི་བསྐལ་ པ་ཉི་ཤུ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། ཚངས་པ་གཅིག་པུ་བསྐལ་པ་བཅུ་རུ་གནས། །དེ་ཡི་འཁོར་གནས་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་བཞེངས། །ཚངས་རིས་ནས་ནི་འཐབ་བྲལ་མཐར་ཐུག་པ། །སོ་སོར་བསྐལ་པ་རེ་རེས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ས་གཞི་རི་སོགས་ བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་བཞེངས།།རང་ཉིད་འོད་ཟེར་བསྐལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཞེངས། །ཉི་མ་ཤར་བ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་རེག་།འདི་ལྟར་འཆགས་བཞིན་པ་སྟེ་ཉི་ཤུའོ། །ས་ཡི་ཞག་དང་ཁུར་བ་ཚལ་དང་ནི། །སཱ་ལུ་འབྲས་ཏེ་འདི་རྣམས་བདེ་གནས་ནི། །བརྒྱད་དེ་གཞན་ཡང་ཐོག་མཐའ་བདེ་སྡུག་ འགྱུར།།སྤུན་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་བཅུ་གཉིས་ནི། །འདི་རྣམས་ཆགས་ནས་འཇིག་པ་ཉི་ཤུའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་བཅུ་ཡིས་སེམས་ཅན་རྣམས། །བདེ་བ་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་ཕྱེད་བཅས་བསྐལ་པར་ཆར་མེད་དོ། །དེ་ནས་གཞན་དུ་ཉི་མ་ལྔ་རྣམས་ལ། །སོ་སོ་ལ་ནི་བསྐལ་ པ་གཅིག་དང་ཕྱེད།།རྩེ་ལ་ཤར་ཏེ་འོག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད། །བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་བསྐལ་པ་བདུན་པ་ཡི། །ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་དེ་ཉི་ཤུའོ། །ཀུན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་རྣམས་ནི། །དེས་ན་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཉིད། །དེའི་རྗེས་སུ་དེ་ལྟར་གནས་རྣམས་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ ཙམ་དུ་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་འཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་རྗེས་སུ་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་དོན་གྱི་འདོད་པ་སུན་ཕྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡང་དག་ པར་བསྐྱེད་དེ།དེ་ནས་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཀུན་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་རྗེས་སུ་དེ་རུ་ཟླ་བ་བདུན་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་ཤར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆུ་ཀུན་དུ་འཁོར་བར་རབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་སུ་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་ འདོད་པ་ནི་སྐྱོན་མང་བ་སྣང་བ་ཞེས་རིག་སྟེ།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་དེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནས་འཕོས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་པའི་ལྷའི་རིས་སུ་ཀུན་ དུ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།།དེའི་ཚེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པར་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན། ཤིན་ཏུ་དྲག་པའི་རླུང་ཀུན་དུ་འཁོར་བར་རབ་ཏུ་རྒྱུའོ། །རླུང་དེས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་འཇིག་པ་གསུམ་རྫོགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་ འཇིག་པའོ།།འཇིག་པ་གསུམ་པོ་འདིས་ནི་འཇིག་པ་གཉིས་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འཇིག་པ་དང་། སྣོད་འཇིག་པའོ།

那时，所有大海连同残余都将干涸，逐渐变成仰卧的形态。此后，第六个太阳以第五个太阳两倍的大小升起在他化自在天顶，以一个半劫的时间向下焚烧。那时，须弥山等诸山和大地都冒出烟雾。
此后，第七个太阳以第六个太阳两倍的大小升起在初禅天顶，以一劫的时间向下焚烧一切连同残余。那时，直至初禅天都将无余地化为灰烬。如是焚烧一切后自行熄灭，如同薪尽之火。同时千个世界将毁灭。
火水风三种毁灭并非无间断地依次出现三者，因为火灾出现时不会有水灾风灾，水灾时不会有火灾风灾。风灾亦然。每一种毁灭各有二十中劫。因此二十中劫为一个大毁灭劫。
如是所说：'大梵天独住十劫中，其眷属住一劫而立，从梵众天至无诤天际，各以一劫次第而生。大地山等一劫而立，自身光明二劫而立，日光升起乃至触及，如是成立共二十劫。'
'地之昼夜及糠麦园，稻米果实此等安乐，八种复有始终苦乐，未生兄等十二种事，此等成已毁灭二十。其后十劫诸有情众，具足安乐普皆毁灭，其后一劫半无雨降，其后他处五日各以，一劫半时升于顶上，向下焚烧一劫第七，悉皆焚烧即二十矣，普皆毁灭此等即是，是故毁灭劫有二十。'
其后如是诸处空无唯如虚空，住二十劫。此后又如先前一样一切成立等。其后某时，住于二禅天的众生以欢喜心厌离有漏欲，生起正确的三禅，从彼转生至三禅天。
其后于彼处七月升起。因月亮升起之缘故，水普遍流转增长，二禅天周遍衰败。其后具乐之欲见为多过患，住于三禅天的众生生起正确的四禅，以此因缘从三禅天转生，普遍近生于四禅天顶广果天。
那时，器世间无余毁坏时，极为猛烈的风普遍流转。该风摧毁一切后，三种毁灭圆满出现。即：火灾、水灾、风灾。这三种毁灭圆满了两种毁灭，即：有情毁灭和器世间毁灭。

།དེ་ལྟར་འཇིག་པ་ལྷག་མ་ལ་མི་མཇེད་ཅེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་རླག་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གཞན་ཡང་དུས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།ཡང་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མི་མཇེད་ཅེས་པའི་གནས་དང་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ། །ཀུན་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་གང་འདི་འཇིག་པ་རྣམ་གསུམ་གཡང་གི་དབང་། །དེ་ལྟར་གཞན་ཡང་ ཁམས་དང་སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་གནས་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར།།དེས་ན་འདུས་བྱས་བརྟན་ཡོད་མིན་ཞེས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བདེན་པ་ཉིད་ཅེས་སོ། །བསྐལ་པའི་ཚད་ཀྱང་། འཕང་དང་ལོགས་ལ་རྒྱང་གྲགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་གཞལ་བའི་རྒྱུ་བཞི་པ་བྱས་ཏེ། ཉུངས་ཀར་གྱིས་སྤྱི་ ཕུད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱས་ནས།གནས་དེ་ནས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱར་གྱུར་པ་ན། ཉུངས་ཀར་རེ་རེ་ཕྱུང་བས་ཉུངས་ཀར་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཙམ་གྱིས་འཛད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་བར་གྱི་བསྐལ་པའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་དེས་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །ཡང་ན་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གཞལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕང་དང་འཁོར་བར་དཔག་ཚད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཞལ་བའི་གནས་སྤྱི་ཕུད་དུ་ཉུངས་ཀར་གྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱས་ཏེ། གནས་དེ་ལས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཉུངས་ཀར་རེ་རེ་ཕྱུང་བས་ཉུངས་ཀར་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་དུས་ཅི་སྲིད་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་སྲིད་ལ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུར་སོན་པ་རྗེས སུ་ཐོབ་པ་ནི་གྲངས་མེད་ཅེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་གནས་དྲུག་ཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་གཅིག་བཅུ་ལ་བཅུའོ། །བཅུ་བཅུ་ལ་བརྒྱའོ། །བརྒྱ་བཅུ་ལ་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་བཅུ་ལ་ཁྲིའོ། །ཁྲི་བཅུ་ལ་འབུམ་མོ། །འབུམ་བཅུ་ལ་ས་ཡའོ། །ས་ཡ་བཅུ་ལ་བྱེ་བའོ། །བྱེ་བ་བཅུ་ལ་དུང་ཕྱུར་རོ། ། དུང་ཕྱུང་བཅུ་ལ་ཐེར་འབུམ་མོ། །ཐེར་འབུམ་བཅུ་ལ་ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོའོ། །ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་གོ། །ཁྲག་ཁྲིག་བཅུ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོའོ། །ཁྲག་ཁྲིག་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་ཕྱལ་ཕྱོལ་ལོ། །ཕྱལ་ཕྱོལ་བཅུ་ལ་ཕྱལ་ཕྱོལ་ཆེན་པོའོ། །ཕྱལ་ཕྱོལ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་རབ་བཀྲམ་མོ། །དེ བཅུ་ལ་རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོའོ།།དེ་བཅུ་ལ་གཏམས་པའོ། །དེ་བཅུ་ལ་གཏམས་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་མི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་བཅུ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཁྱད་ཕྱིན་ནོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཁྱད་ཕྱིན་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཡང་སྟེངས་སོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཡང་སྟེངས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་དེང་འདྲེན་ ནོ།།དེ་བཅུ་ལ་དེང་འདྲེན་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་པད་མའོ། །དེ་བཅུ་ལ་པད་མ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་མཐའ་སྣང་ངོ་། །དེ་བཅུ་ལ་མཐའ་སྣང་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱུ་རིག་གོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱུ་རིག་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་འོད་མཛེས་སོ། །དེ་བཅུ་ལ་འོད་མཛེས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་དབང་པོའོ། ། དེ་བཅུ་ལ་དབང་པོ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱ་མཚོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་ལེགས་བྱིན་ནོ། །དེ་བཅུ་ལ་ལེགས་བྱིན་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྟོགས་འགྲོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྟོགས་འགྲོ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་གཟུགས་སྐྱེས་སོ། །དེ་བཅུ་ལ་གཟུགས་སྐྱེས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ ལ་དགྲ་རླབས་སོ།།དེ་བཅུ་ལ་དགྲ་རླབས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱ་རྟགས་སོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྒྱ་རྟགས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་སྟོབས་འཁོར་རོ། །དེ་བཅུ་ལ་སྟོབས་འཁོར་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་བརྡ་ཤེས་སོ། །དེ་བཅུ་ལ་བརྡ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རིན་མཆོག་ གོ།།དེ་བཅུ་ལ་རིན་མཆོག་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཤང་ཀུའོ། །དེ་བཅུ་ལ་ཤང་ཀུ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་རྣམ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཅུ་ལ་རྣམ་འབྱུང་ཆེན་པོའོ། །དེ་བཅུ་ལ་སྟོབས་མིག་གོ། །དེ་བཅུ་ལ་སྟོབས་མིག་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་གནས་དྲུག་ཅུ་པའོ། །ཁ་ཅིག་གྲངས་མེད་ནི་ གནས་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如是，对于剩余的坏灭，称为娑婆世界的剩余世界界也将毁灭。其他世界也同样依时而坏灭和形成。
又说：'三界中称为娑婆的处所和一切众生，皆将归于空无，此三种坏灭深渊之力。如是其他无边界和众生住处也将穷尽。故说有为法无常，此乃佛陀教法之真谛。'
劫量者，纵横各二由旬之四方形容器，装满芥子无有间隙，每过百年取出一粒芥子，直至取尽所有芥子之时间，即为一中劫。
以此中劫来安立坏灭与形成之次第，共计八十中劫为一大劫。
或者，大劫的度量如是：以由旬度量纵横之器，盛满芥子，每百年取出一粒，直至取尽所有芥子之时间即为一大劫。
如是，贤劫等大劫以数量而言，达到其他六十处，随后所得称为无数。
其六十处如是：一一为十，十十为百，百十为千，千十为万，万十为十万，十万十为百万，百万十为千万，千万十为亿，亿十为十亿，十亿十为大十亿，大十亿十为兆，兆十为大兆，大兆十为京，京十为大京，大京十为秭，秭十为大秭，大秭十为垓，垓十为大垓，大垓十为不可行，不可行十为大不可行，大不可行十为超过，超过十为大超过，大超过十为上升，上升十为大上升，大上升十为引导，引导十为大引导，大引导十为莲华，莲华十为大莲华，大莲华十为边现，边现十为大边现，大边现十为遍知，遍知十为大遍知，大遍知十为光妙，光妙十为大光妙，大光妙十为自在，自在十为大自在，大自在十为大海，大海十为大大海，大大海十为善施，善施十为大善施，大善施十为遍行，遍行十为大遍行，大遍行十为色生，色生十为大色生，大色生十为敌浪，敌浪十为大敌浪，大敌浪十为标帜，标帜十为大标帜，大标帜十为力轮，力轮十为大力轮，大力轮十为解义，解义十为大解义，大解义十为宝胜，宝胜十为大宝胜，大宝胜十为商佉，商佉十为大商佉，大商佉十为遍出，遍出十为大遍出，大遍出十为力眼，力眼十为大力眼。此即六十处。
有些人说无数是超过第十八处。

།འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ནི་གཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ་སྔོན་བཞིན་དུ་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་ལྔ་པའི་གྲངས་ཀྱི་གནས་སུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བསྐལ་པ་གྲང་མེད་ཆུང་ངུའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཆུང་ངུ་དང་པོའི་གནས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ ལྔ་པའི་གནས་སུ་སོན་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བ་ནི། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འདིས། གྲངས་མེད་དང་པོ་ལ་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། གྲངས་མེད་གཉིས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་།གྲངས་མེད་གསུམ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་སངས་རྒྱས་དབང་པོ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ ན་རེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་དྲུང་དུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དང་པོ་སྨོན་ལམ་མཛད་དོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་མཉེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཉིས་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་གྱི་དེ མ་ཐག་གི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་གི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་ རྩ་བདུན་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།དེའི་ཚེ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཕུག་ཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐར་རྒྱལ་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མཉམ་པར་ཞུགས་པ་མཐོང་ཞིང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཆེན་པོས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ནས་རྐང་པ་གཅིག་ གིས་གནས་ཏེ།ལྷའི་ཡུལ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཉི་མ་བདུན་དུ་སྡོད་པས། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དགུ་ཕྱིར་བཟློག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་ལ་སོགས་པ་ནས་འོད་སྲུངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་མཉེས་པར་བྱས་ནས། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་མཚན་བཟངས་ཀྱི་ལས་མཛད་དེ།བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་རྩེ་མོ་ལ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཟུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་ན་ རེ།ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བདུན་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷག་པའི་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་མཉེས་ པར་བྱས་ཤིང་བསམ་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་མཛད་དོ།།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཞན་དགུས་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བདུན་པའི་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་དང་ངག་གིས་སྨོན་ལམ་མཛད་དོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ གཞན་བཞིས་སངས་རྒྱས་བཅུ་གཉིས་མཉེས་པར་བྱས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་སྤྱད་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་སྨོན་པ་མཛད་དོ།།བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་བཅོ་ལྔ་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཕྲན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གི་རྩེ་མོ་ལ་སྟོན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།

圣上座部说，从一直到五百零五数处，这是小阿僧祇劫。从此小阿僧祇劫第一处算起，如是到五十五处，称为阿僧祇劫。
圣大众部说，此释迦牟尼佛于第一阿僧祇劫中，从前佛释迦牟尼开始，供养七万七千佛，第二阿僧祇劫中供养七万六千佛，第三阿僧祇劫中供养七万五千佛，直至佛王幢佛，圆满证得无上正等正觉。
迦湿弥罗说一切有部说：'将出现一位名为释迦牟尼的正等正觉佛。我等导师世尊为菩萨时，在其前如是发愿：愿我成佛。'从此开始，世尊释迦牟尼于第一阿僧祇劫中供养以宝髻佛为最后的七万五千佛。
其后于第二阿僧祇劫中，从宝髻佛之后的佛开始，直至燃灯佛为最后的七万六千佛皆作供养。
其后于第三阿僧祇劫中，从燃灯佛之后的佛开始，供养七万七千佛。
彼时决定成就圆满菩提。其后于一山洞中见到如来星王威光界等至，生起广大净信，精进修行，单足而立，以'天界'等一偈，住立七日，逆转九大劫。
其后从毗婆尸佛等直至迦叶佛皆作供养，于九十一大劫中行持相好之业，于九十一大劫顶峰住兜率天等，世尊释迦牟尼现证无上正等正觉。
圣上座部说：释迦牟尼以二十大阿僧祇劫及十万零一劫修证一切智。
其中世尊为菩萨时，以七阿僧祇劫供养十二万五千佛，仅以意愿发菩提愿。
以其他九阿僧祇劫供养三十八万七千佛，行菩萨行，以心与语发愿。
以其他四阿僧祇劫供养十二佛，为菩提而行，以身语意发愿。
以十万劫时，世尊为菩萨时供养十五佛，行菩萨行，圆满一切身语意细行，于十万劫顶峰，导师证得一切智。

།རབ་ཏུ་སྤྲོས་པ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་པའི་ལྷ་ཞེས་ བྱ་བ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མིའི་བདག་པོར་གྱུར་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་རུ་སྔོན་མ་མཐོང་བ་སངས་རྒྱས་ཚངས་པའི་ལྷ་མཐོང་བས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་བདག་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་མངོན་པར་འདོད་དོ།།གྲངས་མེད་དགའ་བ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཚངས་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་ པས་སངས་རྒྱས་ལྔ་སྟོང་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།གྲངས་མེད་གཉིས་པ་མཛེས་དགའ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་གསུམ་པས་གཞིའི་མིང་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་བཞི་པ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ གཅིག་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།གྲངས་མེད་ལྔ་པ་འཛིན་གཟུགས་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་དྲུག་པ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་མཉེས་ པར་བྱས་སོ།།ཐམས་ཅད་བཟང་པོ་ཞེས་གྲངས་མེད་བརྒྱད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་པདྨ་དཀར་པོའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཐམས་ཅད་བཟང་པོའི་དང་པོར་འཁོར་ལོ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་སྔོན་གྱི་ སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཆེན་པོས་ཡིད་དང་ངག་གིས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་མཛད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ཐམས་ཅད་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བརྒྱད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་ མཉེས་པར་བྱས་སོ།།ཐམས་ཅད་རྒྱས་པ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་དགུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །ཐམས་ཅད་རིན་ཆེན་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །ཕུང་པོ་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་གྲངས་མེད་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་སངས་ རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།ནོར་བུ་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །པདྨ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །ཁྱུ་མཆོག་ཅེས་པའི་གྲངས་མེད་ བཅུ་བཞི་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །ཐམས་ཅད་སྐྱོང་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་མཉེས་ པར་བྱས་སོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་ཅེས་པའི་གྲངས་མེད་ཀྱི་མཐའ་མ་རི་བོ་ཞེས་པའི་གྲངས་མེད་ཀྱི་སྔོན་སྙིང་པོ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་སངས་རྒྱས་རྟ་རྣ་ཀར་དང་། ཡིད་གཞུངས་མཛད་དང་། སྐྱབས་གཡོགས་མཛད་རྣམས་མཉེས་པར་བྱས་ཤིང་། བསྐལ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དྲང་སྲོང་ཡིད་གཞུངས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་མཉེས་པར་མཛད་དེ།སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་སོ་སོར་ཐོབ་བོ། །གྲངས་མེད་བདུན་པ་རི་བོ་ཞེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད་པ་ངན་འགྲོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གྲངས་མེད་རི་བོའི་ མཐའ་མ་གྲངས་མེད་སྣང་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་པོ་ཞེས་པའི་བསྐལ་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཀཽཎྜི་ནྱ་མཉེས་པར་མཛད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་གྲངས་མེད་སྣང་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ངན་འགྲོར་འགྱུར་རོ། །གྲངས་མེད་སྣང་བའི་ མཐའ་མ་གྲངས་མེད་རྒྱལ་བའི་ལས་སྔོན་དུ་སྙིང་པོ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་ལ་བྲམ་ཟེ་མཛེས་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མཉམ་མེད་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཡིད་རབ་ཅེས་པ་བསྙེན་བཀུར་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བྲམ་ཟེ་ལྷག་པའི་ལྷར་གྱུར་པས་སངས་ རྒྱས་རེ་བ་ཏ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།བྲམ་ཟེ་ལྷག་པའི་ལྷར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་མཛེས་པ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།

在名为'欢喜'的第一无数劫中，世尊成为名为'胜天'的转轮王人主时，在无始轮回中首次见到从未见过的佛陀梵天，见到后如是思维：'愿我成就佛果'，仅凭此想便生起殊胜意乐。
在欢喜无数劫中，供养取悦了包括佛陀梵天在内的五千佛。
在第二无数劫'妙喜'中，供养取悦了九千佛。
在第三无数劫'基名'中，供养取悦了一万佛。
在第四无数劫'精要'中，供养取悦了一万一千佛。
在第五无数劫名为'持相'中，供养取悦了二万佛。
在第六无数劫'海'中，供养取悦了三万佛。
在第七无数劫'白莲'中，供养取悦了四万佛。
在第八无数劫'普贤'中，供养取悦了包括往昔释迦牟尼在内的五万佛。
在白莲无数劫之后，普贤劫之初，成为名为'轮海'的菩萨时，见到往昔释迦牟尼佛，以极大信心用意念和语言发愿：'愿我如是成佛'。
其后在名为'普贤'的第八无数劫中，供养取悦了包括往昔释迦牟尼在内的五万佛。
在第九无数劫'普广'中，供养取悦了六万佛。
在第十无数劫'普宝'中，供养取悦了七万佛。
在第十一无数劫'蕴主'中，供养取悦了八万佛。
在第十二无数劫'妙宝'中，供养取悦了九万佛。
在第十三无数劫'莲花'中，供养取悦了二万佛。
在第十四无数劫'牛王'中，供养取悦了一万佛。
在第十五无数劫'善知识'中，供养取悦了五千佛。
在第十六无数劫'普护'中，供养取悦了二千佛。
其后在名为'普护'的无数劫最后，名为'山'的无数劫之前的'最胜精要'劫中，供养取悦了马耳白佛、正意佛和作护佛等。在此劫中，世尊成为仙人最胜正意时，供养取悦了燃灯佛，并从燃灯佛处获得了决定授记。
第七无数劫'山'中无佛出世，如同恶趣。
在山无数劫最后，光明无数劫之前的'精要'劫中，世尊成为转轮王胜王时，供养取悦了憍陈如佛。
其后的光明无数劫中也无佛出世，成为恶趣。
在光明无数劫最后，胜利无数劫之前的最胜精要劫中，成为端严婆罗门时供养取悦了吉祥佛。成为无等龙王时供养取悦了具有承事的善意佛。成为胜天婆罗门时供养取悦了离婆多佛。成为胜天婆罗门时供养取悦了端严佛。

།དེ་རྗེས་སུ་གྲངས་མེད་རྒྱལ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད་པ་ངན་འགྲོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གྲངས་མེད་རྒྱལ་བའི་མཐའ་མ་གྲངས་མེད་མཛེས་པ་ལས་སྔོན་དུ་བསྐལ་པ་མཆོག་ཅེས་པ་ལ་གནོད་སྦྱིན་སྡེ་ དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་སྣང་མཐོང་ཞེས་པ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།སེང་གེར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་པདྨ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དྲང་སྲོང་རབ་བྱུང་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ནཱ་ར་དམ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །གྲངས་མེད་མཛེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད་པ་ངན་འགྲོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གྲངས་ མེད་མཛེས་པའི་མཐའ་མ་བསྐལ་པ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་ལྗོངས་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་པའི་རལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་པདྨའི་བླ་མ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།དེ་རྗེས་སུ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུར་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ངན་འགྲོར་གྱུར་ཏོ། །དེ་རྗེས་སུ་བསྐལ་པ་ མཎྜ་ཞེས་པ་ལ་ཁྱེའུ་བླ་མར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཡིད་གཞུངས་མཆོག་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་དོན་མཐོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཆོས་མཐོང་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་བར་ མེད་པར་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བཞིར་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ངན་འགྲོར་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསྐལ་པ་སྙིང་པོ་ལ་མ་ཀུ་ལ་ཞེས་པའི་དཀའ་ཐུབ་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ་བསྟེན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་དང་བར་མེད་པར་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ངན་འགྲོར་འགྱུར་ རོ།།དེ་དང་བར་མེད་པར་སྙིང་པོ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་ལ་རྗེའུ་རིགས་བཟང་པོ་སྐྱེས་སུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་སྐར་རྒྱལ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །རྗེའུ་རིགས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དེ་དང་བར་མེད་པའི་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །དེ་དང་ བར་མེད་པར་བསྐལ་པ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ལ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མཉམ་མེད་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།དེ་དང་བར་མེད་པར་བསྐལ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ངན་འགྲོར་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྙིང་པོ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་དགུ་འདུལ་དུ་གྱུར་པས་ སངས་རྒྱས་གཙུག་ཏོར་ཅན་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།རྒྱལ་པོ་བལྟ་ན་སྡུག་ཏུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་རྒྱལ་པོ་བཟོད་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །རྒྱལ་པོ་རི་བོ་ཞེས་པར་གྱུར་པས། སངས་ རྒྱས་གསེར་ཐུབ་མཉེས་པར་བྱས་སོ།།སྣང་བ་གསལ་བ་སྐྱོང་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་མཉེས་པར་བྱས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དཔལ་གཞོན་ནུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མཛད་དེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་ གྱུར་ཏོ།།ད་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དུས་མི་རིང་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་རྒྱལ་བ་མི་ཕམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་འདིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱི་ནི་གཞན་དུ་སྟེ། །ཡང་གཞན་རྣམས་ནི་ གཞན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་དད་པ་ཅན་དང་། ལྷག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་དད་པ་ཅན་ནི་གོ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བར་ འགྱུར་རོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་དད་པ་ཅན་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལྷག་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བཅུ་དྲུག་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ལྷག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ནི་ལུང་ བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ཅན་ནི་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལྷག་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་བཞིས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

此后无量胜者中无佛之恶趣。在无量胜者最后无量庄严之前的殊胜劫中，转为夜叉首领时供养取悦了名为普见佛。转为狮子时供养取悦了莲花佛。转为出家仙人时供养取悦了那罗陀佛。在无量庄严中无佛之恶趣。在无量庄严最后名为精要劫中，转为具发髻的世尊一切国土者时供养取悦了莲花上师佛。
此后三万大劫中成为无佛之恶趣。此后在名为曼茶劫中，转为童子上师时供养取悦了最胜意趣佛。转为转轮王月贤时承事供养了见义佛。转为天主帝释时供养取悦了见法佛。此后相续九十四劫中成为无佛之恶趣。
随即在精要劫中转为名为摩俱罗苦行者时亲近供养义成佛。此后相续九十二劫中成为无佛之恶趣。此后相续在最胜精要劫中，转为生于良种姓时供养取悦了星王佛。转为种姓胜者时供养取悦了胜佛。此后相续九十一劫。
此后相续在名为精要劫中，转为龙王无等时供养取悦了遍观佛。此后相续三十一劫中成为无佛之恶趣。随即在最胜精要劫中，转为九调王时供养取悦了顶髻佛。转为妙观王时供养取悦了一切救护佛。随即在贤劫中，转为忍王时供养取悦了破轮回佛。转为名为山王时供养取悦了金寂佛。
转为护持光明时供养取悦了迦叶佛。此后转为吉祥童子一切义成时，自身现证一切智，成为名为释迦牟尼佛。现今不久之后，菩萨弥勒将出现为名为胜者无能胜佛。我等导师的建立即如是。其他则在他处，复有其他当知。
即如是，补特伽罗有三种，即：增上信者、增上精进者、增上智慧者。其中增上信者必定了知。增上精进者由广说而了知。增上智慧者由略说而了知。其中增上信者从获得授记起，经过十六阿僧祇劫零十万劫而现证一切智。
增上精进者从获得授记起，经过八阿僧祇劫零十万劫而现证一切智。增上智慧者从获得授记起，经过四阿僧祇劫零十万劫而现证一切智，如是建立。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོས་ཚོགས་ཀྱི་ས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཅི་སྲིད་དུ་ས་དང་པོ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་ པ་གྲངས་མེད་གཉིས་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ས་དྲུག་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་པས་མི་གཡོ་བའི་ས་ནས་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཉིད་ གསུམ་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་སྟེ།ཡང་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོགས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་སུ་མོས་པས་ སྤྱོད་པའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཉིས་འདའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་སོ་སོར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་འགྲིབ་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་སྲིད་དུ་མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་བརྒྱར་འགྱུར་བ་འདིའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་མི་ རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་འཕེལ་བ་ན་མི་འབྱུང་སྟེ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཐུང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་དེའི་ཚེ་སྙིགས་མ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ། །དང་པོས་ནི་འཚོ་བ་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་ཕན་པའི་ཚོགས་པ་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །ལྔ་པས་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །ཚད་གཟུགས་ནད་མེད་པ་སྟོབས་བློ་དྲན་པ་བརྟན་པ་རྣམས་ཉམས པར་འགྱུར་བས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཡར་འཕེལ་ལ་ཡང་དང་མར་འགྲིབ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ཅི་སྲིད་དུ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མངལ་སྐྱེས་སམ། རྫུས་སྐྱེས་སམ། པདྨའི་སྙིང་པོ་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གླིང་གཅིག་གི་བདག་པོ་དང་། གླིང་གཉིས་ཀྱི་མངའ་བདག་དང་། གླིང་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་དང་། གླིང་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་གོ། །འདི་རྣམས་གྲངས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བར་སྣང་ལས་འོངས་པའི་ ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་།ཟངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། དངུལ་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་། གསེར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། །འཁོར་ལོ་ཅན་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གླང་པོའི་རིགས་ལས་འོངས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་མའོ།།རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེའོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་ན་རེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་འོངས་པས་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་ལྟེ་ བ་དང་བཅས་པ་མུ་ཁྱུད་དང་བཅས་པའོ།།གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཀྱི་རིགས་ལས་འོངས་པ་གླང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའོ། །རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་སྤྲིན་གྱི་ཤུགས་ཅན་གྱི་རྟའི་རིགས་ལས་འོངས་པའོ། །ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་རི་བོ་ཡངས་པ་ལས་འོངས་པའོ། །བུད་མེད་རིན་ པོ་ཆེ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ལས་འོངས་པའོ།།ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གིའོ། །བུ་ཐུ་བོ་ནི་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

又说菩萨乘者以三无数劫成就佛果。如是第一无数劫从资粮地开始直至圆满初地。第二无数劫圆满从离垢地等六地。第三无数劫从不动地开始直至佛地圆满，如经等中所说。
有些人说，菩萨乘本身依三种相应法，以三无数劫获得佛果，但究竟义中并非如此。其中菩萨圆满资粮地需经一无数劫。其后圆满胜解行地需经二无数劫。其后从初地极喜地开始直至第十法云地，各自以三无数劫圆满，成就佛地普贤行。如是以三十三无数劫获得佛果。
诸佛出世，是从众生寿命八万岁开始递减，直至人寿百岁期间出世。当人寿增长时不出世，因为众生无有厌离心。后来众生寿命短暂时也不出世，因为那时五浊兴盛。即：寿浊、劫浊、见浊、烦恼浊、众生浊。第一使生计衰败。第二使利益事业衰败。第三和第四使善法衰败。第五使自体衰败。因为身量、相貌、无病、力量、智慧、正念、坚固等皆衰退。
辟支佛于增劫和减劫皆可出世。转轮王则于人寿无量至八万岁时出世。可由胎生、化生或莲花中生。其中转轮王有四种：即一洲之主、二洲之主、三洲之主、四洲之主。这些依次从空中降下铁轮、铜轮、银轮、金轮。
此等一切轮王具有七宝，即：轮宝、象宝（具六牙之象种所生，为一切象中最胜者）、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝、将军宝。圣上座说：轮宝从东方大海而来，具千辐及轮毂和轮围。象宝从善净贤象种所生，为大象中之最胜者。马宝从云力马种所生。摩尼宝从广大山而来。女宝从北俱卢洲而来。居士宝从瞻部洲所生。太子即是将军宝。

།དེ་ལ་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ནག་པོ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དམར་སེར་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དམར་སྐྱ་དང་། ཟངས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་སེར་སྐྱའི་རིགས་དང་། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོའི་རིགས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རིགས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་གསེར་གྱི་རིགས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཀྱི་རིགས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་རིགས་སོ། །གླང་པོ་ཆེ་རིགས་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོར་ཕྱི་མ་བཅུ འགྱུར་གྱི་སྟོབས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་དགུའི་སྟོབས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་སྟོང་ཕྲག་དགུའི་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྟའི་རིགས་ནི་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཌའི་རྟའི་རིགས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྟའི་རིགས་དང་། ཅང་ ཤེས་ཀྱི་རྟའི་རིགས་དང་།སྤྲིན་གྱི་ཤུགས་ཅན་གྱི་རྟའི་རིགས་སོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་གླིང་བཞི་དབང་ཕྱུག་གི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འགའ་ཞིག་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འཐབ་བྲལ་གྱི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འཕྲུལ་དགའི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་ འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བའོ།།གླིང་བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲན་བཟོད་མེད་པའི་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཞིའོ། །ཞིང་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་འདུས་ནས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ སྐྱེ་བོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།མྱུར་བར་གུས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་གཅིག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གུས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་འདྲ་བ་རྙེད་དཀའ་བའོ་ཞེས་བསམས་ནས་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གུས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་གཤེགས་པའི་མ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་བདག་ དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་སོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་གཞན་དུ་འང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། གང་ལས་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་འཇུག་པ་མང་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཞིང་གཅིག་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་གསུམ་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ བ་ཡོད་པ་གེགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་གཞན་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །བུད་མེད་ཀྱང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། བུད་མེད་ནི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རིན་ པོ་ཆེ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྷག་པར་འགྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འགྲོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བོ་དམུ་རྒོད་ བགྲོད་བྱ་ཡིན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཆུང་བ་དང་།སློབ་དཔོན་མེད་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་སྤྱོད་ལ་ཡང་གཞན་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་གང་འབྱུང་ཞེ་ན། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ གོ།།ལྔ་བརྒྱ་ཉིད་དོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ། སངས་རྒྱས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཡང་གཞན་དག་གོ། །བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལུགས་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་པ་བཟང་པོས་འདི་ལ་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ཕྱིས་བསྐལ་གྲངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

关于珍贵大象的十种类别是这样的：黑色大象、红黄色大象、红灰色大象、铜色大象、黄灰色种类大象、香象种类、吉祥种类大象、金色种类大象、布萨圣种类大象、具六牙种类大象。这十种大象每一种比后一种力量增加十倍。具六牙种类大象的九千力量即是最后有者菩萨力量的九千力量。
马的种类有四种，这样的：卡达种马、异熟种马、良马种类、具云速种马。
有些说，统领四大洲的转轮王有些也会往生天界。往生天界的转轮王有六种，这样的：往生四大天王天界、往生三十三天界、往生离诤天界、往生兜率天界、往生化乐天界、往生他化自在天界。
在一个四大洲世界中不会同时出现两位转轮王，因为是无与伦比的业力所致。佛有四种。在一个刹土中不会出现两位佛，因为佛的色身聚集时不可能有所化众生，以及为了迅速生起恭敬心的缘故。对一位佛会生起极大的恭敬心，因为想到'如此佛陀难得'而对教法修行生起极大恭敬心。这是说，当这位佛涅槃时，我将无有意义。
在其他三千大千世界中也确实有佛，因为见到许多入于积累资粮者，且在一个刹土中多数不应同时出生。在其他三千世界中出现佛陀并无障碍。在其他大三千世界中也出现佛陀是确定的。
女人也能获得转轮王、帝释等果位，但因为女人是受制于他人，且对女人等珍宝无有受用能力。也不能往趣独觉和无上菩提。这是因为依次不适合独处如独角兽，以及不可能成为三界导师的缘故。这也是因为所化众生性情粗野、智慧微小，无师不能成就圆满菩提，且行为也受制于他人的缘故。
那么在什么劫中出现什么佛呢？有些说在此贤劫中出现五佛。有些说是五百佛。另有些说是一千佛。《贤劫经》中说菩萨的规律是：此贤劫之后将出现六万个无佛劫。之后将出现名为大数劫，在那一劫中将出现八万佛陀。

།བསྐལ་པ་སྐར་མ་ལྟ་བུའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།དེ་ནས་ཕྱིས་བསྐལ་པ་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ན་རེ། སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱི་བསྐལ་པ་ལྔ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་པོ་ཞེས་པའི་བསྐལ་ པ་དང་།སྙིང་པོ་མཆོག་ཅེས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། མཆོག་རབ་ཅེས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། སྙིང་པོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པའི་བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་བཟང་པོའོ། །དེ་ལ་སྙིང་པོའི་བསྐལ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་པོ་མཆོག་གི་བསྐལ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཉིད་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།མཆོག་རབ་ཀྱི་བསྐལ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་གསུམ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་པོའི་སྙིང་པོ་བསྐལ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཞི་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་བསྐལ་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྲིད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བསྐལ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།། །།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་ལ། འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་ཅིང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང པོ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོའི་གཟུགས་དང་། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་ གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། ཉན་པའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཡུལ་གྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་གཟུགས་དང་། ཡུལ་སྒྲ་དང་། ཡུལ་དྲི་དང་། ཡུལ་རོ་ དང་།ཡུལ་རེག་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་དོག་ལས་དང་། དབྱིབས་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའོ། །དེ་ལས་ཕྱེ་བས་མང་དུ་འགྱུར་རོ། །དབྱིབས་ ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐུང་བ་དང་། རིང་བ་དང་། རྡོག་པོ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། མི་མཉམ་པའོ། །ཡང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་དོག་བཞི་དང་། དབྱིབས་བརྒྱད་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་འོད་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པའོ། །ཡང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས ནི་གཅིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་གཟུང་བྱའི་གཟུགས་སོ། །བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ནི་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་བཞིའོ། །བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བླང་བྱའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ངོ་། །དེ་ལ་སའི་ཆོས་བཞི་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་རུང་དང་། སྲ་བ་དང་། མཁྲང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ལས་སོ། །ཆུའི་ཆོས་གསུམ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཤེར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། སྡུད་པའི་ལས་སོ། །མེའི་ཆོས་གཉིས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚ་བ་དང་། སྨིན་ཅིང སྐམས་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ།

在如同星辰般的劫之后，三百劫中将不会出现佛陀。之后将出现名为功德庄严劫。在那一劫中将出现八万四千佛陀。
上座部说：佛眼所见的劫有五个，即：精华劫、最胜精华劫、最胜劫、精华中精华劫和贤劫。其中在精华劫中将出现一尊佛陀。在最胜精华劫中将出现两尊佛陀。在最胜劫中将出现三尊佛陀。在精华中精华劫中将出现四尊佛陀。在贤劫中将出现五尊佛陀。六佛以上的劫在任何情况下都不会出现。
这是由大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中第八品'劫决定'。
有情世间，有时从蕴的角度安立，有时从处的角度安立，有时从界的角度安立。其中蕴有五种，即：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。因为是积聚的意思，所以称为蕴。
其中色有三种，即：根色、境色和无表色。其中根色有五种，即：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根。境色有五种，即：色境、声境、香境、味境、触境。
其中色境有两种，即：颜色和形状。其中颜色有四种，即：蓝色、黄色、红色、白色。细分则更多。形状有七种，即：短、长、方、圆、高、低、不平。
又色有二十种，即：四种颜色、八种形状、云、烟、尘、雾、影、日光、明亮、黑暗。
又色有三种，即：有见有对色、无见有对色、无见无对色。其中有见有对色是一种，即：人的所取色。无见有对色有九种，即：眼等五根和声等四境。无见无对色是一种，即：无表色。
又色有两种，即：大种色和大种所造色。其中大种有四种，即：地、水、火、风。其中地的性质有四种，即：可延展性、坚硬性、粗糙性和持物的作用。水的性质有三种，即：湿润性、油滑性和摄聚的作用。火的性质有两种，即：热性和成熟干燥的作用。

།རླུང་གི་ཆོས་གསུམ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡུལ་ ལྔའོ།།སྒྲ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དྲི་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲི་བཟང་ པོ་དང་།དྲི་ངན་པ་དང་། དྲི་མཉམ་པའོ། །རོ་ལ་དྲུག་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྔལ་བའོ། །རེག་བྱ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། འཇམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་དང་། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་གཟུགས སོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའིའོ། །ཡིད་ཀྱི་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའོ། །དེས་ན་ཚོར་བ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཚོར་བ་དེ་རྣམས་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དང་། སྣའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དང་། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས པར་ལྡན་པའི་དང་།ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའིའོ། །ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དོ།

风的三种性质是这样的：轻、动、增长并广大的作用。
大种所摄的色有十种，即：五根和五境。
声有两种，即：有执受大种为因所生和无执受大种为因所生。
其中有执受大种为因所生有两种，即：表示有情和不表示有情。
无执受大种为因所生有两种，即：表示有情和不表示有情。
又此四种各有可意和不可意的分别，故成八种。
香有三种，即：好香、恶香和平等香。
味有六种，即：甜、酸、咸、辛、苦、涩。
触有十一种，即：地、水、火、风、滑、涩、重、轻、冷、饥、渴。
无表色有三种，即：与律仪相应的色、与不律仪相应的色、与非律仪非不律仪相应的色。
受蕴有两种，即：身所生受和心所生受。
其中身所生受有五种，即：眼触为缘所生受、耳触为缘所生受、鼻触为缘所生受、舌触为缘所生受、身触为缘所生受。
意识有一种，即：意触为缘所生受。
因此成为六受。
又此诸受各分为三种，故成十八种。
即：乐、苦、不苦不乐。
又有五种，即：乐根、苦根、喜根、忧根、舍根。
想蕴有六种，即：与眼识相应的想、与耳识相应的想、与鼻识相应的想、与舌识相应的想、与身识相应的想、与意识相应的想。
又各分为三种，即：小、大、无量，故成十八种。
行蕴有两种，即：心相应行和心不相应行。

།དེ་ལ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་བཞི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདུན་ པ་དང་།མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཡི་རང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མདུད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། བཟོད་པའོ། །རྒྱས་པར་དུ། སེམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན པའོ།།ཡང་སེམས་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་དུའོ། །རེག་པ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དུའོ། །དད་པ་ལ་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་དང་། བདེན་པ་བཞི་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་དད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་རབ་ཏུ་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་གིས་དེ་དག་བསྟན་པར་ནུས་ཤིང་ཐོབ་པར་ ནུས་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པའི་དད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པའོ། །བཏང་ སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་དགེ་བའི་ རྩ་བ་དང་།མི་སྡང་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། རྨོངས་པ་མེད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། རྨོངས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་ པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་དང་། མ་རིག་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བའོ། །མི་རྣམས་ལ་མ་རིག་པ་བཞག་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་སྣ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཡང་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ།

简而言之，与心相应的法有四十种，即：思维、触、作意、欲、胜解、信、精进、念、定、慧、寻、伺、放逸、不放逸、厌离、欢喜、轻安、不轻安、害、不害、惭、愧、舍、解脱、善根、不善根、无记根、结、缚、随眠、随烦恼、缠、漏、暴流、轭、取、结、盖、智、忍。
详细来说，思维有三种，即：善、不善、无记。又有六种思维，即：与眼识相应乃至与意识相应。六触即：眼触乃至意触。
信有三种，即：对二谛、四谛、三宝以及业果生起确信的信心；对它们所具功德生起净信的信心；以及认为自己能够宣说和获得这些的欲求信心。
轻安有二种，即：身轻安和心轻安。不轻安有二种，即：身不轻安和心不轻安。
舍有三种，即：阿罗汉智慧随行的择舍，凡夫智慧随行的不择舍。
三种善根，即：无贪善根、无嗔善根、无痴善根。三种不善根，即：贪不善根、嗔不善根、痴不善根。三种无记根，即：有爱无记根、慢无记根、无明无记根。有人说，对于人类来说，无明是无记根的三种之一。
九种结，即：贪结、嗔结、慢结、无明结、见结、取见结、疑结、嫉结、悭结。其中见结有三种，即：身见、边见、邪见。取见结有二种，即：见取见和戒禁取见。
又有二种结，即：顺下分结和顺上分结。其中顺下分结有五种，即：欲贪、嗔恚、身见、戒禁取见、疑。

།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རེ་ རེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན་བྱ་བ་བཅུ་བཅུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་ཀུན་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཁུར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་རྒྱུན་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་འཆིང་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །འཆིང་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་འཆིང་ བ་དང་།ཞེ་སྡང་འཆིང་བ་དང་། རྨོངས་པ་འཆིང་བའོ། །བག་ལ་ཉལ་ལ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ ཉལ་བའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་བྱས་པས་བག་ལ་ཉལ་དང་བདུན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བས་བག་ལ་ཉལ་བཅུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ དང་།ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ལ་ང་རྒྱལ་ བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཤེས་པའོ། །ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པ་བཅུ་དང ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤངས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དགུ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་དགུ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ དང་།འགོག་པས་བསྡུས་པ་དང་། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐོབ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐོབ་པ་དགུའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐོབ་པ་དགུའོ།།དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐོབ་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ་བདུན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ལ་ཀུན་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་དགུའོ། ། ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་ལ་བདུན་དང་དྲུག་དང་དྲུག་སྟེ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ།

与上分相应的五种结使是这样的：对色的贪著、对无色的贪著、掉举、我慢和无明。其中每一种烦恼生起时都会产生十种作用。这就是：巩固根本、安立相续、圆满田地、决定顺因、成办业有、自取重担、令迷所缘、令识相续、远离善法、增长不离界系。
有三种系缚，这就是：贪欲系缚、嗔恚系缚和愚痴系缚。有六种随眠，这就是：贪欲随眠、嗔恚随眠、我慢随眠、无明随眠、见随眠和疑随眠。
其中贪欲分为欲贪和有贪两种，因此随眠成为七种。又将见随眠分为五种，因此随眠成为十种。这就是：贪欲、嗔恚、我慢、无明、身见、邪见、边执见、见取见、戒禁取见和疑。
其中我慢随眠有七种，这就是：我慢、过慢、慢过慢、我所慢、增上慢、邪慢和卑慢。无明随眠有三种，这就是：不知、邪知和疑知。
这十种随眠有两种差别，这就是：界的差别和种类的差别。其中界的差别有三种，这就是：欲界所摄十种、色界所摄除嗔恚的九种，同样无色界所摄九种，总共成为二十八种随眠。种类的差别有五种，这就是：苦谛所摄、集谛所摄、灭谛所摄、道谛所摄和修所断。
其中欲界中苦谛所得十种，这就是：贪欲、嗔恚、我慢、无明、身见、邪见、边执见、见取见、戒禁取见和疑。同样在色界中除嗔恚外苦谛所得九种。同样在无色界中除嗔恚外苦谛所得九种。如是三界中苦谛所得随眠成为二十八种。
欲界中集谛所得七种是：贪欲、嗔恚、我慢、无明、邪见、见取见和疑。同样色界中除嗔恚外六种，同样无色界中除嗔恚外六种，三界中集谛所得随眠共十九种。如同集谛所摄，灭谛所摄也是如此。三界中七种、六种和六种，灭谛所摄少一成为二十种。

།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ དང་།ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་བདུན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་བདུན་ཏེ། ཁམས་ གསུམ་ལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །གཟུགས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ལ་གསུམ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འདོད་པས་ཐོབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་གྲངས་ཅི་བཞིན་དུ་བཅུ དང་བདུན་དང་བརྒྱད་དང་བཞི་དང་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དགུ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་གསུམ་དང་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་དགུ་དང་དྲུག་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ གསུམ་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདི་རྣམས་ཁམས་དང་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་དང་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་དང་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཁོར་བའི་ས་དགུའི་ ནང་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་བག་ལ་ཉལ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །དེ་བཞིན་ དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་གསུམ།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལ་གསུམ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ས་ལ་གསུམ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ས་ལ་གསུམ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ས་ལ་གསུམ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ས་ལ་གསུམ། བཞི་དང་གསུམ་སོ་བརྒྱད་དེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདོད་པ་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་རྣམས་བཟླུམས་ཏེ། མཆོག་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། ཡང་སོ་སོར་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང དང་།ཆེན་པོའི་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་ཐ་མ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྟེ་རྣམ་པ་དགུར་བྱས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་པ་བག་ལ་ཉལ་གསུམ་པོ་ བསྡོམས་ཏེ།སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པས་དབྱེ་བ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གཞན་བདུན་ལ་དགུ་དགུ་སྟེ། འཁོར་བའི་ས་དགུ་ལ་དགུ་པ་དགུ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བག་ལ་ཉལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ ཏུ་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་བཟློག་ནས་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། ཡང་སོ་སོར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་ པོའི་འབྲིང་པོ་དང་།ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམས་འཁོར་བའི་ས་དགུ་ལ་དགུ་པ་དགུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

欲界中道所摄随眠有八，即：贪欲、嗔恚、我慢、无明、邪见、见取见、戒禁取见、疑。如是色界中除嗔恚有七，如是无色界中亦有七，三界中道所摄随眠共二十二。如是四谛中见所断总摄随眠为八十八。
修所断有三种，即：欲界所摄、色界所摄、无色界所摄随眠。其中欲界所摄有四，即：贪欲、嗔恚、我慢、无明。色界所得有三，即：贪欲、我慢、无明。如是无色界有三，三界中修所断随眠共十。
因此欲界所得之苦、集、灭、道及修所断，以五相依次为十、七、八、四，随眠共三十六。如是色界所得九、六、七、三，随眠共三十一。如是无色界所摄九、六、六、七、三，随眠共三十一。因此，这些以界和相的差别分为三十六、三十一、三十一，随眠共九十八。
其中轮回九地中欲界修所断随眠有四，即：贪欲、嗔恚、我慢、无明。初禅地有三，即：贪欲、我慢、无明。如是第二禅地有三，第四禅地有三，空无边处地有三，识无边处地有三，无所有处地有三，非想非非想处地有三。四与三十八，修所断随眠共二十八。
又欲界中贪欲、嗔恚、我慢、无明合并后分为上、中、下三品，复各分为上品之上、上品之中、上品之下、中品之上、中品之中、中品之下、下品之上、下品之中、下品之下九品。如是初禅地中贪欲、我慢、无明三随眠合并后，如前分为三品，复如是各分为三品，成九分。如是其余七地各九，轮回九地各九，修所断随眠细分为八十一。
修道亦逆转分为下、中、上三品，复各分为下品之下、下品之中、下品之上、中品之下、中品之中、中品之上、上品之下、上品之中、上品之上，轮回九地各九，为对治八十一种烦恼的细分，对治亦分为八十一种。

།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། བག་ མེད་པ་དང་།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཡོ་དང་། མ་དད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ནང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མཚན་མ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་དོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པའོ། ། ཟག་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཟག་པ་རྫས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འཇིག ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་དགུའོ། །ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་ པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་དྲུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་གོ། །ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བདུན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཞེན་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་དང་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་ཞེས་པ་སྟེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་རྫས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་རྫས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྔའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པས་ཐོབ་པ་ལྔ་དང་། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་པ་སྟེ་དྲུག་གོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་།ང་རྒྱལ་ཞེས་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ཉེར་དྲུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཤུ་ཉེར་དྲུག་པ་གཉིས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་རྫས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །མ་རིག་པའི་ཟག་པ་རྫས་བཅོ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་རིག་པ་ལྔའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་ལྔ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ལྔ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་རྫས་བཅོ་ལྔའོ། །ཆུ་བོ་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ ཆུ་བོ་དང་།མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་ཉེར་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་ཏེ་གསུམ་མོ།

近烦恼众多，即：诳诈、憍慢、放逸、怨恨、谄曲、不信、忘念、不正知、散乱、自性散乱、外散乱、内散乱、相散乱、作意散乱等诸多种类，如是于阿毗达磨中所说。
十缠为：惛沉、睡眠、掉举、恶作、嫉妒、悭吝、无惭、无愧、忿怒、覆藏。
三漏为：欲漏、有漏、无明漏。
其中欲漏有四十一事，即：欲界中苦谛所摄之贪欲、瞋恚、我慢、萨迦耶见、邪见、边执见、见取见、戒禁取见、疑，共九种。
集谛所摄之贪欲、瞋恚、我慢、邪见、见取见、疑，共六种。
如是灭谛所摄亦六种。
道谛所摄之贪欲、瞋恚、我慢、邪见、见取见、戒禁取见、疑，共七种。
修断之贪欲、瞋恚、我慢、执著及十缠，即：惛沉、睡眠、掉举、恶作、嫉妒、悭吝、无惭、无愧、忿怒、覆藏，是为欲漏四十一事。
有漏五十二事，即：色界中苦谛所摄之贪欲、我慢、萨迦耶见、边执见、见取见、戒禁取见、疑，共八种。
集谛所得之贪欲、我慢、邪见、见取见、疑，共五种。
如是灭谛所得亦五种，道谛所摄之贪欲、我慢、邪见、见取见、戒禁取见、疑，共六种。
修断之贪欲、我慢，共二十六种。
如是无色界所摄二十六种，二十六加二十六，即有漏五十二事。
无明漏十五事，即：欲界中见苦、集、灭、道及修所断之无明五种。
如是色界中五种，如是无色界中五种，是为无明漏十五事。
四暴流为：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。
其中欲暴流有二十九事，即：欲界所摄见苦所断之贪欲、忿怒、我慢、疑，共四种。
见集所断亦四种，如是见灭所断亦四种，如是见道所断亦四种，修所断之贪欲、瞋恚、我慢共三种。

།རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ དང་།ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ཉི་ཤུ་ཉེར་དགུའོ། །སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་འདི་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་སྟེ་འདི་རྣམས་རྫས་བཅུ་བཞིའོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྫས བཅུ་བཞི་སྟེ།བཅུ་བཞི་པ་གཉིས་ནི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་དོ། །ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྔའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྔའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་སྟེ་འདི་ནི་བཅོ་ལྔའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པའོ།།དེ་དག་བཞིན་དུ་གཉིས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་དག་བཞིན་དུ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་སྟེ་འདི་ནི་དྲུག་གོ་།འགོག་པས་བསྡུས་པ་ནི་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་སྟེ།གསུམ་དང་། དེ་ཉིད་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ། དེ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ་དགུའོ། །འདི་ནི་ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་ ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་རིག་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྔ་དང་། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་བཅོ་ལྔའོ། །སྦྱོར་བ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་ སྦྱོར་བ་དང་།ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ཉིད་འདོད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ཉིད་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་ཉིད་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བའོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ཉིད་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་ པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ཉིད་མ་རིག་པ་ལྔ་དང་བཅས་པས་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལྟ་བའི་ཆུ་ བོ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་རྫས་སུམ་ཅུ་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ཉིད་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ རིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ།གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བཅུག་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་བཅས་པས་རྫས་བཞི་བཅུ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །མདུད་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་གཉིད་དང་། རྒོད་འགྱོད་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ།

昏沉、睡眠、掉举、后悔、嫉妒、悭吝、无惭、无愧、愤怒、覆藏，这就是欲流的二十九种实法。
有流的二十八种实法是这样的：欲界所行的贪欲、我慢、疑，这三种是苦谛所摄。同样，集谛所摄三种，同样，灭谛所摄三种，同样，道谛所摄三种，以及修所断的贪欲和我慢，这些是十四种实法。这些同样在无色界所行的十四种实法，这两个十四种就是有流的二十八种实法。
见流的三十六种实法是这样的：欲界所行苦谛所摄的五种，即身见、邪见、边执见、见取见和戒禁取见。同样，色界所摄五种，同样，无色界所摄五种，这就是十五种。欲界所行的两种是集谛所摄，即邪见和见取见。同样，色界所摄两种，同样，无色界所摄两种，这就是六种。灭谛所摄就是这六种。欲界所行道谛所摄的三种，即邪见、见取见和戒禁取见，同样色界所行三种，同样无色界所行三种，共九种。这就是见流的三十六种实法。
无明流的十五种实法是这样的：欲界所行的苦、集、灭、道见断和修断的无明五种。同样，色界所摄五种，同样，无色界所摄五种，这就是无明流的十五种实法。
四种系缚是这样的：欲系、有系、见系和无明系。其中欲流即是欲系，有流即是有系，见流即是见系，无明流即是无明系。
四种取是这样的：欲取、见取、戒禁取和我语取。其中欲流加上五种无明的三十四种实法是欲取。见流除去六种戒禁取见的三十种实法是见取。六种戒禁取见是戒禁取。有流加上色界所摄五种无明和无色界所摄五种无明，以及昏沉和睡眠的四十种实法是我语取。
四种结是这样的：无明蕴结、害心蕴结、戒禁取蕴结和执著'此是真实'蕴结。
五种盖是这样的：欲贪、嗔恚、昏沉睡眠、掉举后悔和疑。

།ཤེས་ པ་ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་ པ་ཤེས་པ་དང་།ལེགས་པར་གོམས་པར་ཤེས་པའོ། །བཟོད་པ་ལ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་ པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤང་བྱ་དང་། བླང་བྱའོ། །དེ་ལ་གཙོ་ བོའི་དངོས་ཀྱི་སྤང་བྱ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་བཅུ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་མ་སྤངས་པ་དང་། འཚེ་བ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མདུད་པ་དང་། སྒྲིབ་པའོ། །གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ ཤེས་པ་ནི་སྤང་བྱའོ།།བླང་བྱའི་འདུ་བྱེད་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་རྟོག་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། བག་ཡོད་ པ་དང་།ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཡི་རང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། བཟོད་པའོ། །ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་པ་དང་། དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་དང་། ས་ཆུང་ངུ་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་གང་ལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ས་ཆེན་པོ་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུན་པ་དང་། རེག་པ དང་།ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །སེམས་གང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་སྟེ་བཅུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། མི་སྡང་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་སོ། །སེམས་གང་དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་སྟེ་དྲུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། མ་དད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པའོ། །སེམས་གང་དག་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའོ། །གང་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དེ་ནི་ས་ཆུང་ངུ་པ་སྟེ་བཅུའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཡོ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འཚིག་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའོ། །གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སོ།

十二种智慧是这样的：法智、随智、他心智、世俗智、苦智、集智、灭智、道智、尽智、无生智、如实智、善修智。
八种忍是这样的：苦法智忍、苦随智忍、集法智忍、集随智忍、灭法智忍、灭随智忍、道法智忍、道随智忍。
其中与心相应的行有两种，即：应断和应取。
其中主要的实际应断的行有十七种，即：未极断、害、放逸、不正知、不善根、无记根、结、缚、随眠、随烦恼、缠、漏、暴流、轭、取、结缚、盖。非主要的也包括烦恼所生、烦恼、不善、无记、思等有漏和世俗智是应断的。
应取的行有二十四种，即：思、触、作意、欲、胜解、信、精进、念、定、慧、寻、伺、正知、厌离、随喜、轻安、不害、惭、愧、舍、解脱、善根、智、忍。
又心所行有五种，即：大地法、大善地法、大烦恼地法、大不善地法、小地法。
其中任何心中都会生起的是大地法，即：受、思、想、欲、触、慧、念、作意、胜解、定。
任何时候都生起善法的是大善地法，有十种，即：信、正知、轻安、舍、惭、愧、无贪善根、无嗔善根、不害、精进。
心中经常生起烦恼的是大烦恼地法，有六种，即：痴、放逸、懈怠、不信、昏沉、掉举。
心中经常生起不善的是大不善地法，有两种，即：无惭、无愧。
仅以意地所摄修所断无明相应的是小地法，有十种，即：忿、恨、覆、嫉、恼、悭、诳、骄、害、藏。
其他一切有情中也无定性的心所，即：寻、伺、悔、睡眠等。
欲界所摄的心也有三种，即：善心、不善心、无记心。

།དེ་ལ་དགེ་ བའི་སེམས་མང་དུ་གྱུར་པས་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་མཚུངས་ལྡན་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་། མ་ ཆགས་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་།མི་སྡང་བ་མཚུངས་ལྡན་དང་། མི་འཚེ་བ་མཚུངས་ལྡན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་མཚུངས་ལྡན་ནོ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ནི་གང་ལས་མ་རིག་པ་འགའ་ ཞིག་གིས་མཚུངས་ལྡན་ནོ།།ཉོན་མོངས་གཞན་གྱིས་མཚུངས་ལྡན་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བས་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བས་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དང་། ཁྲོ་བས་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པས་དང་། གཡོས་དང་། ཕྲག་དོག་གིས་དང་། འཚིག་པས་དང་། འཆབ་པས་དང་། སེར་སྣས་དང་། སྒྱུས་དང་། རྒྱགས་པས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བས་དང་། འགྱོད་པས་དང་ངོ་། །སོ་སོ་ལ་མཚུངས་ལྡན་ཞེས་སྦྱར་བར བྱའོ།།ལུང་མ་བསྟན་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་དང་ངོ་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སོ། །སྒྲིབ་ པའི་ལུང་མ་བསྟན་ལས་གཞན་ལུང་མ་བསྟན་ནི་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལུང་མ་བསྟན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་པ་བཅུ་དང་། དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ དཔྱོད་པའོ།།རེས་འགའ་ཡང་འགྱོད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་པས་ཉེར་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའི་ཚེ་ཡང་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདྲེས་པ་ལ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ ཆེན་པོ་པ་བཅུ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་དྲུག་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་པ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཚུངས་ལྡན་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུའོ། །རེས་འགའ་ཡང་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པས་ཉི་ཤུ་ ཉེར་གཅིག་གོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་མཚུངས་ལྡན་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཅིག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་མཚུངས་ལྡན་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཉེར་གཅིག་གོ། །འདོད་ཆགས་མཚུངས་ལྡན་ སེམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུའོ།།འདོད་ཆགས་དང་རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་ཅེས་པ་དང་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུའོ། །ཁོང་ཁྲོ་དང་རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་ཅེས་པ་དང་ཉེར་གཉིས་སོ། །ང་རྒྱལ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ ཤུའོ།།ང་རྒྱལ་དང་རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་ཅེས་པ་དང་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུའོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སོ། །ཁྲོ་བ་མཚུངས་ལྡན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྲོ་བ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ ཉེར་གཉིས་སོ།།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ། །གཡོ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཡོ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སོ། །འཚིག་པ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཚིག་པ་ དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་སོ།།འཆབ་པ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཆབ་པ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ། །སེར་སྣ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སེར་སྣ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ། །སྒྱུ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྒྱུ་དང་ གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ།

其中善心有十种相应：即是与信相应、与正念相应、与轻安相应、与舍相应、与惭相应、与愧相应、与无贪相应、与无嗔相应、与无害相应、与精进相应。
不善心有二种：即是不相杂和与其他烦恼相应。其中不相杂是与某些无明相应。与其他烦恼相应有十八种分别：即是与邪见、与见取见、与戒禁取见、与贪欲、与瞋恚、与慢、与疑、与忿、与恨、与谄、与嫉、与恼、与覆、与悭、与诳、与骄、与害、与悔相应。
无记有二种分别：即是有覆无记和无覆无记。其中有覆无记有二种：即是与身见相应和与边执见相应。除有覆无记外的无记是无覆无记。
其中欲界善心必定有二十二种心所：即是大地法十种、善大地法十种、寻和伺。有时与悔俱起成二十三种。有时与二法俱起成二十三种心所。
不善心相杂时也有二十种心所：即是大地法十种、烦恼大地法六种、不善大地法二种、寻和伺。邪见相应不善心也同样是二十种。有时与二法俱起成二十一种。
见取见相应不善心也同样是二十一种。戒禁取见相应不善心也同样是二十一种。贪相应心同样是二十种。贪有时与睡眠俱起成二十二种。瞋恚相应心同样是二十种。瞋恚有时与睡眠俱起成二十二种。慢相应心同样是二十种。
慢有时与睡眠俱起成二十二种。疑相应心同样是二十种。疑有时与睡眠俱起成二十二种。忿相应同样是忿与睡眠成二十二种。恨相应心同样是恨与睡眠成二十二种。谄相应心同样是谄与睡眠成二十二种。恼相应心同样是恼与睡眠成二十二种。
覆相应心同样是覆与睡眠成二十二种。悭相应心同样是悭与睡眠成二十二种。诳相应心同样是诳与睡眠成二十二种。

།རྒྱགས་པ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱགས་པ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ། །འཚེ་བ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཚེ་བ་དང་གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ། །འགྱོད་པ་མཚུངས་ལྡན་སེམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱོད་པ་དང་ གཉིད་ཅེས་པ་སྟེ་ཉེར་གཉིས་སོ།།སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་སེམས་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པས་བཅུ་དགུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་རྟོག་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། གཉིད་དོ། །སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལུང་མ་བསྟན་སེམས་ལས་སེམས་བྱུང་བཅུ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྣམ་རྟོག་དང་། རྣམ་དཔྱོད་དང་། རེས་འགའ་ཡང་གཉིད་དོ། །ཁ་ཅིག་ལུང་མ་བསྟན་ལ་ཡང་། །འགྱོད་པ་ཡོད་པས་འགྱོད་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་སེམས་བྱུང་བཅུ བཞིའོ།།ཟེར་རོ། །འདི་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་མི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། །དགེ་བ་དང་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་ པོ་ན་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འཚིག་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་རྣམས་མེད་དོ། །གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་ དང་།སྒྱུ་ནི་ཡོད་དོ། །གཞན་ཐམས་ཅད་འདོད་ཁམས་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ཕ་རོལ་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་འདི་ལྟར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྒྱུ་དང་གཡོ་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་བཅུ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འཚོ་བའི དབང་པོ་དང་།སྐལ་བ་མཐུན་པ་དང་། གནས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། དངོས་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། མ་འཚོགས་པ་དང་། འཚོགས་པའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། འཇུག་པ་དང་། འཇུག་པ་ངེས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བང་མགྱོགས་པ་དང་། རིམ་པ་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་ཞེས་པ་ཆོས་དགུ་ནི་མི་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཕུང་པོའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། སྣའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །འདི་བདུན་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་བསྡུས་ པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ།།དེ་ལ་ཆོས་བདུན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱུན་གཅོད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའོ། །ཁམས་ལ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་།སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ།

与掉举相应的心有如是掉举和睡眠等二十二种。与害相应的心有如是害和睡眠等二十二种。与悔相应的心有如是悔和睡眠等二十二种。有覆无记心有十八种心所，有时与睡眠俱起则为十九种。即：大地法十种，大烦恼地法六种，寻、伺及睡眠。无覆无记心有十二种心所，即：大地法十种，寻、伺，有时也有睡眠。有些论师说无记心也有悔，故与悔相应的心所有十四种。这是欲界心和心所的确定。
色界和无色界中，不善和有覆无记的界在一切种类中都不存在。善和无覆无记是存在的。因此，初禅中悔和睡眠在一切种类中都不存在。即：忿、恨、覆、恼、嫉、悭、害、无惭、无愧等都不存在。诳、慢、谄是存在的。其余一切如欲界。在殊胜禅定中寻也不存在。
超过初禅的二禅等以及色界无色界中，寻也不存在，伺也不存在，诳和谄也不存在。其余如前。不相应行法有十九种，即：得、非得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、处得、事得、处所得、生、老、住、无常、名身、句身、文身、不和合、和合。
凡夫、趣入、决定趣入、相应、速疾、次第、时、方、数等九法是不相应的，如《阿毗达磨集论》所说。七识是识蕴，即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识、意根。在这七识中，摄入染污意和阿赖耶识，故识蕴有九识。
其中七法依止阿赖耶识，即：断善根、摄善根、离欲界贪、离地贪、退失、转生、出生。十八界即：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。

།སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་དྲུག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་པས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ནི་དངོས་པོ་དགུའོ།།ཆོས་བདུན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀུན་དུ་བསྡུ་ བ་ཡང་འདི་བཞིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཁམས་རྣམས་སུ་བསྡུ་བ་ཡང་འདི་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་ གཟུགས་ཅན་ཁམས་བཅུའོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འདོད་པ་ན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ན་སོ་ སོར་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན།ཁམས་དེ་རྣམས་ལ་དྲི་དང་རོ་དང་སྣའི་རྣམ་ཤེས་དང་ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཁམས་བཅུ་བཞི་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ཆོས་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ གསུམ་ཆར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཁམས་གསུམ་ན་མི་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། གང་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཁམས་བཅུ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དང་།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ ཁམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་སོ། །ཡང་ཁམས་ལ་རྣམ་པ་ གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ནི་ལྷག་དང་བཅས་པའི་བཅུ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་དྲུག་གི་ཁམས་དང་། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའ་ཞིག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་ལ་ལྷག་དང་བཅས་པའི་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་ རེག་བྱའི་ཁམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའོ། །ཡང་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ། །དེ་ཉིད་ནི་བདེན་ པ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་ནི་ཟག་བཅས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

处是十二种，即：眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处、色处、声处、香处、味处、触处、法处。其中意处有七种事，即：六根识和意根。阿赖耶识和烦恼意识这两者俱起的意处是九种事。七法是法处，即：受、想、行、识、无表色、虚空、择灭、非择灭。
这些总摄如是：有色十处是色蕴。意处是识蕴。法处是受、想、行蕴。摄入诸界亦如是：有色十处是有色十界。意处是六识界和意界。法处是法界。
此十八界中，欲界具足几何？具足一切界。色界具足几何？除去香、味、鼻识、舌识外的其余十四界。无色界具足几何？意界、意识界、法界三者皆有漏。三界中不具足几何？无漏意界、意识界和法界。
十界是善、不善、无记，即：眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意识界、意根、色界、声界、法界。无记界有八种，即：眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、香界、味界、触界。
复次，界有二种，即：内和外。其中内界有余十二，即：六根界、六识界和法界的某些部分。外界有余五种，即：色声香味触界和法界的某些部分。
复次，界有二种，即：有所缘和无所缘。其中有所缘是七心界。其余十一是无所缘。
此即四谛，即：苦谛、集谛、灭谛、道谛。其中苦谛是一切界。集谛是有漏法界的部分。道谛是无漏法界的某些部分。灭谛即是无为法界的某些部分。
此即三性，即：遍计所执性、依他起性、圆成实性。

།དེ་ལ་ཁམས་ ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཉིད་དོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀུན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ། ། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆ་འགའ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །འདིར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་ཅེས་པ་ཁམས་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཁམས་སོ།།ཡང་ཆོས་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གཟུགས་ཅན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ ནི་གཉིས་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདུས་བྱས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཟུགས་ཁམས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན སྤངས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡིན་པས་སོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་རྣམ་པར་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།སྣོད་དང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཐུན་མོང་གི་ལས་ནི་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་ ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ ཡན་ལག་དང་།ཚོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྲེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། འཕངས་ པའི་ཡན་ལག་དང་།མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །འཕངས་པའི་ཡན་ལག་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན ལག་དང་།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལ་དུམ་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་དུམ་བུ་དང་། བར་གྱི་དུམ་བུ་དང་། མཐའ་མའི་དུམ་ བུའོ།

其中一切界是遍计和依他性。无为法界的某些部分是圆成实性。这就是二谛，即：世俗谛和胜义谛。其中一切界即是世俗谛。无为法界的某些部分是胜义谛。此处所说六界即是人和补特伽罗，六界是这样的：地界、水界、火界、风界、空界和识界。
又诸法略说有二种，即：有色和无色。其中有色法有二种，即：大种和所造色。无色法有二种，即：有为和无为。其中无色有为法有三种，即：心、心所和心不相应行法。无色无为法有四种，即：虚空、择灭、非择灭和法性。
因此欲界一切都是五蕴的自性。色界除无想有情外也是五蕴的自性。无想有情只有二蕴，即：色蕴和行蕴而已。无色界是四蕴的自性，因为其中无色蕴。
这是由大班智达十力吉祥友所集撰的《有为无为决定》中第九品《蕴处界决定品》。
器世间和有情世间二者所生的缘起有二种，即：外缘起和内缘起。其中生起器世间的共业是外缘起。生起有情世间的不共业是内缘起。
其中内缘起有十二支，即：无明支、行支、识支、名色支、六处支、触支、受支、爱支、取支、有支、生支和老死支。这些可归为四支，即：能引支、所引支、能生支和所生支。
其中能引支有二种，即：无明支和行支。所引支有五种，即：识支、名色支、六处支、触支和受支。能生支有三种，即：爱支、取支和有支。所生支有二种，即：生支和老死支。
又此缘起有如是分段，即：前分、中分和后分。

།དེ་ལ་སྔོན་གྱི་དུམ་བུ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །བར་གྱི་དུམ་བུའི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཡན་ལག་དང་།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྲེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །མཐའ་མའི་དུམ་བུ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ འབྲེལ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཐའ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ཅན་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཅན་ལ་གཉིས་ནི་བདག་ཉིད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུའི་ བདག་ཉིད་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡན་ལག་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་བཞིན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཅན་ཡང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ནི། ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་ནི འདི་ལྟ་སྟེ།སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའོ། །འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དེ་མ་ཐག་པ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡན་ལག་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ལས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྲིད་པའི ཡན་ལག་གོ།།སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡན་ ལག་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ ཡན་ལག་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱི་ བདག་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།འབྲས་བུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡང་ལམ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་མོ།

其中前分即与紧接前世相连的两支，是这样的：无明支和行支。
中分即与现世相连的八支，是这样的：识支、名色支、六处支、触支、受支、爱支、取支和有支。
后分即与未来世相连的两支，是这样的：生支和老死支。
又缘起有两边，是这样的：前边分和后边分。
其中前边分有两种自性，是这样的：因的自性和果的自性。
其中因的自性即与前世相连的两支，是这样的：无明支和行支。
果的自性即与正在进入的现世相连的五支，是这样的：识、名色、六处、触和受。
后边分也是两种自性：因的自性和果的自性。
其中因的自性即与现世相连的三支，是这样的：爱、取和有。
果的自性即与紧接的未来世相连的两支，是这样的：生和老死。
又缘起有三蕴，是这样的：烦恼蕴、业蕴和生蕴。
其中烦恼蕴有三支，是这样的：无明支、爱支和取支。
业蕴有两支，是这样的：行支和有支。
生蕴有七支，是这样的：识支、名色支、六处支、触支、受支、生支和老死支。
又有三种杂染的自性，是这样的：烦恼杂染的自性、业杂染的自性和生杂染的自性。
其中烦恼杂染的自性有三支，是这样的：无明支、爱支和取支。
业杂染的自性有两支，是这样的：行支和有支。
生杂染的自性有七支，是这样的：识支、名色支、六处支、触支、受支、生支和老死支。
又三种杂染自性的缘起有两种自性，是这样的：因的自性和果的自性。
其中因的杂染自性有两种杂染，是这样的：烦恼杂染和业杂染。
果的杂染自性有一种，是这样的：生杂染。
又有三道，是这样的：烦恼道、业道和异熟道。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་ནི་ཡན་ལག་ གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་ཏེ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་ལ་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དང་། རེག་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། འདི་ཡིན་ཏེ། གང དེ་མ་ཐག་པའི་འདས་པའི་སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དེ་མ་ཐག་པའི་འདས་པའི་སྐྱེ་བའི་ཡང་སྲིད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་མཐའ་དག་གི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །མའི་ལྟོ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ གནས་སྐབས་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཕན་ཆད་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་པའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྫོགས་ཏེ། ཅི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འཚོགས་ པར་མ་གྱུར་པའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་གོ།།དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕྲད་ནས་འཚོགས་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་རེག་པའོ། །ཚོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་འཁྲིག་ པའི་འདོད་ཆགས་མ་གྱུར་པ་དེའི་གནས་སྐབས་ནི་ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གོ།།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡུལ་གང་གི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་འཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཡན་ལག་གོ།།ཡུལ་གང་ཐོབ་པའི་དོན་ཀུན་དུ་རྒྱུག་པས་ཡང་སྲིད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཉེ་བར་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །སྐྱེ་བ་ལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་མེད་པའི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་ བའི་ཡན་ལག་གོ།།སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་མེད་པའི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་ བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྲིད་པ་དང་།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤིའོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ འབའ་ཞིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།འབའ་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཞེས་པའོ། །རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འགག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རེག་པ་འགག་།རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་།ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་།སྲེད་པ་འགགས པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་།ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་།སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།

其中烦恼道有三支，即：无明、贪爱和取。业道有二支，即：行支和有支。异熟道有七支，即：识支、名色支、六处支、触支、受支、生支和老死支。
又缘起有十二自性，即是：凡是刚刚过去生的一切烦恼的阶段即是无明。凡是刚刚过去生的一切能取后有之业的阶段即是行支。在母胎中结生时五蕴的阶段即是识支。从结生时起直至六处未生之间的阶段即是名色。其后六处圆满，乃至根境识未聚合之间的阶段即是六处支。
根境识和合后未能完全了别三和合的阶段即是触。了别三受后乃至未生淫欲贪著之间的阶段即是受支。行淫欲贪著的阶段即是爱支。为获得境界而开始追求到处奔走的阶段即是取支。由于追求所得境界而积集能取后有之业的阶段即是有支。此生识的阶段即是无间未来生的阶段即是生支。此生的名色、六处、受的阶段即是无间未来生即是老死支。
又缘起是互为因，即：以无明为缘生行，以行为缘生识，以识为缘生名色，以名色为缘生六处，以六处为缘生触，以触为缘生受，以受为缘生爱，以爱为缘生取，以取为缘生有，以有为缘生生，以生为缘生老死。
因此如是以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、忧恼和苦恼生起，如是唯有大苦蕴生起，这是随顺。'唯'是指离开他人所遍计的我等之义。
不随顺则是：无明灭则行灭，行灭则识灭，识灭则名色灭，名色灭则六处灭，六处灭则触灭，触灭则受灭，受灭则爱灭，爱灭则取灭，取灭则有灭，有灭则生灭，生灭则老死、忧愁、悲叹、痛苦、忧恼和苦恼灭。

།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།འབའ་ཞིག་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཞེས་པའོ། །ཡང་དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ།།འདུ་བྱེད་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་ རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྨིན་ པར་བྱེད་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་བསྟན་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་རྒྱུ་སྟེར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྟེར་རོ། །རེག་པ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྟེར་རོ། །ཚོར་བ ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དང་གཉིས་ཀ་བཟློག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །སྲེད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་ པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་གོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེར་ལེན་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡོམ་ པར་བྱེད་པ་དང་།སྲིད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དང་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཕྱེ་བ་བྱེད་པ་དང་། རྒ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །རྒ་བ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ཡང་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ དང་།འཆི་བ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྟེར་བར་བྱེད་དོ། །འཆི་བ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འཆད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་ ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱེད་པའོ།།མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་ པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།མིང་ཞེས་པ་ནི། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་མཐུན་པར་འཛིན་པའོ། ། ཡུལ་རྣམ་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པར་ཐ་དད་པར་རོ། །དམིགས་པ་རེག་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་རེག་པའོ།

如是唯有大苦蕴得以灭尽。'唯'是远离他人所遍计的我等之义。复次，其中无明有二种果相各别现前，即：令所缘众生普遍愚痴，及为圆满诸行而给予因。
诸行亦有二种果相各别现前，即：成办未来异熟，及为圆满识蕴而给予因。
识亦有二种果相各别现前，即：生起结生有，及为圆满名色而给予因。
名色亦有二种果相现前，即：互相依止，及为成办六处而给予因。
六处亦有二种果相现前，即：分别诸境，及为成办触而给予因。
触亦有二种果相各别现前，即：触所缘境，及为圆满受而给予因。
受亦有二种果相各别现前，即：领纳可意、不可意及俱相违，及为圆满爱而给予因。
爱亦有二种果相各别现前，即：于所染著事普生贪著，及为圆满取而给予因。
取亦有二种果相各别现前，即：系缚烦恼，及为圆满有而给予因。
有亦有二种果相各别现前，即：趣向他有，及为圆满生而给予因。
生亦有二种果相各别现前，即：开展诸蕴，及为圆满老而给予因。
老亦有二种果相各别现前，即：令诸根变异，及为圆满执取死亡而给予因。
死亦有二种果相各别现前，即：摧毁诸行，及不断遍不知。
其中'令所缘众生愚痴'是指执取净等相而生贪著。'成办未来异熟'是指圆满可意不可意果。'结生有'是指圆满生有。'名'是指受、想、行、识蕴。'色'是指色蕴。'彼等互相依止'是指以相互随行而和合。'分别境'是指色等境的差别。'触所缘'是指正触色等境。

།འདོད་པ་མི་འདོད་པ་གཉི་ག་བཟློག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་པ་ནི། འདོད་པ་ནི་བདེ་བའོ མི་འདོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།གཉི་ག་བཟློག་ཅེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ནི་ཚོར་བའོ། །ཀུན་ནས་གོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡོམ་ པར་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའོ།།སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི། བར་མཚམས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་ཉེ་བར་འཚོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཕུང་པོ་ཕྱེ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བར་མེད་ པར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ།།དབང་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་མ་ཉམས་ པའོ།།གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་ བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་རེག་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་རེག་པ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཚོར་བ་ཞེས་པ་ནི། རྐྱེན་རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་སྲེད་པ་ ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ།།སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྲེད་པ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྲིད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་ པའོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤི་ཞེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤི་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་སོ།།དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་ནི་རྒྱུན་རྣམ་པར་མི་ཆད་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་འཛིན་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སོ། ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་མི་ཆད་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འདུ་བྱེད་འགགས་པས རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཅེས་པ་ནི།རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ངོ་བོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་མེད་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ།

所谓'体验所欲与不欲二者的遮止'是指：所欲是指快乐，不欲是指痛苦。'遮止二者'是指既非痛苦也非快乐。对这些的体验就是感受。
'对所染著事物的普遍贪著'是指对所贪著境的普遍执著。
'烦恼和束缚'是指烦恼、业和生的烦恼束缚。
'其他轮回趣处的临近'是指无间断地生起所欲与不欲趣的聚集。
'分离诸蕴'是指在无间断生起的有中结合蕴的相续。
'诸根变异'是指转变为其他状态。
'摧毁诸行'是指诸蕴的毁灭。
'无明相续不断'是指愚痴未断。
其余都容易理解。
其中'无明缘行'是指由无明为缘而显示诸行的相续不断。
'行缘识'是指由行为缘而显示识的相续不断。
'识缘名色'是指由识为缘而显示名色的相续不断。
'名色缘六处'是指由名色为缘而显示六处的相续不断。
'六处缘触'是指由六处为缘而显示触的相续不断。
'触缘受'是指由触为缘而显示受的相续不断。
'受缘爱'是指由受为缘而显示爱的相续不断。
'爱缘取'是指由爱为缘而显示取的相续不断。
'取缘有'是指由取为缘而显示有的相续不断。
'有缘生'是指由有为缘而显示生的相续不断。
'生缘老死'是指由生为缘而显示老死的相续不断。
其中，作为诸行之因缘的无明即是无明缘。其本体即是'由无明缘'。诸行的相续不断是指相续不间断，显示是指随顺执取而说。
识的缘即行，是行缘。其本体即是'由行缘'。其相续不断和显示如前所述。
一切处都应如是配合。
'无明灭故行灭'是指由无明缘无实有而诸行寂灭且非显示。
'行灭故识灭'是指由行缘无实有而识寂灭且非显示。
'识灭故名色灭'是指由识缘无实有而名色寂灭且非显示。
'名色灭故六处灭'是指由名色缘无实有而六处寂灭且非显示。

།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རེག་པ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རེག་པ་ཉེ་ བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་མི་བསྟན་པའོ།།རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་རེག་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཚོར་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་ཚོར་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྲེད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། སྲེད་པ་འགགས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྲེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་མི་བསྟན་པའོ། ། སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྲིད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་པ་ནི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྒ་ཤི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་པའོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པས་ བསྡུས་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་དང་། འགོག་པས་བསྡུས་པ་དང་། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ལྔ་པ་གསུམ་སྟེ་མ་རིག་པ་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་དང་། མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ ལས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་ པ་དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ། །ངག་གི་ཡང་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། དབྱེན་དང་། རྩུབ་མོ་དང་། ངག་ཀྱལ་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། ། དེ་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པ་མང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ལས་འདས་པ་མཐར་དག་གོ། །ཆང་གི་བཏུང་བ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །དགེ བའི་ལས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གི་དང་། ཡིད་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལོག་པའོ། །ངག་གི་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།བརྫུན་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དབྱེན་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཆགས་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཞེ་སྡང་ མེད་པ་དང་།ཡང་དགེ་བའི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་རྨོངས་པ་མེད་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་བྱ་བ་ དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་དང་། ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་སོ།

所谓'六处灭则触灭'是指因六处无实体而触近寂灭且不显现。
所谓'触灭则受灭'是指因触无实体而受不显现。
所谓'受灭则爱灭'是指因受无实体而爱近寂灭且不显现。
所谓'爱灭则取灭'是指因爱无实体而取近寂灭且不显现。
所谓'取灭则有灭'是指因取无实体而有近寂灭且不显现。
所谓'有灭则生灭'是指因有无实体而生近寂灭且不显现。
所谓'生灭则老死灭'是指因生无实体而老死近寂灭且不显现。
其中无明有三种，即：不知、邪知、疑惑。
又一切烦恼即是无明。
此无明亦有三种，即：欲界所摄、色界所摄、无色界所摄。
其中欲界所摄有五种，即：苦谛所摄、集谛所摄、灭谛所摄、道谛所摄、修断所断。
如是色界所摄五种，如是无色界所摄五种，三个五种，无明成为十五种。
行支有四种，即：不善、善、无记、不动。
其中不善业有二种，即：性罪及遮罪。
其中性罪有三种，即：身业、语业、意业。
其中身业有三种，即：杀生、不与取、欲邪行。
语业亦有四种，即：妄语、离间语、粗语、绮语。
意业有三种，即：贪心、害心、邪见。
这些即是十不善业道。
遮罪种类众多，即：违犯一切别解脱戒律仪学处。
饮酒即是遮罪，有些说是性罪。
善业有三种，即：身业、语业、意业。
其中身善业有三种，即：离杀生、离不与取、离欲邪行。
语业有四种，即：离妄语、离离间语、离粗语、离绮语。
意善业有三种，即：无贪心相无著、无害心相无嗔、善见相无痴。
这些即是十善业道。
远离遮罪亦是善业。
又业有三种，即：现法受、生受、后受。
其中生受有二种，即：无间业、近无间业。

།དེ་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ པ་གསོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྡང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་དང་། དགེ་འདུན་འབྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་འདུན་འབྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་འབྱེད་པ་དང་། ལས་འབྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འཁོར་ལོ་འབྱེད་པའི་དགེ་འདུན་འབྱེད་པ་པོ་ནི། དགེ་སློང་ཁོ་ན་སྟེ་ལྟ་བ་ ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ལ་གནས་པས་ཡིན་གྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ཞིག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་བར་བྱ་བ་དགེ་འདུན་བརྒྱད་དམ་རབ་ཏུ་མང་བ་ཡང་རུང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ དགེ་སློང་རྣམས་ཏེ་འཕགས་པས་མ་ཡིན་ནོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ཉིད་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་པའི་དུས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དགེ་སློང་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་ལས་གཞན་ཡང་ཐར་པའི་ལམ་ཡོད་དོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ།དགེ་འདུན་ཕྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཅི་སྲིད་དུ་དགེ་འདུན་ཕྱེ་ནས། གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་མནར་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཁོར་ལོ་འབྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འཁོར་ལོ་འབྱེད་པ་འདི་ནི་དགེ་འདུན་ཕྱེ་བ་ཞག་ཏུ་མི་གནས་པ་ཉིད་དེ་ངེས་པར་དགེ་འདུན་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་ལོ་འབྱེད་པ་འདི་དུས་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་ཆོས་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བ་ལ་མ་ཡིན།ཐ་མར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་ཡིན། བར་དུ་ཅི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུ་བུར་དང་ལྟ་བའི་ཆུ་བུར་མ་བྱུང་བར་མ་ཡིན། ཅི་སྲིད་དུ་མཆོག་ཟུང་ཉན་ཐོས་གཉིས་མ་བྱུང་བར་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མ་ཡིན། ཅི་སྲིད་དུ་མཚམས་མ་བཅད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་འབྱེད་པ་ཡང་དགེ་སློང་བརྒྱད་དམ་རབ་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་གང་གི་ཚེ་མཚམས་ནང་གཅིག་ཏུ་འཚོགས་པ་མེད་པར་ལས་བྱེད་ནའོ། །སྒྲ་མི་སྙན་པ སྤངས་ཏེ་གླིང་གསུམ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཡིན་ཅིང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡིན་པ་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། ངེས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསད་པ་དང་། བསླབ་པའི་གང་ཟག་བསད་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་བཤིག་པ་དང་། དགེ་འདུན་ གྱི་འཚོ་བའི་སྒོ་འཕྲོགས་པའོ།།ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་ལས་འདི་ལ་མ་ངེས་པའི་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །ཡང་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ཡང་ལས་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།ལས་འགའ་ཞིག་བྱས་ཤིང་མི་འཕེལ་བ་དང་། ལས་འགའ་ཞིག་མ་བྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་། ལས་འགའ་ཞིག་བྱས་ཤིང་འཕེལ་བའོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནག་པའི་ལས་དང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའི་ལས་དང་། རྣམ་པར་འདྲེས་པའི་ལས་སོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྟུང་བྱ་དང་། སྤང་བྱ་དང་། བརྟེན་བྱའོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱས་པའི་ལས་དང་། བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ལས་དང་། མངོན་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ལས་དང་། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ལས་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བའི་ལས་སོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གིའོ། །དེ་ ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྲོག་[(]བཅོད་[,]གཅོད་[)]པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ།

关于五无间业是这样的：杀母、杀父、杀阿罗汉、以恶心对如来出血、破和合僧。其中破和合僧有两种：即破轮和破羯磨。其中破轮的破和合僧者，唯是比丘，是见行者而非贪行者。非破戒者。非比丘尼等。是持戒者而非破戒者。所破之僧众为八位或更多凡夫比丘，非圣者。是在赡部洲，非如来涅槃时。当比丘们说除佛陀外另有导师，除佛所说道外另有解脱道时，僧众即成破裂。只要僧众破裂存在，从无间地狱乃至有顶之间非圣者众生都不能生起善心。因此称为破如来法轮者为破轮。此破轮之破僧不会持续一日，必定会重归和合。此破轮不会在六个时期发生：即最初未转法轮时不会发生，最后世尊涅槃时不会发生，中间只要佛教中未生戒律之泡沫和见解之泡沫时不会发生，只要未出现最胜双运声闻二众时不会发生，如来涅槃后不会发生，只要未结界时不会发生。破羯磨是指八位或更多比丘在同一界内不集合而行羯磨。除北俱卢洲外三洲中会发生。
五近无间业是这样的：污辱阿罗汉尼、杀住于决定位的菩萨、杀有学位补特伽罗、破坏佛塔、夺取僧众生活资具。有些人说这些近无间业是不定的。
另有三种善业：即随顺福分、随顺解脱分、随顺决定分。又有三种业：即有作而不增长业、未作而增长业、有作而增长业。又有三种业：即纯黑业、纯白业、杂染业。又有三种业：即应堕业、应断业、应依业。又有五种业：即作业、教他作业、随喜业、正随许业、随许业。又有二种业：即表业性业和无表业性业。其中表业性业有二种：即善和不善。其中不善有二种：即身业和语业。其中身业有三种：即杀生、不与取、欲邪行。

།ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྫུན་སྨྲ་བ་དང་། དབྱེན་གྱི་ངག་དང་། རྩུབ་པོའི་ངག་དང་། ངག་རྐྱལ་པའོ། །དགེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གིའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ངག་གི་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བརྫུན་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དབྱེན་གྱི་ངག་ལས་ལྡོག་པ་དང་། རྩུབ་པོའི་ངག་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།ངག་གི་མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བླངས་ཏེ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྣམ་ པར་འཁྲུག་པ་ཡིན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མི་ལྡོག་པའི་སྔོན་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་རྒྱུ་བཞིན་པའི་ལས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།།ངག་གི་མི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབྱེན་ཚིག་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྩུབ་མོ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ངག་ཀྱལ་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་[(]སྡོག་[,]ལྡོག་[)]པ་ ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐོབ་པ་དང་།རྟག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ངག་གི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་དེ་མ་ཐག་ནས་བཟུང་སྟེ། ཅི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་འཕེན པར་བྱེད་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བླངས་ཏེ།ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྔོན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་ པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།།ངག་གི་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབྱེན་གྱི་ཚིག་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྩུབ་མོ་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ངག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།

语言的四种形态是这样的：说妄语、离间语、粗恶语和绮语。善业也有两种形态是这样的：身业和语业。其中身业的三种形态是这样的：远离杀生、远离不与取、远离邪淫。语业也有四种形态：远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离绮语。
无表色的自性有两种形态是这样的：随顺不善和随顺善。其中随顺不善的两种形态是这样的：随顺身不善业和随顺语不善业。其中随顺身不善业的三种形态是这样的：摄取过去、未来、现在所发起和执取的大种，当进入时虽然心散乱，但与不离杀生相随顺的自性是在不离之前无间断运行的业。同样地，与不离不与取相随顺的自性，以及同样与不离邪淫相随顺的自性。
随顺语不善业的四种形态是这样的：同样与不离妄语相随顺的自性，同样与不离离间语相随顺的自性，同样与不离粗恶语相随顺的自性，同样与不离绮语相随顺的自性。
随顺善业也有两种形态是这样的：获得远离杀生等的正受，以及获得恒常供养佛塔等的正受。其中获得远离杀生等的正受有两种形态是这样的：随顺身善业和随顺语善业。
其中随顺身善业的三种形态是这样的：从正受远离杀生的刹那开始，乃至所发起的期间，无间断地虽然心散乱，摄取过去、未来、现在所发起和执取的大种，在不离之前进入随顺的自性之业，同样与远离不与取相随顺的自性，以及同样与远离邪淫相随顺的自性。
随顺语善业的四种形态是这样的：同样与远离妄语相随顺的自性，同样与远离离间语相随顺的自性，同样与远离粗恶语相随顺的自性，同样与远离绮语相随顺的自性。

།རྟག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཉིན་རེ བཞིན་མཆོད་རྟེན་ནམ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ཟས་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་དམ་བླངས་ནས་སེམས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི།སྡོམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ ཡིན་པའི་རང་བཞིན།ཅི་སྲིད་དུ་འཕགས་པ་མི་ལྡོག་པའི་སྔོན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་དམིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ ལ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ལས་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པས་ཕྱི་ནང་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དང་། བརྟན་པ་བདེ་བ་བདག་གི་བདག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་དང་། བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ལས་སོ། །བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་མཇུག་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ ནི་རྣམ་པ་མང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་བྱས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མགུ་བ་དང་ཕན་ཡོན་སྒྲོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་ལས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་ལྡན་དང་། སྡོམ་ལྡན་ཉིད་མ་ཡིན། སྡོམ་ལྡན་མིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ལ་སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལུག་འཚོང་བ་དང་། ཁྱི་རྔོན་པ་དང་། ཕག་འཚོང་བ་དང་། བྱ་རྔོན་པ་དང་། ཤ་འཚོང་བ་དང་། རི་དགས་རྔོན་པ་དང་། ཉ་པ་དང་། རྐུན་པོ་དང་། གཤེད་མ་དང་། བཙོན་སྲུང་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འཛིན་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འདུལ་བ་དང་། རང་འཚེད་པ་དང་། དྲ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ལ་སྡོམ་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་དང་། ཆད་པ་ལེན་པ་དང་། ཉོ་ཚོང་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡོམ་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། བྱ་རོག་སྐྲོད་བྱེད་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། བར་སློབ་མ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། བསྙེན་གནས པའོ།།དེ་ལ་དགེ་བསྙེན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡན་ལག་གསུམ་རྫོགས་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་ཨུ0f37ལྔ་ཅན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་བུད་མེད་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །དགེ་བསྙེན་མ་ཡང་རྣམ་པ ཨ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡན་ལག་གསུམ་རྫོགས་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་འཛིན་པ་མོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་བདག་པོས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་གསུམ་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་རྫོགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་། བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གནས་སུ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་ ཀྱིའོ།

关于经常性地修建佛塔等正确受持，有多种情形，即：在有生之年每日供养佛塔或坛城以及佛像等之后，再进行饮食等其他事务，如是发愿后，即使心有迷乱，仍如往昔般与善业相连之自性，既非戒律，亦非非戒律之自性，乃是直至圣者不退转之前所行之业。
其中诸业之发起与所缘皆为烦恼。烦恼之根本是非如理作意，即非真如之分别。
其中由三种因缘造业，即：由非正确分别而起内外之分别，由执著坚固、安乐、我与我所等增益，以及由见到所作业之功德。完成所作业之结果有多种，即：对所作业生起满足以及宣说功德等。
此处造业者有三种补特伽罗，即：非持戒者、持戒者、非持戒亦非非持戒者。
其中非持戒者有两种，即：本性非持戒者与实际非持戒者。其中本性非持戒者有十四种等，即：贩羊者、猎狗者、贩猪者、捕鸟者、卖肉者、猎兽者、渔夫、盗贼、屠夫、狱卒、捕象者、调象者、屠宰者、网捕者等。实际非持戒者有三种等，即：国王、执行刑罚者、商人等。
持戒者有十种，即：近事男、近事女、驱乌者、沙弥、沙弥尼、正学女、比丘、比丘尼、近住者。
其中近事男有两种，即：具足三支者与具足五学处者。其中具足五学处者有两种，即：以自妻知足者与修梵行者。近事女亦有两种，即：具足三支者与具足五学处者。其中持五学处女有两种，即：以自夫知足者与修梵行者。
其中具足三支之三支是：皈依佛、皈依法、皈依僧。具足五支之五学处是：离杀生、离不与取、离欲邪行、离妄语、离谷酒及酿酒等放逸处。
修梵行者即是离欲邪淫处之不净行。近事女亦复如是。

།དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་། བག་མེད་པའི་གནས་ལས་ལྡོག་ པ་དང་།ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། གར་དང་གླུ་དང་རྩེད་འཇོ་ལྟ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དྲི་དང་ཕྲེང་བ་བྱུག་པ་མདོག་སྒྱུར་བ་འཛིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཁ་ཟས་ལས་ལྡོག་པ་དང་། གསེར་དང་དངུལ་སོ་སོར་འཛིན་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །དགེ་ཚུལ་ མ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅུ་ནི།དེ་རྣམས་ཉིད་བཞིན་ནོ། །བར་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་པུར་གྲོང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། གཅིག་པུར་ཆུའི་ ཕ་རོལ་དུ་མི་བསྒྲལ་བ་དང་།སྐྱེས་པ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་མཚམས་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་དང་། སྨྱན་བྱེད་པ་མི་བྱ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་སྦེད་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གསེར་དངུལ་ལ་མི་རེག་པ་དང་། མགོའི་འོག་ལུས་ ཀྱི་སྤུ་འབྱིད་པར་མི་བྱ་བ་དང་།ས་རྐོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྔོན་པོ་ཉམས་པར་མི་བྱ་བ་དང་། བྱིན་ལེན་མ་བྱས་པའི་ཟས་མི་བཟའ་བ་དང་། མཚན་མ་གཞག་པའི་ཟས་མི་བཟའ་བའོ། །བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཡང་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བྱུང་ཉིད་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ པ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སོ།།ངེས་པར་བགྲོད་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽ་ཎྜི་ནྱ་དང་རྟ་ཐུལ་དང་མཛེས་བཟང་དང་རླངས་པ་དང་མིང་ཆེན་རྣམས་ལྔ་སྟེ། སྟོན་པའི་བྱ་བ་མང་དུ་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་སོ། །དགེ་སློང་དག་ཚུར་ཤོག་ཅེས་པས་བསྙེན་པར་ རྫོགས་པ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཀྱི་བུ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་སོ།།སྟོན་པ་ཁས་བླངས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དང་། དྲིས་ལན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་འཆར་ཀ་དང་། བླ་མའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོའོ། །ཕོ་ཉས་ བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཆོས་ཀྱིས་བྱིན་པའི་དགེ་སློང་མའོ།།འདུལ་བ་འཛིན་པ་ལྔས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་མཐའ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བོའི་ཡུལ་དུའོ། །བཅུ་འཚོགས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཡུལ་དབུས་སུའོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལན་གསུམ་བརྗོད་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་བཟང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་དྲུག་ཅུའོ།།ཡང་ན་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བྱུང་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ཕོ་ཉས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ངེས་པ་རྣམ་པར་བགྲོད་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། དགེ་སློང་ ཚུར་ཤོག་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་།སྟོན་པ་ཁས་བླངས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། དྲིན་ལན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞི་པའི་ལས་དང་གེགས་མེད་པ་ལྔ་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐོབ་ པ་དང་།ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ངེས་པར་མཐོང་བ་ཐོབ་པའོ། །བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དང་། མཚམས་བཅིངས་པ་དང་། གསོལ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་དང་། ལས་དམ་པའོ། །དགེ་སློང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆ་ལུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དགེ་སློང་མ་རྣམས་ཀྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པ་དང་། བླ་མའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པས་སོ།

沙弥的十条学处是：即不杀生、不偷盗、不淫欲、不妄语、不饮谷酒及酿酒、不放逸、不坐高广大床座、不观听歌舞戏乐、不持用香鬘涂香装饰、不非时食、不受持金银。
沙弥尼的十条学处与沙弥相同。
式叉摩那比沙弥尼多两种法，即：法与随顺法。其中法有六种：不独自入村、不独自渡水、不触碰男子、不与男子同处、不作媒人、不隐藏过失。随顺法也有六种：不触碰金银、不剃除阴毛、不挖地、不损坏青草、不食未经授受之食、不食未标记之食。
具足戒有十种：自然具足戒者为圆满佛陀与独觉；以决定趣入而具足戒者为了解拘邻等五比丘，即多作佛事之比丘；以'善来比丘'而具足戒者为耶舍等六十族姓子；以承认导师而具足戒者为大迦叶；以问答而具足戒者为车匿；以受持八敬法而具足戒者为大爱道；以使者而具足戒者为法授比丘尼；以五位律师而具足戒者为边地；以十众而具足戒者为中土；以三说皈依而具足戒者为贤等六十人。
或者具足戒有八种：即自然具足戒、以三皈依具足戒、以使者具足戒、以决定趣入具足戒、以'善来比丘'具足戒、以承认导师具足戒、以问答具足戒、以白四羯磨及无遮五众具足戒。
出家有三种：即获得正受、获得增上证悟、获得决定见。
具足戒的四种因缘是：僧众圆满、结界、羯磨师具戒、无遮难法及殊胜羯磨。
比丘的四种圆满是：威仪圆满、羯磨圆满、发心圆满、住处圆满。
比丘尼的具足戒有两种：即白四羯磨三说及受持八敬法。

།དེ་ལ་བླ་མའི་ཆོས་བརྒྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བུད་མེད་རྣམས་ནི་དགེ་སློང་གི་གཞི་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་མའི་དངོས་པོ་ཡང་རེ་བར་ བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་ཆོས་དང་པོའོ།།དགེ་སློང་མས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་གཞི་དགེ་སློང་ལས་ཡང་དག་པར་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་སུ་དབྱར་གནས་པར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།དབྱར་གནས་བྱས་པའི་དགེ་སློང་མས་དགེ་འདུན་གཉིས་པ་གནས་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཆགས་པ་བྱས་ཏེ། མཐོང་བས་དང་ཐོས་པས་དང་དོགས་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །ཡང་དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་གི་རྒྱུད་སྨྲ་བ་དང་དྲན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྒུད་པ་དང་། ལྟ་བའི་རྒུད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྒུད་པ་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པར་རྒུད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་སྡང་བར་མི་བྱ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །བླ་མའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་དགེ་སློང་མས་དགེ་འདུན་གཉི་ག་ལ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་དགུ་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ ནི་བདུན་པའོ།།བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་པའི་དགེ་སློང་མས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ཉིན་གཅིག་པའི་དགེ་སློང་ལ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་དང་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའི་ལས་དང་མཉམ་དུ་ལྡང་བའི་ལས་རྣམས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དགེ་སློང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སློང་བའི་ངང་ཚུལ་གྱི་ དགེ་སློང་དང་།ཉོན་མོངས་བཅོམ་པའི་དགེ་སློང་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ངོ་། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་འབྲུའི་ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བག་མེད་པའི་ གནས་ལས་ལྡོག་པ་དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། གླུ་གར་སྒྲ་སྙན་རྩེ་བག་ལ་ལྟ་བ་དང་དྲི་དང་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་དང་མདོག་སྒྱུར་བ་འཛིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལས་ལྡོག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱད་ལ་དུས་ མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལས་ལྡོག་པ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་སློང་བ་བླངས་པ་ནི་བྱ་རོག་སྐྲོད་བྱེད་མ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ།།བསྙེན་གནས་སྡོམ་པ་འདི་ཉིད་ཅི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་གོ་མིའི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གདམས་པར་བྱེད་དོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ནི་དགེ་བའི་ལས་སོ། །སྡོམ་ པ་འདི་རྣམས་ལས་འདས་པ་ནི་ལྟུང་བ་སྟེ།མི་དགེ་བའི་ལས་སོ། །ལྟུང་བ་སྡེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕས་ཕམ་པ་ཆོས་བཞི་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་ཆོས་བཅུ་གསུམ་དང་། མ་ངེས་པའི་ཆོས་གཉིས་དང་། སྤང་བའི་ལྟུང་བྱེད་ཆོས་བཅུ་དང་། ལྟུང་བྱེད་འགའ་ཞིག་པ་ཆོས་ དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།སོ་སོར་བཤགས་པ་ཆོས་བཞི་དང་། བསླབ་པའི་ཆོས་ལྔ་བཅུ་ལྷག་དང་བཅས་པ་དང་། རྩོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་གསོད་ པ་དང་།མིའི་ཆོས་བླ་མར་གྱུར་པའོ། །དགེ་སློང་མ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཡང་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཆགས་པ་རྣམ་པར་ཆགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་མིའི་འོག་ནས་པུས་མོའི་གོང་གི་བར་དུ་ཉུག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཆགས་པ་ རྣམ་པར་ཆགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་།རྩེ་བ་དང་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང་བརྡ་རྣམས་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་འོངས་པ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་དུ་དྲ་བ་སྟོན་པ་དང་། འཛུད་པ་ལས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དཔང་རྗེས་སུ་ འགྲོ་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་ནོ།

关于八种上法，是这样的：女人从比丘基础出家，并且期望获得比丘尼的资格，这是第一上法。
比丘尼每半月应当从比丘处寻求正确的教导和指示，这是第二法。
比丘尼不应在无比丘处的住所承诺安居，这是第三法。
安居后的比丘尼应当向两部僧众作三事忏悔：以见闻疑，这是第四法。
比丘尼不应谈论和提及比丘的过失，即：戒律缺失、见解缺失、行为缺失和生活缺失，这是第五法。
比丘尼不应对比丘生气和怨恨，这是第六法。
犯上法过失的比丘尼应当在两部僧众前半月行摩那埵法，这是第七法。
即使是受具足戒一百年的比丘尼，对于受具足戒仅一日的比丘也应恭敬言说、承事供养、合掌礼敬并起立，这是第八法。
比丘有三种：即乞食性质的比丘、断烦恼的比丘和受具足戒的比丘。
八关斋戒的学处是这样的：远离杀生、远离不与取、远离不净行、远离饮用谷物酒和酿造酒等放逸处、远离妄语、远离高大床座、远离歌舞音乐观看及涂香花鬘装饰、远离非时食。
同样，在八学处中去除远离非时食而受持的是驱乌沙弥尼的出家。
有些人教导说，终身受持此八关斋戒称为牧牛女戒。
这十种别解脱戒是善业。违犯这些戒律即是过失，是不善业。
过失分为八类：即四他胜法、十三僧残法、二不定法、三十舍堕法、九十二单堕法、四悔过法、五十多学法以及七灭诤法。
其中比丘的四他胝罗法是：不净行、不与取、杀人、大妄语。
比丘尼除了这四条外还有另外四条：即与贪欲男子从人体下部至膝盖以上相触等类似的行为；与贪欲男子共处、嬉戏、交谈、做出表示和暗示，接受男子到来；在其性质场所显示隐秘处；除引导外与男女同行等类似的行为。

།སྔོན་ཕས་ཕམ་པ་དང་གནས་མ་བཅས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་གང་གི་ཚེ་ཤི་བའམ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའམ་ཡུལ་གཞན་དུ་བྲོས་པར་གྱུར་པ་ན། དེའི་ཚེ་འདི་བཞིན་སྨྲ་སྟེ། འཕགས་མ་སྔོན་བདག་གིས་མཐོང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལྐོག་སྐྱེ་བོས་ དབེན་པ་རུ་དགེ་སློང་མ་འདིས་ཕས་ཕམ་པ་དང་གནས་མ་བཅས་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་ནོ།།དགེ་སློང་གང་ཞིག་དགེ་འདུན་འཚོགས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྐྲོད་པའི་ལས་བྱས་སོ། །དགེ་སློང་མ་དགེ་འདུན་འཚོགས་ནས་ཕྱག་འཚལ་བར་མི་འོས་ཞེས་བཅའ་བ་བཅས་སོ། །དགེ་འདུན་ ཆེ་བ་ཆུང་བ་ལ་སྐྲ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་འོས་པ་སྟོབས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་གནས་ཏེ་རྣམ་པར་འཆགས་པ་ཞུ་བ་ན།དགེ་སློང་མ་གང་ཞིག་ཤེས་བཞིན་མཐོང་བཞིན་དུ་འདི་བཞིན་སྨྲ་སྟེ། འཕགས་པ་ཁྱེད་དགེ་འདུན་ཆེ་ཆུང་རྣམས་ལ་ སྐྲ་བཏོགས་འབུལ་མ་བྱེད།ངེས་འབྱུང་འཇུག་པ་མ་བྱེད། འོས་པ་སྟོབས་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་བྱེད། མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་འཆགས་པ་ཞུ་བ་མ་བྱེད་ཅིག་།བདག་གིས་འཕགས་པའི་ལྷུང་བཟེད་ཀྱིས་དང་། ལྷུང་བཟེད་དྲ་བ་ཡིས་དང་། ཆུ་ཚགས་ཀྱིས་དང་། སྐེ་རགས་ཀྱིས་དང་། མདོ་སྟོན་པས་དང་། ཀློག་པས་དང་། འདོན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱིས་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དང་། གང་དང་གང་གིས་བར་དུ་གཅོད་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེས་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་མ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བརྗོད པར་བྱ་སྟེ།དགེ་སློང་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་བཞིན་དུ་དེས་ངེས་པར་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་ཕྱུང་བ་འཇུག་པ་ལྡོག་པའི་ངག་གི་ལམ་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་ཀྱང་མི་སྤོང་ནའོ་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དགེ་འདུན་ ལྷག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མངས་པས་འཇིགས་པས་འདིར་མི་བྲིའོ།།འདུལ་བའི་གཞུང་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟུང་བ་སྡེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ལྟུང་བའི་སྡེ་དང་། བཤགས་པར་བྱ་བའི་ལྟུང་བའི་སྡེ་དང་། བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ལྟུང་བའི་སྡེའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བར་གྱུར་བའི་སྡེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་གསོད་པ་དང་། མིའི་ཆོས་བླ་མར་གྱུར་པའོ། །བཤགས་བྱའི་ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་ལ་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན ལྷག་མ་དང་།སྤང་བའི་ལྟུང་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ལྟུང་བྱེད་རྐྱང་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྡམ་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡམ་བྱའི་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྟུང་བ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ལུས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་དང་། གང་ཟག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་ལ་ལྷག་མ་མེད་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕས་ཕམ་པའི་ཆོས་དང་། གཉིས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ལྷག་མའི་ཆོས་དང་། གང་ཟག་ལྷག་མ་ནི་ལྟུང་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་དྲི་མ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན པ་དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། དབྱེན་དང་། གཡོ་དང་། སྒྱུ་དང་། སྡིག་པ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཡོན་པོ་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྐྱེན་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་དགེ་སློང་གི་སྙིགས་མ་བཅུའོ། །དགེ་ སྦྱོང་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དང་། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ དང་།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བུ་ལོན་སྒྲིབ་པ་དང་། བྲན་ཁོལ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། བཅིངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ནད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། འཇིགས་པའི་སྒྲིབ་པའོ།

先前犯了他胜罪且未安住，当其死亡或迷乱或逃往他处时，彼时如是说道：'圣者，先前我所见，即是在无人处此比丘尼犯他胜罪且未安住'，如是为其本性。
某比丘被僧团集会驱逐。比丘尼僧团集会时制定规定不应礼拜。
僧团中无论大小，剃发供养、引导出家、教导适宜之事、在界内住处请求忏悔时，若有比丘尼明知故见而如是说道：'圣者，你们不要向僧团大小剃发供养，不要引导出家，不要教导适宜之事，不要在界内住处请求忏悔。我将以圣者的钵、钵网、水滤、腰带、经教、读诵、禅定、瑜伽、作意，以及任何可能造成障碍的事物来消除障碍。'
对此，诸比丘尼应如是说道：某比丘等如前所述，直至'将消除障碍'为止，应三次劝诫放弃此违背驱逐入众之语，若不放弃，即为如是本性。
僧残等诸戒的广解等，因恐繁多，此处不书写。应从律典中了知。
其堕罪分三类，即：成为堕罪之类、应忏悔之类、应防护之类。
其中成为堕罪之类有四种：非梵行、不与取、杀人、大妄语。
应忏悔堕罪之类有多种：即僧残、尼萨耆波逸提法、单纯波逸提等。
应防护之类有多种：即应防护之罪等。
有三种罪：即无余、僧残、个人余罪。
其中四无余即：他胜法；第二为僧残法；个人余罪为其他一切罪。
沙门十垢即：贪心、害心、忿怒、怀恨、妄语、离间、谄诳、虚伪、恶欲、邪见。
这些即是沙门十邪。同样，这些是沙门十缘。同样，这些是比丘十秽。
成就沙门之十法即：有惭、有愧、身业清净、语业清净、意业清净、活命清净、守护根门、断除障碍、四禅、六神通。
其中五障即：债务障、奴仆障、束缚障、疾病障、恐怖障。

།དགེ་སློང་རྣམས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ བཅོ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། རང་ལ་ཕན་པ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉེས་པ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བ་དང་མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞོམ་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་སོགས་ པ་སྲེད་པ་དང་།ནུས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བརྩེ་བ་དང་། བླ་མ་ལ་གུས་པ་དང་། ངོ་མཚར་བ་བལྟ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱག་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་སྡེ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕས་ཕམ་པའི་གནས་ སུ་འགྱུར་བ་དང་།ཉེས་བྱས་ཀྱི་བྱས་པའི་ལྟུང་བས་བསྡུས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བཤགས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྡམ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་བའོ། །བཤགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཉེས་ བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བས་བསྡུས་པའོ།།ལྟུང་བ་གཞན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པར་བྱ་བའོ། །གང་ཟག་འབྲིང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་ལ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་ དང་།དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་ཀྱང་སེར་པོ་ཕྲོག་པའམ་བརྡུང་བའམ་བཙོན་ཁང་དུ་འཛུད་པའམ་གསོད་པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལྡོག་པ་སྟེ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བའོ། །མཚམས་མེད་ལྔ་ལ་གང་རུང་བྱེད་པ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་འཛིན་ པའང་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བའོ།།གང་ཟག་ཐ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲོགས་པ་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བའམ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ལྡོག་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་ཉིད་འཛིན་པ་ལ་གཞན་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་བཞི་པའོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་རྒྱུའི་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྒྲོགས་པའམ་སྨོན་པ་ནི་ལྔ་པའོ། ། ང་ནི་ཟབ་མོ་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ནི་དྲུག་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་ཆད་པ་གཅོད་དུ་འཇུག་པའམ། དགེ་སྦྱོང་རྣམས་སྐྱབས་གསུམ་གཏོང་བར་བྱེད་པའམ་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ལེན་པ་ནི་བདུན་པའོ། །ཞི་གནས་སྤོང་བའམ་འདོན་པ་ལ་ཀུན དུ་གཞོལ་བ་ལོངས་སྤྱོད་འབུལ་བའམ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའམ། སེར་སྣ་དང་འདོད་པ་དྲག་པོ་དག་གིས་སློང་བ་ལ་མི་སྟེར་བའམ། ཁྲོས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་བརྡིག་པའམ། སེམས་ཅན་བརྩོན་པས་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་མི་སུན་པར་བྱེད་པའམ། ཉོན་མོངས་ པའམ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཆོས་ལྟར་སྣང་བ་སྟོན་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ།།ཡང་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་བླངས་པས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མཆོག་ཏུ་ཞེན་པས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕས་ཕམ་པའི་ ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དང་པོའོ།།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ་ཆོས་ངེས་པ་ཡོད་ཀྱང་སེར་སྣ་དྲག་པོས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་ནོར་དང་ཆོས་མི་སྟེར་ན་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་པའོ། །ཁྲོ་བ་དྲག་པོས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ པས་གཞན་པས་བརྡེག་པ་ན་ཡང་དག་པར་གསོལ་བ་བྱེད་པ།ཤད་ཀྱིས་སྦྱང་བ་མི་ལེན་ཅིང་བཟོད་པ་མི་བྱེད་ན་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་གསུམ་པའོ། །ལྟ་བས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་མཆོག་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྐུར་བ་དང་སྤོང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བརྙན་ཆོས་གསལ་བར་མི་བྱེད་ པ་ནི་ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ།

比丘们行走的十五种原因是这样的：即圆满完成事业，寻求自利，如来加持，一切圆满，远离五种过失和不喜，摧毁贪欲等，希求获得等，能力，慈悲，恭敬上师，观看稀有，殊胜义利，三宝事业，礼敬佛塔等。
菩萨的堕罪有两类，即：波罗夷罪处和恶作罪所摄的堕罪。同样有三种，即：成为堕罪的，应忏悔的，应防护的。其中成为堕罪的是波罗夷罪处。应忏悔的是恶作罪所摄的。其他堕罪是应当如实防护的。
就中等根器者而言，波罗夷罪有五种，即：窃取三宝财物的波罗夷罪，诽谤正法的波罗夷罪，即使是破戒比丘也不得夺取袈裟或殴打或囚禁或杀害或令还俗的波罗夷罪，造作五无间罪任一的波罗夷罪，持邪见的波罗夷罪。
就下等根器者而言，波罗夷罪有八种，即：对未成熟众生宣说空性的波罗夷罪，令住于佛菩提者退转是第二。完全舍弃别解脱而令修学大乘是第三。自己认为声闻乘非能断贪等并令他人如是执著是第四。为利养恭敬因而宣说或称赞自己功德是第五。说'我是通达甚深法者'等是第六。令惩罚沙门或令沙门舍弃三皈依或夺取沙门布施是第七。舍弃止观或专注诵经供养受用，或舍弃菩提心，或因强烈的悭贪欲望而不施予乞者，或发怒打击众生，或令众生对精进修行生起不耐烦，或因烦恼或随顺他人而说似是而非的法是第八。
又有四种波罗夷罪，即：菩萨受戒后因极度贪著利养恭敬而赞叹自己诽谤他人是第一波罗夷罪。有可布施之物或决定之法却因强烈悭贪而压制，对如实亲近求法者不予财法是第二波罗夷罪。因强烈忿怒而压制，当他人殴打时即使真诚请求宽恕也不接受忏悔且不行忍辱是第三波罗夷罪。因见解缠缚而诽谤舍弃最上大乘，不明显宣说大乘形象之法是第四波罗夷罪。

།སྡོམ་པ་ནི་འཕངས་པའི་དུས་ལས་ཚུ་རོལ་དུ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསླབ་པ་ཕུལ་བ་དང་། ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དང་། མཚན་མ་གཉིས་བྱུང་བ་དང་། རྟེན་རྣམ་པར་འཁྲུགས་ནས་དབང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་ པའོ།།བསྙེན་གནས་སྡོམ་པ་ཡང་རྐྱེན་ཆད་པ་དང་། ཤི་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སྡོམ་པ་ཅན་དང་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལྔ་ཡིས་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་རོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ལས་དང་། བསམ་གཏན་ལས་དང་། བྱ་བ་ངེས་པ་ལས་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཆང་བ་དང་། གུས་པས་འཇུག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས རྒྱས་གནས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གནས་པའི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་གནས་པའིའོ། །ཉེ་བར་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་མི་ཟད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐུ་བའི་དོན་དུ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫོང་གི་ལྷ་མོའི་ཁང་པ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་བས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་བསོད་ནམས་དང་། མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ལས་བསོད་ནམས་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ལས་བསོད་ནམས་སོ། །ལྡོག་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །བྱ་བ་ངེས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མ་སྟོན་པར། དམན་པ་ལ་མ་བྱིན་པར། མཆོད་རྟེན་མ་རྫོགས་པར། བསྐོར་བ་མ་བྱས་པར། བླ་མ་མཁན་པོ། སློབ་དཔོན། མ་ཕ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱག་མ་འཚལ་བར་ཁ་ཟས་མི་བཟའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་སོ། །བྱ་བ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་ཟས་མི བཟའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ངེས་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ།།བྱ་བ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། མཆོད་པའི་དོན་དུ་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་འཆང་བ་ཡང་བསོད་ནམས་སོ། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ པ་ན་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ།།གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་དང་འཛོལ་ལ་སོགས་པ་འཆང་བ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་སྤངས་པ་ན་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ། །གུས་པས་འཇུག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་དད་པའི་ཤུགས་ལས་དགེ་བའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་དགེ་བའི་ལས་གུས་པར་བྱེད་པའོ།།ཅི་སྲིད་དུ་རབ་ཏུ་དད་པའི་ཤུགས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསོད་ནམས་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །ཅི་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཅུང་ཟད་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ རྣམས་ནི་རྒྱུ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་དགེ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་ལས་དང་། འབྲེལ་པ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་དང་། ཀུན་སློང་བ་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ལས་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་དང་། ཡོངས་སུ་ལན་འཛིན་པ་ལས་དང་། མདུན་དུ་བདར་བ་ལས་དང་། གཉེན་པོ་ལས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་དང་། མཐུན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལས་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད པ་དང་།མ་ཆགས་པ་དང་། མི་ལྡང་བ་དང་། མ་རྨོངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའོ། །འབྲེལ་པ་ལས་དགེ་བ་ནི་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་ དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ།

戒律在未到期限之前有四种舍弃的因缘，即：舍戒、违犯戒律、性别转变、根本毁坏而成为无根者。
八关斋戒也因缘尽和死亡而舍弃。非戒也是如此。
除了持戒者和非持戒者之外，非持戒者和非戒的善业或不善业既非戒也非非戒。
此外，这些善业或不善业由五种因缘而增长或减少，即：依田地、依禅定、依确定行为、依所持物品、依恭敬而行。
其中田地有三种，即：建造佛住的寺院等、法住的寺院、僧伽住的寺院。
只要不间断就会不断生起福德。
同样，为了盗窃而杀生等行为会产生非福德蕴。
同样是不间断的。
同样，建造城堡神女殿等会产生非福德蕴。
禅定有三种，即：以欢喜心皈依佛而生福德，不间断。
同样，皈依法而生福德，同样，皈依僧而生福德。
相反则生非福德。
确定行为有多种，即：'不讲正法不食，不布施不食，不完成佛塔不食，不绕塔不食，不礼拜上师和尊长、师长、父母等不食'等诸种行为是福德。
行为间断则相反。
'不杀生等不食'等确定行为是非福德。
所持物品也有多种，即：为供养而持有佛塔等是福德。
舍弃这些则相反。
为了伤害他人而持有网和陷阱等是非福德。
恭敬而行也有多种，即：以强烈信心而恭敬行善业，以烦恼而恭敬行善业。
只要随顺强烈信心，就会随顺福德。
只要随顺烦恼之力，就会随顺非福德。
所有微细善行由十三种因而成为善，即：依自性、依关联、依随关联、依发起、依获得生、依胜义谛、依加行、依报恩、依现前、依对治、依寂静、依随顺。
其中依自性而善有十四种，即：信、精进、念、定、慧、知惭、有愧、无贪、无嗔、无痴、不放逸、轻安、舍、无害。
依关联而善有多种，即：与信等相应的诸法。
依随关联而善，即：信等的习气。

།ཀུན་སློང་ལས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ལས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གོམས་པ་ལས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ།།དོན་དམ་པ་ལས་དགེ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་ལས་དགེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྙེན་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལས་དགེ་བ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ལས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་བསོད་ནམས་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་ལས་ནོར་ཆེ་བ་རིགས་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་བདེ་འགྲོ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་ལེན་པའོ། །མདུན་ དུ་བདར་བ་ལས་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མདུན་དུ་བྱས་པ་མཆོད་རྟེན་ནམ་པོ་ཏི་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ལས་དང་། ཆོས་མདུན་དུ་བདར་བ་ཆོས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གང་ཟག་ལ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ལས་སོ། །གཉེན་པོ་ལས་དགེ་བ་ནི་ རྣམ་པ་ལྔའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་སེལ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། རིང་དུ་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་བླངས་པས་ འདོད་ཆགས་སྤངས་པའོ།།མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་བདག་པོས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་དང་། གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་དང་། སོར་ཆུད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དང་། རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་བྱས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ གདུང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བ་དང་མི་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།འཇུག་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཉམ་ཆུང་བར་གྱུར་པའོ། །འདི་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་སྦྱོར་ བའི་མཚན་ཉིད་སྡིག་པ་ཆེས་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པའོ།།སོར་ཆུད་པའི་སྟོབས་ནི་སླན་ཆད་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སྡིག་པ་ནི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མི་བྱེད་དོ། །རྟེན་གྱི་སྟོབས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ མཚན་ཉིད་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྡིག་པ་དག་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཅུང་ཟད་མི་དགེ་བ་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ལས་དང་། འབྲེལ་པ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་དང་ བསླང་བ་ལས་དང་།དོན་དམ་པ་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་དང་། མདུན་དུ་བྱས་པ་ལས་དང་། ཉེ་བར་གནད་འཐབ་པ་ལས་དང་། ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ལས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་དང་། ལམ་ལོག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། ཡིད་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞག་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ།

善业的动机是这样的：由信心等所发起的身语之业。
从生而获得的善业是这样的：由于修习信心等而成就信心等自性。
胜义善业即是真如。
加行善业有三种，这就是：亲近善士而听闻正法，如理作意，修行随顺正法之法。
摄受善业是这样的：以四摄事摄受众生的善业。其中四摄事是这样的：布施、爱语、利行、同事。
领受善业是这样的：从布施性质的福德事中领受大财富与高贵种姓的出生，从持戒性质的福德事中领受善趣的出生，从修习性质的福德事中领受清净随顺。
对境善业有两种，这就是：以如来为对境而供养塔庙或经典等的仪轨，以及以法为对境而供养受法加持的人的仪轨。
对治善业有五种，这就是：厌患对治、断除对治、远离对治、烦恼障对治、所知障对治。
寂静善业是这样的：由于领受彼等而断除贪欲。
随顺因善业有四种，这就是：断除贪欲者所获得的共同神通等功德、不共功德、世间功德、出世间功德。
对于已造作的不善业，有四种清净方法，这就是：以追悔行、以对治行、以还净力、以依止力。
其中，造作恶业后立即以追悔心观见过患，认为做了不善，这是追悔。由于行为退失，罪业变得微弱，这就是追悔行。
对治行是为了善业而极为精进修习，其特征是使恶业更加微弱。
还净力是获得此后不再造作的戒律，其特征是通过正受别解脱戒而不再造作丝毫恶业。
依止力具有皈依三宝的特征和不舍弃菩提心的特征，使恶业无法产生不悦意的果报。
一切不善业由十二因而成就，即：自性、相应、随顺、发起、胜义、出生、加行、对境、损害、领受、违品、邪道。
其中自性不善业是：与意相应的色法和无色法是现行烦恼，除此之外的是能发起恶行的烦恼和随烦恼。

།དེ་ཡང་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་གཉིས་ ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་ནི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ།།ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་མི་དགེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །དོན་དམ་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དེ་གོམས་པ་ལས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་ པར་རྫོགས་པ་གང་གིས་མི་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་འདོན་པ་ཀུན་དུ་གནས་པའོ།།སྦྱོར་བ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། དེ་དག་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་ན། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གང་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའོ།།མདུན་དུ་བྱས་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། དེ་དག་གཞན་གང་ཡང་རུང་བའི་ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བ་རྟེན་དུ་བྱས་ཏེ། འཚེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའམ་ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མཆོད་བྱའི་གནས་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཆོད་པའི་ལས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ པའམ།གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་རྣམས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་འཚེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མཆོད་བྱའི་གནས་གང་དུ་ལུག་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་དུ་ཁ་ཟས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་བསོད་ནམས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་མཆོག་དོན་དུ་ གཉེར་བ་དག་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའོ།།ཉེ་བར་གནད་འཐབ་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་དང་ངག་གིས་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། དེ་དག་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས་ངན་འགྲོའམ་བདེ་འགྲོ་དག་ཏུ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ཉིད་དེ།འཕེན་པར་བྱེད་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ངན་འགྲོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཕེན་བྱེད་དང་རྫོགས་བྱེད་དོ། །བདེ་འགྲོ་རུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་གང་མི་རུ་སྐྱེས་པ་ན་ དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། གང་གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །ལོག་པའི་ལམ་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། གང་དགེ་བའི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཚོགས་རྣམས་རྟག་ཏུ་འདུ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་བཅུ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་ལས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འབྲེལ་པ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་དང་། ཀུན་སློང་ལས་དང་། དོན་དམ་པ་ལས་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ལས་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་ དང་།མདུན་དུ་བྱས་པ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལས་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལས་དང་། ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ལས་དང་། གཉེན་པོ་ལས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །འབྲེལ་པས་ལུང་མ་བསྟན་ན་སྡང་བ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན པའི་སེམས་ཀྱི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།སྡང་བ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།

再者，贪欲行为的自性和非自性的恶行这两者，是由不善业所引发的。除此之外应当了知为所知障的无记。
从相应而言，不善业是烦恼和随烦恼等相应的诸法。
从随顺而言，不善业是彼等烦恼的习气。
从发起而言，不善业是由烦恼和随烦恼所发起的身语业。
从胜义而言，不善业是一切轮回。
从生得而言，不善业是由于串习不善业而成熟的异熟果，由此唯一产生不善业并恒常安住。
从加行而言，不善业是依止非善士，听闻非正法，非如理作意，以及身造恶行和意造恶行。
从前行而言，不善业是以任何天众为所依，建立以损害为前行或以邪见为前行的供养处，于彼处作供养事业，或令大众修习非福德。
其中以损害为前行是指在供养处杀害羊牛等。以邪见为前行是指以断食等方式追求福德和至高目标而使人烦恼。
从损害而言，不善业是以身语意对众生作邪行。
从领受而言，不善业是由身语意造作恶行而于恶趣或善趣中领受所欲果报，即是能引发或能圆满。就恶趣而言是能引发和能圆满。就善趣而言是能圆满，即如生为人时感受贫穷等。
从对治品而言，不善业是对治的违品法。
从邪道而言，不善业是能障碍善法的诸法，即如经常聚众等。
无记法由十四因而成，即：从自性、相应、随顺、发起、胜义、生得、加行、前行、摄持、近行、领受、对治、寂灭、同类。
其中自性无记有十四事，即：眼、耳、鼻、舌、身、香、味、触、有结缚的意、命根、同分、名身、句身、文身。
从相应而言，无记是非嗔非净信之心的名身、句身、文身所摄持的心心所法。非嗔非净信之心是指远离善不善的显示。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ བ་ཞེས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་སོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ན་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་སོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ སེམས་པའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱིས་སུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ།།ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་བག་ཆགས་དེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །སྡང་བ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་ མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་སོ།།དོན་དམ་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །སྐྱེས་པས་ཐོབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ནི། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ།།སྦྱོར་བ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ལམ་མམ། བཟོའི་གནས་སོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ ཡིན་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་དུ་ན་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །མདུན་དུ་བྱས་པ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི། དེ་དག་ལྷའི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ། འཚེ་བ་དང་ལྟ་བ་ངན་པ་སྤངས་པ་མཆོད་པའི་གནས་རབ་ཏུ་བཞག་སྟེ། དེ་དག་ལ་མཆོད་པའི་ལས་ལ་སྦྱོར་བའམ། གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་རྣམས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མི་བསྐྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། དེ་དག་བྲན་དང་གཡོག དང་ལས་བྱེད་པའམ།བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་སྡང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྟེར་བའོ། །ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་པ་ནི། དེ་དག་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི།དེ་དག་བཟོའི་གནས་རྣམས་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཕྱིས་དེ་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་མྱུར་ཞིང་མགྱོགས་པར་བཟོའི་གནས་དེ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། དེ་དག་ནད་མེད་པའི་དོན་དུ་ནད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་སྨན་བསྟེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། དེ་དག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཞི་བར་གནས་པའི་ཉེ་བར་སྦས་པ་ཐོབ་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། དེ་དག་ལུང དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ།།རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་གིས་རྩེ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ འགྱུར་ན་དགེ་བ་ཉིད་དོ།།དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་མི་ དགེ་བ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟད་པར་བྱེད་པའོ།།དགེ་བ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ཟད་པ་མེད་པའི་དགེ་བ་ཉིད་བསྐྱེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།

所谓'由彼所执持'是指通过意识表达名聚、句聚和字聚的意义形态而趋入。从随顺关系而言无记是指由名聚等彼所显说的习气。名聚等的心所心的习气后来显说趋入。
从等起而言无记是指由心和心所执持彼习气而等起身语业。非嗔非净信的心以名聚等显说的形态。从胜义而言无记是指虚空和择灭。从生得而言无记是指不善和有漏善法的异熟。
从加行而言无记是指非烦恼心和非善的威仪或工巧处。所谓'非烦恼心和非善'是指当非烦恼且非善时，其威仪等成为无记，否则将成为善或不善。
从现前而言无记是指依止任何天众并现前，远离损害和邪见而建立供养处，从事供养事业，或于大众聚集处不生福非福。
从摄受而言无记是指以非嗔非净信心对奴仆、佣人、工作者或子女妻子等布施。从受用而言无记是指彼等以无分别无烦恼心受用受用。
从摄持而言无记是指彼等熟习工巧处后，以与彼相应的自性摄受体性。由此迅速通达学习彼等工巧处。
从对治而言无记是指彼等为无病而依止无分别对治病的药物。从寂静而言无记是指彼等获得色无色界烦恼寂静住的近分。
从等流而言无记是指彼等无记与化心俱生。从证悟等流而言无记。所谓'与化心俱生'是指以心心所为游戏而变化。若为利益有情则成为善。
由所作善业清净有三种：即由执持菩提心、回向圆满菩提和通达真实义。其中不善清净是指灭尽。善清净是指生起无尽善，即现前福德资粮。

།སྡིག་པ་ཟད་པའི་རྟགས་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྨི་ལམ་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་། རྨི་ལམ་དུ་འོ་མ་ལ་ སོགས་པའི་ཟས་ཟ་བ་དང་།རྨི་ལམ་དུ་ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུག་པ་དང་། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་མཐོང་བ་དང་། འོངས་པ་དང་། མེ་འབར་བ་དང་། དུག་དང་བཅས་པའི་སྐྱེས་བུ་ནག་པོ་ཕམ་པར་བྱས་པ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་མཐོང་བ་དང་། འོ་མའི་ཤིང་དང་གླང་པོ་ ཆེ་དང་རི་དང་སེང་གེ་དང་།ཁང་བཟངས་ལ་འཛེག་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་དང་། སྒྲིབ་མིན་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ལས་བྱུང་ བའི་ལས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་སོ། །ལས་དེ་རྣམས་ལ་གང་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་དང་གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་དག་བསྡོམས་པ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ།།མིའི་ལྟོ་རུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་མིང་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས། གཉི་ག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་འཚོགས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་གོ། །རེག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །ཡང་རེག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོགས་པའི་རེག་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པའོ། །དེ་ལ་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དུའོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་ པ་གཅིག་ཉིད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །ཡང་རེག་པ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རིག་པའི་རེག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རེག་པ་དང་། རིག་པ་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་རེག་པའོ། །ཡང་རེག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རེག་པ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་རེག་པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི། རིག་པའི་རེག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའི་རེག་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རེག་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གནོད་སེམས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པའོ། །རིག་པ་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་རེག་པ་ལ་ གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། སྒྲིབ་མིན་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རེག་པའོ། །ཡང་རེག་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱ་བའི་རེག་པ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བའི་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་བྱ་བའི་རེག་པའོ། །རེག་པའི་ ཡན་ལག་གོ།།ཚོར་བ་ལ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། རྣ་བ་དང་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། སྣ་དང་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའོ། །ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་ཚོར་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པ་དང་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན་པའི་ཚོར་བའི་བར་དུའོ།།ཡང་ཚོར་བ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བར་དུའོ།

消业的九种征相是这样的：梦中排泄不净等污物，梦中食用牛奶等食物，梦中呕吐酸奶和牛奶等，见到日月，见到日月升起，见到火焰燃烧，战胜带毒的黑人，见到比丘和比丘尼，攀登牛奶树、大象、山岳、狮子和宫殿，以及听闻佛法。
两种无记业是这样的：有覆无记业和无覆无记业。
两种不动业是这样的：源于第四禅定地的业和无色界所行的业。
在这些业中，欲界的一切不善业以及三界中一切有漏善业的总和，就是引生后有的业，这就是行支。
投生于人胎并结生时的五蕴是识支。
四种非色蕴是名，色蕴是色，二者都是名色支。
眼、耳、鼻、舌、身、意这六处的和合是六处支。
触有六种，即：眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。
又触有二种，即：有对触和增语触。其中五种有对触是：从眼触到身触。一种增语触即是意触。
又触有三种，即：明触、无明触、非明非无明触。
又触有二种，即：非烦恼触和有烦恼触。其中非烦恼触是明触，有烦恼触是无明触。
其中无明触有二种，即：害心触和贪著触。
非明非无明触有二种，即：有漏善触和无覆无记触。
又触有三种，即：苦受触、乐受触、不苦不乐受触。这是触支。
受有六种，即：眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受。
又各分为三种，成为十八受。即：眼触所生的乐受、苦受、不苦不乐受，乃至意触所生的乐受、苦受、不苦不乐受。
又受有二种，即：身受和心所生受。其中五种身受是：从眼触所生受到身触所生受。

།ཡིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་རྣམས་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཡིད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྤྱོད་པའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཚོར་བ་དྲུག་གོ། །འདི་ནི་དྲུག་ཚན་གསུམ་སྟེ་ཚོར་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ རོ།།ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གོ། །སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གཉི་ག་མ་ཡིན་ པ་མངོན་པར་འདོད་པའོ།།སྲེད་པ་དེ་ཡང་། ཡང་སྲིད་ལ་དགའ་བ་ཅན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་དེ་རུ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲེད་པ། སྲིད་པའི་སྲེད་པ། སྲིད་བྲལ་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གོ། །སྐྱེ་བ་ད་ལྟར་བ་ལ་བསགས་པའི་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ། །འདི་ནི་སྲིད་པའི་ ཡན་ལག་གོ།།ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ནི། དེ་བཞིན་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའོ། །འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གོ། །གང་སྐྱེ་བ་འདིའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་བར་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་སྟེ།ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །།འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་སློབ་ པ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་དང་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སོ་ཞེས་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་ གོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཁམས་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བར་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །ཁམས་གཉིས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བར་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།

意识的感受唯一，即：由意识接触所生的感受。从心所生的那些感受如是分为十八种意识活动，成为八种。即：对色等六境以喜悦方式活动的六种感受，同样以不悦方式活动的六种感受，同样以舍方式活动的六种感受。这是三组六种，成为十八种感受。这是感受支。
爱即是贪欲，其也有三种，即：欲求与乐受相应，欲求远离苦受，欲求非乐非苦二者皆非的感受。彼爱又是喜爱后有者的贪著，于彼彼处欢喜者有三种，即：欲爱、有爱、离有爱。这是爱支。
取有四种，即：欲取、见取、戒禁取、我语取。这是取支。现在生中所积集的能生后有之业即是有。这是有支。如同此生中的识支，如是紧接的生即是生。这是生支。此生中的名色支等四支，即是无间生的老死支。
大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中缘起决定品第十。
圣者世间有二种，即：有学与无学。其中有学有三种，即：声闻乘者、独觉乘者、菩萨乘者。其中声闻乘有二种，即：入道者与住果者。其中入道者有四种，即：为证预流果而入者、为证一来果而入者、为证不还果而入者、为证阿罗汉果而入者。其中为证预流果而入者有二种，即：随信行者与随法行者。
住果者有三种，即：预流果、一来果、不还果。其中预流果分为天人种性相续与人种性相续二种。一来果安立为一种子。不还果有二种，即：离欲界贪者与离二界贪者。其中离欲界贪者有五种，即：中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上流。离二界贪的不还果有四种，即：中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃。

།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཐེག་པ་ལ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཅན་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ངེས་པར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ཉི་ ཤུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་དང་། ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་དང་། དད་པ་དང་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཉིད་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བ་དང་།བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། དད་པ་ལྟ་བས་ཐོབ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཉིད་དང་། བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་དང་།འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་འབར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཕོ་བ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞི་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། བསེ་རུའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བ་དགུ་པའི་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་ནི་སློབ་པའི་ཉན་ཐོས་སོ།།སྟན་གཅིག་ལ་གནས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བ་དགུ་པའི་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་ནི་སློབ་པའི་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།བྱེ་བྲག་པའི་ཚུལ་ལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་ཏེ། སྟན་གཅིག་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ ཉིད་ཡིན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བ་དགུ་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་ནི་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ གཅིག་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཉི་ཤུ་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་ནི་མི་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ།།མི་སློབ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། སེམས་པ་སྐལ་བ་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། གནས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་པ་འབར་བས་ཐོབ་པ་དང་། དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། གང་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །སེམས་པ་སྐལ་བ་ཅན་ནི་གང་དག་ཉིད་འཛིན་པར་བྱ་བ་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི།གང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །གནས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་ནི། གང་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་མི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི། གང་མི་གཡོ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །མི་གཡོ་ བའི་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།གང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཡང་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འགའ་ཞིག་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མི་གཡོ་བའོ།

未建立独觉乘的分类。菩萨乘有五种，即：具清净增上意乐者，有功用无相住者，无功用无相住者，入决定行者，一生所系者。
又有二十种，即：随信行者，随法行者，预流果者，人家家者，天家家者，以信见获得一来果向者，一来果者，一间者，以信见获得不还果向者，中般涅槃者，生般涅槃者，有行般涅槃者，无行般涅槃者，上流者，半炽然者，遍没者，现法寂者，身证者，阿罗汉果向者，独觉者。
其中从苦法智忍开始，直至无想无想处烦恼九品对治的修道位为止，是有学声闻。在一座中安住，从独觉道的苦法智忍开始，直至无想无想处烦恼九品对治的修道位为止，是有学独觉乘。
就别相而言，菩萨趣向菩提心要，安住一座，从苦法智开始，直至无想无想处烦恼九品对治的修道位为止，是有学大菩萨。在菩萨道中，从见道即欢喜地开始，直至一刹那现证菩提的第二十心发起无间道性质金刚喻定为止，是无学大菩萨。
无学有三种，即：声闻菩提、独觉菩提、圆满菩提。其中声闻菩提有六种，即：退法者，思法者，护法者，住不动者，能证法者，不动法者。
其中不动法者有二种，即：以精进炽然获得者，本性具足彼种性者。其中退法者是具有退失果位种性者。思法者是具有自我把持种性者。护法者是具有守护果位种性者。住不动者是具有安住种性且不退转、不动摇、不趣前者。能证法者是具有现证不动种性者。不动思法者是能生起无生智者。
不动法者又有三种，即：某些声闻菩提、独觉菩提、正等正觉。若问何为不动，当说知晓烦恼不生即是声闻们的不动。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་རང་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མི་གཡོ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐེ་ཚོམ་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མི་གཡོ་བའོ། འདི་རྣམས་ལ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གང་ལས་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཏེ།ཀུན་ནས་རྨོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། གང་ཟག་གཅིག་པུ་གང་ཟག་དོ་མེད་པ། བརྙན་ མ་མེད་པའི་གང་ཟག་མཉམ་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་གང་ཟག་།འགྲན་ཟླ་མཉམ་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡང་སློབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་མི་སློབ་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དོ། ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དང ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་དང་། འདུས་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གང་འདུས་མ་བྱས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དོན་ དམ་པ་རུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་འདུས་བྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ། སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པའི་ཆོས་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་ པས་ཡང་དག་པར་བརྒྱན་པ།ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་གཟུགས་སྐུའོ། །སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་བརྒྱན་པ། གཟུགས་སྐུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བརྡར་བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་བསྲེལ་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ཙི་ཏྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་དང་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་སྨྲའོ། །ཆོས་ནི་གཉིས་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་བོ། །ཡང་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུང་གི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་བོ། །རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་དང་། མཐོང་ལམ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་ལམ་མོ། །དགེ་འདུན་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གང་ཟག་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་མི་འོང་བའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའོ།

知晓不生烦恼是独觉菩提的不动。知晓烦恼疑惑不生是诸佛世尊的不动。在这些中，唯有退失法者会从果位退失，其他阿罗汉则不会。阿罗汉从殊胜证悟中退失，即是从三昧殊胜中退失的意思。正等正觉佛陀不会从任何处退失，因为具有无迷惑法性。独觉菩提有二种：如独角兽般行者和群居行者。正等正觉佛陀唯有一种：即是独一无二补特伽罗、无与伦比补特伽罗、无等补特伽罗、与不等者相等补特伽罗、无等伦补特伽罗等。凡夫亦是学人，不应称为学人，亦不应称为无学。
三宝是：佛宝、法宝、僧宝。其中佛有二种：胜义谛和世俗谛。其中第一种有三：即法身自性、受用身自性和化身自性。其中法身自性有二：无为和有为。其中无为即是如来藏清净所生诸佛之自性，应知为胜义。有为即是法身，应知为十力无畏等佛陀事业法性清净。受用身自性即是以相好庄严，为住于十地的大菩萨们所行境之色身。化身自性即是一切凡夫所行境，以相好庄严的色身，如释迦牟尼等。
世俗谛佛有四种：舍利、佛塔、佛像和支提。菩萨乘者说还有第五种即菩萨身。法有二种：胜义谛和世俗谛。其中第一种唯一即是涅槃。世俗谛有二：正道和佛陀教法。又法有二种：教法和证法。其中教法即是佛陀教法。证法有六：即暖位、顶位、忍位、世第一法、见道和具果修道。
僧有二种：胜义谛和世俗谛。其中胜义谛有二：声闻僧八大补特伽罗和不退转大菩萨众。其中八大补特伽罗是：预流向、预流果、一来向、一来果、不还向、不还果、阿罗汉向和阿罗汉果。

།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཅན་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ངེས་པར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའོ། །ལྷག་པར་མོས་ པ་ཅན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་སྨྲའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཕྱེ་བས་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་ནི་དགེ་འདུན་ནོ། །བརྡར་བཏགས་པའི་དགེ་འདུན་གསུམ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།ལྷག་པར་མོས་པ་ཅན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མ་ངེས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དགེ་འདུན་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་མའི་དགེ་འདུན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་སྐྱབས་གསུམ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱབས་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། སྐྱབས་ཆོས་དཀོན་ མཆོག་དང་།སྐྱབས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་སྟེ། དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འཇིགས་པ་བརྒྱད་ལས་སྐྱོབ་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལ་འཇིགས་པ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་ པ་དང་།ཀ་ཤིའི་འཇིགས་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པའི་ འཇིགས་པའོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་ བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་རྣམས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་རིམ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ འབྲས་བུའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་རྒྱུའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འབྲས་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་རྒྱུའོ། །ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་ པའོ།དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར་སྤང་བྱ་དང་། བླང་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེན་ པ་གཉིས་ནི་སྤང་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་བླང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། རང་བཞིན་ཡོངས་ སུ་བཅད་པ་དང་།བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་དང་། བྱ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ ལམ་མོ།།བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱའོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱའོ། །ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བྱ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་ མངོན་དུ་བྱས་སོ།།ལམ་བསྒོམས་སོ། །ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ།

不退转菩萨有五种，即：具清净增上意乐者，有功用无相住者，无功用无相住者，入决定行者，一生所系者。有增上胜解者亦称为不退转菩萨。此五菩萨各别分类，如前所说随信行等二十补特伽罗是僧伽。假名僧伽有三种，即：具增上胜解未定于圆满菩提的凡夫僧伽、凡夫比丘僧伽、凡夫比丘尼僧伽。
因此彼即是三皈依，即：皈依佛宝、皈依法宝、皈依僧宝。其中皈依三宝是为了救护八种怖畏。其中八种怖畏即是：一切烦恼怖畏、一切恶行怖畏、死亡怖畏、一切损害怖畏、一切恶趣怖畏、一切随顺恶趣怖畏、萨迦耶见怖畏、小乘怖畏。
此为大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中第十一品《圣者世间决定品》。
四圣谛即是：苦圣谛、集圣谛、苦灭圣谛、趣苦灭道圣谛。彼等以果与因的次第宣说即是：苦是果，苦集是因，苦灭是果，趣苦灭道是因。
又二谛即是：世俗谛与胜义谛。其中三圣谛是世俗谛，即苦谛、集谛与道谛。一圣谛是胜义谛，即苦灭。二圣谛即是所断与所取。其中二谛是所断，即苦谛与集谛。二谛是所取，即灭谛与道谛。
彼等圣谛有三种遍知，即：自性遍知、作业遍知、作业究竟遍知。其中自性遍知即是：此是苦，此是苦集，此是苦灭，此是趣苦灭道。作业遍知即是：应知苦，应断集，应证灭，应修道。作业究竟遍知即是：已知苦，已断集，已证灭，已修道。此三种遍知即称为三周。
又于各谛有三种行相。其中苦谛三种行相即是：苦自性、所应遍知性、已遍知性。

།ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དང་། སྤང་བྱ་ཉིད་དང་། སྤངས་པ་ཉིད་དོ། །འགོག་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པའི་རང་བཞིན་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་བྱས་པ་ ཉིད་དོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། བསྒོམ་བྱ་ཉིད་དང་། བསྒོམས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གཅིག་གོ། ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་སོ་སོ་ལ་མིག་སྐྱེའོ། །ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །རིག་པ་སྐྱེའོ། །བློ་སྐྱེའོ། །རྣམ་པ་བཞི་བཞི་སྟེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་མིག་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས ཀྱི་སྤྱན་ནོ།།ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡིན་པས་མི་སློབ་པའོ། །བློ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ ནི་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གཅིག་གོ།།དེ་དག་སྤངས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལྡབས་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཉིད་དོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་ཡོངས་སུ་ལྡབས་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་འགོག་པ་ འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གཅིག་གོ།།དེ་དག་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལྡབས་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གསུམ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།འདི་ནི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གཅིག་གོ། །དེ་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་གཉིས་པའོ། །དེ་དག་བསྒོམས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་གསུམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ལྡབས་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེས་ན་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བཟླས་པ་རྣམ་ གསུམ་གྱིས་དང་།ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གསུངས་པས་ན། ཡོངས་སུ་བཟླས་པ་གསུམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བདེ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བདག་གི་བར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་པ་མེད་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་རྟག་ པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བློ་དང་ལྡན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཀུན་ འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐར་པ་མེད་དོ། །ཐར་པ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པའོ། །གྲོལ་བ་ཡང་ཡང་འཁོར་བར་ལྟུང་བ་ ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།།གྲངས་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐར་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མེད་དོ། །ལམ་འདི་ ངན་པའོ།

集谛的三种行相是这样的：集的自性、所断性、已断性。灭谛的三种行相是这样的：灭的自性、应现证性、已现证性。道谛的三种行相是这样的：道的自性、应修性、已修性。
复次，苦谛的三种周遍宣说是这样的：'这是苦圣谛'是第一种周遍宣说。'彼等应当遍知'是第二种。'彼等已遍知'是第三种。对于每一种周遍宣说都生起眼、生起智、生起觉、生起慧，四种行相，总共十二种。其中'眼'是指佛眼，'智'是指无分别智，'觉'是指真实义故为无学，'慧'是指一切种智。
集谛的三种周遍宣说是这样的：'这是集圣谛'是第一种周遍宣说。'彼等应当断除'是第二种。'彼等已断除'是第三种。对于每一种周遍宣说同样有十二种行相。
灭谛的三种周遍宣说是这样的：'这是灭圣谛'是第一种周遍宣说。'彼等应当现证'是第二种。'彼等已现证'是第三种。对于每一种周遍宣说同样有十二种行相。
道谛的三种周遍宣说是这样的：'这是道圣谛'是第一种周遍宣说。'彼等应当修习'是第二种。'彼等已修习'是第三种。对于每一种周遍宣说同样有十二种行相。
因此，对于每一谛都有三种周遍宣说，每一种周遍宣说都有四种行相，如来宣说具有十二种行相的法，所以称为转三周十二行相法轮。
复次，每一圣谛都有四种行相，总共十六种行相。其中苦谛的四种违品行相是这样的：执著为常、执著为乐、执著为我、执著为我所。依次对应的四种对治苦行相是这样的：无常、苦、无我、空。
集谛的四种违品行相是这样的：执著一切法无因、执著一切法以无思维的时间等为常因、执著一切法以声音梵天等为变异事物之因、执著一切法以具有智慧的自在天等为因。依次对应的四种对治集行相是这样的：因、集、生、缘。
灭谛的四种违品行相是这样的：'无解脱'、'解脱是痛苦'、'禅定之乐是殊胜'、'解脱者也会再次堕入轮回'。依次对应的四种对治灭行相是这样的：灭、寂静、胜妙、出离。
道谛的违品行相四种是这样的：'无解脱道'、'此道低劣'

།ལམ་གཞན་ཡོད་དོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ལམ་མོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་ཉིད་དང་རིག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་གཞུང་ གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གྲངས་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་བཞི་དང་བཅུ་གཅིག་དང་བདུན་དང་བདུན་ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ བདག་མེད་པ་དང་།སྟོང་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། གཡོ་བ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་དང་། འཇིགས་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཉིད་ དང་།ཉེ་བར་གནོད་པ་ཉིད་དོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཞི་བ་ཉིད་དང་། དབེན་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་ པ་ལ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཞི་བ་ཉིད་དང་། དབེན་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་ཡང་ནི། དཔེར་ན་སྨན་པས་ནད་པའི་ནད་མཐོང་ནས་ ནད་ཀྱི་གཞི་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ།།དེ་ནས་ནད་བྱང་བ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ནད་སྦྱོང་བའི་ཐབས་སྨན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་གདམས་པ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་སྨན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་འདིའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་ཀུན་འབྱུང་ལ་ངེས་པར་ སྤྱོད་དོ།།དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་འགགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་དམིགས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་གདམས་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་འཁོར་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་རྣམས་ཀྱི་ཡན ལག་གི་བདག་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། མ་རིག་པ་སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ འཕགས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ།།འགོག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་མིན་གྱི་འགོག་པའོ། །ཡང་འགོག་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཡང་འགོག་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་དག་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ལས་ དང་།ཟག་པ་ལས་དང་། དེའི་ཆ་ཤས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རྒྱན་དང་བཅས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་ མེད་པ་དང་།རྣམ་གྲངས་ལས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་གང་གིས་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འགོག་པའོ། །གང་དག་འགགས་པ་དེ་འགོག་པའོ། །ཟད་པས་འགོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པ་དེ་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། ། གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ།

有其他道路。有返回之道。按照次第，彼等之对治道之四种行相是这样的：即是道本身、了知、修行以及出离。菩萨乘者们随顺二万五千颂之论典，按照次第于四圣谛中分别为四、十一、七、七，即说圣谛有二十九种行相。
其中苦谛之行相有四，即是：无常、苦、无我、空。集谛之行相十一，即是：病、疮、箭、罪性、他性、衰败法性、动摇、坏灭性、怖畏性、损害性、伤害性。灭谛之行相七，即是：无我性、寂静性、远离性、空性、无相性、无愿性、无为性。道谛之行相七，即是：无我性、寂静性、远离性、空性、无相性、无愿性、无为性。
诸谛之行相修习亦是：譬如医生见病人之病已，遍察病因。然后显示病愈。然后给予治病方法之药物指导。如是无上医王如来见瑜伽者之苦已，思维此因是何而决定观察集谛。然后由集灭而至苦尽究竟无生之灭谛作为所缘。然后给予灭苦方便道谛修习之教导。
其中生苦、老苦等诸行苦及苦苦、变苦等所摄之五取蕴、识、名色、六处、触、受、生、老死等支之自性是苦谛。苦因有三，即是：相续所成之取蕴、无明爱取之相为烦恼、行及有之相业是集谛。
超越苦是灭谛。彼灭亦有二种，即是：择灭与非择灭。复次灭有二，即是：尽智与无生智。复次灭有二，即是：有余依涅槃界与无余依涅槃界。彼等涅槃界之安立，于三乘中当知随应有十三种。由相、业、漏业、彼分涅槃、胜义、未圆满、圆满、无庄严、有庄严、非殊胜、殊胜、有余、无余及异门。
其中由相之灭有二，即是：由何道而灭彼是灭，何者灭彼是灭。由尽之灭有四种，即是：彼灭不可说为他，不可说为非他。

།གཉི་གར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེའི་ཆ་ཤས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འགོག་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་གང་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པའོ། །དོན་དམ་པའི་འགོག་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པས་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་ བུས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྒྱན་མེད་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉི་གའི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམས་ ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གཉི་གའི་ཆ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ ཀྱི་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགོག་པ་ལ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ལས་འགོག་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཉི་ཤུ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི བ་དང་།ནུབ་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། བལྟ་དཀའ་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་གཞོལ་བ་དང་། མི་འཆི་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། གནས་དང་། གླིང་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། འདྲེན་པ་དང་། མི་འཕོ་བ་དང་། རིམས་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། དངོས་པོ་མཆོག་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདེ་ལེགས་གྲུབ་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། མི་སྤྱོད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤངས་པ་ནི་ངེས་པར་སྤངས་པའོ། །བག་ལ་ཉལ་བྱང བར་བྱེད་པས་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཟད་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཆགས་པ་དང་འབྲལ་བའོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལས་དག་གིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ སྤངས་པས་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་འདི་ནི་འགོག་པའོ།།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བས་རྣམ་པར་ཞི་བའོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་མ་ལུས་པར་བྲལ་བས་ནུབ་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་འདུས་མ་བྱས་སོ།།ཤ་དང་ལྷའི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བའོ། །འགྲོ་བ་ལྔ་རུ་རྒྱུ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པ་གསུམ་མེད་པས་སྲིད་པ་རྣམས་སུ་མི་དམས་པའི་ཕྱིར་མི་གཞོམ་པའོ། །ཕུང་པོའི་བདུད་ དང་མི་ལྡན་པས་མི་འཆི་བའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་མི་ལྡན་པས་ཟག་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་དང་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ།

二者皆不可说。不应说为非二者。其中涅槃灭之一分，即是：以世间道所灭烦恼。胜义灭唯一，即是：以出世间道断除具有种子之烦恼的灭。
未圆满灭有四，即是：预流果所摄之灭，一来果所摄之灭，不还果所摄之灭，及阿罗汉果道中所摄之灭。
圆满灭有一，即是：阿罗汉果所圆摄之灭。
无庄严灭有一，即是：心解脱阿罗汉们之灭。
具庄严灭有一，即是：二分解脱阿罗汉们之灭。
其中二分即是二障，即：烦恼障与定障。
非殊胜灭有一，即是：声闻们完全解脱烦恼障，及独觉们完全解脱烦恼障与部分所知障之灭。
殊胜灭有一，即是：正等正觉佛陀们解脱余下所知障之灭。
有余灭有一，即是：有余蕴涅槃界。
无余涅槃灭有一，即是：无余蕴界。
从异门而言，灭有二十九种，即是：永尽、永断、清净、尽、离贪、灭、寂静、没、无为、难见、不动、不堕、不死、无漏、住处、洲、救护、归依、引导、不迁、无疫、无热恼、安乐、寂静、最上事生、善成就、无病、不行、涅槃。
其中'永尽'是总说。断除缠缚为'永断'。清净随眠为'清净'。以见道断除如是诸随眠系缚故为'尽'。以修道断除随眠系缚故为'离贪'。以见修二道断除随眠系缚故不再生起、苦灭，此即是'灭'。
现法中意不悦近寂故为'寂静'。完全远离逼恼故为'没'。此等是广说'永尽'。
离三有为相故为'无为'。非肉眼天眼境故为'难见'。不行五趣故为'不动'。无三界三爱故不堕诸有为'不堕'。
无蕴魔故为'不死'。无烦恼魔故为'无漏'。是解脱喜之所依故为'住处'。

།ཁམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་གླིང་ངོ་། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པས་སྐྱོབ་པའོ། །རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བ་འབྲས་ བུ་ཡོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱབས་སོ།།འཕགས་པ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པས་འདྲེན་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་འཕོ་བའོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པའི་གདུང་བ་མེད་པས་རིམས་མེད་པའོ། །མྱ་ ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པས་བསིལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའོ།།ན་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པའི་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་བདེ་བའོ། །དགེ་བའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ཞི་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མཆོག་ལས་བྱུང་བའོ། །སྦྱོར་བ་བདེ་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་བདེ་ལེགས་གྲུབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པའི་ ནད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནད་མེད་པའོ།།སྤྲོས་པའི་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱོད་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞི་བ་དང་བདེ་བར་གནས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ འགོག་པ་ལ་རྣམ་པ་མང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རྫས་ནི་ཅི་སྙེད་པ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བྲལ་རྫས་དེ་སྙེད་དོ། །ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོ་ཅི་སྙེད་པ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དེ་སྙེད་དོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ དང་།།བྲལ་བ་སོ་སོར་ཐ་དད་དོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོལ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །དེ་ལ་གྲོལ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ངོ་བོ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་ངོ་བོ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་། སྟོབས་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོད་ཐོབ་པ་དང་། རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཟོད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ལམ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པའོ།

由于遍断三界故为洲。由于遮止一切损害故为救护。由于依止相应果有之基处故为归依。由于是圣贤所趣之基处故为引导。由于是无生故不可能有迷乱因此为不动。由于无有一切欲求衰损之逼恼故为无病。由于无有忧愁、悲叹、痛苦、不悦及纷扰等一切逼恼而清凉故为无逼恼。由于远离病老死怖畏是圣者住处之所依故为安乐。由于是一切善法之所依故为寂静。由于是出世间安乐之实相故为从胜事生。由于以安乐相应而得安乐故为所缘体性故为善成就。由于远离烦恼等障碍之病故为无病。由于远离一切戏论散乱故为不动。由于远离色等一切想而住于寂静安乐之所缘故为涅槃。
别择灭有多种相，如是：'随眠事物有几许，离随眠事物亦尔'是为宗义。'随眠对治有几许，别择灭亦有几许'。又说：'别择灭与离，各自互有别'。
道有二种，即：世间道与出世间道。其中世间道有二种，即：解脱分顺抉择分善根。其中解脱分有三种，即：念住体性、正断体性、神足体性。顺抉择分有二种，即：五根自性与五力自性。第一有二种，即：得暖位与至顶位。第二有二种，即：证忍位与证胜法位。出世间道有二种，即：七觉支自性见道与八圣道支自性修道。其中见道有二种，即：无间道体性与解脱道体性。其中无间道自性有八种，即：苦法智忍、苦类智忍、集法智忍、集类智忍、灭法智忍、灭类智忍、道法智忍、道类智忍。解脱道自性亦有八种，即：苦法智、苦类智、集法智、集类智、灭法智、灭类智、道法智、道类智。

།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པ་དང་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ བརྒྱད་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ།།གཞན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐུན་པོ་འཐོན་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་སྒོ་གླེགས་གཅོད་པའི་རིགས་ ལས་རྩོམ་པ་དང་ལྡན་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གཞན་དག་བཅུ་གཉིས་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་དག་ནི་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ལ་ སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།དེ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ སྟེ།དེ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་བྱས་པའོ། །འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་རབ་དགུར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་དུ་སྤང་བྱ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་དང་། འདོད་དུ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་དང་། འདོད་དུ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ཁམས་སུ་གསུམ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གསུམ་མོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བའི་དོན་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྩོལ་བས་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་རྩོལ་བྱ་དང་རྟེན་བྱ་ཡིན་པས་ལམ་མོ། །འདིས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དབྱེ་བ་དགུའི་གཉེན་པོ་དབྱེ་བ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། མཆོག་གོ། ཡང་རེ་རེ་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ། ཆུང་ངུའི་ ཆུང་ངུ་དང་།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་རབ་དང་། རབ་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་། རབ་ཀྱི་འབྲིང་དང་། རབ་ཀྱི་རབ་སྟེ་དབྱེ་བ་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དབྱེ་ བ་དགུའི་གཉེན་པོ་དབྱེ་བ་དགུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དབྱེ་བ་དགུའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་ མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དགུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དགུའོ།

现证的次第是如此，即：苦谛法智忍、苦谛法智、苦谛类智忍、苦谛类智、集谛法智忍、集谛法智、集谛类智忍、集谛类智、灭谛法智忍、灭谛法智、灭谛类智忍、灭谛类智、道谛法智忍、道谛法智、道谛类智忍、道谛类智。十六刹那缘于四谛。其中法智忍和法智的八个刹那是欲界烦恼的对治。其余类智忍和类智的八个刹那是色界和无色界烦恼的对治。
其中所有忍的刹那，如同驱逐盗贼般断除烦恼，是无间道的本性。断除烦恼的所得，即是对苦等的见解，是智慧的自性。法智和类智的诸刹那也具有断除烦恼的遮障之性质。解脱道的本性，有人说是与获得离烦恼同时生起。其他人说十二是现证，而类智本身是决定的自性。这些是应当修习的。
在这些中，十五刹那是见道。住于其中的瑜伽士称为入预流果向。第十六道类智是修道。住于其中即是预流果。预流是趣向涅槃大海之道，入于其中即是获得。
此中见道有九种智慧，即：断除欲界所断的苦谛和集谛、断除欲界灭谛所断、断除欲界道谛所断，如是色界三种，无色界三种。以精进反复修习见道所见之义，因其是所精进和所依，故为道。由此称为修道，其中也有二种，即：无间道的本性和解脱道的本性。
其中无间道是欲界烦恼九分的九种对治，即：小、中、大。又各分为三，即：小的小、小的中、小的大、中的小、中的中、中的大、大的小、大的中、大的大，共九分。如是初禅地烦恼九分的九种对治。如是第二禅地烦恼九分的九种对治。如是第三禅地烦恼九分的九种对治。如是第四禅九分。如是空无边处九分。如是识无边处九分。如是无所有处九分。

།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དགུ་སྟེ། འཁོར་བའི་ས་དགུ་ལ་སོ་སོར་དགུ་དགུ་སྟེ་དགུ་པ་དགུ་ནི་ལམ་ གྱི་དབྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ།།ཀུན་སྦྱོར་རྫས་ནི་ཅི་སྙེད་པ། །ཀུན་སྦྱོར་བྲལ་རྫས་དེ་སྙེད་དོ། །ཞེས་བྱས་སོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལམ་དབྱེ་བ་དགུ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དགུའི་ ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལམ་དང་།ས་དགུའི་ཆེན་པོའི་འབྲིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་གི་ལམ་དང་། ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་ གཉེན་པོ་ལམ་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་དང་།ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གི་གཉེན་པོ་ལམ་འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་གཉེན་པོ་ལམ་འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་དང་། ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་གི་གཉེན་པོ་ལམ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་།ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའོ། །དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོ་གཅིག་གིས་དགྲ་མང་པོ་ཡང་རབ་ཏེ་འཇོམས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལམ་གཅིག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་མང་བ་རྣམས་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་པས་ས་དགུའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་པ་ན། སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ ན།འདོད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་པ་དང་། དགུ་པ་ཡང་དག་ཟད་པ་ལས། །ལམ་གཅིག་འོང་དང་མི་འོང་བའི། །གང་ཟག་དག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་གུས་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྤོང་བ་ན་ཡང་། དང་པོར་མཐུ་རྣམས་ཀྱིས་གཞིས་ལྟར་ ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་རྩོམ་པ་ན། སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པས་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞི་གནས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབྱིབས་ལ་ཆགས་པ་ དང་།སྡུག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲི་ཙན་དན་ལ་སོགས་པས་སྐྱེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་མཛེས་པ་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཤ་རྒྱས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་སྒེག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སོ་མཛེས་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་།མདོག་དང་དབྱིབས་ལ་ཆགས་པའོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡན་ལག་ཆ་ཤས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཞིག་པའི་འདུ་ ཤེས་དང་།དྲི་ངན་པ་རྣག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྣགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། པགས་པ་བཤུས་པ་བཞིན་རྣམ་པར་དམར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། རུལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བསྔོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་གཙང་བ་སྤུངས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རིང་དུ་གྱུར་པས་ རྣམ་པར་འབྱེར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་།རུས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ཀེང་རུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཚིག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །འདི་བསྒོམ་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རེངས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་ པས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞི་གནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

同样，在无想无想处有九种，轮回九地各有九种，九乘九等于八十一种，这是道的分类。
'结缚之物有多少，解脱之物即有多少'。
在这些无间道之间，解脱道也有八十一种，其性质如是。
有些人说道的分类有九种，即：九地中大品的大品烦恼的对治道是小品的小品；九地中大品的中品烦恼的对治道是小品的中品；九地中大品的小品烦恼的对治道是小品的大品；九地中中品的大品烦恼的对治道是中品的小品；九地中中品烦恼的对治道是中品的中品；九地中中品的小品烦恼的对治道是中品的大品；九地中小品的大品烦恼的对治道是大品的小品；九地中小品的中品烦恼的对治道是大品的中品；九地中小品烦恼的对治道是大品的大品。
譬如一位勇士能够降伏众多敌人，同样，一道能从根本断除众多烦恼。
对此观点，其他人说：以第九种道断除九地中第九品小品之小品烦恼时，由于已无所断烦恼，此时瑜伽师将成为离三界贪欲的阿罗汉。
若如是，则'欲界中以第六品和第九品断尽，以一道成为一来和不还补特伽罗'等一切安立将被破坏，故不予认同。
修行时，首先应知戒律如基础般是一切功德之所依。具足别解脱戒的瑜伽师开始修行时，在加行时应当断除非正等聚和非正分别。
其中有两种补特伽罗：贪行者和寻思行者。
其中贪行者应以不净观为先而生止。
其中贪欲有九种：即形貌贪、妙相贪、身香（如檀香等）所生贪、身饰（如装饰等）所生贪、身色贪、丰满贪、身肢优美贪、齿相圆满贪、色相贪。
依次对治这些的不净观修行分九种：即如弃尸般的腐烂想、支节分离的坏灭想、脓性臭秽的腐烂想、如剥皮般的赤红想、腐败性的青瘀想、不净积聚想、远离性的分散想、骨性的骸骨想、焦烧想。
由修此能令诸烦恼迟钝并圆满止。
寻思行者应以入出息念修行为先而生止。

།དེ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་བགྲོད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་ པའོ།།དེ་ལ་རྔུབ་པ་ནི་དབུགས་ཏེ་འཇུག་པའི་རླུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་ནི་དབུགས་ཏེ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རླུང་ངོ་། །རླུང་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་བགྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གྲངས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་ཙམ་ལ་སེམས་ བརླན་ནས་བགྲང་བར་འགྱུར་བའོ།།གཅིག་གཉིས་ནས་བཅུའི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། །འདི་ལ་སྐྱོན་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚང་བ་བགྲང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ། གཉིས་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ལྷག་པ་བགྲང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་འཛིན་པའོ། ། བསྲེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇུག་པ་ལ་འབྱུང་བར་འཛིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བགྲང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་བགྲང་བའོ། །བར་དུ་གཡེང་བར་གྱུར་ན། ཡང་དག་པ་ནས་བགྲང་བར་བྱའོ། །ཅི་སྲིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསྒོམ པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་བགྲོད་པ་ཞེས་པ་ནི། འཇུག་པའི་རླུང་ནི་མི་རྩོལ་ལ་རིམ་གྱིས་མགྲིན་པ་སྙིང་ག་ལྟེ་བ་རྐེད་པ་བརླ་རྗེ་ངར་ནས་ཞུགས་ཏེ་རྐང་པའི་བར་དུ་ཉེ་བར་བགྲོད་པའོ། །འབྱུང་བའི་རླུང་ནི་མཐོ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་ཅི་སྲིད་དུ་འདོམ་གྱི་བར་དུའོ། །གནས་པ་ཞེས་པ་སྣའི་རྩེ་ ནས་རྐང་པའི་མཐེབ་ཆེན་གྱི་བར་དུ་གནས་པ་ནོར་བུའི་སྐུད་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ།།ཅི་འདི་དག་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའམ་ཉེ་བར་གནོད་པ་བྱེད་པའམ་བསིལ་བའམ་དྲོ་བ་ཞེས་པའོ། །མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི། འདི་དག་ནི་རླུང་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ དེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་རུ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྒྱུར་བ་ཞེས་པ་རླུང་ལ་དམིགས་པའི་བློ་བཟློག་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གོང་མ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཅི་སྲིད་དུ་ཆོས་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་པ་ཅི་སྲིད་དུ་མཐོང་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་པའམ་འབྱུང་འཇུག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས པས་ཞི་གནས་རྫོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ཞི་གནས་ངེས་པར་རྫོགས་པར་བྱ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ བདེ་བར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་།དེ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། དེ་ནས་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དད་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་གཟུགས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དང་། སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ངལ་སོ་བ་མེད་པར་སེམས་ཀྱིས་གཞིགས་ཏེ་བསྒོམ་མོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་ འདིས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཞེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།བཞི་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། དགེ་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་ དགེ་བ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པའོ།།འདུན་པ་ནི་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གོ་འཕང་གི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

关于入息出息随念有六种，即：数、随、住、观、转、清净。
其中，入息是进入的气息。出息是呼出的气息。缘于这些气息的智慧即是入息出息随念。
所谓数，是身心的数目，即专注于入息出息而数数。从一到十，如是反复。此中有三种过失，即：少数，是当把二当作一；多数，是当把一当作二；混数，是当把入息当作出息，把出息当作入息。除此之外的数数是正确的数数。若中途散乱，应从正确处重新数起。乃至未得定之前，应当修习。
所谓随，入息之风不用力而次第从喉、心、脐、腰、大腿、小腿而入，直至足部。出息之风则达一肘或二肘乃至一庹之距离。
所谓住，从鼻尖至足大拇指之间，如宝珠线般观察。是否随顺或损害，是冷是暖等。
所谓观，这些不仅仅是风，这是四大种及所依、所造以及心与心所。观察为五蕴。
所谓转，转变缘于风的心，决定趣向上位善根，乃至修习胜法等加行。
所谓清净，即决定趣向见道等。
此入息出息随念能决定诸烦恼并圆满止。其中，或修无常或修入出息随念而圆满止后，应当修习念住。修习念住是为了决定圆满止。
其中，首先是对治不净中执净颠倒的身念住，然后是对治苦中执乐颠倒的受念住，然后是对治无常中执常颠倒的心念住，然后是对治无我中执我颠倒的法念住。因为是缘于信等诸法性故。
此四种以能造色的相而说色等自相，以空性的体性即共相，心无间断地观察修习。
此后由此心正持故，应修所谓正断。此四种即：为断已生不善而起欲，为不生未生不善而起欲，为增长已生善而起欲，为生未生善而起欲。此中欲即精进。
此后，因为是出世间神通地位的所依，应当修习四神足。

།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ནི་འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ།།མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་དང་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །ཞི་གནས་རབ་ཏུ་སློང་བ་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་སེམས་ཀྱིས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ།།ཅི་བདག་ནི་མི་དགེ་བ་ཕྲ་མོ་ལ་ཀུན་དུ་དཔྱོད་པ། བདག་ནི་རྟོག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ནི་དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ།།དེ་རྣམས་རྫོགས་པར་སྐྱེས་པ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། བག་ལ་ཉལ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་བརྩོན་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དུས་ནམ་འཇིག་ རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་འདུན་པ་དང་།མི་དགེ་བ་རྣམས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྟོགས་པ་གང་མ་དད་པ་དང་། དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དེ་ལའང་དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་ གི་ཕྱོགས་ཤེས་བཞིན་དང་།དེའང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྟེ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ སྦྱང་བ་བྱས་པས།ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིན་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུབ་ཤིང་གི་མེའི་སྔོན་དུ་དྲོ་བའི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མེའི་སྔོན་དུ་ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་དྲོད་དང་། དེ་ནས་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་གཡོ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་ཕྱིར བཟོད་པ་དང་།དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩེ་མོའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་རང་བཞིན་དད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ལྔ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་བསྐྱེད་པ་ལ་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ན་དབང་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ རྐང་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྟགས་མཐོང་བ་ལས་གོང་མའི་ཆོས་སྐྱེད་པ་མ་ངེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་སྟོན་པའི་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་དད་པའི་དབང་པོའོ།།དད་པ་ལྷག་པ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ཅན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཉིད་ སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཕེལ་བ་ལས་ཅི་ལྟར་བདུད་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་ཉེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་བོ།།སྟོབས་དེ་རྣམས་ནི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་སྟེ། དེའང་ཟག་པ་ མེད་པ་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གེགས་བཅུ་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་ པ་ཐེ་ཚོམ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ།

也就是说，以强烈的欲求而具有专注一境性的禅定，是欲神足。以断除不善及生起善法的精进而具足的专注一境性的禅定，是精进神足。以修习止观、舍相而修心的专注一境性的禅定，是心神足。如'我观察微细的不善，我观察分别'而如实观察的专注一境性的禅定，是观神足。
当这些圆满生起时，为了断除缠缚和随眠，开始精进修习时，会生起八种断行。也就是说，何时会生起世间和出世间的等至之欲求，为摧毁不善的精进，通达不信和以信为先导的轻安，对此念正知分和胜观分的正知，以及心的造作相的思维，无烦恼相的舍。这些是资粮道，称为顺解脱分善根。
此后如是修习圆满后，以四谛十六行相为所缘而修习的自性，是我见对治的本体，是世间加行道，顺决择分善根有四种。也就是说，如同钻木取火前的暖相一样，出世间火前以四谛十六行相为所缘的暖相，然后如同此相，因为是善根之顶故称为顶位，然后因为忍受一切故为忍位，然后因为是一切世间之顶故为胜法。
其中暖位和顶位的自性即信、精进、念、定、慧五者，因为获得出世法生起的增上力，故成为根。从修习神足的相而见上位法生起不定性，以及对导师的殊胜证悟生起胜解故为信根。从殊胜信心而有殊胜的精进、念、定、慧。
修习五根即如是增长，因为魔等不能摧毁及不能造恶故，获得力的名称。这些力是忍位和胜法位的自性。此后生起见道，因为是无漏故为出世间圣道，从根本断除见所断烦恼。
也就是说，当生起苦法智忍时，断除欲界苦谛的十种障碍：贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑、萨迦耶见、邪见、边执见、见取见、戒禁取见。然后与获得苦法智无烦恼同时生起。

།དེའི་རྗེས་ སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ན།དེ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གེགས་དགུ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་གེགས་དགུ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་རྣམས་གཅོད་པའོ། །དེ་ ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན། དེ་རྣམས་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་པ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་གེགས་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའོ།།དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན། དེ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ། ཀུན་འབྱུང་གེགས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་སྟེ་བག་ལ་ཉལ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་བ་རྣམས་གཅོད་པའོ། །དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ བཞིན་པ་ན།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ། འགོག་པའི་གེགས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་དོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན། དེ་ རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་འགོག་པའི་གེགས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་།གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །ལམ་ལ་ ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན།དེ་རྣམས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའོ། །དེ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །ལམ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ན།དེ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ། ལམ་གྱི་གེགས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བདུན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་གྱི་གེགས་བདུན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བཅུ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའོ། །མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་འདི་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ ལམ་སྟེ་བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་སོ།།འདི་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱའོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། འདི་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། འདི་ལས་ཕ་རོལ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་ལ། ཡང་མཐོང་བའི་དོན་རྩོལ་བས་སྒོམ་པ་དང་། འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་འང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར བྱེད་པ་རྣམས་པ་དགུ་སྔོན་དུ་བཤད་དོ།།དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་མཐར་ཐུག་པ་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་དང་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །དྲུག་པ་ སྤངས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་པ་ཟད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་ཟད་པ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པ་ཚུན་ཆད་ཉོན་མོངས་བདུན་ཅུ་གཅིག་ལམ་རྣམས་བདུན་ཅུ་གཅིག་གིས་ཟད་པར་བྱས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ།

其后，当生起苦谛随顺忍时，除瞋恚外，色界所摄苦谛九种障碍，无色界所摄苦谛九种障碍，共十八种随眠所得断除。
然后与获得无漏苦谛随顺智同时生起。
其后，当生起集谛法智忍时，除身见、边执见、戒禁取见外，欲界所摄集谛七种障碍所得断除。
然后与获得无漏集谛法智同时生起。
其后，当生起集谛随顺忍时，除瞋恚外，集谛障碍欲界所摄六种及无色界所摄六种，共十二种随眠所得断除。
然后与获得离漏集谛随顺智同时生起。
其后，当生起灭谛法智忍时，如是同样，灭谛障碍欲界所摄七种烦恼所得断除。
然后与获得无漏灭谛法智同时生起。
其后，当生起灭谛随顺忍时，除瞋恚外，灭谛障碍色界所摄六种及无色界所摄六种，共十二种随眠所得断除。
然后与获得灭尽灭谛随顺智同时生起。
当生起道谛法智忍时，连同戒禁取见在内，欲界所摄道谛八种随眠所得断除。
然后与获得灭尽道谛法智同时生起。
当生起道谛随顺忍时，除瞋恚外，道谛障碍色界所摄七种及无色界所摄道谛障碍七种，共十四种随眠所得断除。
此十五刹那见道即是第八地。
住于此者，应当安立为预流果向。
第十六道谛随顺智刹那是修道自性，住于此者安立为预流果。
此后见苦等谛，复以精进修习所见义，以此寻求涅槃故为修道。
其中欲界无间道自性断除烦恼者，如前所说有九种。
其中断除欲界所摄五品烦恼即是预流果，从人次第及天次第一来果向自性。
断除第六品即是一来果。
一来果断除第七、八品即是不还果向。
断除欲界所摄第九品烦恼即是不还果。
其后从初禅地烦恼第一品乃至非想非非想处地烦恼第八品，以七十一道断除七十一烦恼即是阿罗汉果向。

།ཉོན་མོངས་པ་དགུ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་རྣམས་ལ་བར་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ཅུའོ། །བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལམ་སྟེ་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡང་ དག་པར་སྐྱེས་པ་ན་གང་ཟག་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་མཆོག་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།ཡོན་གྱི་གནས་སུ་འོས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ས་ཡང་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། ལྷག་མཐོང་འབའ་ཞིག་གི་གནས་སྐབས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་རིགས་ཀྱི་ས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ནི་བརྒྱད་པའི་ས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ནི་མཐོང་བའི་ས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་བསྲབས་པའི་ས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་བྱས་པ་སྲུང་བའི་སའོ། །ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་སྲུང་བའི་ས་དང་། སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་གསུམ་གྱི་སའོ། །འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གཞན་དག་ནི། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ན། དེའི་རྗེས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས། མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་མཐའ་དག་རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ།བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་རིགས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །ཡང་ན་དང་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སྒོམ་པའི་སྤང་བྱ་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་མཐའ་དག རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ།བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རིགས་ནས་རིགས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་ པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་དོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཁམས་གཉིས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས། མཐོང་ལམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་བཅུ་དྲུག་ པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཁམས་གཉིས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུས། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྔོན་བཞིན་དུ་སྤངས་ ཏེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ཡང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལའང་རིམ་གྱིས་ནི་མི་སྲིད་དོ། །འདི་ལ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་ སྲོལ་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་མེད་དོ།།གང་འདིས་ནི་སྟན་གཅིག་ཉིད་ལ་གནས་ནས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

能断除第九烦恼的修道，即是无间道金刚喻定。在这些之间有八十种解脱道。第八十一种解脱道是应当寻求的道，即是尽智。
当尽智真实生起时，一切小品、中品、上品补特伽罗都离三界贪欲，成为堪为福田的阿罗汉。其中若是不动法者，则在尽智生起的刹那即能生起无生智。
声闻有十地，即：唯观察位的顺决择分是白净见地，胜法位是种性地，为得预流果而入者是第八地，预流果位是见地，为得一来果而入者是修道地，一来果位是薄地，为得不还果而入者是修道地，不还果是离欲地，为得阿罗汉果而入者是修道地，阿罗汉是护果地。
或者声闻地有七种，即：种性地、第八地、见地、薄地、离欲地、护果地，以及三种入道地。这是种性入道的建立。
其他说法：首先以世间道断除欲界所摄的六种修所断，其后以无漏见道十五刹那，断尽一切见所断烦恼，在第十六道后得智刹那成为一来。在此建立中，没有预流向、预流果、预流果向的名相。
或者首先以世间道断除欲界所摄的九种修所断，其后以无漏见道十五刹那，断尽一切见所断烦恼，在第十六道后得智刹那成为离欲界贪的不还果。在此建立中，没有预流向、预流果、一来向、一来果、一来一间、不还向等名相。
或者以世间道离二界贪后，见道断除见所断烦恼后，在第十六道后得智刹那即成为离二界贪的不还果。其后以出世间修道九品，如前所说断除无色界所摄的九品烦恼，生起尽智，如前所说一切都应配合。
如是中根利智的独觉乘者也能生起尽智与无生智。于彼不可能有次第。于此没有住果、入向等名相。此中是于一座即能圆满一切。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བྱོན་པ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན།ངེས་པར་གནོན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུས་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་ཐོབ་བོ།།དེས་ན་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་བར་བར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སུམ་ཅུ་ བཞིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱའོ།།ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་སུམ་ཅུ་བཞིས་ཐོབ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །འདིའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སུམ་ཅུ་བཞིས་རྗེས་སུ་འཐོབ་པོ་ལོ། །བདེན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ བཅུ་དྲུག་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་དགུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་སྐྱེ་བས་སོ། །དེས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་འདོད་ཆག་དང་བྲལ་བ་འདིས་ངེས་པ་རྣམ་པར་ནོན་པ་ན་ ས་འོག་མ་ནི་སྤང་བྱར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།འཕགས་པ་ གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་བའི་ལུང་ལས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ།དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྒ་ཤི་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་གཅོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ ཐོབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར།ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་ཉི་ཤུ་ཉེར་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེས་ པའི་དབང་པོ་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་། ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྤང་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ དང་།གཟུགས་ཀྱི་རྒ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་། གཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ཉེ་བར་བསླང་བའི་གཟུགས་ཉི་ཤུ་ཉེར་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་སུམ་ཅུར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་སུམ་ཅུ་རྣམས་རྒྱུ་ལྔ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་སློང་དང་། ཚོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་། གཅིག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་སློང་ནི་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། ལས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་དང་། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་དང་། དུས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བའོ།

菩萨圆满福德智慧二资粮后，来到菩提道场时，以世间道从欲界乃至无所有处断除贪欲，以出世间决定胜道十六刹那见道断除一切见所断烦恼，以九种修道断除有顶九品烦恼后，证得圆满菩提。因此以十六刹那见道、九无间道，以及其间九解脱道，共三十四心刹那证得无上正等觉。如《阿毗达磨俱舍论》中亦说：'以三十四刹那而得。'其中详细解说：'菩萨以三十四刹那而得，即十六谛现观，及为断除有顶九品烦恼而生起九无间道与九解脱道。故成三十四。此无所有处离贪决定胜时，下地不成所断。'此为大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中第十二品《四圣谛决定品》。
如圣上座部经典中如是安立：初业瑜伽师欲求解脱老死、欲断轮回之因、欲除无明黑暗、欲得圣者智慧者，应当善巧五处。即：善巧蕴、善巧处、善巧界、善巧缘起、善巧圣谛。
其中五蕴为：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。其中色蕴有二：即大种及大种所造色。其中四大种为：地、水、火、风。大种所造色有二十六：即眼、耳、鼻、舌、身、色、声、香、味、触、女根、男根、命根、身表、语表、空界、色轻性、色柔性、色适业性、色增长、色相续、色生、色老、色无常、段食、实事、睡眠。故四大种及二十六所造色成三十色。应知三十色由五因差别：即等起、和合、生起、种种性、一性。其中等起有四：业等起、心等起、时节等起、饮食等起。

།དེ་ལ་གཟུགས་དགུ་ནི་ལས ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་སྟེ་འདི་ལྟར།མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། དབང་པོའི་ངོ་བོའོ། །གཟུགས་གཉིས་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་། ངག་གི་རིག་བྱེད་དེ། ། གཅིག་ནི་དུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་སྟེ་སྒྲའོ། །དུས་དང་སེམས་དང་ཟས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཡང་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇམ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། གཉིད་དོ། །དུས་དང་ལས་དང་སེམས་དང་ཟས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསླང་བ ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། སའི་ཁམས་དང་། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ངོ་། །གཟུགས་གཉིས་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བསླང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྙིངས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མི་རྟག་པའོ། །འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་བ་དང་། རྒས་པའི་རྐྱེན་ལས་མི་རྟག་པའོ། །ཚོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དགུ་ཚོགས་པའོ། །འདི་ལྟར། མིག་བཅུ་དང་། རྣ་བ་བཅུ་དང་། སྣ་བཅུ་དང་། ལྕེ་བཅུ་དང་། ལུས་ བཅུ་དང་།བུད་མེད་དབང་པོ་བཅུ་དང་། དངོས་པོ་བཅུ་དང་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བཅུ་དང་། དངོས་པོ་བཅུ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་བཅུའོ། །དེ་ལ་མིག་བཅུ་ཞེས་པ་ནི། རབ་ཏུ་དང་བའི་མིག་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། སྲོག་གི་དབང་ པོ་དང་།མིག་གི་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་གནས་རྣམ་པ་ཐ་དད་མེད་པའི་གོང་བུ་ཡིན་པས། མིག་བཅུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མིག་བཅུ་ནི་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྙིངས་པ་ལ་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཇིག་པ་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ནི། ཚོགས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིག་བཅུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བའི་དུས་སུ། མིག་བཅུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་བཅུ་གཉིས་པ་སྐྱེའོ། །མིག་བཅུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འདུས་པ་དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །སྔར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། གཉིས་པོ་འདི་དག་སྟེ། ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིག་བཅུ་གཉིས་པའི་རྒ་བའི་དུས་སུ། མིག་བཅུ་གཉིས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་བཅུ་ལྡན་གསུམ པ་སྐྱེའོ།།གང་གཉིས་པའམ་གསུམ་པ་འདུས་པ་དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །བཅུ་ལྡན་སྔོན་མའི་འཇིག་པ་དང་། གཉིས་པའི་རྒ་བ་དང་། གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་དུས་གཅིག་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་མིག་བཅུ་ལྡན་ རྣམས་ལ་ནི་བར་གཅོད་དམ་གོ་སྐབས་མི་ཤེས་ཏེ།སྐད་ཅིག་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོན་མེའི་འོད་བཞིན་དུ་མཐོང་བའོ། །འདི་ནི་མིག་བཅུ་ལྡན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་དང་། སྣ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལྕེ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལུས་བཅུ་ལྡན་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། དངོས་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་རྣམས་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཟུགས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་མངས་པར་འགྱུར་བས་འཇིགས་པས་བདག་གིས་མ་བརྗོད་དོ། །སྐྱེ་བ་ནི འདི་ལྟར།མངལ་གྱི་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་གཟུགས་སུམ་ཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

关于此，九种色法是由业所引生，即：眼、耳、鼻、舌、身、女根、男根、命根和根的自性。两种色法是由心所引生，即：身表和语表。一种是由时间和心所引生，即声音。由时间、心和食所引生的有四种，即：色轻性、色柔软性、色适业性和睡眠。由时间、业、心和食所引生的十二种是：色处、香、味、虚空界、色增长、色相续、色生、段食、地界、水界、火界和风界。两种色法是不被任何因缘所引生的，即：色老性和色无常性。然而，生的缘故而有老，老的缘故而有无常。
组合是由业所引生的九种组合。即：眼十法、耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女根十法、男根十法和命根十法。其中眼十法是指：由四大种所成的清净眼、颜色、香、味、光泽、命根和眼的清净性。这十法在同一处所无差别地聚集，故称为眼十法。眼十法中，生起称为生，衰老称为老，坏灭称为无常，间隔称为虚空界。这四法是随顺于彼组合的。
又当眼十法衰老时，依托该眼十法而生第二个眼十法。这两个眼十法的聚合称为增长。彼等的相续联系称为相续。前述的生等四法加上这两法，这六法是随顺于彼等的。又当第二眼十法衰老时，依托该第二眼十法而生第三个眼十法。第二或第三的聚合称为增长。彼之相续联系称为相续。前十法的坏灭、第二的衰老、第三的生起是同时进行的。
如是运行的眼十法之间无有间断或间隔，因刹那极其迅速的缘故。如灯光般可见。这称为眼十法。同样，耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女根十法、男根十法和命根十法都应当详细了知。其他色法也应当如理详细了知。因恐繁冗，我未详述。关于生，如是：在胎生的刹那中会生起三十种色法。

།དངོས་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལུས་བཅུ་ལྡན་དང་། གང་གི་ཚེ་བུད་མེད་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། ཡང་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། མ་ནིང་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལུས་བཅུ་ལྡན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྫུས་སྐྱེས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ། གཟུགས་བདུན་ཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལུས་བཅུ་ལྡན་དང་། མིག་བཅུ་ ལྡན་དང་།རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་དང་། སྣ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལྕེ་བཅུ་ལྡན་དང་། གང་ཚེ་བུད་མེད་ཡིན་པ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། གང་ཚེ་སྐྱེས་པ་ན་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བཅུ་ལྡན་ནོ། །ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་རྫུས་སྐྱེས་དམུས་ལོང་བུད་མེད་དམ། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།མིག་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་འོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་དྲུག་ཅུ་སྟེ། རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ། །དམུས་ལོང་མ་ནིང་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ལྔ་བཅུ་སྟེ། མིག་བཅུ་ལྡན་དང་། རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ། །ངན་འགྲོ་རྫུས་སྐྱེས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པ་རྣམས་དང་ བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་སྟེ་འདོད་པ་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ།།དམུས་ལོང་མ་ནིང་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་བཅུ་ལྡན་དང་འདོད་པ་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ། །དམུས་ལོང་མ་ནིང་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་ཡང་ ལྔ་བཅུ་སྟེ།རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་དང་འདོད་པ་བཅུ་ལྡན་མེད་པས་སོ། །མ་ནིང་དམུས་ལོང་འོན་པའི་གཟུགས་བཞི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལུས་བཅུ་ལྡན་དང་། སྣ་བཅུ་ལྡན་དང་། ལྕེ་བཅུ་ལྡན་ནོ། །ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་སུམ་ཅུ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ བཅུ་ལྡན་དང་།མིག་བཅུ་ལྡན་དང་། རྣ་བ་བཅུ་ལྡན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དགུ་ལྡན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གཟུགས་དགུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་སྲོག་གི་དབང་པོ་དགུའོ། །སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་དེ་སྲིད་དུ། གཟུགས་ལ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་གྱིས་རགས་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཕྲ་མོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རགས་པ་ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། སའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་སོ། ། གཟུགས་ཕྲ་མོ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལོ། །དེ་ལ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དོན་གྱིས་ནང་གི་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟར། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་སོ། །ཡུལ དང་མི་ལྡན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་སྟེ།འདི་ལྟར། གཟུགས་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། འདི་ལྟར། དབང་པོའི་གཟུགས་དང་། དབང་པོ་མིན་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བདག་པོའི་དོན་གྱིས་དབང་པོའི་གཟུགས་ ལ་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟར།མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་དབང་པོ་མིན་པའི་གཟུགས་ལ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། གཟུགས་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ཡང་ གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར།ཟིན་པའི་གཟུགས་དང་། མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ལས་སྐྱེས་པས་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དགུ་སྟེ་འདི་ལྟར། དབང་པོའི་གཟུགས་བརྒྱད་དང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོའོ།

具有十种实物、十种身体，当女人具有十种女根，或者转生时具有十种男根，而中性人则会产生二十种色法，即：十种实物和十种身体。欲界中化生的具足诸根的男人和女人在出生时，会产生七十种色法，即：十种实物、十种身体、十种眼根、十种耳根、十种鼻根、十种舌根，当为女人时具有十种女根，当为男人时具有十种男根。
恶趣中化生的盲人女人或男人在出生时会产生六十种色法，因为没有十种眼根。同样，生来耳聋者也有六十种色法，因为没有十种耳根。盲人中性人有五十种色法，因为没有十种眼根和十种耳根。恶趣化生具足诸根者和最初劫的人类在出生时有六十种色法，因为没有十种欲根。
盲人中性人在出生时会产生五十种色法，因为没有十种眼根和十种欲根。聋人中性人在出生时也有五十种色法，因为没有十种耳根和十种欲根。盲聋中性人有四十种色法，即：十种实物、十种身体、十种鼻根和十种舌根。梵天众在出生时有三十九种色法，即：十种实物、十种眼根、十种耳根和九种命根。无想有情在出生时会产生九种色法，即九种命根。
关于色法的差别，首先有两种：由于有碍性故为粗色，由于无碍性故为细色。其中粗色有十二种：眼、耳、鼻、舌、身、色、声、香、味、地界、火界和风界。细色有十八种，即：其余从命根等到最后二种。
另有两种：内色和外色。其中，由于具有境界故，内色有五种：眼、耳、鼻、舌和身。由于不具有境界，外色有二十五种，即：其余诸色。
色法又有两种：根色和非根色。其中，由于具有主性故，根色有八种：眼、耳、鼻、舌、身、女根、男根和命根。由于不具有根性故，非根色有二十二种，即：其余诸色。
一切色法又有三种：执受色、非执受色和显色。其中，由业所生的执受色有九种：八种根色和实物自性。

།ལས་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་ གྱིས་མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དགུ་ནི་འདི་ལྟར།སྒྲ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡང་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཉིད་དོ། །གཉི་ག་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ གཟུགས་ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར།ལྷག་མ་གཟུགས་བཅུ་གཉིས་སོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུག་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ ལ་གེགས་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་གཅིག་གོ།།འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མཐོང་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་དང་གེགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བཅུ་གཅིག་ནི་འདི་ལྟར། གང་གཟུགས་རགས་པས་ གསུངས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པའོ།།མཐོང་དུ་མེད་པ་དང་གེགས་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟར། གང་ཕྲ་མོའི་གཟུགས་སུ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །ཡང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟར་རང་ བཞིན་གྱི་གཟུགས་དང་།རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དང་། ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་གྱིས་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ལ་དབྱེ་བ་དགུ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་རགས་པའི་གཟུགས་སུ་གསུངས་པའི་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ དང་།བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་། གཉིད་དོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ལ་བདུན་ནི་འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ དང་།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡང་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇམ་པ་ཉིད་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་དོན་གྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྒ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མི་རྟག་པའོ། །ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་གཟུགས་གཅིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། །འདིར་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཡིན་གྱི་ལྷག་མ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །གཅིག པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་མིང་མང་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཅན་དང་། མི་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་ཅན་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། རོ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱ་བ་དང་། མདུད་པར་བྱ་བ་དང་། རྨོངས་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱོར་བར་བྱ་བ་དང་། སྒྲིབ་པར་ བྱ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཆུང་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཕེལ་བ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲིབ་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སློབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་སློབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ བཞིན་དུའང་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཚོར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དངོས་པོའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། ལུས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །རང་ བཞིན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། དགེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བྱ་བའི་ཚོར་བའོ།

由于非业所生的意义，未被摄持的色法有九种，即：声音、身表、语表、色轻性、色柔性、适业性、衰老性、无常性和睡眠。
由于二者皆是的意义，分别的色法有十二种，即：其余十二种色法。
另外还有三种，即：可见有对色、不可见有对色和不可见无对色。
其中，由于能成为障碍的意义，可见且有对碍的是一种，即：色处。
由于不可见的意义和障碍的意义，不可见有对色有十一种，即：除色处外的粗色所说的一切。
由于不可见和无障碍的意义，不可见无对色有十八种，即：所说的微细色。
又一切色法有五种，即：本性色、变化色、相色、断色。
其中，由于圆满的意义，本性色有九十种分类，即：所说的十二种粗色，以及女根、男根、命根、水界、段食、事物体性和睡眠。
由于本性色变化的意义，变化色有七种，即：身表、语表、色轻性、色柔性、适业性、色增长和色相续。
由于有为的意义，相色有三种，即：色生、色老和色无常。
由于聚集断绝的意义，断色有一种，即：虚空界。此处，凡是本性色的断绝即是断色，其余则是非断色。
同一色法有多种名称，即：非无因、有因、不相应、有缘、有为、世间、如尸、应结合、应系缚、应愚痴、应相应、应遮蔽、执为最胜、应摄取、有烦恼、无记、无所缘、无思、不相应心、小、欲界所行、不定、非出离、有乐、相应、有苦相应、非增长性、非减少性、非学性、非无学性、非见断、非修断。
如是亦应了知色蕴。
受以相而言是一种，即：能领纳心的所缘。
以事的力量而言有二种，即：身生和心生。
以自性的力量而言有三种，即：乐受、苦受和不苦不乐受。
以法的力量而言有四种，即：善受、不善受、异熟受和作受。

།དབང་པོའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ ལྟར།བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དཀར་ནག་གི་དབང་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟར། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་ བཅས་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། ཟང་ཟིང་ལྡན་པ་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཚོར་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཚོར་བའོ། །སྒོའི་དབང་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟར། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་ སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་།སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །རྒྱས་པར་ནི་ཚོར་བ་ བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར། ཁྱིམ་གྱི་རེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དྲུག་དང་། ཁྱིམ་གྱི་རེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དྲུག་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དྲུག་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དྲུག་དང་། ཁྲིམས་ཀྱི་རེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་དྲུག་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དྲུག་གོ། །འདི་ལྟར་འདི་དུས་གསུམ་ལ་ཚོར་བ་དྲུག་ཚན་དྲུག་སྟེ། ཚོར་བ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་ པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ།།དཀར་ནག་གི་དབང་གིས་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །མི་དགེ་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། གནོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །དགེ་བའི་དབང་ གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་གནོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ ལ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གི་འདུ་ཤེས་སོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །འདུལ་བའི་དབང་གིས་ རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟར།རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རུང་བ་ལ་མི་རུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། རུང་བ་ལ་རུང་བར་ཤེས་པ་དང་། རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་དང་། རུང་བ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་སོ། ། དམིགས་པའི་དབང་གིས་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྒྲའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲིའི་འདུ་ཤེས་དང་། རོའི་འདུ་ཤེས་དང་། རེག་བྱའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟར། མིག་གི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི འདུ་ཤེས་དང་།རྣ་བའི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྣའི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། ལྕེའི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།གང་འདི་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

根据根的分类有五种，即：乐根、苦根、忧根、喜根、舍根。
根据善恶的分类有六种，即：有所依的苦受、无所依的苦受、有所依的乐受、无所依的乐受、有所依的非苦非乐受、无所依的非苦非乐受。
根据门的分类有七种，即：眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受、意触所生受、识界触所生受。
广说则有一百零八受。即：依靠在家希求的六种喜受、依靠在家希求的六种忧受、依靠出离的六种喜受、依靠出离的六种忧受、依靠在家希求的六种舍受、依靠出离的六种舍受。如是于三时中各有六组六受，共成一百零八受。此即称为受蕴。
想以相而言是一种，即：心缘于境而了知即是想。
根据善恶的分类有二种，即：颠倒和不颠倒。
根据不善的分类有三种，即：欲想、害想、嗔想。
根据善的分类有三种，即：出离想、无害想、不嗔想。
根据不了知自性而有四种，即：于不净起净想、于苦起乐想、于无常起常想、于无我起我想。
根据了知自性而有四种，即：不净想、苦想、无常想、无我想。
根据律仪的分类有五种，即：于不净起净想、于净起不净想、于不净知不净、于净知净、于不净起疑想、于净起疑想。
根据所缘的分类有六种，即：色想、声想、香想、味想、触想、法想。
根据界的分类有七种，即：眼界触所生想、耳界触所生想、鼻界触所生想、舌界触所生想、身界触所生想、意界触所生想、识界触所生想。
如是诸想即是想的真实性，称为想蕴。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་མང་སྟེ་འདི་ལྟར། རེག་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་དང་། མི་སྡང་བ་དང་། མ་རྨོངས་པ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟར།མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། སྣའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཚན་བཞིས་སོ་སོར་ ཐ་དད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར། ངོ་བོའི་དོན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་དྲུག་སྟེ་འདི་ལྟར། གཟུགས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་གཟུགས་དང་། རིག་པའི་དོན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། ཀུན་དུ་ཤེས་པའི་དོན་གྱིས་འདུ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་བྱེད་ པའི་དོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་སོ། །ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་ཚོགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། བཟོས་པའི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་དེའི་གཞིའི་ གནས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། མཛེ་རྨའི་ཟ་ཕྲུག་རོ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་དེའི་དངོས་པོའི་གནས་ནི་རེག་པའོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཞིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དེའི་ དངོས་པོའི་གནས་ནི་རེག་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་ལོ་འཕངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་གནས་ནི་རེག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྐྱེ་བའི་གནས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ། །སྐབས་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །བསྡུ་བ་ནི་སྡུད པ་སྟེ།རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུ་བ་དང་། ཁམས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། བདེན་པར་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའོ། །འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།འདི་ལྟར། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དོ། །གཅིག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཁམས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པའོ།

行蕴众多，即：触、思、分别、观察、喜、信、精进、念、定、慧、命根、律仪、无贪、无嗔、无痴、惭、愧、轻安、欲、胜解、舍、作意、贪、嗔、痴、慢、见、掉举、疑、昏沉、无惭、无愧等诸多行蕴，除去受和想，这就是行蕴。
识即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意根、意识。这就是识蕴。
复次，应当从四个原因了知这些蕴的差别，即：体性、相、分类、摄。
其中体性有六种，即：以可造色为义故为色，以了知为义故为受，以遍知为义故为想，以造作为义故为行，以分别为义故为识。蕴是指同类聚集之义。
相有五种，即：色的特相是可造色，如同造作的色法。色法的所依是四大种。受的特相是各别领纳，如同麻风病人感受瘙痒。受的事相是触。想的特相是取相，如同现前了知的因相。想的事相是触。行的特相是发动造作，如同投掷轮子。诸行的事相是触。识的特相是了别，识的生处是名色。
识蕴的分类是：五蕴、五取蕴、五法蕴。
其中何为五蕴？即一切有为法。
何为五取蕴？即一切有漏法。
何为五法蕴？即：戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴。
此处主要是指五取蕴。
摄即摄持，有三种，即：摄入处、摄入界、摄入谛。
其中色蕴为十一处所摄，即：十色处和一分法处。
三种非色蕴为法处所摄，即：受、想、行。
一种为意处所摄，即：识蕴。
色蕴为十一界所摄。
三种非色蕴为法界所摄。
识蕴为七识界所摄。

།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་དང་བཞི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཤིང་བདེན་པས བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ།།བདེན་པས་བསྡུས་ཤིང་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོས་བསྡུས་ཤིང་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བདེན་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དབང་ པོ་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་དང་།ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཆོས་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཤིང་བདེན་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བདེན་པས་བསྡུས་ཤིང་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བདེན་པ་གསུམ་ནི་ཕུང་པོས་ བསྡུས་ཤིང་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ།།བཏགས་ཡོད་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བདེན་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བཏགས་པ་ཡང་ཆོས་བཅུ་གཅིག་སྟེ་འདི་ལྟར། སེམས་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། འོངས་པ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཟད་པར་མཚན་མ་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དམིགས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གང་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།དེ་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དང་བ་གང་གིས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཁ་དོག་གང་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བ་གང་གིས་སྒྲ་ཉན་པའོ། །སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་ཀྱི་གྲག་པ་སྟེ་གང་ རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེའོ།།སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་གསལ་བ་གང་གིས་དྲི་སྣོམ་པའོ། །དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་སྣའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དང་བ་གང་གིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་ཀྱི་རོ་གང་ལྕེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་ རབ་ཏུ་དང་བ་གང་གིས་རེག་བྱ་ལ་རེག་པའོ།།རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། སྲ་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། བསིལ་བ་སྟེ། གང་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཁམས་ དེའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་ཕྲ་མོའི་གཟུགས་བཅུ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་རོ། །གང་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

戒律、禅定、智慧和解脱知见蕴四者，是由法处和法界所摄。解脱蕴是由法处、法界和意识界所摄。五取蕴是由苦谛所摄。取是由集谛所摄。戒、定、慧三蕴是由道谛所摄。解脱蕴是由灭谛所摄。解脱知见蕴是由苦谛所摄。其中有为蕴所摄而非谛所摄之法，有为谛所摄而非蕴所摄之法，有为蕴所摄亦为谛所摄之法，有非蕴所摄亦非谛所摄之法。其中，非根相应色、与道相应及沙门果法是为蕴所摄而非谛所摄。涅槃是为谛所摄而非蕴所摄。三谛是为蕴所摄亦为谛所摄。假有是非蕴所摄亦非谛所摄。
假有有十一种，即：思、方、境、时、来、修支、遍处相、无所有处定所缘、灭尽定、正分别、不正分别。通达如是诸相者，称为通达蕴。
何为通达处？处有十二，即：眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。其中眼处是能分别色的清净界。色处是为眼所行境的界之颜色。耳处是能听声的清净界。声处是为耳所行境的界之声响。鼻处是能嗅香的清净界。香处是为鼻所行境。舌处是能尝味的清净界。味处是为舌所行境的界之味道。身处是能触物的清净界。触处是地界、火界、风界、水界、坚、滑、暖、冷等身所行境。意处是七识界。法处是无色三蕴、十种微细色及涅槃，此即十二处等广说。通达如是诸相之智，称为通达处。

།ཁམས་ ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁམས་དང་།ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ རྒྱས་པར་རོ།།འདིར་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ན། ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་བསྟན་པར་གྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིས་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་ཕུང་པོ་བཤད་པའོ། །སྒོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོའི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་ཁམས་བཤད་པའོ།།ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་གོ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཚིག་ལ་འཆེལ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་གཟུགས་མདོར་བསྟན་ཅིང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། ། གཟུགས་ལ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་གཟུགས་ལ་མང་དུ་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་མདོར་བསྡུས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང གཟུགས་ཅན་ལ་མང་དུ་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་ཁམས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་གང་བདག་གི་ངོ་བོ་དངོས་པོ་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་པའོ། །གང་དངོས་པོའི་དམིགས་པ་སྟོན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོན་པའོ། །གང་དངོས་པོའི་དམིགས་པ་ངེས་པ་སྐྱེད་པ་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཁམས་སྟོན་པའོ། །གང་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ ཤེས་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་འདི་ལྟར། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན གྱིས་རེག་པ་དང་།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་ རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལུགས་སུ་བྱུང་བའོ། །མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་ འགག་།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རེག་པ་འགག་།རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་།ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་།སྲེད་པ་འགགས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་།ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས པས་སྐྱེ་བ་འགག་།སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།

什么是精通界？十八界，即：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界等广说。
此处从蕴、处、界门中宣说时，有何差别？当说：相似法聚集之相为蕴之说明。门之相为处之说明。自性之相为界之说明。
或者，世尊对于略说即能了解之补特伽罗，从蕴门显示苦谛。对于广说能了解之补特伽罗，从处门显示苦谛。对于执著文字之补特伽罗，从界门显示苦谛。
或者，对于对非色蕴起爱著想之补特伽罗，略说色而广分别非色蕴而说蕴。对于对色起爱著想之补特伽罗，广分别色而略说非色蕴而说处。对于对具非色之色起爱著想者，广分别非色与色而说界。
或者，显示我之自性实体者，即是说蕴。显示实体所缘者，即是说处。显示实体所缘决定生起者，即是说界。如是诸相了知界之安立者，即称为精通界。
大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中上座部宗义蕴处界决定品第十三。
精通缘起者如是：以无明为缘生行，以行为缘生识，以识为缘生名色，以名色为缘生六处，以六处为缘生触，以触为缘生受，以受为缘生爱，以爱为缘生取，以取为缘生有，以有为缘生生，以生为缘生老死、忧、悲、苦、恼、乱。如是唯此等大苦蕴生起，此为顺行。
无明灭则行灭，行灭则识灭，识灭则名色灭，名色灭则六处灭，六处灭则触灭，触灭则受灭，受灭则爱灭，爱灭则取灭，取灭则有灭，有灭则生灭，生灭则老死、忧、悲、苦、恼、乱灭。

།དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལུགས་ལས་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལ བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ།།ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་མིང་ངོ་། །མེར་མེར་པོ་ནི་གཟུགས་ཏེ་མིང་གཟུགས་སོ། ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །རེག་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ནི་རེག་པའོ། །ཚོར་བ་དྲུག་གི་ཚོགས་ནི་ཚོར་བའོ། །སྲེད་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ནི་སྲེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས ནི་སྲེད་པའོ།།སྲིད་པ་རྣམས་སུ་ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བའོ། །ཕུང་པོ་འཇིག་པ་ནི་ཤི་བའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤི་ཞེས་པ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་ཤེས་པར་གྱུར་པས།དུས་རིང་པོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གི་བར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ནི་བདག་གིའོ། །བདག་འདི་ལའོ་འདི་ནི་ངའོ་བདག་གོ་ཞེས་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ལ་ཞེན་པས་སྲིད་ པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཉལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་སེམས་པ་དང་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དེ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་སྲིད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རླན་ཅན་གྱི་ས་ལ་ས་བོན་ བཟང་པོ་བཏབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་སྲིད་པ་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་མི་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་བསྐྲུན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དེས། སྲིད་པ་ལ་དགའ་བས་སྲིད་པར་ཞུགས་ཤིང་། སྲིད་པ་མཚན་མར་དམིགས་ པ་རྒྱས་པས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་སྲིད་པ་ངེས་པའི་སེམས་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དཔེར་ན་ཉི་མ་མེད་པར་འོད་ཟེར་ས་ལ་ གནས་པའམ་རྒྱུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་མིང་དང་གཟུགས་མངལ་དུ་འཇུག་པའམ་འཕེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ན་ཌ་ཕུང་པོའི་འཐད་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ནི་མིང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཟས་དང་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་དེ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། ། དབང་པོ་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་སྐྱེ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་རེག་པའོ། །རེག་ནས་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པ་ཚོར་བར་བྱེད་དོ། །རེག་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཚོར་བའོ། །བྱིས པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཆགས་པར་བྱས་ཏེ།ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་དག་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ ལྷག་པར་ཞན་ནས་ཚོར་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་སྲེད་པའོ། །ཞེན་པས་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའོ། །དངོས་པོ་འཛིན་པ་བརྟན་པོས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ལེན་པའོ། །ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་རོ།

仅仅以如此方式大苦蕴得以灭尽，这是逆序。对于此，不知四谛即是无明。身语意业即是行。结生相续之时的心即是识。与结生相续心相应的心所法即是名。羯剌蓝即是色，这就是名色。内在自性的六处即是六处。六触聚即是触。六受聚即是受。六爱聚即是爱。四取即是取。欲有、色有、无色有生起之业即是有。诸有中蕴的生起即是生。蕴的圆满成熟即是老。蕴的坏灭即是死。
此处有言：从无明缘行乃至生缘老死，这是从何而来？应当说明：此处凡夫不具闻法，不知四谛，从长久以来执著五取蕴为我所最胜，认为'这些是我所的，我在此中，这是我，是我'而过分执著。他们如是执著于有，遍起于有，于有的处所深思、随眠。他们的思维、深思及随眠，皆从不知事物而来，为获得有而住于有，如同在湿润土地上播下良种。
于此，并无灭有的智慧。因此，从无明缘生行。他们以无知所造作的现行思维，由于喜爱有而趣入有，由于增长缘取有相而转变，生起结生相续的识。他们确定有的思维并非间断。因此从行缘生识。譬如无日光则光芒不能住于地上或运行。
同样，无识则名色不能入胎或增长。因为蕴聚相互依靠而成立。因此从识缘生名色。意处依靠事物与名俱生及趣入。其余五处依靠与名俱生的大种，从食缘和时缘而生起及趣入。无此缘则不能。因此从名色缘生六处。
由根境识和合而生触，因此从六处缘生触。触已即感受乐或苦或不苦不乐。无触则不能。因此从触缘生受。愚凡夫们经历快乐而生贪著，反复追求这些。当经历痛苦时，也追求能够止息痛苦的快乐。从经历不苦不乐而更加执著于感受。因此从受缘生爱。执著于受即是爱。以坚固的执取而取著事物。因此从爱缘生取。具有取的诸业成为有的种子。

།དེའི་ཕྱིར་ ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྲིད་པའོ།།ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེས་པས་རྒས་ཤིང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤིའོ། །གཞན་ཡང་རྟོག་པ་ནི། དཔེར་ན་སྤུན་མ་དང་ས་བོན་བཞིན་དུ་མ་ རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དཔེར་ན་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །དཔེར་ན་འདབ་མ་དང་སྡོང་པོ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །དཔེར་ན་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་ བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པའོ།།དཔེར་ན་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རེག་པ་དང་ཚོར་བའོ། །དཔེར་ན་མེ་ཏོག་དང་གོང་བུ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པའོ། །དཔེར་ན་གོང་བུ་དང་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའོ། །དཔེར་ན་འབྲས་བུ་དང་ས་བོན་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པའོ། ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའོ། །རྐྱེན་ལས་ཞེས་པ་ཀུན་ལ་བལྟའོ། །དཔེར་ན་དེ་ལྟར་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར འབྱུང་བའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་ཞིང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་རྐྱེན་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །བག་ ལ་ཉལ་གྱི་རྐྱེན་ནི་ཀུན་ནས་ལྡང་བའོ།།སྔོན་མའི་རྐྱེན་སྔོན་མའོ། །ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཕྱི་མའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཟག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་མ་རིག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་། སེམས་གཅིག་པའི་ ཚུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དུས་གང་གི་ཚེ་བྱིས་པ་རྣམས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ན་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་སྟེ། མཛེས་པ་བདེ་བའོ་ཞེས་སེམས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་འདིས་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཆགས་པའི་སེམས་ ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལས་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གཟུགས་དག་གི་དབང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ།།མ་རིག་པ་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་རེག་པའོ། །དེའི་ཚེ་གང་ཡང་བདེ་བ་དེ་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཚོར་བའོ། །དེའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ ལས་སྲེད་པའོ།།ཆགས་པས་མཛེས་པ་དང་བདེ་བར་འཛིན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ལེན་པའོ། །དེའི་ཚེ་ཆགས་པའི་སེམས་པ་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྲིད་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་རྒ་བའོ། །སྐད་ ཅིག་འཇིག་པ་ནི་འཆི་བའོ།།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མཉམ་དུ་རྒྱུ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དེ་རྣམས་ནི་རྒོལ་བ་བཅུ་དང་། ལན་བཅུས་གྲུབ་པོ། །དེ་ལ་རྒོལ་བ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་དུ་དང་།ལུས་དུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དུ་དང་། འདས་པ་དུ་དང་། མ་འོངས་པ་དུ་དང་། དེ་ལྟར་བ་དུ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དག་ཐ་དད་པའི་ རྒྱུ་ཅི་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་ཟབ་མོ་ཉིད་གང་ཞེ་ནའོ།

因此从取缘而有有。随着业的差别而在诸趣中转生。因此从有缘而有生。生已则有衰老死亡。因此从生缘而有老死。复次思维是：如棉絮和种子般的无明和行。如种子和芽般的行和识。如芽和叶般的识和名色。如叶和茎般的名色和六处。如茎和枝般的六处和触。如枝和花般的触和受。如花和果实般的受和爱。如果实和种子般的取和有。如种子和芽般的有和生。'缘'字应观察一切。譬如种子相续流转，其前际不可知，后际亦不可知。如是无明等缘起相续流转，其前际不可知，后际亦不可知。
其次，无明之缘为何？应说：即是无明。从无明缘而有随眠。从生起缘而有随眠。从随眠缘而有生起。前者为前缘。后者为后缘。或者一切烦恼皆为缘。如是亦说：'从漏生起而有无明生起'。
复次，一心之理是这样的：当愚者以眼见色时生贪欲，认为'美好安乐'的这种心的迷惑即是无明。由无明所生的身等的运动即是行。贪著之心是从行缘而有识。与彼相应的心所及彼所引发的色是从识缘而有名色。从贪欲所生的喜悦缘，从喜悦所生的诸根不清净是从名色缘而有六处。无明和合的触是从六处缘而有触。其时所生的乐受是从触缘而有受。其时的贪著是从受缘而有爱。由贪执著美好和安乐是从爱缘而有取。其时贪著的思是从取缘而有有。成办彼等诸法是从有缘而有生。转为他位即是老。刹那坏灭即是死。
如是应知渐次于一刹那中十二支同时运行。此十二缘起支以十问难和十答成立。其中十问难是：烦恼几何？身几何？异熟几何？过去几何？未来几何？如是几何？缘起为何？缘起法为何？缘起与缘起法差别之因为何？彼缘起甚深性为何？

།གྲངས་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཡན་ལག་གཉིས་ནི་ལས་ཏེ་འདི་ལྟར། འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པའོ། །ཡན་ ལག་བདུན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རི་མོའི་ལས་ལ་མཚོན་བྱེད་པའི་རིགས་པས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རི་མོར་བྱེད་པའི་འཐད་པས། ལས་ནི་དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ཐ་དད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྲིས་པའི་ གཟུགས་ཀྱི་རིགས་པས།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །ཡན་ལག་གཉིས་ནི་འདས་པ་སྟེ་འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །གཉིས་ནི་མ་འོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། །བརྒྱད་ནི་ད་ལྟར་བ་སྟེ། དེ་ འདི་ལྟར།ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །དུས་གསུམ་བཟུང་བ་འདིས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་འཁོར་བའི་ལམ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་བསྟན་པའོ། །གང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དེ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དང་། བྱེད་པོ་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་དང་། འདི་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་འབྱུང་བའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི། འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འདུས་བྱས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཐ་དད་པའི་རྒྱུའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་གང་གིས་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་རྐྱེན་ གཞན་དང་གཞན་དག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་མངོན་དུ་མཁྱེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལའོ། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱོགས་གཞན་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་དག་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར། མཚམས་ གསུམ་དང་།མདོར་བསྡུས་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། ཚུལ་ལུགས་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་མཚམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ནི་མཚམས་དང་པོའོ། །ཚོར་བ་དང་སྲེད་པའི་བར་ནི་མཚམས་གཉིས་ པའོ།།སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་བར་ནི་མཚམས་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཏེ་མཚམས་དང་པོའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཏེ་མཚམས་གཉིས་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ནི་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཏེ་མཚམས་གསུམ་པའོ།།ཡང་ན་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚམས་སོ། །སྲིད་པའི་མཚམས་ནི་མེད་དོ། །སྲིད་པའི་མཚམས་ཞེས་པར་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཤི་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཕོ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་གྲུབ་པ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་མཚམས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྲིད་པའི་མཚམས་དེ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་མ་རིག་པར་གྱུར་པ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པ་བསོད་ནམས་དང་ སྡིག་པ་བསགས་པ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་འདི་ཉིད་འཆི་བའི་མཐའ་ཅན་གྱི་ཚོར་བས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་འཆི་བ་ལ་ལྷག་པར་མ་ཉེ་བ་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་འདི་མི་མཐོང་ཞིང་རྨོངས་པས་དྲན་པ་མི་རྙེད་པར་གྱུར་བཞིན་པ་ན། ཚོར་བས་ནོན་ཅིང་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་ཡོངས་སུ་ ཉམས།ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས། དབང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་འགགས། ཏ་ལའི་ལོ་མ་སྐམས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ནས་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཉེ་བར་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ།

应当按照次第宣说，如是烦恼有三支，即：无明、爱取、执取。二支是业，即：行与有。七支是异熟，即：其余诸支。其中以绘画工作为比喻的道理，烦恼是再有生起的因。以作画的道理，业是造作低劣与殊胜的差别。以画像形体的道理，异熟是由业和烦恼现前成就存在的缘而趣入。
二支是过去，即：无明与行。二支是未来，即：生与老死。八支是现在，即：其余诸支。以此三时摄持，显示无始无终轮回道路相续。彼等十二支，依次互为因性、作者性、利益性，此是缘性，这是缘起。缘起法即是十二支。
此缘起不可说是行蕴变化圆满，不可说是有为，不可说是无为。缘起法是行蕴圆满有为，这是彼等差别的因。当以何种行相与相状无明成为行的缘，彼等行相与相状及其他诸缘，圣者以慧眼现前了知。如是一切皆然。此是彼缘起的甚深性。
另一方面，此等缘起应当从七个方面观察，即：三际、四摄、二十种相、轮转、规则、分别、摄集。其中际有三种，即：行与识之间是第一际。受与爱之间是第二际。有与生之间是第三际。其中过去的业和烦恼是现在异熟的缘，是第一际。现在的业和烦恼是现在异熟的缘，是第二际。现在的业和烦恼是未来异熟的缘，是第三际。
或者，第一际和第三际是因果之际。第二际是果际。有际则无。若问有际是何义，当说，死后不立即迁移的蕴处界等再有现前成就，这称为有际。若问彼有际如何生起，当说，彼等愚痴凡夫为无明所覆，具有贪爱，积集福与非福。当其为死亡边际的感受所压迫而趣近死亡时即会生起。即：不见此世间，迷惑而失念时，为感受所压，念与智慧全失，身体力量与能力全失，诸根趣向灭尽，如同多罗树叶干枯般，从身体两端生命根逐渐干涸。

།དེའི་ཚེ་དེའི་རྨི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་བཞིན་དུ། ལས་ཀྱི་ཆོས་བཞི་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ ཏེ།འདི་ལྟར། ལས་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་མཚན་མའོ། །དེ་ལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ། གང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་བྱས་པ་དང་། ལྕི་བ་འམ་ཡང་བའམ། ཉེ་བ་འམ་སྔོན་བྱས་སམ། ལས་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱི་ མཚན་མ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་བྱས་པར་གྱུར་པ།དེའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ལས་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །འགྲོ་བ་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་བདེ་འགྲོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་ངན་འགྲོའོ། །འགྲོ་བའི་ མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་དུས་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲག་དང་ལྡན་པའི་མའི་ལྟོ་བར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེའི་གོ་སྐབས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞལ་ཡས་ཁང་ངམ། སེམས་ཅན་ནམ། ནགས་སམ། ཤིང་ངམ། འགྲོ་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་མ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་སུ་བྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་བཞེངས་པ་དང་བསྡད་པ་དང་ཉལ་བ་ལྟ་བུ་དང་། མཐོང་བ་བཞིན་དུ་དང་། ལེན་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ལས་སམ་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། འགྲོ་བ་འམ་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་ལ་དམིགས པ་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ།།མདོར་བསྡུས་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། འདས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ བསྡུས་པའོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི། འདས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པ་ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པས་བསྡུས་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ནི་འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་བཟུང་བས་འདས་པའི་སྲེད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་སོ། །འདུ་བྱེད་གཟུང་བས་འདས་པའི་ སྲེད་པ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་བཟུང་བས་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །སྲེད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཟུང་བས་ད་ ལྟར་གྱི་མ་རིག་པ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །སྲིད་པ་བཟུང་བས་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་བཟུང་བས་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཉི་ཤུ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བཟུང་བས་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དང་སྲེད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་སྟེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་ནི། འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་ནོ། །འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་སྟེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་ནི། འདིར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ནི་རྐྱེན་ནོ། །འདིར་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད དང་སྲེད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་སྟེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་ནི།འདིར་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་མ་འོངས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་ནོ། །སླད་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་ནི། མ་འོངས་པར་སྐྱེ་བའི་ སྲིད་པ་ལ།འདིར་བྱས་པའི་ལས་ནི་རྐྱེན་ནོ། །བཞི་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ།

当时如同梦境一般，四种业的法将会临近，即：业、业相、趣处、趣处相。其中所谓业，是指所作的福德和非福德，或重或轻，或近或先前所作，这些业将会临近。所谓业相，是指依靠何种事物而造作业，其事物将会临近。当时将如同造业时一样显现。所谓趣处，是指由福德业而临近善趣，由非福德业而临近恶趣。所谓趣处相，是指胎生者将临近具有时节和血液的母胎。化生者将临近各自所生处的机会，如宫殿、众生、森林、树木等，具有与彼趣处相似的相将会临近。当时将如同施予、起立、坐下、躺卧、见到、接受一般显现。
当时缘取业或业相、趣处或趣处相而转生等等广说。四种总摄是：过去业和烦恼所摄、现在异熟所摄、现在业和烦恼所摄、未来异熟所摄。其中无明和行是过去业和烦恼所摄。识、名色、六处、触、受是现在异熟所摄。爱、取、有是现在业和烦恼所摄。生和老死是未来异熟所摄。
二十种相是：执取无明即是执取过去的爱取，因为是烦恼性相同。执取行即是执取过去的有，因为是业的性相。执取识、名色、六处、触、受即是执取现在的生老死，因为是异熟的性相。执取爱和取即是执取现在的无明，因为是烦恼的性相。执取有即是执取现在的行，因为是业的性相。执取生老死即是执取未来的识、名色、六处、触、受，因为是异熟的性相。
执取这二十四法圆满即成二十。如《阿毗达磨》中说：前世业有中的无明、行、爱、取、有这五法，是此世结生的缘。此世识、名色、六处、触、受这五法，是此世生有中前世所作业的缘。此世六处等圆熟后，无明、行、爱、取、有这五法，是此世业有中未来结生的缘。后世识、名色、六处、触、受这五法，是未来生有中此世所作业的缘。四个五即是二十种。

།འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་ཞེས་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྒ་ཤི་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་ འདུ་བྱེད་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་པ་མཐའ་མེད་པའོ། །ཚུལ་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དང་། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་ འདུ་བྱེད་དང་།ཅི་སྲིད་དུ་རྒ་ཤི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་འཁྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ནི། རྒ་ཤི་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་།སྐྱེ་བ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་ཅེས་པ་ནས་འདུ་བྱེད་འགགས་པས་མ་རིག་པ་ འགག་ཅེས་པའི་བར་དུའོ།།ཡང་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ནི། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་སྒོ་སྟེ་མ་འོངས་པའི་ཆ་ཤས་ཤེས་པའི་ལམ་མོ། །རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་སྒོ་སྟེ་འདས་པའི་ཆ་ཤས་ཤེས་པའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལ་འདུ་བྱེད་ནས་འདི་འབའ་ཞིག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་དད་པ་དང་། དད་པའི་རྐྱེན་ལས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་རྐྱེན་ལས་དགའ་བ་དང་། དགའ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྐྱེན་ལས་བདེ་བ་དང་། བདེ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྐྱེན་ལས་ཡང་དག པ་ཅི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་།ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་རྐྱེན་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྐྱེན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཟད་པར་ཤེས་པའོ། །གཞན་ དག་ཏུ་ཡང་གསུངས་པ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ ནི།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུ་བྱེད་ནས་འདི་དག་འབའ་ཞིག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ན་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་ས་དང་ཁ་བ་ཅན་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའོ།།བསྡུ་བ་ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟར། ཡན་ ལག་དྲུག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རེག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ ནི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པའོ།།ཚོར་བའི་ཡན་ལག་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟར། ཡན་ལག་དགུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ།

所谓'轮'，是指从无明缘起行乃至从生缘起老死。如是唯生起广大苦蕴。如是又从无明缘起行等。又复如是，缘起之轮无有边际。
'方式'是指两种方式，即：无明等方式和老死等方式。其中无明等方式是：从无明缘起行，乃至老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等生起。老死等方式是：老死灭则生灭，生灭则有灭，乃至行灭则无明灭。
或者，无明等方式是断除后际之门，即了知未来部分之道。老死等方式是断除前际之门，即了知过去部分之道。
'分类'是指：缘起有二种，即世间的和出世间的。其中世间的是：从无明缘生行乃至唯此广大苦蕴生起。出世间的则是：从苦及苦缘生信，从信缘生极喜，从极喜缘生喜，从喜缘生轻安，从轻安缘生乐，从乐缘生定，从定缘生如实智见，从如实智见缘生厌离，从厌离缘生离欲，从离欲缘生解脱，从解脱缘生尽智。
在其他处也说：缘起有四种，即：从业和烦恼因所生，从种子因所生，从造作所生，从共业因所生。其中从业和烦恼因所生是：从无明缘生行乃至唯此广大苦蕴生起。从种子因所生是种子、芽等相续体性。从造作所生是化身等。从共业因所生是大地、雪山、大海、月亮、太阳等。
'摄'是指四种摄，即：蕴所摄、处所摄、界所摄、谛所摄。其中蕴所摄是：六支为行蕴所摄，即：无明、行、触、爱、取、有。识为识蕴所摄。名色为五蕴所摄。六处为色蕴和识蕴所摄。受支为受蕴所摄。生和老死为色蕴和行蕴所摄。处所摄是：九支为法处所摄，即：无明、行、触、受、爱、取、有、生、老死。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔས་བསྡུས་པའོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའོ། །ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟར། ཡན་ལག་དགུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ཁམས་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །འདི་ལྟར། མིག་གི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། སྣའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། ལུས ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་དང་།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་དང་། ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སོ།།བདེན་པས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟར། ཡན་ལག་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལྷག་མ་ཡན་ལག་དགུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །ཡན་ལག་བཅུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན པས་བསྡུས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར། དད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རངས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པའི་ བདེན་པས་བསྡུས་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ཚུལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་འཕགས པའི་བདེན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། རྒས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། འཆི་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། མྱ་ངན་ སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ།ཡིད་མི་བདེ་བ་འཁྲུག་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གང་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་མི་རྙེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། མདོར་བསྡུས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔར་མེད་པ་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སོགས་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །རྒ་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །དེ་འང་དམིགས་པ་དང་ཁ་དོག་དང་ བྱ་བ་དང་དབང་པོ་དང་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་རྣམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།འཆི་བ་ནི་འཚོ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

识支为意处所摄。名色为意处、法处及外五处所摄。六处为内六处所摄。以界摄者如是：九支为法界所摄，即：无明、行、触、受、爱、取、有、生、老死。识支为识界所摄。名色为七界所摄，即：色界、声界、香界、味界、触界、意界及法界。六处为十二界所摄，即：眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、意界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界及意识界。
以谛摄者如是：三支为集谛所摄，即：无明、爱、取。余九支为苦谛所摄，即：行、识、名色、六处、触、受、有、生、老死。
于出世间缘起中，苦为苦谛所摄。十支为道谛所摄，即：信、极喜、欢喜、轻安、乐、三摩地、如实知见、厌离、离贪、解脱。尽智为灭谛所摄。
以如是诸相于缘起生起善巧智，是为缘起善巧。此为大班智达十力吉祥善知识所造《有为无为决定》中上座部宗缘起决定第十四品。
当说圣谛善巧。如是，圣谛有四：苦圣谛、集圣谛、苦灭圣谛、趣苦灭道圣谛。其中，何为苦谛？当说：生亦是苦，老亦是苦，死亦是苦，忧悲叹亦是苦，意不悦恼亦是苦。与不爱会亦是苦，与所爱别亦是苦。求所欲而不得亦是苦，略说五取蕴是苦。
其中，生是诸有情类蕴之先无今有。彼亦能集一切苦故是苦。老是已生诸界成熟。彼亦能损坏所缘、颜色、作业、诸根、念及智慧故是苦。死是离命，彼能作大怖畏故是苦。

།མྱ་ངན་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་སོན་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་འཆང་བའོ། །དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ སྲེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པའི་ངག་གིས་བརྗོད་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱི་ནང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཡོངས་སུ་མནར་བའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡིད་མི་བདེ་ བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ།སེམས་ཡོངས་སུ་གཟིར་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འཁྲུག་ངལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་རྒྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་ མི་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་དང་མཉམ་དུ་འཚོགས་པ་སྟེ།དེ་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པའི་[(]སེམ་[,]སེམས་[)]པ་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གང་འདོད་ པ་མ་རྙེད་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་འདོད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་པ་དང་ཕྲད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པ་ན་དེ་དག་མ་རྙེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བསམ་པ་ཉམས་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ སྡུག་བསྔལ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསྡུས་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། དངོས་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་། རང་རྟགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནས་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ།།རང་རྟགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བ་དེའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྲེད་པ་ཡང་སྲིད་པར་བྱེད་པ་དགའ་བའི་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་རུ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ནོ། །དེ་དང་དེ་རུ་མངོན་པར་དགའ་ བ་ཅན་ནི།གང་དང་གང་དུ་བདག་གི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་དང་དེ་རུ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཡང་གང་དང་གང་དུ་མཛའ་བའི་རང་བཞིན་ནམ་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་རུ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །དེའང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྲིད་བྲལ་གྱི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་སྲིད་བྲལ་གྱི་སྲེད་པ་དག་མ་གཏོགས་པ། སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པའོ། །རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་སྲེད་པའོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་ནི་སྲིད་བྲལ་གྱི་སྲིད་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགགས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་གནས་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ དང་།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།

忧愁是完全执持痛苦之心。由于内外贪著之义故为苦。
悲叹是以痛苦的语言表述。由于内外焚烧之义故为苦。
痛苦是身体的，由于身体受到折磨之义故为苦。
忧伤是心的痛苦，由于心受到折磨之义故为苦。
烦恼是增长痛苦的恐惧，由于令人迷惑之义故为苦。
怨憎会是与不喜欢的有情的行聚会，由于造作痛苦之义故为苦。
爱别离是与所爱的有情的行分离，由于产生忧愁和悲叹之义故为苦。
求不得是指当追求远离不喜欢和获得喜欢之时而未得到，由于意愿受损之义故为苦。
简而言之，五取蕴是苦，是指五取蕴中无有不具苦的，因此总括而言五取蕴即是苦。
其中苦有两种，即：事物之苦和自相之苦。
其中事物之苦，是从'生亦是苦'直至'简而言之五取蕴是苦'。
自相之苦是指'忧愁、悲叹、痛苦、忧伤和烦恼是苦'。
又苦有三种，即：苦苦、坏苦和行苦。
其中身体和语言的痛苦是苦苦。
有漏乐受的事物变坏是坏苦。
五取蕴是行苦。
这称为苦圣谛。
什么是苦集圣谛？即是贪爱，能引发后有，与喜贪相应，于彼彼处生起欢喜。
于彼彼处生起欢喜是指无论在何处成就我的事物，即于彼处生起欢喜。
又无论在何处有可爱的自性或安乐的本质，即于彼处生起欢喜。
这又有三种，即：欲爱、有爱和离有爱。
其中除了有爱和离有爱外，一切贪爱都是欲爱。
与常见相应的贪爱是有爱。
与断见相应的贪爱是离有爱。
这称为苦集圣谛。
什么是苦灭圣谛？即是对彼贪爱无余离欲、灭尽、舍弃、永断、解脱、无住，这称为苦灭圣谛。
什么是趣向苦灭之道圣谛？这就是八支圣道，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་གང་དག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ བཞི་ལས་ལྡོག་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་གང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ བཞིའོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །ཡང་ན། གང་དེ་དག་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ལོག་པའི་ངག་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དྲན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དང་དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་དང་།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའོ། །དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་དྲན་པའི་སྟོབས་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་སེམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།དད་པའི་དབང་པོ་དང་དད་པའི་སྟོབས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་ པའོ།།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བ་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡིན་ཞིང་གསུམ་མ་ཡིན། ལྔ་མ་ཡིན་པ་ག་ལས་ཤེ་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་བཞིའོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྲས་བུའོ། །ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུའོ། །འགོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི འབྲས་བུའོ།།ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུའོ། །དེས་ན་བཞིའོ། །ཡང་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་བཞི་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞིའོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་སོ་སོ་ ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར། ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། གོ་རིམས་དང་། མདོར་བསྡུ་བ་དང་། དཔེར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། བསྡོམ་པར་བྱ་བ་དང་། གཅིག་ཉིད་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་། མཐར་ཆགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་ བཞི་ཞེས་པ་གྲངས་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པས་བསྟན་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས་སམ། དེ་དག་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་འཕགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བའི་དོན་གྱིས་ན་འཕགས་པའི་ བདེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་མནར་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།

其中，正见即是四谛之智。正思维即是对善法的思维。正语即是远离四种语言过失。正业即是远离三种身体过失。正命即是远离邪命。正精进即是四种正断。正念即是四念住。正定即是四禅定。
或者，由修习圣道而见到涅槃智慧，这是正见。对彼涅槃的思维即是正思维。于彼远离邪语即是正语。于彼远离邪业即是正业。于彼远离邪命即是正命。于彼之精进即是正精进。于彼涅槃之念即是正念。于彼涅槃一心专注即是正定。
又慧根、慧力、择法神足、择法觉支属于正见之内。精进根、精进力、精进神足、欲神足、精进觉支、轻安觉支和四正断属于正精进之内。念根、念力、念觉支和四念住属于正念之内。定根、定力、心神足、信根、信力、定觉支、喜觉支、舍觉支属于正定之内。
如是八支圣道中摄三十七菩提分法。此是趣向苦灭之道圣谛。这些即是四圣谛。
此处有问：为何是四圣谛而非三非五？对此回答：世间与出世间的果与因为四。即：苦是世间果。集是世间因。灭是出世间果。道是出世间因。故为四。
或者，应遍知、应断、应证、应修四种，故为四谛。
又此四圣谛应从十一个方面分别了知：即词义、相、次第、略说、譬喻、分别、总摄、一性、种种性、次第证悟之教示及摄要。
其中词义：'四'是数量决定。'圣谛'是因圣者所说之谛，或证得此等而成为圣者。如是就真如而言，以真如自相不欺诳义故为圣谛。'苦'是以逼迫义。'集'是以生起义。

།འགོག་པ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགོག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལམ་ཞེས་པ་ནི་དམ་པའི་དོན་གོམས་པར་བྱེད་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་ འབྱུང་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་།འགོག་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལམ་ནི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་གཟིར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་འཕེན་པར་ བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།བཞིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་སྤགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འགོག་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལམ་ནི་ངེས་ པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལྷག་པའི་བདག་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གོ་རིམས་ངེས་པ་ནི་རགས་པའི་དོན་གྱིས་དང་། རྐྱེན་གྱི་དོན་གྱིས་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་བསྟན་པའོ།།ཀུན་འབྱུང་འདི་འགགས་པས་སྡུག་བསྔལ་འདི་འགག་གོ་ཞེས་གསུམ་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པའི་ཐབས་སོ་ཞེས་བཞི་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན་ སྨན་པ་མཁས་པས་དང་པོ་ནད་ཤེས་པར་བྱེད།དེ་ནས་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་ནས་ནད་བྱང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྨན་སྟོན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཅི་ལྟར་ནད་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཅི་ལྟར་ནད་ཀྱི་གཞི་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །ཅི་ལྟར་ན་ནད་བྱང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ འགོག་པའོ།།ཅི་ལྟར་སྨན་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་བ་ནི། འཇུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །ལྡོག་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ལྡོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་ འབྱུང་ངོ་།།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ནི་ལམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྒོའོ། །ཀུན་འབྱུང་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་ཆད་པའི་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྒོའོ། །འགོག་པ་ རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྒོའོ།།ལམ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྒོའོ། །དཔེར་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་དུག་གི་སྡོང་པོ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་བཞིན་དུ་ཀུན་ འབྱུང་ངོ་།།དཔེར་ན་ས་བོན་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་འགོག་པའོ། །དཔེར་ན་མེ་བཞིན་དུ་ལམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཚུ་རོལ་དུ་དོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དཔེར་ན་ཕ་རོལ་ འགྲམ་ན་འཇིགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་འགོག་པའོ།།དཔེར་ན་གྲུ་བཞིན་དུ་ལམ་དུ་ལྟའོ། །དཔེར་ན་ཁུར་ཁུར་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཁུར་ལེན་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དཔེར་ན་ཁུར་བོར་བ་བཞིན་དུ་འགོག་པའོ། །དཔེར་ན་ཁུར་བོར་བའི་ཐབས་བཞིན་དུ་ལམ་བལྟ་ བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་ངག་བདེན་པ་དང་། སོ་སོར་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ཁོ་ན་སྨྲ་ཞིང་མི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ངག་བདེན་པའོ། །ལྟ་བར་སོང་བ་ནི་སོ་སོར་བདེན་པའོ། ། དེ་ནི་དགེ་སློང་གང་བརྫུན་དང་རྨོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མི་བདེན་པའོ། །གང་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །འདིར་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ མངོན་པར་འདོད་པའོ།།བསྡོམ་པར་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་མ་གཏོགས་པའོ།

'灭'是指随后灭除的意思。'道'是指修习殊胜义理。'相'是指：苦是过患之相，集是因之相，灭是不生之相，道是方便之相。或者说：苦有折磨之相、普遍逼迫之相、有为之相、变异之相。集有引发之相、四相、普遍聚集之相、遍计之相。灭有出离之相、远离之相、无为之相、不死之相。道有出离之相、正得之相、见之相、增上主之相。
次第决定是：以粗显义和缘起义，首先宣说苦谛。以'此能生苦'而说第二集谛。以'此集灭故苦灭'而说第三灭谛。以'此是灭集之方便'而说第四道谛。
譬如善巧医师，首先了知病情，然后寻找病因，之后示现对治病情的药物。同样地，如病即是苦，如病因即是集，如病愈即是灭，如药即当视为道。
总之：趣入即是苦，令趣入即是集，还灭即是灭，令还灭即是道。烦恼事即是苦，烦恼即是集，断除烦恼即是灭，断烦恼方便即是道。
安立苦谛是为正破萨迦耶见之门。安立集谛是为正破断见之门。安立灭谛是为正破一切苦之门。安立道谛是为正破非理见之门。
譬喻：应观苦如毒树，集如种子，灭如焚烧种子，道如火。应观苦如此岸有畏惧恐怖，集如河流，灭如彼岸无畏，道如船筏。应观苦如负担，集如取担，灭如舍担，道如舍担方便。
分别即是四谛：语言谛、各别谛、胜义谛、圣谛。其中唯说真实不说虚妄即是语言谛。见行即是各别谛。比丘所说虚妄迷惑之法即是不真实，无迷惑之法即是涅槃，此即胜义谛。诸圣者所应修故即是圣谛。此处是指圣谛为所欲。总结即是除有外。

།འདོད་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའོ། །སྲེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ། །སྲེད་པ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་། སྲེད་པ་དང་ལྷག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའོ། །སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ།།སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཡང་ཚུལ་གཞན། སྲེད་པ་དང་ལྷག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་མ་གཏོགས་ཏེ། ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །ཚུལ་གཞན། སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ ཐམས་ཅད་དང་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་ཏེ།ས་གསུམ་གྱི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ནི་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་སྲིད་པའི་རོ་མྱོང་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་སྲེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་དང་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ དོན་གྱིས་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་།།སྲིད་པ་སྐྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་སྲེད་པ་དང་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། མནར་བ་དང་ཀུན་དུ་ གདུང་བ་དང་འདུས་བྱས་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྤགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པ་ཉིད་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་ རྣམ་པ་བཞིས་གཅིག་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་བདེན་པའི་དོན་གྱིས་དང་། དེ་བཞིན་གྱི་དོན་གྱིས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱིས་དང་། རིགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱར་བ་དང་། མདུད་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱུན་ རྒྱུ་བ་དང་།སྦྱོར་བར་བྱ་བ་དང་། སྒྲིབ་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བཅིང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྤྱོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ་འདི་ལྟར། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། ། བདེན་པ་གསུམ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །འགོག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །བདེན་པ་གསུམ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །དགེ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི འགོག་པའི་བདེན་པའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ།

欲界、色界和无色界三界中的善法、不善法和无记法是苦谛。渴爱是集谛。断除渴爱是灭谛。八支圣道是道谛。另一种方式：除了渴爱和其余烦恼，欲界等三界中的善法、不善法和无记法是苦谛。渴爱和其余烦恼是集谛。断除渴爱和其余烦恼是灭谛。八支圣道是道谛。又一种方式：除了渴爱、其余烦恼和一切不善法，三界中的善法和无记法是苦谛。渴爱、其余烦恼和一切不善法是集谛。断除渴爱等是灭谛。道谛即是彼。另一种方式：除了渴爱、其余烦恼、一切不善法和三界善法，三界中的无记法是苦谛。渴爱、其余烦恼、一切不善法和三界善法是集谛。断除渴爱等是灭谛。道谛即是彼。
其中，以追求享受有的滋味为主要含义的渴爱是集谛。以系缚于有为主要含义的其余烦恼是集谛。以应当断除和系缚于有的含义，一切不善法是集谛。以能生有的含义，三界善法是集谛。因此，渴爱、其余烦恼、一切不善法和三界善法成为苦谛，因为具有逼迫、热恼、有为和变异的特征。渴爱等即成为集谛，因为具有积聚、取着、染著和系缚的特征。
一性：四圣谛以四种方式为一性，即以谛义、如义、法义和理义。种种性：两谛是世间的、有漏的、系缚的、应系缚的、相续的、应修的、应障的、最胜行的、取着的、有烦恼的，即苦谛和集谛。两谛是出世间的、无漏的、非系缚的、非应系缚的、非相续的、非应修的、非应障的、非最胜行的、非取着的、无烦恼的，即灭谛和道谛。
三谛是有为的。灭是无为的。三谛是无色的，而苦谛是色和非色的。集谛是不善的。善的是道谛。无记的是灭谛。善、不善和无记是苦谛。苦应知、集应断、灭应证、道应修。

།མཐར་ཆགས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་ན་འགོག་པའོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་པ་དྲན་པ་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། མིང་དང་གཟུགས་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ནི་ཀུན་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའོ། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་ རབ་ནི་ལམ་མོ།།རྣམ་པ་བཞིས་ནི། བདག་གི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ལམ་མོ།།རྣམ་པ་ལྔས་ནི། འགྲོ་བ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །སྲེད་པའི་ཚོགས་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། སྒྲའི་སྲེད་པ་དང་། དྲིའི་སྲེད་པ་དང་། རོའི་སྲེད་པ་དང་། རེག་བྱའི་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི སྲེད་པའོ།།དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དྲུག་ནི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་བྱའི་ཆོས་དྲུག་ནི་འདི་ལྟར། ནང་གི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ལམ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་ ངམ།ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའམ་ཆོས་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ལྟ་ཞིང་གནས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགག་པའི་ཆོས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དྲུག་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ ནི།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སེམས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་པ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་དང་པོའོ། །སེམས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །སེམས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཉིད་ ཡིན་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ།།སེམས་ཅན་ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རུ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་འདི་ནི་ལྔ་པའོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འདི་ནི་དྲུག་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་བདུན་པའོ། །བག་ ལ་ཉལ་བདུན་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ང་རྒྱལ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ཉལ་དང་། སྲིད་པའི་ཆགས་པ་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་འགོག་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ན། འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ལོག་པ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར། ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ལོག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ལོག་ པའི་རྩོལ་བ་དང་།ལོག་པའི་དྲན་པ་དང་། ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཡང་དག་པ་བརྒྱད་ནི་ལམ་མོ། །འདི་ལྟར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་ འཚོ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྣམ་པ་དགུ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

详细解释如下：从一个方面说，具有意识的身体是苦，我慢心是集，断除我慢心是灭，身念住是道。
从两个方面说，名色是苦，无明和贪爱是集，断除它们是灭，止观是道。
从三个方面说，三苦是苦谛，三不善根是集谛，断除它们是灭谛，戒定慧是道谛。
从四个方面说，四种自性事是苦，即：生苦、老苦、死苦、病苦。四颠倒是集，断除它们是灭，四念住是道。
从五个方面说，五道是苦，五盖是集，断除它们是灭，五根是道。
从六个方面说，六触处是苦，即：眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。六爱聚是集，即：色爱、声爱、香爱、味爱、触爱、法爱。断除它们是灭，六随念法是道。
关于六随念法如下：于内法随观法而住是第一随念法。如是于外或内外，或随观生法，或如法而观法而住。如是随观灭法，或随观生灭法而住是第六随念法。
从七个方面说，七识住是苦。第一识住是有情身异想异，第二是有情身异想一，第三是有情身一想异，第四是有情身一想一，第五是无色空无边处想，第六是识无边处想，第七是无所有处想。
七随眠是集，即：欲贪随眠、嗔恚随眠、我慢随眠、见随眠、疑随眠、有贪随眠、无明随眠。断除它们是灭，七觉支是道。
从八个方面说，世间八法是苦，八邪是集，即：邪见、邪思维、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定。断除它们是灭，八正道是道，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
从九个方面说，九有情居是苦。

།འདི་ལྟར། ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ནི། འདི་ལྟར་མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དང་ པོའོ།།ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ནི་འདི་ལྟར། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་པོར་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །ལུས་ཐ་དད་པ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ནི་འདི་ལྟར་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ ལྷ་རྣམས་སོ།།འདི་ནི་བཞི་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུའོ། །སྲེད་པའི་ རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་དགུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར། དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་དགུ་ནི་ལམ་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པ་བཅུས་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བཅུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཆགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་ཆགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་།སེར་སྣ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའོ། །འདུ་ཤེས་བཅུ་ནི་ལམ་མོ། །འདི་ལྟར། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། དོན་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྲོག་ ཆགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་བཅུའོ། ། ཅི་ལྟར་བསྡུ་ཞེ་ན། བསྡུ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕུང་པོར་བསྡུ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུ་བ་དང་། ཁམས་སུ་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་ཕུང པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །བདེན་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། །བདེན་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ བསྡུས་པའོ།།གང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམིགས་པར་ བྱས་ནས་རིགས་སྤྱོད་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ།།དེ་ལ་དོན་གང་གིས་རིགས་སྤྱོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་རིགས་སྤྱོད་དོ། །རིགས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཟ་བར་བྱེད་པས་རིགས་སྤྱོད་དོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ། སྐྱེ་ བ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་འདི་ནི་རིགས་སྤྱོད་དོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཟ་བ་འདི་ནི་རིགས་ཟའོ། །མཚན་མར་འཇུག་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་འདི་ནི་རིགས་ཟའོ། །མཚན་མར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་བགྲོད་པ་འདི་ནི་རིགས་ཟའོ། །དང་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡང་འཇུག་གི་ཤེས་རབ་ནི་ རིགས་སྤྱོད་ཡེ་ཤེས་སོ།།རིགས་ཟ་ཡེ་ཤེས་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས། ཀུན་འབྱུང་སྤངས། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས། ལམ་བསྒོམས་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཤེས་པར་སྐྱེའོ།

如是，身体不同且想法不同者，即是人类和某些天人。这是第一种有情界。
身体相同而想法不同者，即是初生的梵天众。这是第二种。
身体不同而想法相同者，即是光音天众。这是第三种。
身体相同且想法相同者，即是遍净天众。这是第四种。
空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，以及无想有情，这是九种有情界。
九种以贪爱为根本的法即是集谛，如是，断除彼等即是灭谛。
九种以如理作意为根本的法即是道谛，如是，以十种相，十方诸行即是苦谛。
十种结缚即是集谛，如是：欲贪结、嗔恚结、我慢结、见结、疑结、戒禁取结、有贪结、嫉妒结、悭吝结、无明结。断除彼等即是灭谛。
十种想即是道谛。如是：无常想、无益想、不净想、过患想、有情想、离贪想、灭想、对一切世间不生欢喜想、对一切行不生喜乐想、入出息想等十种。
云何摄集？有三种摄集：蕴摄、处摄、界摄。
其中苦谛为五蕴所摄。集谛和道谛为行蕴所摄。灭谛非蕴所摄。
苦谛为十二处所摄。三谛为法处所摄。苦谛为十八界所摄。三谛为法界所摄。
由此等而生起通达圣谛的智慧者，称为通达圣谛者。
当说果位等持：超越一切有相之行，缘取涅槃而生起圣种行智。
其中以何义为圣种行？当说：以胜伏凡夫法故为圣种行。
当说圣种：即是涅槃，以食彼等故为圣种行。
阿毗达磨中说：胜伏诸生即是圣种行。食无生即是圣种食。胜伏诸相即是圣种食。趣入无相即是圣种食。
最初缘取涅槃作意及出入之智慧即是圣种行智。
由彼圣种食智遍知苦、断集、证灭、修道，与一切菩提分法轮同时生起预流道智。

།དེའི་ཚེ་དེས་སྲིད་ པའི་མཐར་ཐུག་པ་འདུས་མ་བྱས་འཆི་མེད་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་དབྱིངས་སུ་མཐོང་ངོ་།།མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་འདིས་སྔོན་མ་ཡིན་ཅིང་ཕྱིས་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་བཞི་མངོན་དུ་རྟོགས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའི་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །འདིར་གྲུ་དཔེར་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལྟར། ཆུ་ལ་གྲུ་བསྐྱོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སྔོན་མ་ཡིན་ཕྱིས་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་བཞི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར། ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ འདོར་བ་དང་།ཆུ་བོ་གཅོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་འགྲམ་ཐོབ་པ་དང་། སྣོད་རྣམས་བསྒྲོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་བཞིན་དུ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། ལམ་བསྒོམས་ པའི་མངོན་རྟོགས་སོ།།ཡང་སྒྲོན་མེའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ་འདི་ལྟར། སྒྲོན་མེ་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྔོན་མིན་གྱི་བྱ་བ་བཞི་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར། སྡོང་བུ་སྲེག་པ་དང་། མུན་པ་སེལ་བ་དང་། སྣུམ་ཟད་པ་དང་། སྣང་བ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལྟར་གྲངས་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ བདེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ།།ཡང་ཉི་མའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཉི་མ་ཤར་བའི་སྐད་ཅིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]སྔོན་མིན་ཕྱིས་མིན་གྱི་བྱ་བ་བཞི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར། གཟུགས་སུ་རྟོགས་པ་རྣམས་སྟོན་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་འཇོམས་པ་དང་། བསིལ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ལ་མཉམ་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེའི་དུས་སུ་ལམ་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ། བདག་པོའི་དོན་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་ཉེ་བར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །མི་སྐྱོད་པའི་དོན་གྱིས་སྟོབས་དང་། །ངེས་པར་ འབྱིན་པའི་དོན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་།རྒྱུའི་དོན་གྱིས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བར་གནས་པའི་དོན་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། གཙོ་བོས་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། འབྱོར་པའི་དོན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་གྱིས་བདེན་པ་དང་། གཡེང་བ་མེད་པའི་ དོན་གྱིས་ཞི་གནས་དང་།རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་དོན་གྱིས་ལྷག་མཐོང་དང་། དེ་དག་ལས་མི་འདའ་བས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའོ། །སྡོམ་པ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མི་གཡེང་བའི་དོན་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཐོང་བའི་དོན་གྱིས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གྲོལ་བའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རེག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་དོན་གྱིས་དམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། རྩ་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་འདུན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་དོན་གྱིས་ཡིད ལ་བྱེད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་ཕྲད་པའི་དོན་གྱིས་རེག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཞོལ་བའི་དོན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བདག་པོའི་དོན་གྱིས་དྲན་པ་དང་། བར་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་རབ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱིས་བདུད་རྩིར་ཞུགས་པའོ། ། འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པ་ངེས་པ་ཞེས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན པའོ།།དེ་དང་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པའོ།

当时，他见到了轮回的尽头，无为不死的甘露界。在见到的那一刹那，以这智慧同时证悟了非前非后的四圣谛。即是：遍知苦的现观、断除集的现观、证得灭的现观、修习道的现观。
此处以船为喻来说明：如是，船在水中行进的一刹那，同时完成非前非后的四种作用，即：舍弃此岸、横渡河流、到达彼岸、运送货物。如是依次对应：遍知苦的现观、断除集的现观、证得灭的现观、修习道的现观。
又以灯喻来说明：如是，灯生起的一刹那，同时完成非前的四种作用，即：烧灯芯、驱除黑暗、耗尽灯油、显现光明。如是依次对应苦等诸谛的遍知现观等四种现观。
又以日喻来说明：如是，太阳升起的一刹那，同时完成非前非后的四种作用，即：显示诸色相、摧破黑暗相、止息寒冷、显现光明。如是依次对应苦等诸谛的遍知现观等四种现观。
于此，若问何为诸谛现观之义，当说：于一刹那同时证悟四圣谛，即称为诸谛现观。
此时，具足彼道者：以主宰义而诸根正定相应；以不动义而诸力相应；以出离义而觉支相应；以因义而道支相应；以安住义而念住相应；以主导义而正断相应；以成就义而神足相应；以如实义而诸谛相应；以无散乱义而止相应；以随见义而观相应；以不离彼等而双运相应。
以律仪义而戒清净相应；以不散乱义而心清净相应；以见义而见清净相应；以解脱义而解脱相应；以现证义而触相应；以遍舍义而胜解脱相应；以遍知义而尽智相应；以根本义而欲相应；以生起义而作意相应；以正触义而触相应；以正趣义而受相应；以现前义而三摩地相应；以主宰义而念相应；以无间义而慧相应；以究竟义而入甘露相应。
与灭及涅槃真实决定相应。他如是了知、如是见时，断除三种结，即：身见、疑、戒禁取见，及与此同住的烦恼。

།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི། འདིར་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས། གཟུགས་ནི་བདག་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ ཤེས་དང་།འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཡོད་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ འདིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་སྤངས་པ་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བར་གཏོགས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་ངམ་འགོག་པ་འམ་ལམ་མམ་སངས་རྒྱས་སམ་ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ནམ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ་ཕྱི་མའི་མཐའ་རྐྱེན་ འདི་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ།མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའོ། །འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། འདི་ལྟར། སྲེད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ པའོ།།དེ་ལ་བདག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་བརྟུལ་ཞུགས་སམ་དཀའ་ཐུབ་བམ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ལྷ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ནི། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ རྣམས་ཀྱིས།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དག་པའམ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དག་པའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དག་པའོ་ཞེས་གང་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་རྨོངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་འདིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ངན་སོང་དུ་ འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ནི་དེ་དང་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་འདིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆེད་དུ་ཞུགས་པའི་སའམ། བརྒྱད་པའི་སའམ། མཐོང་བའི་སའམ། ངེས་པར་གྱུར་པའམ་གཉི་ག་ལ་ལྡང་ཞིང་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་བམ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལམ་དང་མཚུངས་པའི ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པ་བྱས་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་སེམས་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བར་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་བར་མེད་པར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ འཕོའོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལས་ལངས་ཏེ་ལམ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །འབྲས་བུ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །ལྷག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་ལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ངན་འགྲོ་མེད་པའི་ཆོས་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ངེས་པར་གཞོལ་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་འོངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་དང་། ཞལ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་དབང་བ་དང་། ཟང ཟིང་གི་བགོ་སྐལ་ལ་མི་དབང་བ་དང་།དེ་ལ་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

关于萨迦耶见，在此，不具闻法的凡夫，将色执为我，认为我具有色，认为色中有我。同样地，将受、想、行、识执为我，认为我具有识，认为我中有识，认为识中有我，如是执著，这就称为萨迦耶见。此见由此断除。
由断除此见，能断除萨迦耶见等六十二种见。对苦、集、灭、道、佛、法、僧、前际、后际、缘起法生起怀疑，即不能确定，这称为疑惑，此亦将断除。
戒禁取见即是：具有贪著及具有愚痴。其中，'我以戒律、禁行、苦行或梵行，将成为某一天神'，这是具有贪著的戒禁取见。除此之外，沙门或婆罗门认为'戒律清净、禁行清净或戒禁清净'，如是执著见解，这是具有愚痴的戒禁取见。此将断除。
导致恶趣的贪欲、嗔恚、愚痴称为与此同住的烦恼。此亦将断除。
此人为现证预流果而趣入，尚未成为预流果。趣入地、第八地、见地、决定地或二俱起入慧或预流道智，这些都是同义异名。
在预流道无间，不具有与道相应法，缘于无为而生起预流果智，因为二或三心刹那或无间入，以及断除三种结故。
此后无间转入有支。从有支起而观察道，观察果，观察涅槃，观察已断的烦恼，观察余下的烦恼。此即称为预流果者。
具足无恶趣法、决定趣向圆满菩提、具足现观、得果、为世尊心子、从法口生、从法生、法化生、具法财分、不具世财分，此亦称为具足正见。

།མཐོང་བ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་ངོ་། །ཆོས་འདི་ཆུབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཐོང་བ་དང་། སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་ངོ་། །སློབ་པའི་རིག་པ་དང་ཡང་ དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་ངོ་།།ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་དུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། བདུད་རྩིའི་སྒོ་ཀུན་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་ཉིད་ས་སྟེང་རྒྱལ་པོའམ། །བདེ་འགྲོར་བདག་ཉིད་བགྲོད་ཕྱིར་རམ། ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་བདག་པོའི་ཕྱིར། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མཆོག་།ཅེས་སོ། །ས་དེ་ལ་གནས་པ་དེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། གོང་མ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་པོར་བྱས་ཏེ། བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ལྟའོ། ། ཅི་ལྟར་མཐོང་བའི་དབང་པོ་སྟོབས། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་དེའི་འདོད་པ་རགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།ལམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ས་དེ་ལ་གནས་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་འགག་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་པོར་བྱས་ཏེ། བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ལྟའོ། ། ཅི་ལྟར་མཐོང་བའི་དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་ཕྲ་མོ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་དང་། དེ་དང་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ལམ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ས་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་ལས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་འགག་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་པོར་བྱས་ཏེ། བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ལྟའོ། ། ཅི་ལྟར་མཐོང་བའི་དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་དེའི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་རྒོད་པ་དང་། མ རིག་པ་དང་།ལྷག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ། དེ་ནས་ལམ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ལམ་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །འབྲས་བུ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་ནི་དགེ་སློང་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཚངས་སྤྱོད་དུ་གནས་པ་བྱེད་པ་བྱས་པ་ཁུར་བོར་བ་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡན་ལག་ལྔ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ།ཡན་ལག་དྲུག་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ། གཅིག་ཀུན་ཏུ་ སྲུང་བ།རྟེན་ཐ་མ་ལ་སོ་སོར་བདེན་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་འདོད་ཚོལ་ལ་ཡང་དག་པར་ཀུན་དུ་དོར་བ། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རྙོག་པ་མེད་པ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་ལྡན་པ། སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཐོབ་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འཁྲུག་པ་སྤངས་པ་དང་། དབའ་ཀློང་འཁྲུགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྒལ་བ་དང་། བག་ཚ་བས་ཚོལ་བ་མེད་པ། སྒོ་གཏན་མེད་པ། འཕགས་པའི་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེངས་པ། ལོ་འདབ་ཀྱི་ཁུར་དང་མི་ལྡན་པ། བྲམ་ཟེ་དག་བྱེད། རིག་བྱེད་པ་གཙང་མ་མཆོད་འོས་རྒལ་པ་དུལ་བ། གྲོལ་བ། ཞི་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

正确趣入见道者。通达此法与见法，及具足有学智慧者。具足有学明智者。正确趣入法道，圣者，决定，智慧，及圆满一切甘露门而住者。因此说道：'或为自身地上王，或为趣向善趣故，或为一切世间主，故入预流果最胜。'
住于彼地者，为现证一来果故，修习上位。以生灭随观为先，如教而观。如所见根力，正受菩提分，如是修习现证谛道。如是趣入者，将断除粗大欲贪、害心及其俱生烦恼。道之无间即现证一来果。
住于彼地，为现证不还果故修习上位。以生灭随观为先，如教而观。如所见根力及菩提分正受已，如是修习现证谛道。断除与微细欲相应之贪欲、害心及其俱生烦恼。尔后彼道无间即现证不还果。
住于彼地者，为现证阿罗汉果故修习上位。以生灭随观为先，如教而详观。如所见根力、菩提分，如是正受现证诸谛已修道。如是趣入者，断除色贪、无色贪、慢、掉举、无明及余烦恼无余，尔后彼道无间即现证阿罗汉果。
观察彼道。别观察诸果及涅槃断除诸烦恼。彼即是漏尽阿罗汉比丘，住梵行，所作已办，已舍重担，逮得己利，诸结永尽，正智解脱，永断五支，具足六支，守护一处，依最后别别真实永断，正断寻求，无分别垢，身行极净，心极解脱，慧极解脱，一向住梵行，得最胜士夫，得殊胜。
彼即是永断扰动，超越暴流波涛，无怖畏寻求，无门闩，竖立圣幢，无枝叶重担，清净婆罗门，持明者，应供，度脱，调伏，解脱，寂静者。

།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དེའི་རིགས་ཀྱིས། གོང་མ་ལ་འབད་པ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། དབང་པོ་རྟུལ་པོ། །རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ། བར་ཆད་གཅིག་པུ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དེའི་རིགས་ཀྱིས་གོང་མ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན། འདི ནས་འཕོས་ཏེ།མིའི་ནང་འདིར་ལན་ཅིག་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེའི་རིགས་ཀྱིས་གོང་མ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན། འདི་ནས་འཕོས་ན་ས་གཙང་མའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེར་དབང་ པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཐར་ཐུག་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟར། བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བ་སྟེ་འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་པོ་འདི་ནི། མི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གཞི་ལ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ཉི་ཤུའོ། །འོག་མིན་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་མེད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བཞིའོ། །དེས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར།ཡང་སྲིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཚེའི་དུས་ཅི་སྲིད་པར་གནས་ཤིང་། ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས་འདི་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་འགགས་ཏེ། གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འདི་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། ། དེས་ན་བརྗོད་དེ། རིགས་ཀྱི་ཚོར་བས་འབར་བ་ཡི། །ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ཉམས་པ་ཉིད། །རིམ་གྱིས་ཉེ་བར་ཞི་འགྱུར་གྱི། །འགྲོ་བ་ཤེས་པར་བྱ་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་འདོད་པའི་འདམ་ཀླུང་ལ། །བགལ་ཞིང་ཡང་དག་རྣམ་གྲོལ་གྱི། །མི་གཡོ་གོ་འཕང་ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས། །གཤེགས་པ་གདུགས་སུ ངེས་པར་མེད།།དེའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ས་ལ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་མཐོང་བའི་ས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་མོ། །ལྷག་མ་ལམ་གསུམ་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ལམ་གསུམ་ནི། འདི་ལྟར། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ཕྱིར་མི་ འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་མོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མཐོང་ བའི་ས་དང་།ཅི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་བསྒོམ་པའི་སའོ། །ཡང་ས་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། སློབ་པའི་ས་དང་། མི་སློབ་པའི་སའོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་སློབ་པའི་སའོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་མོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི སློབ་པའི་སའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ཤེས་པ་ནི། སྔོན་མ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཤེས་པས་མི་ ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའོ།།ལམ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་སྟེ། ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཆོས་རྣམས་ལྷག་མ་མེད་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོའོ།

当预流果者的种性不精进于上位时，将获得三种边际。如是，预流果者有三种：即钝根者，最多七返；中根者，从一族生至一族；利根者，一间隔者。
当一来果者的种性不精进于上位时，从此转生，一返人间后即作苦边。当不还果者的种性不精进于上位时，从此转生于净居天处，彼依根器差别而获得五种究竟。
五种不还果者是：中般涅槃、生般涅槃、无行般涅槃、有行般涅槃、上流般至色究竟天。此五种不还果者，于大梵天等五地各有五种，共二十种。于色究竟天无上流，故有四种不还果。是故不还果共二十四种。
阿罗汉由断尽一切烦恼故，无有后有，因无有因故。阿罗汉住世尽其寿量，寿行尽已，此苦灭尽，更无他处受生。此即名为苦边。
故说：'如炽然铁丸，渐渐冷却时，去处不可知。如是度欲泥，正解脱不动，诸圣所趣处，亦定不可知。'
是故圣地有二：见地即预流果道；其余三道及四沙门果是修地。三道即：一来果道、不还果道、阿罗汉果道。四沙门果即：预流果、一来果、不还果、阿罗汉果。
其中见未见之谛为见地，如所见而修为修地。复有二地：学地与无学地。四道与三沙门果是学地。四道即：预流果道、一来果道、不还果道、阿罗汉果道。三沙门果即：预流果、一来果、不还果。阿罗汉果是无学地。
出世间三根即：未知当知根、已知根、具知根。其中预流果道智因知未曾知之法故是未知当知根。三道之智及三沙门果之智是已知根，因知已知之法故。阿罗汉智因无余知诸法故是具知根。

། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའོ། །དེ་ལ་ལམ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པས་མཚན་མར་མི་བྱེད་པས་མཚན་མར་མི་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ པར་ཐར་པའི་སྒོའོ།།སྨོན་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དག་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ།།ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བདུད་རྩིའི་སྒོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའོ། །ལམ་གསུམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། འདོད་ཚོལ་དང་། ཟག་པ་དང་། མདུད་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་ བར་ལེན་པ་དང་།འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། རྩོད་པའི་གཞི་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དང་།མི་དགེ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། རྨོངས་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་གང་ཞེ་སྡང་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་སྲབ་པར་བྱས་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་ལྷག་མ་མེད་པའི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་ པ་དང་གཏི་མུག་ནི་ལམ་གསུམ་གྱིས་སྲབ་པར་བྱས་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཚོལ་ལ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཚོལ་བ་དང་། སྲིད་པའི་ཚོལ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཚོལ་བའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཚོལ་བ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤོང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཚོལ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་ཚོལ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཟག་པ་ལ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི ཟག་པའོ།།དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཟག་པ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །མདུད་པ་ནི་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། འདི་ནི་བདེན་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་ འདི་ནི་བདེན་པ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ནི།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །གནོད་སེམས་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །བརྣབ་སེམས་ཚོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །ཆུ་བོ་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའོ། །སྦྱོར་བ་ལ་བཞི་ནི། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །འདི་རྣམས་ནི་ཟག་པ་བཞི་བཞིན་དུ་སྤོང་བའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བའོ། །འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི ལམ་གྱིས་སོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།

解脱有三种，即：无相解脱门、无愿解脱门和空性解脱门。其中，以与道相应的智慧不作标记，不执著相，是为无相解脱门。不作愿求是无愿解脱门。不作执著是空性解脱门。
若问解脱与解脱门有何差别？答曰：彼道智本身从烦恼中解脱即是解脱，而此智慧成为甘露之门的意义即是解脱门。
以三道断除二十种烦恼，即：不善根、欲寻、漏、结、暴流、系、取、非正道行、悭吝、障、诤事、随眠、世间法、我慢、烦恼事、不善、遍行、邪性、颠倒、不善发心。
其中不善根有三种，即：贪、嗔、痴。在这些中，嗔以二道减轻，以不还道完全断除。贪和痴以三道减轻，以阿罗汉道完全断除。
寻有三种，即：欲寻、有寻、梵行寻。其中梵行寻以预流果道完全断除，欲寻以不还道断除，有寻以阿罗汉道断除。
漏有四种，即：欲漏、有漏、见漏、无明漏。其中见漏以预流果道断除，欲漏以不还道断除，有漏和无明漏以阿罗汉道断除。
结有四种，即：贪欲身结、嗔恚身结、戒禁取身结、此实执取身结。其中戒禁取身结和此实执取身结以预流果道断除，嗔恚身结以不还道断除，贪欲身结以阿罗汉道断除。
暴流有四种，即：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。系有四种，即：欲系、有系、见系、无明系。这些如同四漏一样断除。
取有四种，即：欲取、见取、戒禁取、我语取。其中两种取以预流果道断除，欲取以不还道断除，我语取以阿罗汉道断除。

།འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། འདུན་པ་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་བགྲོད་པའོ། །བཞི་ཀ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུས་སྤོང་བའོ། །སེར་སྣ་ལ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་། རིགས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་། རྙེད་པའི་སེར་སྣ་དང་། བསྔགས་པའི་སེར་སྣ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ གྱིས་སྤོང་ངོ་།།སྒྲིབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་འགྱོད་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །འདི་རྣམས་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །གཉིས་རྩོད་པའི་གཞི་ལ་དྲུག་སྟེ་འདི་ལྟར། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། གཡོ་དང་། སྡིག་པའི་འདོད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་གཡོ་དང་སྡིག་པ་ འདོད་པ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པ་དང་། ཕྲག་དོག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་བདུན་ནི་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ང་རྒྱལ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ཉལ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །འདི་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ཉལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང བའོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བག་ལ་ཉལ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །ང་རྒྱལ་བག་ལ་ཉལ་དང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།རྙེད་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། སྨོད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་རྣམས་ལ་མི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བའོ། །འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ།།ང་རྒྱལ་ལ་དགུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ང་ནི་མཆོག་ལས་ཀྱང་མཆོག་གོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་མཆོག་དང་འདྲ་བའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་མཆོག་ལས་དམན་པའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་མཉམ་པ་ལས་མཆོག་གོ་སྙམ་པའི་ང་ རྒྱལ་དང་།ང་ནི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་མཉམ་པ་ལས་དམན་པའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་དམན་པ་ལས་མཆོག་གོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་དམན་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་ནི་དམན་པ་ལས་དམན་པའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ དགུ་ཆར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟར། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ དག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཞེ་སྡང་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ལྷག་མ་བདུན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་བཅུ་སྟེ་འདི་ལྟར། བདག་གིས་དོན་མེད་པ་སྤྱད་དོ་ཞེས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། སྤྱོད་དོ་ཞེས་མནར་ སེམས་སྐྱེ་བ་དང་།སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་མཛའ་སྡུག་གི་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤྱད་དོ། །སྤྱོད་དོ། །སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་གིས་མི་མཛའ་མི་གཅུགས་པའི་དོན་སྤྱད་དོ། །སྤྱོད་དོ། །སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།

非正道行有四种，即：贪欲所致的非正道行，嗔恨所致的非正道行，恐惧所致的非正道行，愚痴所致的非正道行。这四种皆由预流果道断除。
悭吝有五种，即：住处悭吝，种姓悭吝，利养悭吝，称赞悭吝，法悭吝。这一切皆由不还道断除。
盖有五种，即：贪欲，害心，昏沉，睡眠，掉举后悔，疑。其中，疑由预流道断除。贪欲、害心和后悔由不还道彻底断除。昏沉、睡眠和掉举由阿罗汉道断除。
诤论事有六种，即：忿怒，覆藏，嫉妒，谄诳，恶欲，执持己见。其中谄诳、恶欲和执持己见由预流果道彻底断除。忿怒、覆藏和嫉妒由不还道彻底断除。
随眠有七种，即：欲贪随眠，嗔恚随眠，我慢随眠，见随眠，疑随眠，有贪随眠，无明随眠。其中见随眠和疑随眠由预流果道彻底断除。欲贪随眠和嗔恚随眠由不还道彻底断除。我慢随眠、有贪随眠和无明随眠由阿罗汉道彻底断除。
世间八法，即：得与不得，名与不名，毁与誉，乐与苦。其中对不喜之事生嗔恚由不还道断除。对喜之事生贪著由阿罗汉道彻底断除。
我慢有九种，即：胜于胜者的我慢，与胜者等同的我慢，不如胜者的我慢，胜于等者的我慢，与等者等同的我慢，不如等者的我慢，胜于劣者的我慢，与劣者等同的我慢，不如劣者的我慢。九种我慢皆由阿罗汉道彻底断除。
烦恼事有十种，即：贪欲，嗔恚，愚痴，我慢，见，疑，昏沉，掉举，无惭，无愧。其中见和疑由预流道彻底断除。嗔恚由不还道断除。其余七种由阿罗汉道彻底断除。
恼害事有十种，即：念及'我做了无益之事'而生恼害，念及'我正在做'而生恼害，念及'我将要做'而生恼害。同样，'我对亲友做了不利之事'，'我正在做'，'我将要做'；'我对怨敌做了有利之事'，'我正在做'，'我将要做'。

།གནས་མལ་ལ་ཡང་མནར་སེམས་སྐྱེ་བའོ། ། མནར་སེམས་དངོས་པོ་བཅུ་ཆར་ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །མི་དགེ་བའི་ལས་བཅུ་ནི། འདི་ལྟར། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། དབྱེན་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་དང་། བརྣབ་སེམས དང་།གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །འདི་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །རྩུབ་པོ་དང་། དབྱེན་དང་གནོད་སེམས་རྣམས་ ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ།།ངག་ཀྱལ་པ་དང་བརྣབ་སེམས་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བཅུ་ནི། འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་།ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། མ་རིག་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ།།ང་རྒྱལ་དང་སྲིད་པའི་ཆགས་པ་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་། །ལོག་པ་ཉིད་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་། ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་ མཐའ་དང་།ལོག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ལོག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ལོག་པའི་དྲན་པ་དང་། ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ལོག་པའི་ངག་དང་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ དང་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ལོག་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་རྩུབ་པོ་དང་དབྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལོག་པའི་ངག་རྣམས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ངག་ཀྱལ་པའི་མཚན་ཉིད་ལོག་པའི་ངག་ དང་ལོག་པའི་རྩོལ་བ་དང་ལོག་པའི་དྲན་པ་དང་ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་ཞེས་པའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ ལ་བདེ་བའོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་མཛེས་པའོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་པ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དང་།ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །འདི་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་།།མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཟད་པར་བྱེད་དོ།

对住处也生起恼害心。对这十种恼害事，以不还道完全断除。十不善业是：即杀生、不与取、邪淫、妄语、粗语、离间语、绮语、贪欲、害心、邪见。其中杀生、不与取、邪淫、妄语和邪见，以预流果道完全断除。粗语、离间语和害心，以不还道断除。绮语和贪欲，以阿罗汉道完全断除。
十种结使是：即贪欲、嗔恚、我慢、见、疑、戒禁取、有贪、嫉妒、悭吝和无明。其中见、疑和戒禁取结，以预流道完全断除。欲贪、嗔恚、嫉妒和悭吝结，以不还道断除。我慢、有贪和无明结，以阿罗汉道断除。
十种邪性是：即邪见、邪分别、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定、邪智和邪解脱。其中邪见和以妄语为相的邪语、邪业、邪命、邪智和邪解脱，以预流道完全断除。邪分别和以粗语、离间语为相的邪语，以不还道断除。以绮语为相的邪语、邪精进、邪念和邪定，以阿罗汉道完全断除。
十二颠倒是：即于无常起常想之想颠倒、心颠倒、见颠倒，如是于苦起乐想之想颠倒、心颠倒、见颠倒，于不净起净想之想颠倒、心颠倒、见颠倒，于无我起我想之想颠倒、心颠倒、见颠倒。其中于无常起常想的三种颠倒、于不净起净想的见颠倒、于苦起乐想的见颠倒、于无我起我想的见颠倒，以预流道断除。于不净起净想的想颠倒和心颠倒，以不还道断除。于苦起乐想的想颠倒和心颠倒、于无我起我想的想颠倒和心颠倒，以阿罗汉道完全断尽。

།མི་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ཅིང་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྲབས་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤོང་ངོ་། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་མི་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་དང་། རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་ནི་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྲབས་པར་བྱས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མ་ལུས་པར་སྤོང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ལ་ནི་དྲི་བ་བཅུ་སྟེ་འདི་ལྟར། འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གང་ཡིན། །གང་ལས་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་།དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་། །ཅི་ཡི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་།ཅི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི། བསམ་གཏན་པ་ དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡིན།གནས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡིན། ལྡང་བའི་ཅན་དུ་ཡིན། ཅི་བསམ་གཏན་འདི་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་ཞེས་པ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུའི་སེམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གཏོགས་ པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྙོམས་འཇུག་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་ལས་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ། དགེ་བ་མ་ཡིན། མི་དགེ་བ་མ་ཡིན། ལམ་གོང་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་ བཅོམ་པ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ།འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཅིའི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཞེས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་འགའ་ཞིག་འགགས་ནས།སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཆེས་རེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །ཅི་ལྟར་ སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན།དེ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དོན་དུ། དེ་དབེན་པར་ཕྱིན་ཏེ། འདུག་པའམ་ཉལ་ནས་སེམས་བསྡུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་པོར་བྱས་ནས། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ལྟའོ། །དེའི་ཚེ་རིགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ ཤེས་གང་ཡིན་པའོ།།རིགས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །གང་དང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཅི་ཞེས་པ།འདུས་མ་བྱས་བདུད་རྩིའི་དབྱིངས་ཞི་བ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

不善心生起有十二种，即：具有喜悦且具有见解的非造作所生的心生起，具有造作所生的心生起，具有喜悦而不具有见解的非造作所生的心生起，具有造作所生的心生起，具有舍心且具有见解的非造作所生的心生起，具有造作所生的心生起，具有舍心而不具有见解的非造作所生的心生起，具有造作所生的心生起，具有不悦且具有嗔恨的非造作所生的心生起，具有造作所生的心生起，具有掉举的心生起，具有疑惑的心生起。
其中，具有见解的心生起四种和具有疑惑的心生起，由预流道完全断除。具有不悦的心生起二种，由二道减弱后由不还道无余断除。不具有见解的心生起四种和具有掉举的心生起，由三道减弱后由阿罗汉道完全断除。
非凡夫共有的等至有二种，即：果等至和灭受想等至。其中第一种有十个问题，即：何为果等至？从何处入果等至？谁能入果等至？为何目的入果等至？如何入果等至？作何意念？禅修者的入定因缘是什么？住定因缘是什么？出定因缘是什么？此禅是世间还是出世间？
关于'何为果等至'，除了沙门果心的涅槃之外，称为果等至。关于'从何处入果等至'，非善非不善，非上道异熟自性，因此称为果等至。关于'谁能入果等至'，阿罗汉和不还者，因为这二者能圆满三摩地。关于'为何目的入果等至'，为现法乐住。
如是世尊亦说：'阿难，当如来不作意一切相，某些感受止息，心成就无相三摩地而住。阿难，尔时如来身极安乐。'关于'如何入果等至'，彼至寂静处，为入果等至，至寂静处后，或坐或卧收摄心，首先观察生灭，观察诸行。尔时即是种性受用智慧。
种性受用智慧之后即刻舍入涅槃果等至。依于何道修习，即于彼等持而入果等至。关于'作何意念'，即作意无为甘露界寂静性。

།བསམ་གཏན་པ་དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཞེས་པ། བསམ་གཏན་གྱི་རྐྱེན་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། གནས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཞེས་པ། གནས་པའི་རྐྱེན་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །ལྡང་བའི་རྐྱེན་ཞེས་པ། ལྡང་བའི་རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ བྱེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། །ཅི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འཇིག་རྟེན་པའམ་འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དྲི་བ་བཅོ་ལྔ་ནི་འདི་ ལྟར།འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་། སྟོབས་དུ་དང་ལྡན་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་།འདུ་བྱེད་དུ་ཞིག་འགགས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་།བསམ་གཏན་པ་འདིའི་སྔོན་དུ་བྱ་བ་དུ་ཡིན། ཅིའི་དོན་དུ་ སྙོམས་པར་འཇུག་།ཅི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་།དེ་དག་གི་ལྡང་བ་ཅི་ལྟར་འགྱུར། སེམས་གང་གིས་ལྡང་། ལངས་ནས་སེམས་ཅི་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར། རེག་པ་དུ་ལ་རེག་པར་འགྱུར། །དང་པོ་འདུ་བྱེད་དུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། རོ་དང་འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཅི། །ཅི སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་འདུས་བྱས་སམ་འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཤེ་ན།འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེས་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདི་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མཉམ པར་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བཅད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིས་ལྡང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་དུ་དང་ལྡན་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་པ། སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ།།ལྷག་མཐོང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་བདུན་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་བདུན་ནི་འདི་ལྟར། མི་རྟག་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཡིད་བྱུང་བ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཆགས་ པ་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་།འགོག་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་སྤངས་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་འགོག་པའི་དོན་དུ་དང་མི་གཡོ་བ་ལ་མོས་པའི་དོན་དུའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་སྟོབས་ནི་འཇུག་པ་རྣམས་ཉེས་དམིགས་ སུ་མཐོང་བའི་དོན་དང་།མི་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མོས་པའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་དུ་འགགས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཞེས་པ། འདུ་བྱེད་གསུམ་འགགས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི།ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་དབུགས་འཇུག་པ་དག་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'那位禅修者的入定缘'，禅定的缘有二种，即：不作意一切相，以及作意无相界。
关于'安住缘'，安住缘有三种，即：不作意一切相，作意无相界，以及前行的造作。
关于'出定缘'，出定缘有二种，即：作意一切相，以及不作意无相界。
关于'是入世间定还是出世间定'，是出世间定，而非世间定。
关于灭受想定的十五个问题如下：灭受想定是什么？谁能入定，谁不能入定？以几种力而入定？灭几种行而入定？此禅修者的前行有几种？为何目的而入定？如何入定？如何出定？以何心出定？出定后心趋向何处？触几种触？最初生起几种行？灭尽定与受想有何差别因？此入定是有为还是无为？
对此应当回答：心与心所法无有活动而安住，即是灭受想定。
关于'谁能入定'，阿罗汉和不还果能入定，因为他们已圆满禅定。
关于'谁不能入定'，凡夫、预流果、一来果和无色界众生不能入定。其中凡夫不能入定是因为非其境界；预流果和一来果不能入定是因为尚未真实断除禅定的违品烦恼；无色界众生不能入定是因为无有后来出定之事。
关于'以几种力而入定'，以二力：止力和观力。其中以止力能自在四禅和四无色定，以观力能自在七种随观。七种随观即：无常随观、苦随观、无我随观、厌离随观、离欲随观、灭随观、断随观。其中止力是为了灭除禅支和为了趣入不动，观力是为了见到诸入定过患和为了趣入不入定。
关于'灭几种行而入定'，灭三种行而入定，即：语行、身行、心行。其中入第二禅者，语行即寻伺断绝；入第四禅者，身行即出入息断绝。

།འདུ་ཤེས་དང་ ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་འགོག་པར་འགྱུར་རོ།།འདིའི་སྔོན་གྱི་བྱ་བ་དུ་ཡིན་ཞེས་པ། སྔོན་གྱི་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། བཅིང་བ་གཅིག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། ལས་དང་ལས་ མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པའོ།།དེ་ལ་བཅིང་བ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་དག་ལུས་དང་སྡོམ་པ་གཅིག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི། སྦྱོར་བ་གང་དང་གང་གིས་ལུས་འདི་ལ་ཉེ་བར་གནོད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ པོ།།དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཞེས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་གཞལ་ནས་དུས་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་བགྱིས་ཏེ་གནས་སོ། །དུས་འདི་སྲིད་འདས་པ་ལས་ལྡང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ལས་དང་ལས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཐོབ་པར་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་ དང་ལས་མ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་འཚོགས་པ་ལ་གཎྜཱི་སྒྲོགས་པའི་སྒྲ་དེས་ལྡང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པོ།།ཅིའི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་པ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དོན་དུའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི། འཕགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཚོགས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་གཡོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།ཅི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་པ་འགོག་པའི་དོན་དུ་འགོག་པའི་མངོན་པར་འདོད་པས་དེ་དག་དབེན་པའི་གནས་སུ་སོང་སྟེ། འདུག་པའམ་ཉལ་ཏེ་སེམས་ བཞུམས་ནས།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ལངས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་གཏན་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདག་མེད་པ་ནས་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་ གཏན་གསུམ་པ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། ལངས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདག་ མེད་པ་ནས་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུའོ།།དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་སེམས་བཞག་སྟེ། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་མེད་ཅིང་ འགགས་པའོ།།སེམས་མི་འཇུག་པ་དང་འགགས་པ་ལ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་ལྡང་བ་ཅི་ལྟར་གྱུར་ཞེས་པ། དེ་ནི་འདི་ལྟར། བདག་ལྡང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱས་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་སྔོན་དུ་བྱས་པའི་དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཐོབ་པ་ན་ ལྡང་བ་ཉིད་དོ།།སེམས་གང་གིས་ལྡང་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་ལྡང་ངོ་། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པར་ལྡང་ངོ་། །ལངས་ནས་སེམས་ཅི་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བའོ། །རེག་པར་བྱ་བ་དག་དུ་ ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ།གསུམ་ལ་རེག་སྟེ་འདི་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའོ། །དང་པོ་འདུ་བྱེད་དུ་འབྱུང་ཞེས་པ། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཤི་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བདག་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེས་པ། ། ཤི་རོ་ནི་འདུ་བྱེད་གསུམ་འགགས་ཤིང་རྒྱུན་ཆད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཚེ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། དྲོ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་པའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་གསུམ་མ་འགགས་ཤིང་རྒྱུན་མ ཆད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པ་དང་། དྲོད་མ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །འདི་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་རྒྱུའོ།

入住想受灭定者的心行、想和受将被灭除。关于此前的行为有几种之问，前行有四种，即：一系缚、无害、限定时间、及观察羯磨非羯磨。
其中一系缚是指将钵和法衣与身体和戒律加持为一体。无害是指加持愿以任何加行都不对此身造成损害。限定时间是指衡量身体力量后限定时间而住，即过此时间当出定。观察羯磨非羯磨是指在限定时间内，若僧众为某些羯磨或非羯磨事而集会时，以敲击犍稚的声音而出定的加持。
为何入定之问，为现法乐住故。现法乐住是指为使彼等圣者的诸三摩地聚极为稳固，或为修习神通而入定。
如何入定之问，为灭尽故，以欲证灭尽，彼等往寂静处，或坐或卧，收摄心已，入初禅定。出定后立即观察彼等禅定，从无常、苦、无我乃至行舍智。如是入第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处，出定后立即观察彼等定，从无常、苦、无我乃至行舍智。
然后立即入非想非非想处。之后于非想非非想处二次三次安住其心，心行不转而灭。于心不转而灭时，称为入住想受灭定。
其出定如何之问，即如是：以'我当出定'作意故。然而到达前所限定的时间时即出定。以何心出定之问，不还果者以不还果心出定，阿罗汉以阿罗汉果心出定。出定后心趣向何处之问，趣向寂静。
将触几种触之问，触三种，即：空性、无相、无愿。最初生起诸行之问，先是心行，然后是身行。死亡与无想定有何差别因之问，尸体是三行灭尽断绝，即：寿命耗尽、暖气消失、诸根变坏。想受灭定是三行未灭未断，即：寿命未尽、暖气未失、诸根清净。此是彼等差别之因。

།ཅི་འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདུས་བྱས་སམ་ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ཤེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་སམ་ འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་དོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མི་སྲིད་པས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ ལྡང་བར་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་འདུས་བྱས་ཞེས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཐའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ཚུལ་ལུགས་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ བཞིས་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། སྤང་བྱའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མ་བརྟགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་ དང་།རྨུགས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཆེས་འཛིན་པ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་། གཉིད་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འགྱོད་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་སྟེ་ཉེར་གཅིག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་ འདི་ལྟར།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་མེད་པ་ནི། མ་དད་པའོ། །གང་ཞིག་འང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་མོས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་ཀྱང་། དེ་ཡང་དམན་པ་ཡིན་པས་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མངའ་བདག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བ་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པ་ལ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པ་ལ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས་སོ། །རང་ཉིད་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་མེད་པའོ། །ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་ནི་སླུ་བ་སྟེ། རང་དང་གཞན་ཤིན་ཏུ་བསྒྱུར་བའོ། །འདི་ལ་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་སླུ་བར་བྱེད་པའོ། །བསླུ་བ་མེད་པ ལ་ཉོན་མོངས་པས་གོ་སྐབས་མི་རྙེད་དོ།།གཡོ་ནི་སེམས་གཡོ་བ་སྟེ། འདི་ནི་རང་ཉིད་གྱ་གྱུ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། གཞན་ཡང་གྱ་གྱུ་ཅན་དུ་དྲང་བར་འདོད་པའོ། །དྲང་པོས་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བརྟགས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་མ་བརྟགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་དུ་ བརྟགས་ནས་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་སེམས་ནི་རྒོད་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བའི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བག་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ལྡན་པའོ། །བག་ཡོད་པའི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། ། འདི་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་གང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། གང་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟར། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། གཟུ་ལུམས་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པའོ། །གང་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ལ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གང་གི་ཚེ་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་གཙོ་བོར་སྒྱུ་ལས་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པའི་མཚུངས་ལྡན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་དང་རྗེས་སུ འབྲེལ་པས་འདི་དག་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པ་ལུས་དང་ངག་གི་རིག་བྱེད་དེ་ཡང་སྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

如果问想受想灭尽定是有为法还是无为法？那么此等入定既不能说是有为法也不能说是无为法。为什么此等入定不能说是有为法或无为法呢？因为此等入定中不存在有为法的性质，而无为法中又不能了知入定和出定的缘故。因此，此等入定不能说是有为法或无为法。这是灭尽定的究竟。
这是由大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中圣上座部宗义中的《圣谛善巧决定》第十五品。
在圣大众部的经典中如是安立：随眠非随眠由四种因而成，即：法的安立、相的安立、界的差别、所断的差别。
其中法的安立如是：不信、无惭、谄、诳、不观察、掉举、放逸、昏沉、怯弱、无愧、执著、懈怠、睡眠、嫉妒、追悔、覆藏、憍慢、悭吝、不忍、怀恨、食贪，共二十一种。
相的安立如是：对真实义不生胜解为不信。即使对非真实义生起胜解，由于是下劣的，也应知非为信心。如非君主一样，因为对行善无主权，或对烦恼行为有自在的缘故。对自身无有羞耻为无惭。若无惭愧则不生烦恼。谄为欺诳，即极度扭曲自他。于此使自性心生欺诳。若无欺诳则烦恼无机可乘。诳为心诳，即自身成为狡诈者，并欲令他人也成为狡诈。正直者相续中不生烦恼。不观察即不如实观察而行。若观察后而行则相续中不生烦恼。心不寂静为掉举。寂静心中不会生起烦恼。放逸即随顺烦恼法。具正念心中不生烦恼。
这些中的五种因等是相应和不相应。其中相应者即是缠，不相应者即是表业性和无表业性。何为五种？即：谄、诳、谄曲、掉举和放逸。一切缠缚心时皆有这些。同样，当欺骗他人时，主要是从谄生起非随眠的相应，一切也都与谄相关而成为缠。当时的不相应身语表业也称为谄。这些表业即是表业自性。

།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་ པས།དེ་དག་གི་རྗེས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཡོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ཞེན་པ་དེ་ནི་རྨུགས་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་སེམས་ཀྱི་ཞན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དེའོ། །ཞུམ་པ་ནི་ཞན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། སེམས་བཀུམ་པའི་ངོ་བོའོ། །ཞན་ པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་རྒུད་པ་ལས་ཕལ་ཆེར་སྐྱེའོ།།ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་མི་འཛེམ་པ་སྟེ། སྡིག་པ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཆེས་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། ལྟ་བར་བགྱིས་པ་ལ་ སོགས་པ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་འཛིན་པས་མི་གཏོང་བའོ།།སྙོམ་ལས་ནི་ལས་ལྕི་བ་སྟེ། ལྡང་བ་ལྕི་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། གང་སེམས་ཀྱི་ལས་ལྗིད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །གང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཞན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ནོ།།གཉིད་ནི་སེམས་སྡུད་པའོ། །དེ་ལ་གཉིད་ནི་འདི་ལྟར། སེམས་དང་བཅས་པ་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ བས་གཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ།།གང་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ལུས་དང་སེམས་ཉེ་བར་བརྟན་པའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་གཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་འགགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་ བ་མ་ཡིན་པའོ།།ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མི་བཟོད་པ་ཉིད་དོ། །འགྱོད་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟར། ལགས་པ་བྱས་པ་ལའམ་བདག་གིས་མ་ལེགས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་རྗེས་སུ་གདུང་བ་དང་བྱ་བ་ངན་པ་མ་བྱས་པའམ་བདག་གིས་མ་ལེགས་པ་བྱས་ཞེས་པ་ནི་གང་འདི་དག་མ་བྱས་པ་ ཞེས་རྗེས་སུ་གདུང་བའོ།།འདིའི་གཉིས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱས་པ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱས་པ་ལ་གང་འགྱོད་ཅིང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །གང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱས་པ་ དང་བྱ་བ་ཡིན་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་སྦེད་པ་ནི་འཆབ་པའོ། །ནད་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁེངས་པ་ནི་དྲེགས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །གང་ཡང་ཆང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་ཉིད་དྲེགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་འདི་ལྟར། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའོ།།དེས་ན་དྲེགས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའི་དྲེགས་པ་དང་། དྲེགས་པ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །སེར་སྣ་ནི་ནོར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་འདོད་པ་མེད་པའོ། །མི་བཟོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ སྲན་མི་བཟོད་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་ཉིད་དོ།

这些表示和随后以及同时欺骗他人，因此它们的随后是不表示的自性。同样地，对于诡诈等四种也应当如是说。
凡是身心的怯弱，那就是昏沉。这是随眠的意思。其中，凡是心的怯弱有两种：有烦恼的和无烦恼的。其中有烦恼的是缠。无烦恼的是身体不表示的自性。
怯弱是怯懦的特征，是心萎靡的本质。这种怯弱大多从所贪著的事物衰败中产生。
无惭是对世间法等不顾忌且不避讳，即对造作恶业等的认知。
执著是不舍见解，即由非正见等的执著而不舍弃。
懈怠是行为迟缓，意思是起身迟缓。这也有两种：凡是心的行为迟缓，那就是必定是缠。凡是身体表示迟缓，是表示的自性。
睡眠是心的收摄。其中睡眠如是：有心的和无心的。其中有心的睡眠有两种：有烦恼的和无烦恼的。其中因贪著睡眠的安乐而入睡的心是有烦恼的缠。
凡是为了身心稳固的目的而安立正念正知的，那是无烦恼的。无心的睡眠是完全收摄心和心所。
这也有两种：从烦恼而生的和非从烦恼而生的。其中从烦恼而生的是有烦恼心灭后立即生起的。其余的是非从烦恼而生的。
嫉妒是不能容忍他人的圆满。悔有两种：对已做的事或自己做得不好而追悔，以及对未做的恶事或说'我做得不好'而追悔未做之事。
这第二种有两种：有烦恼的和无烦恼的。其中对非应做之事已做和对应做之事未做而后悔且执著的是有烦恼的缠。对非应做之事已做和对应做之事未做而后悔且执著的是无烦恼且非缠。
隐藏罪过是覆。因无病等而傲慢是憍，是缠。
由酒等令心高举的特征是憍，这有两种：有烦恼的和无烦恼的。其中有烦恼的是与缠相应。无烦恼的有三种：善、不善和无记。
因此憍是相应的。不相应的憍和憍者的表示自性以及不表示自性。
悭是不愿意布施财物。不忍是对苦等不能忍耐。这也有两种：对寒等苦不能忍耐，以及对他人加害不能忍耐。

།འདི་དག་ལ་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །ཁོ་ན་འཛིན་ནི་གཞན་གནོད་ པ་བྱས་པ་སེམས་ལ་འཛིན་པའོ།།ཁ་ཟས་མངས་པས་མྱོས་པ་ནི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁམས་དང་སྤང་ བྱའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མ་བརྟགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་པ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གེགས་ དང་།ཀུན་འབྱུང་གེགས་དང་། འགོག་པའི་གེགས་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་བརྒྱད་པ་ལྔ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བརྒྱད་པ་ལྔ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་བཞི་བཅུའོ། །བཞི་ བཅུ་ལ་གསུམ་ནི་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ།།ཁྲེལ་མེད་པ་དང་ཆེས་འཛིན་པ་དང་མི་སྟོན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདི་རྣམས་ལ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ལྔ་པ་གསུམ་ནི་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མེད་དོ། །རྨུགས་པ་དང་ ཞུམ་པ་དང་སྙོམ་ལས་དང་གཉིད་དང་ཕྲག་དོག་དང་འགྱོད་པ་དང་སེར་སྣ་དང་མི་བཟོད་པ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ།དགུ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྔར་ཕྱེ་སྟེ་ལྔ་པ་དགུ་ནི་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པའང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བ་ཁོ་ནའོ།།བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁམས་དང་སྤང་བྱའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་གསུངས་པ། མ་དད་ངོ་ཚ་མེད་དང་སྒྱུ། །གཡོ་དང་རྒོད་དང་མ་བརྟགས་དང་། །བག་མེད་པ་དང་དྲེགས་པ་རྣམས། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་སྐྱེས། །མི་སྟོན་ཁྲེལ་མེད་ ཆེས་འཛིན་རྣམས།།འདོད་དང་གཟུགས་སུ་རྣམ་པ་ལྔ། །སེར་སྣ་མི་བཟོད་འགྱོད་པ་དང་། །རྨུགས་དང་སྙོམ་ལས་ཁོན་དུ་འཛིན། །ཕྲག་དོག་གཉིད་དང་ཞུམ་པ་རྣམས། །རྣམ་ལྔ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ། །ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་བསྒོམ་སྤང་ངོ་། །ཡང་[(]དག་[,]བག་[)]ལ་ཉལ་མིན་དེ་རྣམས་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མ་བརྟགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ ཆུང་ངུ་ནི་དྲུག་སྟེ་འདི་ལྟར།གཉིད་དང་། ཞུམ་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། ཆེས་འཛིན་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ས་ཆུང་ངུ་བ་ནི་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། མི་བཟོད་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འགྱོད་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། མི་སྟོན་པ་དང་། ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པའོ། ། ཡང་སྤང་བྱ་ལས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པ་དང་། ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ནི། བདུན་པ་དྲུག་སྟེ་འདི་ལྟར། མ་དད་པ་ལ སོགས་པ་བག་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་འདོད་པས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་།ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་ དང་།གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོའོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི། །འགོག་པའི་གེགས་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་ནི། བདུན་པ་དྲུག་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ།

对于这些，不能容忍他人造成的伤害是烦恼，其他则不是。执着是将他人造成的伤害记在心中。因食物过量而醉是食物的骄慢。这有两种，即：身体行为的本质和心所生起的烦恼。这些是非随眠的特征。
界和所断的建立，即：不信、无惭、诳、谄、不观察、掉举、放逸、憍慢这八种。其中，这些又有五种，即：欲界中的苦障、集障、灭障、道障和修所断。这八种各有五种，成为四十。同样，在色界中八种各有五种，成为四十。同样，在无色界中也是四十。三个四十成为一百二十。
无愧、执着和不显示，在欲界中这些每一种各有五种，三个五种成为十五。同样，在色界中成为十五。在无色界中则没有。昏沉、怯弱、懈怠、睡眠、嫉妒、追悔、悭吝、不忍和怨恨这九种唯在欲界。同样分为五种，九个五种成为四十五。食物的骄慢也唯是欲界的修所断。
非随眠在界和所断的差别中成为一百九十六。又说：不信无惭与诳，谄与掉举不观察，放逸以及憍慢等，五种三界中所生。不显无愧与执着，欲界色界各五种。悭吝不忍与追悔，昏沉懈怠及怨恨，嫉妒睡眠与怯弱，五种欲界中所生。食物骄慢修所断。
又，这些非随眠有三种，即：大遍行、小遍行和小地。其中大遍行有七种，即：不信、无惭、诳、谄、不观察、掉举和放逸。小遍行有六种，即：睡眠、怯弱、懈怠、执着、昏沉和无愧。小地有八种，即：不忍、怨恨、嫉妒、追悔、憍慢、悭吝、不显示和食物的骄慢。
又从所断分为五种，即：大遍行、似大遍行、小遍行、与小遍行相似和小地。其中大遍行，七种六次，即：从不信等直至放逸，欲界所摄苦谛见所断七种，集谛见所断七种，色界所摄苦谛见所断七种，集谛见所断七种，无色界所摄苦谛见所断七种，集谛见所断七种，这是大遍行。这些在三界中的灭障和道障，七种六次是似大遍行。

།གཉིད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི། གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གེགས་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་གེགས་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུའོ། །འདི་ཉིད་འགོག་པའི་གེགས་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་བཟོད་པ་ ལ་སོགས་པ་བརྒྱད།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་དང་། གཉིད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །བག་ལ་ཉལ་མིང་འདི་རྣམས་ལ། །གང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་དངོས་སུ་དང་གང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དེ་ནི་དངོས་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ ལ་བརྟེན་ནས།གེགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པའི་གེགས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གེགས་ཀྱི་སྒོ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གེགས་ཀྱི་སྒོ་ནི་བཞི་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་སྒོ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་སྒོ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ པའི་སྒོ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་སྒོའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་གེགས་ཀྱི་སྒོ་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའི་སྒོ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའི་སྒོ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའི་སྒོ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་ བའི་སྒོའོ།།འགོག་པའི་གེགས་ཀྱི་སྒོ་གཅིག་ནི། །རྟག་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའི་སྒོའོ། །ལམ་གྱི་གེགས་ཀྱི་སྒོ་ནི་གཅིག་སྟེ། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའོ། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཆར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སུན་ཕྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་ བསྒོམ་པ་དེ་དང་དེའི་སྤང་བྱའོ།།སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་གིས་རྣམ་པ་ཅི་ལྟར་སུན་ཕྱུང་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དག་པའམ་མ་དག་པ་ནི་འཁོར་ལོའི་ཚོགས་པས་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འོངས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ འདི་ནི་ས་གཞིར་གྱུར་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་། དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སྦས་པའམ་སྦས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་ཚོགས་པའང་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ ཆགས་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ན།དེའི་མངོན་པར་ཚོགས་པ་དང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དེ་འདྲ་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེའོ།།འདི་ཅིའང་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་ངེས་པ། རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དོ། །སོ་སོར་སྤྱོད་པ་དེས་གཟུགས་དེ་ངེས་པའི་ ཕྱིར།དེ་མ་ཐག་ཏུ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་མིང་གཞན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་སྡུག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དེས་གཟུགས་དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མིག་གི་དབང་ པོ་སྦས་པ་མ་ཡིན་པ་མི་ལྡན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྦས་པ་མ་ཡིན་པ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དེའི་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ལས་གཟུགས་དེ་ཉིད་མཐོང་བའམ་དེ་དང་འདྲ་བ་མཐོང་བ་ལས། དྲུག་པ་ཆེན་པོའི་ས། བདག་པོ་སུན་ཕྱུང་ བའི་ཕྱིར།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའོ།

睡眠等六种，凡是苦谛的障碍和集谛的障碍，都是小遍行。此自身灭谛的障碍和道谛的障碍，与小遍行相同。修断所断的不忍等八种，修断所断的不信等七种，以及睡眠等六种是小地。对于这些随眠名称，凡是大遍行者直接，凡是小遍行者则依托贪著等其他而从障碍方面成为真谛的障碍。
其中真谛的十种障碍门如下：苦谛障碍门有四种，即诽谤无常的门、诽谤无我性的门、诽谤应知性的门、诽谤不可记性的门。集谛障碍门有四种，即诽谤因的门、诽谤业所作的门、诽谤烦恼的门、诽谤清净的门。灭谛障碍门有一种，即诽谤常性的门。道谛障碍门有一种，即诽谤出离的门。
眼识等五识都不与烦恼相应，也不生起。然而由于与受等相应而成为生起和相应。当具根识生起时，见谛所断烦恼所引发的等无间缘，彼等识是见谛修习彼等所断。各别行也是所断，以何种方式引发，即成为如是。
眼识等的清净或不清净是由轮回聚集的第六大识而来，为什么呢？因为此第六大识是基础。因此，眼根等色法也是依第六大识而成为有覆或无覆。轮回聚集如何形成也当解说，即：贪欲者以眼见色时，从其最初聚集所生的眼识，成为自性无记。如是补特伽罗的眼识之后即刻生起随行识，此识辨别'这是什么样'，自性是无记。紧接着生起各别行识，决定'这是如此'，自性是无记。
由于各别行决定彼色，紧接着生起所谓第六大识或称意识，即执取可爱相的识。彼补特伽罗由第六大识对彼色生起贪著，与烦恼贪欲俱生眼根无覆不相应。第六大识是无覆，相应和极不相应。彼补特伽罗的第六大识之后，从见彼色或见与彼相似者，由于第六大识地、所依已被引发，眼识成为有烦恼。与不律仪相应。

།དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་དཔྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་སྟེ། གཟུགས་དེ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲན་པ་ཙམ་ཉེ་བར་སད་པར་བྱེད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དེའི་ཡང་དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་དུས་རིང་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་ལོ་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་ལོ་མ་ཞིག་གི་བར་དུའོ། །དེ བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་གིས་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་ངོ་། །གཏི་མུག་གིས་ཀྱང་ངོ་། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀྱང་ངོ་། །ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་ཆ་ཤས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སུན་ཕྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བག་ལ་ཉལ་བཅུས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཐུན་པའི་སྒྲ་རྣམས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བག་ལ་ཉལ་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་བཞིས་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་ཚོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་སུན་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་ཚོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅི་ལྟར་ རིགས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་བའི་ཆགས་པ་ལས་ལྡོག་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ན། དེའི་མངོན་པར་ཚོགས་པ་དང་པོ་ལས་བྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ བུ་དེའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ཅི་འམ་ཅི་ལྟ་བ་ཞེས་སྤྱི་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་ངེས་པ་ནི་རང་བཞིན་ ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དོ།།སྐྱེས་བུ་དེའི་གཟུགས་དེ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་སྡུག་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དེས་གཟུགས་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དེས་ཆགས་བྲལ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མིག་གི་དབང་པོ་སྦས་པ་མི་ལྡན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པ་ཆེན་པོས་ཡང་སྦས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དེའི་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཟུགས་དེ་ཉིད་དམ་དེ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལས། སའི་བདག་པོའི་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དག་པ་ཡིན་ པ་ཉིད་པས།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། གཟུགས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་སྟེ། གཟུགས་དེ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲན་པ་ཙམ་སད་པར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའོ།།སྐྱེས་བུ་དེའི་དེ་ནས་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ལས་ཡང་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྡོམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་བཞིན་དུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དུས་རིང་པོར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་ཏེ་འཁོར་ལོ་མ་ཞིག་གི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ སྡང་བ་དང་མ་རྨོངས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་གསུངས་པ། འཁོལ་ལོ་བཅིང་བ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས། །ས་རྣམས་དག་དང་མ་དག་ཕྱིར། །དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་དག་མ་དག་།གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྦས་མ་ སྦས།།ཞེས་སོ།

随后立即，随行作用并非生起，因为色相已经确定。分别观察则生起，仅仅忆念'这就是那个色相'而觉醒。是无烦恼且不具戒律的。
此人随后立即，如前一样生起六种大烦恼不律仪，所有这些长时间反复生起识之轮，直到轮未坏灭为止。同样以嗔恨破坏，以我慢也是，以愚痴也是，以疑惑也是，以诸见也是随应分别破坏。
如同眼识被破坏那样，以十种随眠，耳识对应声音也被破坏。鼻、舌、身识，由修断的贪欲、嗔恚、我慢、无明四种随眠，对香、味、触等随应破坏。其他则不然。
如同由轮回集聚的烦恼破坏眼识等诸识而生起不律仪，同样应知清净也由轮回集聚的善根随应生起律仪。
其中'随应'是什么意思呢？当说：某人欲求解脱轮回系缚，以眼见色时，其最初集聚所生眼识成为自性无记。
此人从眼识之后立即生起随行，即从总体把握'这是什么、如何'，自性是无记。随行之后立即生起分别，确定'这是什么、是这样的'，自性是无记。
因为此人确定了色相，随后立即生起第六大不净相执取。以此第六大不净相执取，令离对色相的贪著，此人与离贪俱生而生起眼根遮蔽不相应。
第六大遮蔽相应和极不相应。此人从第六大之后立即见到该色相或类似色相时，因为是地主第六大清净性，眼识成为无烦恼清净。具足律仪。
随后立即，随行不生起，因为色相已定。分别则生起，即仅仅觉醒忆念'这就是那个色相'，是无烦恼具足律仪的。
此人从此分别之后又成为第六大无烦恼律仪。如是如前般长时间反复轮转识之轮，直到轮未坏灭为止。
同样也应用于无嗔、无痴、离贪。同样应用于无记。又说：'以五种系缚之轮，因诸地清净不清净，从第六所生净不净，诸色蕴遮蔽未遮蔽。'

།མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འཁོར་ལོའི་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལྔ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་སྤངས་པ་དང་། དམིགས་པ་བཏང་བ་དང་། བཟུང་བ་འགྲིབ་པ་དང་། བཟུང་བ་འཕེལ་བ་དང་། དྲུག་པ་ལས་དྲུག་པར་བགྲོད་པའོ། །དེ་ ལས་སྡུག་པ་བསམས་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསམས་པ་ལས་རྣམ་པ་སྤངས་པའོ།།བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བསམས་ནས་སྐྱེས་པའི་ལུས་བསམས་པ་ལས་དམིགས་པ་བཏང་བའོ། །མང་པོ་བསམས་ནས་ཉུང་ངུ་བསམས་པ་ལས་བཟུང་བ་འགྲིབ་པའོ། །ཆུང་ངུ་བསམས་ནས་ཆེན་པོ་བསམས་ པ་ལས་བཟུང་བ་འཕེལ་བའོ།།འཁོར་ལོ་འཇུག་པ་ལ་དྲུག་པ་ཆེན་པོས་མི་སྡུག་པ་བསམས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཉིད་དུ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་དྲུག་པ་ལས་དྲུག་པར་བགྲོད་པའོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་ལོ་ཞིག་པ་ལའང་། ཡང་གཟུགས་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ལས་རང་བཞིན་གྱི་ལུང་མ་བསྟན་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་དྲུག་པ་བགྲོད་པ་དག་ནི་དྲུག་པ་ཁོ་ན་ལ་སྲིད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་བཏང་བ་དང་། བཟུང་བ་འགྲིབ་པ་དང་། བཟུང་བ་འཕེལ་བ་རྣམས་ནི། དྲུག་པའམ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ ལ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་མྱུར་བར་འཇིག་པ་ནི་སེམས་འདུན་པ་ལ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་འཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། དེ་ནས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ནས་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ནས་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་ནས་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ དང་།དེ་ནས་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ནས་དྲུག་པ་ཆེན་པོའོ། །དྲུག་པ་ཆེན་པོའི་དུས་དེ་ལ་འཁོར་ལོ་འཇིག་གོ། །སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་། གཟུགས་ཁམས་སུ། དགེ་བའི་ཡུལ་ལ། མི་དགེ་བའི་ཡུལ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡུལ་ལ། མི་སྒྲིབ་པའི་ཡུལ་ལ། སྒྲིབ་པའི་ ཡུལ་རྣམས་ལ།སོ་སོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སུན་འབྱིན་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྒྲིབ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་ པར་ལྟ་བ་དག་གི་སུན་འབྱིན་པའོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སུན་ཕྱུང་བ་ནི། སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ཡང་ངོ་། །མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འཁོར་ལོ་ནི། དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞེན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ ཞན་པར་འགྱུར་བཞིན་པའི་དྲུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མིག་གི་དབང་པོའི་སྦས་པ་དང་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་སྐྱེའོ།།དྲུག་པའི་ཡང་མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དང་དགེ་བ་སྐྱེའོ། །དྲུག་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཟུགས་དེ་ཉིད་དམ་དེ་དང་འདྲ་བ་མཐོང་བ་ལས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མི་སྒྲིབ་པ་ལུང་མ་ བསྟན་སྐྱེའོ།།དེ་ནས་བར་མེད་པར་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་དྲུག་པ་མི་སྒྲིབ་པའོ། །འདི་ནི་ཟད་པར་འགྱུར་བཞིན་པ་ན། དྲུག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ཞན་པར་འགྱུར་བ་དང་འཕེལ་བར་གྱུར་པའོ། །དགེ་བ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ཞན་པར་འགྱུར་བཞིན་པ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དུ་ འགྱུར་རོ།།ཡང་གསུངས་པ། ད་ལྟར་འདི་ཡི་གསུམ་པ་ལ། །མྱུར་དུ་ཟད་དང་སྦས་པ་དང་། །དཀར་པོ་ཉམས་པའི་འདུ་བྱེད་ནི། །མང་དུ་མི་སྒྲིབ་པར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པར་འདོད་པས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལས། དང་པོ་མངོན་ པར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་སོ་སོར་སྤྱོད་པ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་བཞི་པ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་དགེ་བའོ། །དེ་ནས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དགེ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ ནས་བདུན་པ་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ།དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་བ་ནི་ལོག་ཅིང་། སྡོམ་པ་འབའ་ཞིག་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ནོ།

不善、善和无记三种轮转的五种坏灭因是：即舍弃相、舍所缘、所取减少、所取增长、从第六至第六。其中思维可爱后思维无常性即是舍弃相。思维女身后思维男身即是舍所缘。思维众多后思维少量即是所取减少。思维小后思维大即是所取增长。在轮转中以大第六思维不净后立即生起大第六即是从第六至第六。
如是在轮坏中，又从见到色本身而生起自性无记的眼识。其中舍弃相和第六趣入二者唯在第六中有，在眼识等五者中则无。舍所缘、所取减少、所取增长等，在第六或眼识等五者中皆可能有。一切轮迅速坏灭是在心专注时。
即：从最初接触所生眼识，其后随行，其后别行，其后大第六，其后又眼识，其后别行，其后大第六。在大第六时轮即坏灭。有覆无记轮亦在色界中，对善境、不善境、无记境、无覆境、有覆境等各别对苦、集、灭、道及修所断等，应配合贪等的破除。
如是在欲界中有覆轮是破除萨迦耶见和边执见。由烦恼破除的是有覆无记眼识。别行亦是。无覆无记轮是，对善行执著而行持力弱的第六俱生的眼根所覆及有覆无记生起。第六亦生起无覆无记和善。
从第六立即见到彼色本身或与彼相似者而生起无覆无记眼识。其后无间别行亦是无覆。其后第六无覆。此在将尽时，即是第六行持力弱及增长。善性行持力弱时即成无覆无记。
又说：'现在此之第三，速尽及覆蔽，白法衰损行，多成无覆许。'如是又，某人欲从轮回中返转而从眼见色，首先从现前和合所生眼识是自性无记。其后随行是自性无记。其后别行是自性无记。其后第四大第六是善。其后眼识是善性。
其后第七大第六中善行力弱时，善大地法退失，唯律仪转起。此是行持力弱。由随行律仪故是无覆无记。

།གང་གི་ཚེའང་སྡོམ་པས་ཀྱང་སྤང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ ཚེ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཞན་པའང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་སེམས་གཅིག་ཉིད་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་འདི་མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སེམས་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་ན། དེ་ནས་དགེ་བའི་སེམས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྟོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། དྲུག་པ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། །གང་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ལས་དགེ་བར་འགྱུར་བ་ནི། དྲུག པ་ཆེན་པོ་འོག་མ་མིན་ཞེས་པའོ།།ཡང་གང་ལས་སྒྲུབ་པ་ཞན་པར་གྱུར། དམིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེན་པ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རེས་འགའ་འདུ་བྱེད་ཞན་པར་གྱུར་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཞན་པའོ། །དེ་ཡང་དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སོ། །མིང་ལ་དམིགས་པ་ དང་།མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་སྟེ། དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་མ་ཡིན། བསམ་གཏན་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་དེ་མཚན་མ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་སྒྲུབ་པ་ ཞན་པར་གྱུར་པ་ཅི་སྲིད་དུ་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་དུའང་འགྱུར་རོ།།མིང་ལ་དམིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་རང་བཞིན་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྒྲུབ་པ་ཞན་པ་བསམ་གཏན་མ་ཡིན་བསམ་གཏན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བའི་དོན་ཡང་དགེ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེ་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་ རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ།མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་གང་དུ་དམར་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ལ་དམར་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་ནི་པདྨའི་དམར་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཉི་ག་དམར་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ དག་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཡང་བདེ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གང་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གང་དུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་པའོ། །དཔེར་ན་བུང་བ་དང་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་དག་ནག་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ གང་དུ་བདེ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་རུ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ངང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་དོན་ནི་མིང་གཞན་དགེ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་མིང་གཞན་མི་དགེ་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ཞིང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་འཁོར་ལོ་འདི་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་པ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་མ་བསྟན་འཁོར ལོ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་མི་སྐྱེའོ། །ཅི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡང་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། འཁོར་ལོ་འཇིག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར། དགེ་བའི་འཁོར་ལོ་དང་། མི་སྒྲིབ་ པའི་འཁོར་ལོ་དང་།མི་དགེ་བའི་འཁོར་ལོ་དང་། སྒྲིབ་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འཁོར་ལོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །གཟུགས་ཁམས་སུ་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའོ། །གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་ བྱས་པས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ།

任何时候由于守戒而应当断除的时候，就会成为自性无记。同样，修行微弱也是如此。当自性无记的一个心识刹那之后立即显现时，此后这就成为无覆无记。或者若由一个心识间隔后显现，此后就成为善心，而不是无覆无记。
所谓'也会显现'是指：当大六增长时获得称赞的阶段。从所退失处转为善的是指非下品大六。又问何谓修行微弱、所缘修行微弱？当说：禅修本性的心行有时生起微弱造作，这就是修行微弱。这也是大六意识。
缘名、缘相及缘遍净的修行微弱，而非缘义。又问修行微弱是什么？该修行非禅定，非禅定道。修行微弱时，只要缘相和遍净的修行保持微弱，就会成为禅修的本性。缘名的修行微弱则不具有本性行相。
又问为何修行微弱非禅定非禅定道？当说：因为一切等持和道都具足圆满安乐之体性。安乐义即是善义。安乐义有二种：即圆满与不圆满。其中圆满时即是善，不圆满时即成无覆无记。
譬如某物具足红色之体性时称为红色，不圆满时称为莲花红。两者都是红色，同样应当了知善与无覆无记。又问何为非安乐体性？凡是安乐体性圆满处即是不善，不圆满处即是有覆无记。如同蜜蜂与芝麻花的黑色有所不同。
又问若处既无安乐体性又无非安乐体性时如何？当说：若二者皆无，应知即是自性无记，如虚空性。其中安乐义是善义的异名，一切都非烦恼且是律仪。非安乐体性是不善的异名，一切都是烦恼且非律仪。
如何宣说此轮有四种相，同样也应说明自性无记轮。其中对于自性无记轮，如前不生随行。如同眼识，耳识也有五种轮及轮的坏灭应当宣说。即：善轮、无覆轮、不善轮、有覆轮及自性无记轮。
身识如前有五种。其中欲界中断除有覆，色界中断除不善。二者合一即成五种。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དང་གཟུགས་ཀྱི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དགེ་བ་གཅིག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་མི་སྒྲིབ་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་ གསུམ་པའོ།།གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་བཞི་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ལུང་མ་བསྟན་ནི་འཁོར་ལོ་ལྔ་པའོ། །ཁམས་དང་བཅས་པའི་རེག་བྱ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔའོ།།དེའི་ཡང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་སོ་སོར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་རྒྱུད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣའི་རྣམ་ཤེས་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ལྕེའི་རྣམ་ ཤེས་ནི།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་དག་འཁོར་ལོ་རྣམ་བཞིར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ གང་ཞིག་དགེ་བས་བྱས་པ་དེ་རྣམས་ནི་དགེ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཐམས་ཅད་ ནི་རང་བཞིན་གྱི་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཡང་གསུངས་པ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །དགེ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཁམས་རྣམས་ནི། རང་བཞིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་འང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་གི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲུག་པས་བྱས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དྲུག་པས་བྱས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དག་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྤང་བྱ་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་དྲུག་གོ། །ཡང་གསུངས་པ། མིག་སྣ་ཡིད་ཀྱི་སེམས་ཆོས་ལ། །ཡང་མིན་བཟུང་བས་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་གེགས་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར སྲིད་པའོ།།ཡང་གང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། སྣ་སོགས་སེམས་ལ་རྣམ་པ་ གཉིས།།ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་། སྒྲའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ཡང་གསུངས་པ། བྱ་མིན་གཟུགས་ནི་བསྒོམ་སྤང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་སྤང་བྱ་ལས་རྣམ་པ་ལྔའོ།

即便如此，欲界和色界的善法合为一类是第一种。欲界和色界的无覆法合为一类是第二种。欲界的不善法是第三种。色界的有覆法是第四种。欲界和色界的自性无记法合为一类是第五轮。
对于有界的触，身识有五种轮。意识也有五种。其中没有随转和别转的安立，因为是意识自相续，且是第六大识的缘故。鼻识由于断除有覆而有四种。舌识同样有五种。'彼等成为四轮'。
又问：色等如何成为善等？答：色等的善等是由心所造，如是，由善心所造的表色即是善。如是乃至'自性心所生即是自性'。其中表色和声有善等五种。其余色、声、香、味、触等一切皆是自性无记。法有善等五种。
又说：'色声及诸法，善等成五种，香味触诸界，自性无记性。'
如是，此五识身的身语表业的善等是由第六识所造。同样，见所断苦等也是由第六识所造。为什么呢？因为凡是从见苦所断心所生的表色、声及诸识蕴，即是见苦所断；如是乃至从修所断心所生即是修所断，从无漏心所生即是非所断。无表色唯是修所断。
眼识有六种所断，即：见苦所断、见集所断、见灭所断、见道所断、修所断、非所断。如是耳识、意识及诸法各有六种。
又说：'眼鼻意识法，非取故成六。'
彼等眼识等中，凡是有烦恼及自性者，即说为从烦恼所生。其中有五种，即从见苦乃至修所断随其所应而有。又凡是无烦恼者，即是修所断及非所断。鼻、舌、身识有二种，即：修所断及非所断。
又说：'鼻等识二种。'
表色和声的一分是修所断。又说：'非表色修断。'身表和语表有五种所断。

།ཡང་གསུངས་པ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་རྣམ་ལྔ། །ཞེས་སོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྤང་བྱ་ལས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་མི་ལྡན་པ་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་དང་། སོ་སོར་སྤྱོད་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དྲུག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་གསུམ། །འདི་རྣམས་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པ་མང་པོས བཀུར་བའི་སྡེ་བའི་ལུང་གི་ཚུལ་ལས་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།བག་ལ་ཉལ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། སྤང་བྱའི་དབྱེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། རང་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁོང་ཁྲོ་ནི་ཞེ་སྡང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ང་རྒྱལ་ནི་མཐོན་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མ་རིག་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པ་མེད་ཅེས་པ་ལ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་།གཟུགས་མི་རྟག་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །ཆོས་དང་སེམས་པ་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་རང་ལུས་ལ་ལྟ་བའོ། །གང་ཟག་ལ་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་ པ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ལྟ་བའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་དག་པར་བརྟགས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་ སྨྲ་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྐུར་པ་དང་། ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་བ་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གེགས་ཉིད་དོ། །ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་འགོག་པའི་གེགས་སོ། །བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་ཡང་སོ་སོར་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། སྡུག བསྔལ་གྱི་གེགས་དང་།ཀུན་འབྱུང་གེགས་དང་། འགོག་པའི་གེགས་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་དགེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པས་སྡུས་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པའོ། །སྤང་བྱའི་དབྱེ་བས་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལྔ་པ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྨོངས་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། བཅོ་ལྔ་ལ་གསུམ་ནི་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ།

又说：'显现识有五种。'不律仪也有五种过失。其中，五种色根的不相应性即是不律仪。五种识聚的各别运行相应性即是不律仪。第六大识也是相应和不相应。'香味触这三种，是修所断的过失。'大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中，圣多闻部经典传统的非随眠决定品第十六章。
随眠也有四种安立：即法的安立、相的安立、界的差别、所断的差别。其中法的安立有十种随眠，即：贪欲、嗔恚、我慢、无明、邪见、身见、边执见、见取见、戒禁取见、疑。
相的安立是这样的：贪欲是执著相。嗔恚是瞋恨相。我慢是高举相。无明是愚痴相。邪见有两种：即'无布施'等否定实有的邪见，以及'色无常'等颠倒理解的邪见。执著法和心为我即是身见。执著补特伽罗为常或无常即是边执见。执著有漏法为最胜即是见取见。执著有漏法为清净即是戒禁取见。
疑有两种：诽谤真谛和诽谤清净。其中诽谤真谛有四种：即诽谤苦谛、诽谤集谛、诽谤灭谛、诽谤道谛。诽谤清净有三种：即诽谤佛、诽谤法、诽谤僧。其中对佛和僧的怀疑是苦的障碍。对法的怀疑是灭的障碍。诽谤真谛也各有四种：即苦的障碍、集的障碍、灭的障碍、道的障碍。
界的差别有三种：即欲界所摄、色界所摄、无色界所摄。其中欲界所摄有十种。色界所摄有九种，即除去嗔恚。无色界所摄有九种，即除去嗔恚。所断的差别使随眠成为五种：见苦所断、见集所断、见灭所断、见道所断、修所断。
其中欲界的贪欲有五种：即见苦、见集、见灭、见道、修所断。色界中也是五种。无色界中也是五种。三个五种使贪欲成为十五种。同样我慢有十五种，同样愚痴有十五种，三个十五成为四十五种。

།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི ལྟར།སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདི་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་བཞི་པ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་བཅུ་གཉིས་ སོ།།ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་། བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་གཉིས་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པས་བརྟུལ་ཞུགས་འབའ་ཞིག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཁམས་ གསུམ་དུ་ལུས་དམ་པར་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའོ།།དེ་བཞིན་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གསུམ་མོ། །གཉིས་པོ་འདི་ལས་ཁམས་གསུམ་དུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཞེ་སྡང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་བག་ལ་ཉལ་དེ་རྣམས་ནི་ཁམས་དང་སྤང་བྱའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ན་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་ པོ་ནི་གཏི་མུག་སྟེ།ཁམས་རེ་རེ་ལ་སྤང་བྱའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། རང་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ ཚོམ་མོ།།ས་ཆུང་ངུ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་ལོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཀུན་འགྲོ་ཆེན་པོ་རྨོངས་པའོ། །ཡིད་གཉིས་དང་ནི་ལྟ་བ་ལྔ། །ཀུན་འགྲོ་ཆུང་ངུའོ་ལྷག་མ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་ལྟ་བུ་དང་། ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །གང་ཀུན་དུ་འགོ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གེགས་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་གེགས དག་བག་ལ་ཉལ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།།བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉིད་འགོག་པའི་གེགས་དང་ལམ་གྱི་གེགས་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་གསུངས་པ། ལྟ་བ་ལྔ་དང་ཐེ་ཚོམ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གེགས་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་གེགས་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ ངུའོ།།དེ་ཉིད་འགོག་པའི་གེགས་དང་ལམ་གྱི་གེགས་ཅི་ལྟར་སྲིད་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཅི་ལྟར་སྲིད་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་རིག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དག་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །འདི་རྣམས་ནི་ས་ཆུང་ངུ་བའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་གསུངས་དེ་གང་། །ཀུན་འགྲོ་ཆུང་ངུ་དང་བཅས་པ། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་བས། །སྤང་བྱར་ ཅི་ལྟར་གསུངས་ཤེས་བྱ།།དེ་འདིར་འགོག་པའི་གེགས་དང་ནི། །ལམ་གེགས་ཅི་ལྟར་སྲིད་པ་རྣམས། །ཀུན་འགྲོ་ལ་སོགས་ལྟ་བུའོ།

邪见在欲界有四种，即：见苦、见集、见灭、见道所断。如是在色界有四种。如是在无色界有四种。此邪见四种三组共十二种。如是见取十二种。疑十二种，三个十二即三十六。戒禁取在欲界有二种，即：见苦、见道所断，如是在色界有二种，如是在无色界有二种。此戒禁取二种三组共六种。其中在无色界无戒，应知唯有禁。身见在三界中执身为胜见三种唯是见苦所断。如是边执见三种。此二者在三界成六种。嗔在欲界有五种，即：见苦、见集、见灭、见道、修道所断。如是这些随眠以界和所断分类则成九十八种。
又随眠有三种，即：遍行大种、遍行小种、小地。遍行大种是痴，于每一界有五种所断差别。遍行小种有六，即：邪见、身见、边执见、见取、戒禁取、疑。小地有三，即：贪、嗔、慢。又说：'遍行大种是痴，疑及五见是遍行小种，其余是小烦恼地。'
又有五种，即：遍行大种、与遍行大种相应、遍行小种、如遍行小种、小地。所说遍行者，三界见苦障和见集障的随眠是遍行大种。彼随眠见灭障和见道障是如遍行大种。所说遍行小种，五见和疑见苦障和见集障是遍行小种。彼见灭障和见道障随其所有是如遍行小种。此中'随其所有'义何？当说：身见、边执见、戒禁取三见非一切处有，故说如遍行小种之义。三界修所断无明，欲界贪、嗔、慢见苦、见集、见灭、修所断有五种。色界贪、慢如是有五种。如是无色界有五种。这些是小地。又说：'所说遍行者何？与遍行小种俱，彼等见苦因所断，应知如是所说。此中灭障及道障，随其所有诸法，是如遍行等。'

།ལྷག་མ་གང་དེ་ས་ཆུང་བ། །ཞེས་སོ། །ཡང་འདི་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔར་ཅི་ལྟར་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལས་དེ་རྣམས་ ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།ཡུལ་ཆེན་པོ་དང་། ཡུལ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཡུལ་ཆུང་ངུ་དང་། ཡུལ་ཆུང་ངུ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཆུང་ངུ་བའོ། །ཡུལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱེད་པས་འདིའི་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ནི། ཁམས་མཐུན་པ དང་སྐལ་བ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།དེ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་ཉལ་བར་བྱེད་པས་འདི་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། ། བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་འདིས་ན། རྨོངས་པ་དྲུག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པ་རུ་སྡུག་བསྔལ་གེགས་དང་། ཀུན་འབྱུང་གེགས་དང་། གཟུགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གེགས་དང་། ཀུན་འབྱུང་གེགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གེགས་དང་ཀུན འབྱུང་གེགས་སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་མེད་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མ་རིག་པ་ འབའ་ཞིག་གི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཁམས་གསུམ་པ་དང་སྐལ་བ་མཐུན་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པ་ ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་འདི་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་གེགས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་གྱི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་གེགས་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ།།རང་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཅེས་པ་ལྟ་བ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་གེགས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ དུ་འགྲོ་བ་ཆུང་ངུ་དེ་དང་མཚུངས་པའོ།།ས་ཆུང་ངུ་བའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ནི། །ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁམས་མཐུན་པ་སྐལ་བ་མཐུན་པ་ལའོ། །ས་ཅུང་ཞིག་པ་དེ་ཡང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་རིག་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ སུ་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔའོ།།གཟུགས་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ། །བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ ནི་གང་དུ་རྗེས་སུ་ཉལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说'其余的是小地'。那么，这些如何安立为五种呢？当说明，由此等的作用有五种：大地、似大地、小地、似小地和微小地。
应当说明遍行等这些的特征。大遍行有四种大性，即：所缘大性、因大性、随眠大性和相应大性。
其中大遍行以一切所知为所缘，故此为所缘大性。大遍行成为同界、同分和不同分的因，此为因大性。彼普遍随眠，故此为随眠大性。遍行为一切同分所相应，故此为相应大性。
具此四种大性作用，六种愚痴是大遍行，即：欲界苦障、集障，色界苦障、集障，无色界苦障、集障。
小遍行随眠有四种大性，即：所缘大性、因大性、随眠大性。因无相应大性故称小遍行。唯无明相应，而非互相。
似大遍行和似小遍行有二种大性，即：三界同分的因大性和随眠大性。无明有二种大性，即：无所缘大性和相应大性。诸见和疑有一种大性，即：所缘大性。
此后，灭障和道障是如是。其中无明是三界灭道二障的大遍行。身见、边执见、戒禁取见三见及疑是灭道二障，与彼相似，即与小遍行相等。
小地随眠有四种大性，于同界同分中。彼小地即是三界修所断的无明、贪欲、我慢，在欲界如前为五种。于色界、无色界如前应知为五种。
非随眠有三种大性，即：所缘大性、因大性和相应大性。因为彼不随眠，仅是缠缚性故。

།ཡང་གསུངས་པ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དམིགས་པ་དང་། །རང་གི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། །རང་ལ་རྗེས་སུ་ཉལ་ཉིད་དང་། །སྐལ་མཐུན་ཀུན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། །ཀུན་འགྲོ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ ཆུང་ངུ་ནི།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པ་གསུམ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་ཤེས་བྱ། །འདྲ་བ་རྣམས་དང་ཆུང་རྣམས་ཀྱི། །ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་ཉིད་དེ། །མ་རིག་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཉིད། །རྒྱུ་དོན་བག་ལ་ཉལ་འདོན་དང་། །རང་གི་སྐལ་ལ་སྔོན་བཞིན་གཉིས། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་གསུངས་ རྣམས་ཀྱི།།མཚན་ཉིད་དེ་རྣམས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཀྱི་སྡེ་ཚོགས་དེ་རྣམས་ནི་གང་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་བའི་ལུང་གི་ཚུལ་ལས་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ལྟར་གྲོལ་བ་འདོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པ་དང་རྒྱུ་ཤེས་པས། བདེ་བ་འབད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ པར་བསལ་བར་བྱས་ཏེ།རྣམ་པ་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབད་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལས་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་བསལ་ཡང་། རྣམ་པར་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་རྣམས་རྒྱས་ པར་གྱུར་པ་ལས།ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྲོག་ཆགས་འདི་རྣམས་རྒྱུ་ཡི་འཁོར་ལོ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་ལྡན་པ་ལས། །སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་འཁོར་བའི་ཤིང་རྟ་ཉེ་བར་སྡོད་པ་མེད་པར་བསྐྱོད། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་འཁོར་ལོས་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སོ།།ཡང་གསུངས་པ། དེ་རྣམས་ཡོད་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བའི། །ལས་གང་ལས་ནི་འཇིགས་པ་འབྱུང་། །འཁོར་ལོ་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་ཤིང་རྟ་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཁོར་ལོ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པས་མ་ ཚང་བར་བྱེད་ནུས་ཏེ།ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་ཡིན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མི་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲལ་བས་གསར་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ། ལས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གི་དང་། སེམས་ཀྱིའོ། །འདི ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པའོ།།དེ་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་གཙང་བ་དང་མ་དག་པ་དང་མི་དགེ་བའོ། །བསོད་ནམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཁམས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ལས་ལ་རྣམ་པ་ གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་བའི་ལས་དང་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་སོ། །གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་གཉི་ག་ཡང་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གང་ན་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་ཡོད་པ་ན་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ལས་ཀྱི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པའོ།།བསོད་ནམས་ནི་གཙང་བ་དང་། དག་པ་དང་དགེ་བའོ། །གང་ན་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །འདི་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་པའོ། །སྤྱོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་མི་གཡོ་ བའི་ལས་སོ།།ཡང་གསུངས་ཏེ། བསོད་མིན་བསོད་ནམས་མི་གཡོ་བ། །ལས་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །དབུགས་དང་བཅས་དང་མཉམ་གཞག་དང་། །དག་པ་གང་འདི་བསོད་ནམས་སོ། །འབྱུང་དང་འཇུག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་མི་གཡོ་བའོ། །ཞེས་སོ། ། ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གེགས་དང་འགོག་པའི་གེགས་དང་། ལམ་གྱི་གེགས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།

又说：对一切的缘取，以及自界之因性，以及随眠自性，以及一切顺应之相应，是大遍行之相，小遍行者，即刹那三种，应知无有相应。诸等同及诸小，一切皆是同分，唯具无明，因义随眠出现，及自分如前二，贪等所说诸法，其相即是彼等。
彼等烦恼魔军众，是一切众生之烦恼因。大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中，从圣多闻部经典之理趣中，随眠决定品第十七。
如是欲求解脱者，了知诸烦恼之相、行相及因，应断除无功用乐等，为断除无相随眠诸因当精进。何以故？虽已断除一切障，若具无相随眠，则三界诸业增长，而能生起后有。如是：
此诸有情由二种因轮具足故，无间推动痛苦自性轮回车。即：烦恼轮及从烦恼所生业轮。
又说：由彼等存在而增长，从何业生起怖畏，由二轮恒时，生起痛苦自性之车。
烦恼轮由士夫作用能令不圆满，诸业轮亦然。业轮亦是前生，现行自体异熟而不圆满。由离有漏因故不复新生。此即是苦边际。
其中烦恼因，业有三种，即：福德、非福德及不动。其中非福德，是欲界所摄烦恼性三种，即：身业、语业及意业。此是非福德业之略说。
其中非福德是不净、不净及不善。福德有四种，即：欲界及色界。欲界所摄业有二种，即：善业及非障业。色界所摄亦二种，即：善及非障。此二者皆是修习自性，于有出入息处有。此是福德业之略说。
福德是清净、清净及善。若修习自性业无出入息事，即是不动业。此是不动业之略说。无所行之不动业。
又说：非福及福德不动，许彼业有三，有息及等持，清净即福德，解脱出入息，修习性不动。
复次彼有五种，即：苦所摄、集障、灭障、道障及修所断。

།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཀའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ།།མི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མ་བསྡུས་པའོ། །ངག་ གི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། དབྱེན་དང་། ཚིག་རྩུབ་དང་། ངག་ཀྱལ་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ཏེ་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སུན་ཕྱུང་བའི་སེམས་པའོ། །གནོད་སེམས་ཏེ་ཞེ་སྡང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སུན་ཕྱུང་བའི་སེམས་པའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སུན་ཕྱུང་བའི་སེམས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་རྐུ་བ་དང་། །འདོད་ལོག་གཡེམ་དང་རྣམ་འཚེ་བ། །བརྫུན་དང་ དབྱེན་དང་ཚིག་རྩུབ་དང་།།དགོས་པ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་དང་། །བརྣབ་སེམས་དང་ནི་གནོད་སེམས་དང་། །ལོག་ལྟ་དེ་རྣམས་བསོད་ནམས་མིན། །ཞེས་སོ། །ཡང་ནི། འདོད་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཉོན་མོངས་ཅན། །ལུས་ངག་ཡིད་ནི་བསོད་མིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཅན་མིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། བསད་པའི་ཆེད་དུ་སྤངས་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ གསོད་པ་པོའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ།།ཡང་གསུངས་པ། གཞན་གྱུར་སེམས་ཅན་དེར་འདུ་ཤེས། །སྤངས་དང་གང་ཚེ་འདིར་འདས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ན། །བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱི་ནོར་དུ་གྱུར་པ་དང་། །གཞན་ནོར་ དུ་འདུ་ཤེས་པ་མིན་པ་དང་།རྐུ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་། གཡོ་ལས་གཡོས་པ་དང་། བདག་གིར་བྱས་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། གཞན་ནོར་དེ་བློ་རྐུ་སེམས་དང་། །འཕོས་དང་བདག་གིར་བྱས་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བགྲོད་བྱ་ མིན་པ་ལ་མངོན་པར་བགྲོད་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་།བགྲོད་བྱ་མིན་ལ་ཅི་འགྲོ་བྱའམ་འགྲོ་བྱ་མིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་། གང་སུ་དག་རུང་ཞེས། བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བགྲོད་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའོ། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་ དང་།རང་གི་ཆུང་མ་ཡང་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་ཡན་ལག་གཞན་དུ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། བཤང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་བགྲོད་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་དོ། །ཡང་གསུངས་པ། བགྲོད་བྱ་མིན་དང་སེམས་གཉིས་དང་ནི་གནས་སྤངས་པའོ། །ཞེས་ སོ།།མ་བསྡུས་པ་ནི་ཁྲོས་པས་སམ་དྲེགས་པས་གསད་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ།

非福德和福德的因是六识聚。即是从眼识乃至意识。不动业的因唯是意识。其中身体的非福德有四种，即是：杀生、不与取、欲邪行和不摄。
语言的四种即是：妄语、离间语、粗语和绮语。意业有三种即是：贪心，即是欲的相具有欲的摄持而相应的损害之思。害心，即是嗔恨相的相应所损害之思。邪见，即是愚痴相的相应所损害之思，即是意业。
如是所说：'杀生以及偷盗，欲邪淫及害，妄语及离间语粗语，无义之言说，贪心以及害心，邪见彼等非福德。'又说：'欲界所摄诸烦恼，身语意即非福德。'
其中身表杀生具有五相。即是：他者、是有情非无情、有情想、为杀所舍、死亡。杀生是杀者的身表。又说：'他者有情彼想，舍及此时死亡。'
身表不与取即具五相，即是：他人财物、他人财物想、生起盗心、从所动移动、据为己有。又说：'他财彼心盗心及，移动据为己有。'
欲邪行有三种即是：于非所行处明显行走的欲邪行，于非所行处犹豫是否应行或不应行而想'无论是谁都可以'，于非所行处明显行走的欲邪淫。与他人女性、男性、中性，以及自己妻子也于身体所生之外的其他支分非支分处行不净行，即于大便道等处明显行走的欲邪行。又说：'非所行处及二心与处舍。'
不摄即是以嗔恨或傲慢而无杀害之心对诸有情造作损害。

།དེ་ནི་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བརྡེག་པ་དང་། །འཇོག་པ་དང་། འཇར་བ་དང་། རྐང་པ་དང་ལག་པ་གཅོད་པ་དང་། ཤིང་གདོས་དང་ལྕགས་ སྒྲོག་ལ་སོགས་པས་འཆིང་བ་དང་།བཙོན་རར་འཛུད་པ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། ཆང་སྐྱེད་པ་དང་། ཆང་འཚོང་བ་དང་། ཆང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཕབས་བྱེད་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་འཚོང་བ་དང་། སྲིན་བུའི་སྦུབས་འཚོང་བ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་འཚོང་བ་དང་། མ་བཏགས་པར་ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་འཚོང་ བ་དང་།བགྲོད་བྱ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། སིལ་སྙན་དང་། རྒོད་པ་སྒྲེག་པ་དང་། འཚོང་བ་དང་། རྐྱལ་པ་དང་། སྡང་བའི་སེམས་ཀྱིས་གདོས་དང་སྒྲོག་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བསམ་པས་བུད་མེད་སྦྱིན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བསམ་ པས་རང་གི་བུ་མོ་སྦྱིན་པ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ནམ། གཞན་ལ་ལོག་ལྟ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའམ་འདྲི་བའམ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའོ། །གང་ཅུང་ཟད་དེའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ བསྡུས་པའི་ལས་སོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ལ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། སྣ་ལྕེ་ལུས་ཀྱིས་བསྣོམས་མྱངས་རེག་འདོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བརྫུན་སྨྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་ཞིང་མཐོང་བར་འདུ་ཤེས་ལ་མ་མཐོང་ ཞེས་སྨྲ་བ་དང་།མཐོང་ཞིང་མཐོང་བར་འདུ་ཤེས་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་ཞིང་བརྗོད་དོ་མ་མཐོང་བར་འདུ་ཤེས་ཏེ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མཐོང་བ་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཐོས་ཞེས་པ་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་བ་ལ་འདོད་ པར་སྨྲ་བ་དང་།མཐོང་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཐོས་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་། འདོད་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བའོ། །དེ་རྣམས་ལས་བཟློག་པས་ཡང་བརྫུན་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་མཐོང་ལ་མ་མཐོང་བར་འདུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ སྨྲ་བ་དང་།ཐེ་ཚོམ་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་ཞིང་བརྗེད་དེ་མཐོང་བར་འདུ་ཤེས་ཤིང་མ་མཐོང་བ་སྨྲ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྨྲ་བའོ། །མ་མཐོང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་མ་མཐོང་བ་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་བ་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ཐོས་པ་སྨྲ་བ་དང་། འདོད་པ་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་ལ་ཡིད་གཉིས་ སྨྲ་བ་དང་།འདོད་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་སྨྲ་བའོ། །དེས་ན་མཐོང་བའི་རྟེན་ལ་བརྫུན་ནི་སྨྲ་བ་ཉེར་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ལ་རྟེན་པའི་ཉེར་བཞི་དང་། འདོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉེར་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ བརྟེན་པའི་ཉེར་བཞིའོ།།ཉི་ཤུ་བཞི་པ་བཞི་སྟེ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དབྱེན་ནི་གང་དག་མཛའ་བདག་བདེན་པས་འབྱེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ངག་གོ། །གནད་འཇོམས་པའི་ངག་ནི་རྩུབ་པོའོ། །ངག་གསུམ་པོ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ངག་དེ་ནི་ངག་ཀྱལ་པའོ།།ཡང་གསུངས་པ། འདུ་ཤེས་ཕྲོག་དང་འབྱེད་པ་དང་། །འཇོམས་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས། །ངག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ མོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པའི་བསམ་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་བསམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པར་འདོད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ དང་།གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་མགུ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་གསད་པར་བྱའོ་ཞེས་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།

这有许多种类。即：殴打其他众生、囚禁、捆绑、砍断手脚、用木枷铁锁等束缚、投入牢狱、饮酒、酿酒、卖酒、施酒、制作酒曲、贩卖生物、贩卖蚕茧、贩卖红花、未经筛选贩卖芝麻和芥子、与不当对象行不净行、歌舞、音乐、乐器、大笑喧哗、贩卖、游泳、以嗔恨心施予枷锁等物、以不净行之心施予女人、以不净行之心施予自己的女儿、施予邪见者或宣扬邪见的论著、抄写或讲说等、安置于这些论著中。凡是由这些行为所造作的一切，都是不摄律仪业。
妄语的基础有四种，即：眼所见、耳所闻、鼻舌身所嗅尝触欲、意所识。
妄语有十二种，即：见而有见想却说未见、见而有见想却说怀疑、见而忘记却有未见想而说见、说怀疑、未见而怀疑却说见、说未见、对所见说为所闻、对所见说为所欲、对所见说为所识、对所闻说怀疑、对所欲说怀疑、对所识说怀疑。
与这些相反的妄语也有十二种，即：未见而有未见想却说见、说怀疑、未见而忘记却有见想而说未见、说怀疑、未见而怀疑却说未见、说见、对未见说为所闻、说为所欲、说为所识、对未见说怀疑、对所欲说怀疑、对所识说怀疑。
因此，基于所见的妄语成为二十四种。同样，基于所闻的二十四种、基于所欲的二十四种、基于所识的二十四种。四个二十四种，妄语共成九十六种。
离间语是以真实语言分离友人的言语。恶口是粗暴的言语。除这三种语言外，任何有烦恼的语言即是绮语。
又说：'夺取想、分离、损害及有烦恼心，语言有四种。'
另外，以其他方式来说，杀生等有三种。其中杀生有三种，即：杀生的意乐、为杀生而命令他人、实行杀生。其中杀生的意乐有三种，即：欲杀生、欲令他人杀生、对他人所作的杀生生起欢喜心。如是，仅仅生起'要杀生'的意念。

།དེའི་སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་མི་ལྡོག་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་ཀུན་དུ་མི་དགའ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་ མོ་རུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།བྱེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་དུ་འཇུག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་ པ་ལ་མགུ་བ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འདིས་སྲོག་གཅོད་ཞེས་མཐོང་བའམ་ཐོས་པ་ན། གང་ལས་བསད་པ་འདི་ནི་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་ལ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མགུ་བ་སྐྱེའོ། །འདི་ཡིད་སྔོན་བཞིན་དུ་མི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །བཀའ་བསྒོ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བསླུས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །དེ་ལ་བསླུས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་དག་ཁ་ཅིག་ལ་རང་གསོད་པའམ་གཞན་གསོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཛུད་པའོ། །འདིར་ཡང་སྔོན་བཞིན་མི་ལྡོག་པ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཡོག་པོ་ཁ ཅིག་ལའམ་རྗེ་བོའམ་གཞན་ལ་སྲོག་ཆགས་ངན་པ་འདི་སོད་ཅེས་ངེས་པར་སྦྱོར་བའོ།།འདིར་ཡང་མི་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་རྗེས་སུ་གནང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སྲོག་གཅད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་སྤྱི་ནས་དྲི་བའི་མ་བརྗོད་པ་ ནི་དེ་ལྟར་མཛོད་དོ་ཞེས་རྗེས་སུ་གནང་བའམ།མི་སྨྲ་བར་གྱུར་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །དེའི་མི་སྤོང་བ་ཡང་ལེགས་པར་ཕྱིར་བཅོས་ཀྱི་བར་དུ་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། ངག་ གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ངག་ཀྱལ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སོ་སོར་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དག་པར་ ལེན་པ་དང་།གཞན་སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་བྱས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། རང་ཉིད་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངག་ཀྱལ་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནས་ ལྷག་པར་གཅོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་ན།དེ་ནི་མི་དགེ་བ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བསླད་ནས། ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་ན། དེ་ནི་སྒྲིབ་ པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་སྟེ།ཅི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཡང་དག་ལན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས། །སོ་སོར་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་ནི་ཅི་ལྟར་ འགྱུར་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བརྒྱད་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ མ་བསྡུས་པ་དང་ངག་གི་ངག་ཀྱལ་པ་དང་གཉིས་ནི།ཁམས་གཉི་གར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་འདི་ན་གནས་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གསུངས་ཏེ། ཁྲིམས་ འཆལ་ཐམས་ཅད་བླངས་མི་ལ།།འདོད་དུ་སྐྱེས་པ་བརྒྱད་དང་ནི། །གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐ་མ་གཉིས། །ཁྲིམས་འཆལ་སྡོམ་མིན་ཅིག་ཅར་དུའོ། །ཞེས་སོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བར་ཆད་མེད་པར་ཉིན་མཚན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། སོ་སོར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་མེད་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

与其心一起生起对杀生的不退转，从此直至不欢喜为止，于昼夜中生起不善本性并相续的流转。
欲令他人行为也是如此，即发起'令他人杀生'的心。此亦如前般昼夜不退。
对他人所作随喜是：如见闻某人杀生时，认为'此人杀得好'而生起随喜心。此亦如前般昼夜不舍。
教令有三种：即欺诱趋入、决定加行及开许。
其中欺诱趋入是：令他人自杀或杀他。此亦如前般昼夜不退。
决定加行是：对仆从或主人或他人说'杀此恶生'而决定加行。此亦如前般生起不退转性。
开许杀生是：当有人欲杀生而问'我要杀生'时，说'你就这样做吧'而开许，或以默然而开许。其不舍亦是昼夜直至善加忏悔为止。
实行杀生有三种：即以身实行杀生、以语实行杀生、以意成就杀生。
如是乃至不与取等直至绮语，皆应各说三种。
或各有四种：即自行杀生、令他杀生、随喜他人杀生、自己增上行杀生。如是乃至绮语。
其中若以不善心从实行乃至增上行者，则于昼夜生起不善破戒非律仪。
若为萨迦耶见及边执见所染，从实行乃至增上行者，则于昼夜生起有覆无记非律仪，应如理而说。
又说：'由实行等因，各有四种。'
又若有人说'我要行一切破戒'，此将如何？应说：与发起'我要行一切恶行'之心俱时，欲界所摄八种破戒非律仪及色界所摄身业不与取与语业绮语二种，于二界中一切亦同时生起。因为欲界所摄与色界所摄的非律仪，于此处住者亦可能生起。
又说：'于受持一切破戒者，欲界所生八种及色界所摄最后二种破戒非律仪同时生起。'
唯欲界所摄非律仪于昼夜无间生起，各别非律仪近生。色界所摄无间者则不然。

།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་མིན་དེ་དག་ནི་གེགས་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པས་སོ། །གེགས་དེ་སྲིད་པ་ལ་ནི་ཉེ་བར་འཕེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། དེ་ནས་འདོད་བསྡུས་བརྒྱད་རྣམས་ལས། །སོ་སོར་ཅི་ བཞིན་ཉེ་བར་སྐྱེ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་དང་གང་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན། ཡང་དག་བླངས་པའི་ཡན་ལག་གང་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྗེས་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་དང་གང་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དེ་དང་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་པ་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ལེན པའམ།ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པའམ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བར་གྱུར་པ་ནི། དེའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་གམ། ངག་གི་རྣམ་རིག་ནི་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་རིག་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུར་གནས་པའོ་ཞེས་སོ། །གང་ཡང་ལུས་ཀྱི་ རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ངག་གིས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཡི་དམ་ལེན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་བསམ་པ་དང་བཀའ་འགོད་པ་དང་།ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བསམ་ པའི་དབང་གིས་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མཉམ་པའི་ལྷག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་། ཡང་དག་ལེན་ལ་སོགས་སྐྱེས་པའི། །ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ངག་གིས་དང་། །གང་ཡང་ལུས་ཀྱིས་ངག་གི་ནི། །གང་དེ་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞིང་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལས་ལུས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་དང་། །གང་དག་ངག་གི་ངག་ཉིད་ཀྱིས། །བྱས་ཏེ་བྱ་བ་བྱས་པ་གང་། །ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པའོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས པའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གང་ལས་འདས་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་གསད་བྱ་ཤི་བ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་སྒྲ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འབྱུང་བཞིན་པ་གང་དག་གིས། གཞན་གང་དག་གི་སྲོག་ཉེ་བར་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡང་འདས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དོ། །འགའ་ཞིག་ཀྱང་ད་ལྟར་བའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་སྟེ། ད་ལྟར་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མ་བསྡུས་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ངག་གི་ལས་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ད་ལྟར་བ་ཉིད་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ན་ཕ་རོལ་གྱིས་མ་ཐོས་ཀྱང་བརྫུན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྲ་མ དང་ཚིག་རྩུབ་དང་ངག་ཀྱལ་པའོ།།ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ལུས་ངག་གིས། །བྱ་བ་འདས་དང་དབུ་མ་ཉིད། །རྐུ་སོགས་ངག་གིས་བརྫུན་སོགས་ཀྱང་། །ད་ལྟ་བ་ནི་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་རྣམ་པར་རིག་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཚེ་ཉེ་བར་འགག་པ་ན་དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གང་ཞིག་རྣམ་རིག་ཅི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཚེ་ཉེ་བར་འགགས་པས་ཤི་བར་གྱུར་པ། དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཅིག་གིས་མང་པོ་བསད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་ཙམ་མོ། །གང་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅི་སྙེད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོགས་པ་ན། དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པ་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཅིག་གིས་ཕྲོགས་པ་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ གཅིག་ཉིད་དོ།

由色所摄的不律仪，是由于有障碍而存在。在有障碍的情况下是不会增长的。又说：'从欲界所摄的八种，如其所应而各别生起。'
杀生等行为的任何支分，凡是如实受持的，那些不律仪就如同之前一样日日夜夜生起。或者说：'凡是受持的支分，唯随表业而生。'
同样也应当应用于令他受持和随许。增上行为，应当了知是在何种增上行为中。
凡是与身表业俱起，或与语表业俱起而受持，或令他受持，或随许的，其身表业或语表业即是增上。那些身语表业的无表业则如影随形而住。
又若以语来增上行持身的四种行为、受戒、令他受持、思维和教令，以及以身来增上行持语的四种行为等，这些都不是圆满的相。然而，依据意乐的力量，圆满相也会产生同等果报的增上，应当如理而说。
又说：'受持等所生的，身业由语作，以及由身作语业，彼等相不圆满。'
如何是圆满相及其性质？应当说：'凡是由身以身作，以及由语以语作，所作诸业之一切，皆是圆满相。'
若问杀生等的表业是什么？应当说：杀生是由过去的加行，以身表业使所杀者死亡，这才获得杀生之名。这是刹那性的，所以是过去时。有些是现在时，即正在生起的表业，由此令他人命终故。
不与取也是过去的身表业。有些也是现在时。欲邪行是过去时和现在时，现在时较多。同样也应当应用于非摄受的增上行为。
四种语业，是现在时的语表业而说为妄语等，即使说妄语时对方未听到也是妄语。同样的还有离间语、粗恶语和绮语。
又说：'杀生由身语，作业过去及中间，偷盗等及语业妄语等，唯是现在时。'
若问由多个表业令他命终时如何？应当说：由任何数量的表业令他命终而死亡，其所有的表业都是杀生。以一个表业杀多人只是一个杀生。过失的程度则随众生数量而定。
又若以任何数量的表业夺取他人财物时，其所有表业在夺取财物时都是不与取。以一个表业夺取则是一个不与取。

།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཚད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་མ་བསྡུས་པ་ལ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ངག་གིའང་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ནི་བརྫུན་ཚིག་དང་ཕྲ་མ་དང་རྩུབ་པོ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པའོ་ཞེས་ཅི་རིགས་སུའོ། ། ཡང་། གང་ཅི་སྙེད་ཀྱིས་དམག་སོགས་ལ། །གསོད་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན། །ཤི་བ་ལ་སོགས་དེ་ཡིས་དེ། །ཐམས་ཅད་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་གསད་བྱས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཤི་བའམ་སྔོན་དུ་ན། དེ་ལ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསད་བྱ་འཚོ་བ ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་ལ་མཚོན་བསྣུན་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་། གསད་བྱ་ལྷན་ཅིག་དང་སྔོན་ནམ། །ཤི་ལ་སྲོག་གཅོད་དེ་ཡོད་མིན། །འཚོ་བ་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་ལ། མཚོན་བསྣུན་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་མེད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་གཉིས་དག་མཉམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དག་ གིས་གཞན་ལ་བརྡེག་པས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འདས་པའམ་ད་ལྟར་བ་ལས་ལྡོག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ལས་ཅི་ལྟར་ལྡོག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ་འདས་པའམ་ད་ལྟར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་དུས་དེ་ནས་མ་འོངས་པར་མི་བྱེད་པའི་བསམ་པས་ལྡོག་པའོ། །དེས་ན་མ་འོངས་པའི་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །གང་ ལས་དེ་རྣམས་དུས་གསུམ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡང་། འདས་སམ་མ་འོངས་པ་དག་ལས། །ལྡོག་མིན་འོན་ཀྱང་མ་འོངས་ལས། །མཚན་ཉིད་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི། །དེ་རྣམས་དུས་གསུམ་པ་གང་ལས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བརྣབ་སེམས་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་འདོད་ཆགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་ལ་གསད་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་ཞེ་སྡང་ཤ་སྟག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འདི་དང་སེམས་ཅན་ནམ་ཡང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་འདི་ནི་གནོད་སེམས་སོ། །གང་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་རྣམས་ལ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་འདིར་ལོག་པའི་ལྟ་བའོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་གསུམ་ཡང ངན་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་འདི་གསུམ་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་ལམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་སེམས་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་སེམས་པ་དེ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་ཡང་གཞན་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་སོ་སོར་སྤྱོད་པའོ། །གང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དེ་ཡང་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ལས་དམན་པའི་འགྲོ་བ་ངན་པ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་ དང་།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་དམྱལ་བའི་གནས་དང་དེར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་གོམས་པས་ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་དང་ཡི་དགས་སོ། །གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་དུད་འགྲོའི་ གནས་དང་དུད་འགྲོའོ།།ང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམྱལ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བའོ། །དེ་ལ་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲང་བའི་ དམྱལ་བ་དང་།ཚ་བའི་དམྱལ་བའོ། །དེ་ལ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ལ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། སོ་ཐམས་ཐམས་པ་དང་། ཧ་ཧ་པ་དང་། ཧུ་ཧུ་པ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུ་མུ་ཏ་ལྟ་བུ་དང་། སཽ་གན་དྷི་ཀ་ལྟ་བུ་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལྟ་བུ་དང་། པདྨ་ལྟ་བུའོ།

过失是物质的量度。同样地，应当如理了知不正当的淫欲和不正确的摄受。言语的表业有多少，虚妄语、离间语、粗恶语和绮语就有多少，应当如理了知。
又说：'凡是参与军队等杀戮时，由此造成的死亡等，一切都是杀生等。'
若与被杀者同时死亡或先于被杀者死亡，于此也无杀生。对于最后一刹那还活着的被杀者挥刀，也不构成杀生。
又说：'与被杀者同时或先前，死者无有杀生罪。最后一刹那活着时，挥刀者无杀生罪。'
若二人同时被看见，一人打击另一人致死，此中也无杀生等等。当过去和现在的表业是杀生等时，无法从过去或现在退转，因为身业已造作完成。
那么如何从中退转呢？说道：从过去或现在的恶戒中退转是不可能的。然而，从那时起以不再造作的意念而退转。因此，从未来的八种行为中产生退转。由此将其安立为三时。
又说：'不能从过去或现在退，然而从未来退转，以此特征退转者，由此立为三时性。'
贪欲是对他人财物的贪著。无杀害众生之心，纯以嗔恨心想'愿此痛苦与众生永远相遇'，这就是害心。对实有之事物认为是无，这就是邪见。
这三种贪欲等并非恶趣的业和道。然而，应知与这三种相应的思是恶趣的因和道。那么，是否只有这三种思是意业呢？不是，与其他烦恼相应的思也是非福。
其他烦恼心中不与烦恼相应的，即是五识身的各别运行。应知由这些相应的思也是非福。由此身语意业是从烦恼而生。此后从烦恼和业产生四种低劣的恶趣。
即是：地狱趣、饿鬼趣、旁生趣和阿修罗趣。其中，由于习惯嗔恨的非福，转生为地狱处及其众生。由于习惯贪著，成为饿鬼处及饿鬼。由于习惯愚痴，成为旁生处及旁生。
由于习惯我慢，成为阿修罗处及阿修罗。其中地狱有三种：即是大地狱、阎魔世间和孤独地狱。其中大地狱有两种：即是寒地狱和热地狱。
其中寒地狱有十种：即是疱胀地狱、疱裂地狱、齿战地狱、叫唤地狱、呼号地狱、青莲花地狱、白莲花地狱、香莲花地狱、白莲地狱和莲花地狱。

།འདི་རྣམས་སུ་མང་དུ་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚ་བའི་དམྱལ་བ་ལ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པ་དང་། མནར མེད་ཆེན་པོའོ།།འདི་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཉེ་འཁོར་གྱི་དམྱལ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་མིང་མཚུངས་པ་དགུ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་འཁོར་བ་བཅུ་དྲུག་གོ། །ཡང་སོས་ཀྱི་སྟེང་ལས་སྟེང་ནས་སྟེང་དུ་གནས་སོ། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་ནི་ ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རི་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་ངམ་གྲོག་དང་དགོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་བའི་ས་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས། མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་ གི་ཚུལ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།གང་འདིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཉིད་དོ། །དེ་ནི ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་གསུམ་དེ་དང་ཡང་། །མ་བསྡུས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི། །བསོད་མིན་ལས་ལྡོག་བསོད་ནམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་དེ་ ལས་སྐྱེས་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དག་ཉིན་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་ངོ་། །རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བསྡུས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཕྲ་མ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །གང་ཞིག་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ ཐམས་ཅད་ལས་སོ་སོར་ལྡོག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནས།དེའི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བརྒྱད་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་། ངག་གིས་མ་འབྲེལ་པའི་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་སྡེ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་བཅུའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ ཐག་སོ་སོར་ཉིན་མཚན་དུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྲིད་དུ་ཡི་དམ་མ་སྤངས་པའམ། ཅི་སྲིད་འཚེ་བའམ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ལྷག་པར་ སྤྱོད་པའི་བར་དུའོ།།ཡང་། སྡིག་པ་ཁྲིམས་ངན་ལས་ལྡོག་པ། །དེ་ཡི་སྡོམ་པ་བརྒྱད་དང་གཉིས། །བརྒྱད་ཉིད་ཡང་ཡང་ཉིན་མཚན་དུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་ པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཀའ་འགོད་པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་གནས་པའོ། །བསམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་འདོད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་མགུ་བའོ། །བཀའ་འགོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲངས་ ཏེ་འཛུད་པ་དང་།ངེས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་བའོ། །རྗེས་སུ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ངག་གིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །སྔོན་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་། ལྡོག་པ་བསམ་དང་བཀའ་ འགོད་དང་།།དེ་དག་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད། །རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

在这些中会产生许多诽谤圣者的人。热地狱有九种，即：等活地狱、黑绳地狱、众合地狱、号叫地狱、大号叫地狱、炎热地狱、极热地狱、无间地狱、大无间地狱。这些每一个都如前所述有十六个近边地狱。阎罗世界也有与大地狱同名的九个。同样也有十六个近边地狱。从等活地狱开始一层层向上而住。孤独地狱是在赡部洲的山川河流、深谷荒野等个别地方而住，故称为孤独地狱。
这是大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中，从大众部教法中所说的《非福德决定品》第十八章。此中所说非福德有八种不退转自性。因此从非福德退转的八种戒律。这些因为不是烦恼所以应知是福德。
又说：'身业三种及，不摄以及同，语业四种等，离非福成福。'同样，八种离戒及由此所生近生，日日夜夜生起。受用亦然。如八种离戒自性，同样也有八种断戒。即：离杀生、离不与取、离欲邪淫、离不摄、离妄语、离离间语、离粗语、离绮语。
若以欲界心发誓'我当从一切恶戒中各别离'，从此以欲界所摄八种及色界所摄身不摄业、语不相应业离戒为断十种。从发誓心刹那刹那生起日日夜夜近生。乃至未舍誓言或得离害及离贪为止。同样安立及随许。增上行亦至增上行为止。
又说：'离恶戒罪过，彼戒八加二，八种日日夜。'其中离杀生有三种。即：为离杀生故意乐、为止杀生故教令、为离杀生故随住。意乐有三种，即：欲乐、欲令作、喜他作。教令亦有三种，即：引导、决定加行、随许。随住有三种，即：身随作、语随作、意随作。如前应随理而说。
又说：'离戒意乐及，教令及彼等，随作皆三种。'同样应配妄语等。

།ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ལེན་ པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། གཞན་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་ཉིད་ཆུ་འཛག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། སྲོག་ཆགས་ རྣམས་འཚེ་བྱེད་ལས་སྐྱོབ་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། གཞན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཚན་བཞི་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ སྡོམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འཚོ་བའི་གཉེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་གཉིས་ནི། །སྡོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བ་ཉིན་མཚན་དུ་ཉེ་བར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྲིད་དུ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སྡོམ་པ་དེ་རྣམས་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ན་དགེ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ངོ་། །སྒྲིབ་མིན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བླངས་པ་ནི་སྒྲིབ་མིན་དུ་ འགྱུར་བ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ངོ་།།འོ་ན་སྦྱིན་པའི་སྡོམ་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བའོ། །སྦྱིན་བྱ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་ཅིང་དགེ་ བ་ཉིད་དོ།།དགེ་བའི་སྡོམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་འཕེལ་ལོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྡུས་པ་ལས་ལྡོག་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་། དངོས་གཞི་ཉོན་མོངས་མེད་སྦྱིན་སྐྱེ། །དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེ། །སྦྱིན་བྱ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ན། །དགེར་གྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ སྦྱིན་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཇིགས་པས་གཟིར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ གཞན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཆོས་དེ་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་བར་འགྱུར་བའམ་སྒྲིབ་པ་མིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་དེ་ལས་སྡོམ་པ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་ བ་ནི་དགེ་བའོ།།སྒྲིབ་པ་མིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་སྡོམ་པ་དང་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲིབ་མིན་གྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ཡང་སྡོམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་བསོད་ནམས་དགེ་ བ་ཉིད་ཉེ་བར་འཕེལ་བའོ་ཞེས་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པ་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་ཅི་ལྟ་བར་སྡོམ་པ་སྐྱེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་།ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། མ་གནང་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། ཕྲོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བགྲོད་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ལས་རྣམས་བཤད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

另外，以其他方式戒除杀生有四种，即：誓愿戒除杀生，劝导他人戒除杀生，随喜他人戒除杀生，自己远离滴水等杀生并救护众生免受伤害等。
同样，其余戒律也有受持、劝导他人、随喜他人及增上行四种。
如是这四组八法即成为三十二种戒律。
此即是对治本性毁坏所生的三十二种对治法，以及对治生计的三十二种对治法，这两种三十二法即是六十四种戒律。
从受持一切戒律之后，即刻生起并日夜增长。
乃至未舍之间等如前所述。
若以善心受持这些戒律则成为善法并日夜生起。
若以无覆心受持则成为无覆并日夜生起。
若问布施戒律如何，当说：以善心行布施则生起身戒。
从施予布施物直至受用者享用期间都是福德善业。
善戒于每一刹那增长。
这些也是由远离身不摄律仪而摄持。
又说：'根本无染布施生，由此受用福德生，布施物受用之时，即成善业'。
其中布施有三种，即：财物布施、无畏布施和法布施。
其中财物布施是布施饮食等物。
无畏布施是救护受惊怖者及远离引起恐惧的因。
法布施是为利他而以善心宣说增上生和决定胜的法。
其中无畏布施和法布施或成为善业，或成为无覆无记。
从善业所生的戒律和日夜生起的是善业。
从无覆无记所生的戒律和日夜生起的是无覆无记。
财物布施因与戒律同时故定是善业。
由此而生的受用随顺福德善业增长。
由十二因缘受用随顺的福德不增长，即：普遍受用而布施，为解脱被束缚等而布施，随时生起戒律，自己受用，邪受用，未经允许而受用，已受用，他处受用，被夺取，善根断绝，趣向离贪，死亡。
以上说明有漏业。
无漏业有三种，即：道戒、对治戒和律仪戒。

།ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྤྱད་བྱ་སྤྱོད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་སམ་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་སེམས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བག་ལ་ཉལ་བཅུ་དང་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་ ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བྱའོ།།དེ་ཡང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་གསུངས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ལ། །ཡང་དེ་རྣམས་མི་བྱའོ་ཞེས་དེ་ རྣམས་སྤངས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། རང་བཞིན་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བའི་གཉེན་པོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེ་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་འདིས་ཚུལ་ངན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ ཀྱང་སྤངས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་གཅིག་གོ།།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེས་སྐྱེད་པའི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་གཉེན་པོས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་དབང་ལས་བཅུ་དྲུག་པ་སུམ་ཅུའོ། །ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅུ་དྲུག་པ་སུམ་ཅུ་གཅིག་སྐྱེ་བར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ལྷག་ པའི་བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་རུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དགུ་དང་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་རབ་ཏུ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སོ་སོ་ ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་བསྡུས་པ་དང་། མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པའོ། །སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིགས་ཉེས་སྤྱོད་གཉིས་ཚན་སྤོང་བ་ནི་གཅིག་གོ། །ཉེས་སྤྱོད་ཉི་ཤུ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉི་ཤུ་ཚན་གཉིས་ཏེ། གཉིས་ཚན་ཉེར་གཅིག་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ ལྷག་མ་དང་སྒོམ་པའི་ས་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། གང་དང་གང་དུ་ཁམས་མཉམ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། དེ་དང་དེ་རུ་ཉིང་མཚམས་དང་སྤྱད་བྱས་སྤྱོད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ས་དག་གི་ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ན།སེམས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་བརྒྱད་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་གིས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བ་དང་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བས་ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་ལས་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་། ངག་གིས་མ་འབྲེལ་པའི་བརྗོད་པ་དག་གི་གཉེན་པོ་རྣམས་ ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ཁམས་གཉིས་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཅི་བཞིན་ནོ། །རྗེས་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་། འདོད་པ་ཆགས་བྲལ་འཕགས་པ་ཡི། །ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པའི་བརྒྱད་དང་། །གཟུགས་ སྐྱེས་གཉིས་ནི་དྲི་མེད་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟག་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ལམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། སྤོང་བ་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱེའོ། ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།

道之戒律是：显现所行之行为将会生起，欲界或色界中一切生处皆为菩提分之心，以苦法智断除十种随眠和二十种非随眠，即断除三十种烦恼。彼等烦恼中每一种由贪欲所摄之烦恼缠缚，众生恶戒有十六种。其中，如所说杀生等八种由自性毁坏所生，以及八种活命因缘，共成十六种。于彼等断除后，'不再造作彼等'，由断除彼等而生起十六种戒律，即：对治八种自性毁坏所生，以及八种活命对治。如是于每一烦恼中皆应了知。以此方式断除十六种恶行，此为第一个十六。又由每一烦恼所生之恶行对治力而断除烦恼，有三十个十六。道戒生起三十一个十六，如是道戒共有四百九十六。
同样于苦谛之观察智中亦如是。苦随智者：断除色界所摄之九种随眠和十一种非随眠，即断除二十种烦恼。其中每一烦恼生起两种近行，即：不摄和不相应之语。如前所说理趣断除两种恶行为一。二十种恶行之对治有二十种，生起二十一对戒律。如是于其余智慧和修道地中，应如理宣说。
对治戒者：于何处断除一切同界同分之烦恼，于彼处生起结生和所行之近行。彼亦如烦恼对治智即苦法智等及修道地中之道戒，应如理了知。律仪戒者：一切皆是无漏，即阿罗汉之戒。即阿罗汉发心'应远离一切恶行'时，与彼心俱生八种无漏戒律。其中无昼夜生起。如是此中以身语表业作正止息、正开许及增上行，一切皆是无漏。
不还者因离欲贪而远离一切恶行，对治欲界所摄之恶行，以及色界所摄非身摄、语不相应之语言等之对治，皆是无漏。离二界贪之不还者如阿罗汉。后起一切身语表业亦是无漏性。又说：'离欲圣者之八种远离一切，及色界生二种无垢，色界中一切皆无漏。'道戒与对治戒有何差别？当说：苦法智由断除业及随顺力而生戒。彼亦因是刹那性故而灭。

།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནིའང་ཡང་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། སྔོན་དུ་སྤངས་པའི་སྟོབས་ལས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་ལས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །སྤངས་པའི་རྒྱུ་ལས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི སྟོབས་ལས་སྐྱེའོ།།གང་དག་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། སྤངས་པའི་སྟོབས་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་དང་བསྒོམ་པའི་ས་དག་ལ་ཅི་རིགས་སུ་བརྗོད་དོ། །གཉེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉོན་མོངས་འཇིག་བྱེད་བཞིན་དུ་དངོས་སུ་ སྤོང་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་སྔོན་དུ་སྤངས་པའི་སྟོབས་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་སོ་སོའི་མཚམས་སུ་སྔོན་སྤངས་པའི་སྟོབས་ཉིད་ལས་སོ། །དེ་སྲིད་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྒྱད་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་།དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་དགེ་ཚུལ་ཕོ་མོ་དང་བྱ་རོག་སྐྲོད་བྱེད་དང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་གིས་བསླབ་ པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ནི།འདུལ་བ་ལས་གསུངས་པའི། ཉི་ཤུས་ལྷག་པའི་བཞི་བརྒྱའོ། །བསླབ་པའི་གཞི་དེ་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཡིད་མ་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་ བར་སྐྱེ་བ་ན་རྣམ་པར་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་མ་ཡི་ཅི་རིགས་པར་རོ། །དགེ་ཚུལ་ཕོ་མོའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྩ་དགུ་དང་། བྱ་རོག་སྐྲོད་པའི་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྙེན་གནས་ཀྱིའོ། །དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མ་དག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་ གཏན་དུ་བ་ལྔའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དུས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བ་སྟེ། མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་སོ། །ཡང་། གང་དུ་དགེ་སློང་གིས་བཅས་པའི། །ཉེས་པ་ལས་ལྡོག་སྡོམ་པ་དེའི། །གྲངས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ བཞི་དང་ནི།།ཉི་ཤུས་ལྷག་པ་ཁོ་ནའོ། །དགེ་སློང་མ་ཡི་དེ་དང་གཞན། །དགེ་ཚུལ་དང་ནི་གསོ་སྦྱོང་དང་། །རྟག་པའི་དགེ་བསྙེན་སྡོམ་པ་ནི། །དགུ་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་རིམ་བཞིན། །དངོས་གཞི་དེ་ལས་ཉེས་སྐྱེ་ནི། །ཡང་དག་ལེན་སོགས་རྒྱུ་ལས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་བསྡུ་ན།རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནང་བ་དང་། ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྡོམ་པའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་མ་ཆད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉེས་ སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་སྤངས་པ་དང་།བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་སྤངས་པའི་སྟོབས་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཁས་བླངས་པ་ལས་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་གསུངས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་གཡོ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དང་གང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྤངས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀུན་ནས་གཡོས་པའོ་ཞེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དང་། ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་བགྱིའོ་ཞེས་ཡི་དམ་བླངས་པ་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་གཡོས་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བསླབ་པའི་གཞི་སྤངས་པས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤོང་ཞིང་ཀུན་ནས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་གཡོ་བར་ བྱེད་པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལྷག་པར་མི་སྤྱོད་པའོ།

分别智慧也是如此生起，是由先前断除的力量和随顺的力量。
苦谛随顺智是由断除的因和随顺的力量而生。
有些人说法智是由断除的力量和随顺的力量而生。
如是其余修行地也应如理而说。
对治戒是如同摧毁烦恼般由直接断除的因和先前断除的力量而生，而非其他。
在各个断除的界限中是由先前断除的力量。
至此已说明远离自性罪的八种戒律。
远离遮罪的戒律是比丘、比丘尼、沙弥、沙弥尼、正学女、优婆塞、优婆夷们由佛陀制定的学处而正受持和守护而生。
其中比丘的一切学处，如律中所说，有四百二十条。
这些学处大多是远离遮罪的戒律。
对于一切律仪，也应广说由未受持的心刹那生起直至未舍弃为止。
如是比丘尼也应如理而说。
沙弥和沙弥尼的根本学处有九条，正学女有八条，同样八关斋戒也是如此。
优婆塞和优婆夷的永久学处有五条。
这些也是由正受持的心刹那生起，由心刹那时间而增长，直至未舍弃为止。
又说：'比丘所制遮罪戒，其数量为四百二十。比丘尼与此相同，沙弥和八关斋戒及永久优婆塞戒，依次为九、八、五。从此根本罪生起，是由正受持等因。'
因此，总摄一切无漏戒律，由十二因而生：即正受持、令正受持、正开许、增上行、律仪根本未断、生起善根、断除恶行因、随顺谛力、修行力、先断力、了知事物、承诺等，应如理而说。
如所说的有漏和无漏戒律的现行有四种。
即于何处舍弃戒律支分，即是由违品所现行；作'当造一切恶行'之誓言即是一切现行；由舍弃学处说'当舍一切戒律'；及断绝善根。
断除恶行并令现行有四种：即由正受持远离杀生而令恶戒现行，令正受持远离杀生，正开许远离杀生，不增上行杀生。

།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉེས་ སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པའམ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ལེན་པའམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཅི་སྙེད་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞུག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ མི་རྟག་པའོ།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཀུན་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དུ་ན་བརྟེན་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་། མ་ལུས་པ་ཡི་འདུས་བྱས་རྣམས། །མི་རྟག་པ་དང་རྒྱུར་བསམས་ པས།།ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད། །དེ་བཞིན་བརྟན་པ་མ་རྟོགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་པའི་ལས་དང་། སེམས་པས་བསླང་བའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བའི་ལས་ནི། ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གིའོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་པ་གཅིག་པུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསོད་ནམས་སོ། །སེམས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གང་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དེ་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་མིན་ལུང དུ་མ་བསྟན་པའོ།།གང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་པ་དེ་བསམ་གཏན་སྔོན་མ་གསུམ་མོ། །གང་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་དང་སྟོབས་མཚུངས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་དེ་བསོད་ནམས་སུ་མངོན་པར་འདོད། བསམ་གཏན་དང་སྟོབས་ སྙོམས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་གང་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་། དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི། །འདོད་དུ་ཀར་དང་ཞན་པ་ཡི། ། སེམས་པའོ་གཟུགས་སུ་བསམ་གཏན་གསུམ། །དེ་རུ་གནས་པ་ཡང་དག་བསྡུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །། མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་སེམས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གང་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ དང་སྟོབས་མཚུངས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་མི་གཡོ་བའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ཡང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །འདི་ ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། བྱུང་བའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་མི་གཡོ་བའོ། །མི་གཡོ་སེམས་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་ མེད།།མཚུངས་ལྡན་དེ་འདྲའི་སྟོབས་ཉམས་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལས་དེ་རྣམས་གསུངས་སོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དེ་ལས། གླིང་བཞི་ལ་གནས་པའི་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་བྱང་ གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མིའོ།།དེས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རྣམས་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་མི་གསོད་དོ་ཞེས་སོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རུ་རིགས་གཅིག་ཉིད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཚད་དང་གཟུགས་མཉམ་པ་ཉེ་བར་ལྡན་པའོ། །མ་རྨོངས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལས་འཛམ་བུ་གླིང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་རྣམས་ནི་དྲན་ པ་དང་བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་སེམས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

同样地，对于不与取等也应当如理宣说。'我当远离一切恶行'或者'我当完全受持一切戒律'或者'我当如实奉行世尊所制定的一切学处'，这些都是断除一切的意思。或者，'一切有为法无常，一切有为法是痛苦之因'，以此也能断除一切恶戒。否则就是依靠所依和关联而增益房舍等。又说：'思维一切有为法，皆是无常及为因，能断除一切过失，如是未了解坚固。'世尊说有思业和思所引业。其中思所引业是身业和语业。在相应的心所法中，唯有思是意业福德。此思有两种，即：善和无覆无记。欲界所摄的是善和无覆无记。色界所摄的思是前三禅。与三禅力量相等的等至相应的思也被认为是福德。
什么是与禅定力量相等的等至呢？即：慈、悲、喜、舍、出入息念、八不净等。又说：'如是意业福德者，欲界善及无记思，色界则为三禅思，彼处安住皆摄集。'此为大班智达十力吉祥友所集《有为无为决定》中第十九品《福德决定品》。
不动业即是思。它与第四禅相应，以及与有漏的四无色定相应，以及与第四禅和无色定力量相等的等至相应，应知这些是不动业。由于不为寻伺等所生，故称为不动。所谓动即是定的过失，有七种。即：寻、伺、喜、乐、入、出。第四禅和无色定不为这些所动，故称不动。'认为不动即是思，第四禅及无色定，相应及同等力故。'此处所说的是非烦恼性的业。
由此福德业，转生为四大洲的人。即：由修习离贪的福德，转生为北俱卢洲人，因此他们无所执著，一切受用圆满。由修习无嗔的福德，转生为东胜身洲人，因此他们不杀生。由修习离慢的福德，转生为西牛货洲人，因此彼处种姓唯一，他们身量形貌相等。由修习无痴的福德，转生为南瞻部洲人，因此他们具足正念和智慧，具有思虑。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ། དེ་ནི་ཡང་མ་རྨོངས་པ་མང་དུ་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་ལས་ལྷའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ལས་དབྱིབས་དང་གདན་དང་ གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་གི་བསོད་ནམས་བསྒྲུབས་པ་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་དང་། ཚངས་ རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་།ཚངས་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གསུམ་དུ། འོད་ཆུང་གི་ལྷ་དང་། ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་ལྷ་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གསུམ་དུ། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དང་། དགེ་ རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ།།མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སོ་སོར་ལྡན་པའི་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ལས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་གོམས་པ་དང་འཁོར་དད་པའི་དབང་ པོ་ལས་ཀྱང་གྱ་ནོམ་སྣང་གི་ལྷའོ།།དེ་ཉིད་དང་འཁོར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་འཁོར་དྲན་པའི་དབང་པོ་ལས་མི་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་འཁོར་ལས་མི་གདུང་བའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་དང་འཁོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ དབང་པོ་ལས་འོག་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་གཡོ་བ་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སོ་སོར་ལྡན་པའི་མི་གཡོ་བའི་ ལས་ལས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ཡང་། དེ་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ལས་མི་ཀུན། །འདོད་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་ དང་།།དེ་བཞིན་དང་པོའི་བསམ་གཏན་གསུམ། །མི་གཡོ་བ་ལས་ལྷག་མའི་ལྷ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟར་གསུངས་པའི་ལས་དེ་རྣམས་ཅི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ལས་བསོད་ནམས་དང་ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ནི་ཁམས་མཐུན་པ་རུའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ལས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའིའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་ པ་གཟུགས་མེད་པའིའོ།།བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །གེགས་དེ་སྲིད་པའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། བགྲོད་པ་འཕེལ་དང་ཆགས་བཅས་པའི། །ལས་དེ་མཚུངས་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ། །ཡང་སྲིད་ལྗོན་ཤིང་ས་བོན་རྒྱུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།།ཡང་སྲིད་སྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་དང་། ཕལ་ཆེར་བྱ་བའི་དུས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གེགས་དེ་སྲིད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་འཕེལ་བའི་ལས་ནི་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་། འདོད་སྐྱེས་བཞི་དང་གཟུགས་སྐྱེས་གཉིས། ། གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

欲界六天。即从四大天王天至他化自在天。这是由于多修不迷惑而成就的天界。由福德业而产生形色、座位和宫殿等。
由修习初禅下、中、上品福德，而生于初禅三地：依次生于梵众天、梵辅天和大梵天。
同样，于第二禅三地中，生于少光天、无量光天和极光净天。
如是于第三禅三地中，生于少净天、无量净天和遍净天。
不动业与第四禅相应的下、中、上品，感得广果天等。不动业与第四禅相应，并修习菩提分及信根眷属，则生善现天。
与此同时，由精进根眷属生善见天。由念根眷属生无小天。由定根眷属生无热天。由慧根眷属生色究竟天。
凡夫由与第四禅相应的不动业，生于无想天。由与空无边处、识无边处、无所有处及非想非非想处相应的不动业，依次生于四无色界天。
如是欲界、色界、无色界三界，是由业所生身众生的所依处。
又说：'是故由福德业，一切人生欲界六天，如是初禅三天，由不动业生余天。'
若问：如是所说诸业是否能生一切众生的一切生处？答：不是。
具贪欲的福德业、非福德业及不动业，能作为后有生处之因。离贪欲者则生于同类界中。欲界所摄业生于欲界。如是色界所摄业生于色界。无色界所摄业生于无色界。
增长趣向的业能生后有，有障碍的业则不能。
又说：'增长趣向及具贪，彼业于同界，为后有树之种子因。'
业有二种：即以能力生后有的增长趣向业，以及多在作业时即出生异熟，而无力引生后有的有障碍业。
其中增长趣向业有八种：即欲界所摄的善业、无覆业、不善业、有覆业，色界所摄的善业、无覆业，无色界所摄的善业、无覆业。
又说：'欲生四及色生二，二是无色生。'

།གེགས་དེ་སྲིད་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྨི་ལམ་ནང་གི་ལས་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་ལས་དང་། བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལས་སོ། །ཡང་། རྨི་ལམ་བར་སྲིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཡོངས་ཤེས་སྐྱེས་དང་ཟག་མེད་དང་། །རང་བཞིན་ལུང་མེད་མ་ཆགས་བསྡུས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལམ་མ ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་མི་གཡོ་བའི་ལས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སྐྱོན་རྣམས་འདིས། །ལས་སོ་དེ་ལས་ཡང་ སྲིད་དོ།།ཡང་སྲིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ནས་རྒ་ཤི་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །དེ་ལས་མྱ་ངན་སོགས་དེ་ལས། །ཡང་ནི་ཉེས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་འཁོར་འགྱུར་བའི། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གྲང་བ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་མིན་ སྡུག་མིན་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས།བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་སྲེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ དང་མི་ཕྲད་པར་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་ཡང་ལས་སོ། །དེ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུད་དང་།སྲེད་པའི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཟོ་བ་དྲུག་གི་འཁྲུལ་འཁོར་ལ་ཞོན་ཏེ་འཁོར་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་། དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྲེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་ལ་ བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་རྣམས་ལ་ཚོལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྷ་རྣམས་རྒ་བ་དང་ཤི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །གང་ལས་དེ་ལྟར་ ཉོན་མོངས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ལས་ལས་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལས་ཡང་ཉོན་མོངས་ཡང་ལས། སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ལས། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བག་ལ་ཉལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བག་ལ་ཉལ་ཟད་པའི་རྒྱུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་དང་རིམ་པ་ནི་འདིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་དང་ལྟ་བ་རྣམ པར་དག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མོས་པ་ཅན་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོའོ་ཞེས་ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟ་ལ་དཀྱུས་ས་སྟོན་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་བདེན་པ་བཞིའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ། བཟོད་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ།

障碍有八种，即：梦中所造业，中阴身所造业，婴儿时期所造业，已生起遍知所造业，无漏业，自性无记业，离贪所积聚业，以及非色界和无色界禅修自性的业。又说：'梦境中阴及不知，遍知所生与无漏，自性无记离贪摄，色与无色非为道。'这是大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中第二十品《不动业决定品》。
'贪欲等过患由此，业生由此复有轮，复有轮回生死起，由此老死皆生起，由此忧愁等生起，由此过患复生起，如是轮回无休止，前际之始不可得。'此义如是：众生由烦恼所生之业即是福业、非福业和不动业。由此生起。由业异熟果生起自他损害，以及由冷、风等界所生之乐受、苦受、不苦不乐受，由于无明力故，为乐所迷惑者生起欲求与乐相遇及不离乐之贪爱。
同样，为苦所迷惑者生起欲求离苦及不遇苦之贪爱。同样，为不苦不乐受所迷惑者生起有爱。由此生起诸见及诸疑。由此又生业。由此生起生死及苦。如是由无明障碍相续及爱结，众生乘于六道轮回之轮，无有前际。即是：在地狱中感受烧烤、砍割等苦，饿鬼感受饥渴之苦，旁生感受役使之苦，非天感受我慢之苦，人感受追求之苦，天人感受衰老死亡之苦。
由此等从烦恼而生。从业而生。从生而有苦。由此又生烦恼又生业，轮回不断生起。因此如是轮回的主要因即是烦恼。烦恼的种子即是随眠。若无随眠，则业和生将灭尽而解脱痛苦。为了断除随眠，应当依止断除随眠之因即诸根等。为获得诸根等，方便次第是这样的：首先应当清净见解。世尊说：'虽是信解者，为住梵行故，首先应清净。为住梵行故，何为首先？即是：清净戒律及正直见解。'如是以马术教导之理，具足清净见解和戒律者，应当修习四谛行相的四种忍。

།ཡང་། །དེ་ཕྱིར་བག་ཉལ་མེད་པ་ལས། །ལས་སྐྱེ་ཟད་པ་དོན་གཉེར་བས། །རྣམ་དག་ལྟ་ བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི།།བརྟེན་བྱ་དང་པོར་བཟོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བཟོད་པ་དཔྱད་པའི་དོན་དུ་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་ པའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐ་དད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ངེས་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ གཞག་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེད་པ་སྤངས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །སྲེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ལམ་མོ། །ཡང་། སྲེད་སྤངས་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདིའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། །སྲེད་པ་ཟག་པ་འགོག་པ་དང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་དེ་ཐོབ་ལམ། །འདི་ནི་ཆོས་སུ་རྣམ་གཞག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ནི། མི་རྟག་པའི་དོན་ཉིད་དོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག བསྔལ་ལོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ། །སྐྱེ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། །སྐྱེ་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་ གི་དོན་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དོན་ཏོ།།ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདིར་རྒྱུ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འགོག་པའོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་མིང་དང་གཟུགས་མ་ལུས་པར་ཉེ་ བར་འགགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་ལམ་མོ། །ཅི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་སུ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས པར་བགྲོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།གཞན་ཡང་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཐམས་ཅད་ བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། འགོག་པ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །ཡང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོ་མ་ ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དྲང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དྲང་པོ་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་རྐྱེན་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་ཁུངས་ཉིད་དོ། །འགོག་པ་ནི་གནས་ཉིད་དང་འདྲེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་ནི་སྒོ་དང་ཐེག་པ་ དང་སྟེགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་དྲང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུའོ། །འགོག་པ་ནི་རྟག་པའོ།

又说：'因此从不放逸中，追求业生尽之人，应当首先依止清净见解、戒律和忍辱。'
因此为了观察忍辱，当说入真谛之门。其中真谛有四种，即：苦谛、集谛、灭谛、道谛。
其中真谛的建立有二种，即：法的建立和相的建立。其中依法而确定差别者，是为法的建立。依相而确定建立者，是为相的建立。
其中法的建立如是：三界中断除贪欲的有漏取蕴五蕴是苦。三界的贪欲是苦之集。贪欲无实是苦之灭。八支圣道是道。
又：'断贪有漏是苦，此因唯一是贪，贪欲漏尽是灭，八支是得彼道，此是法之建立。'
相的建立如是：一切有漏无漏诸行因无常故是苦，如是建立。苦的含义即是无常的含义。如世尊对比丘们说：'色是无常，凡是无常者即是苦。如是受等亦然。'
如是说：'呜呼诸行无常，是生灭之法，生已当灭。'
如是有漏诸行能生故是集，集的含义是能生的含义。如世尊说：'此中何为缘起？即是此中之因。'
一切诸行无转无生是灭。如世尊说：'于何处名色无余灭尽。'
一切皆是出离法趣向涅槃故是道。如世尊说：'若诸善法是菩提分。'
其中出离法如是：三十七菩提分法。即：四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道分。因是趣向涅槃的自性故是趣向苦灭之道。
复次诸谛相的建立有二：即总相和别相。其中总相是：一切无我性及无常性等。第二即：苦是无常性，集是因性，灭是常性，道是出离性。
又别相有二种：即不直相和直相。其中不直相者：苦是病、疮、箭等。集是缘、生起、根源。灭是住处、引导等。道应知是门、乘、阶梯、药等。
直相是：苦是无常，集是因，灭是常。

།ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་ལས་དེ་ལྟར་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དངོས་སུ་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ན་ མཚན་ཉིད་དྲང་པོར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་རང་བཞིན་བཟུང་བར་གྱུར་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ། འགོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་སེམས་སོ། །གང་ལས་ཐར་པ་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པས་འཇིགས་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གཉེན་པོ་འགོག་པ་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེས་འགོག་པ་དེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་གཉེན་པོ་འགོག་པ་ཞི་བར་ཤེས་ཅིང་། འགོག་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བའོ། །གང་ལས་ མཚན་ཉིད་དྲང་པོ་འདིས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གྲོལ་བ་འདོད་པས་བཟོད་པ་དྲང་པོ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཤེ་ན། བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། །གང་ཚེ་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་ཞན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཞན་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་དང་མ་རྨོངས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་སོ།།ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཟུང་བས། །བདེ་བར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སྐྲག་པ་སྤངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །བློ་གསལ་ བ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་འདི་རྣམས་ཙམ་ཞིག་གིས་ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ནུས། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་འདི་ཙམ་ཞིག་ཅི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་སོ། །དེས་ན་དབང་པོ་ཞན་པ་ རྣམས་མ་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་གསུངས་སོ།།ཡང་། ཆོས་རྣམས་གཞག་པ་དམན་པ་རྣམས། །སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་བདེན་པའི་དོན་དུ་སྒོ་གང་ནས་འཇུག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་སྒོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྒོའོ། །སྒོ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཇུག་གོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ཉིད་ནས་འཇུག་པའོ།།སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོ་སྟེ། །འབྲས་ཕུང་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། གསེར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྒོའི་དོན་ཏེ་བཟོའི་གནས་ཁང་བཞིན་ནོ། །ཁམས་ ཀྱི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞིན་ནོ།།རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་པས་འདི་ནི་ཁམས་སོ། །མྱོང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་འདུད་པའམ། སེམས་ཅན་ལ་འདུད་པས་མིང་ངོ་། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་པར་བྱ་བས་ན་ འདི་ནི་གཟུགས་སོ།།གང་གིས་གཟུགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དབྱུག་པ་རེག་པས་རྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མིང་ཞེས་པ་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །འོ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཆོས་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ་སོར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་འདུ་བྱེད ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ།

道是确实能出离的。从此如是直接把握真实的自性。因此以正相真实现证的智慧把握自性。
有些人说：'灭谛也应观为无生。'欲求解脱有二种，即：怖畏苦及怖畏烦恼。其中第一是苦谛对治灭谛寂静想。故彼见灭谛为常。第二是集谛对治灭谛寂静知，见彼灭谛为无生。由此正相现证诸谛。
因此欲求解脱者应修正忍。若问是以法安立作意修习而现证谛，还是以相安立？答：以相安立。若尔，法安立何用？答：所化有二种：钝根者与利根者。其中为使钝根者不混淆、不迷惑地了知相安立，故说法安立。
应知由持法安立，能善持相安立。又为断除对'一切行是苦'之说的恐惧。利根者对相安立也会恐惧：'仅以此诸行如何能遍知？'同样，对'一切行是集'之说也会想：'我如何能断除仅此诸行？'故为使钝根者不迷惑及不恐惧而说法安立。
又说：'为除劣根者，恐惧而说法。'若问瑜伽师应从何门趣入谛义？答：现证谛理有四门，即：蕴门、处门、界门、名色门。门即主要之义。有些从缘起门及念住等入。一切菩萨则从缘起门入。
蕴以积聚义，如谷积。处以生处义，如金矿。处亦有门义，如工匠住处。界以自性义，如地等界。自性即自体，由此令损坏故名为界。于所领受事物趋向或趋向有情故为名。色以变坏义故为色。
问：由何变坏？答：由杖触打等一切所作义。名与色即名色。若问色等彼等为几法？答：五根五境是色蕴。乐受、苦受、不苦不乐受是受蕴。差别相各别执取自性之法是想蕴。思等法是行蕴。眼识等是识蕴。

།འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ། །དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་པ་མིང་ནི་ཆོས་བསྡུ་བ་བར་ མ་ལས་ཆོས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞུང་མང་བར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པས་བདག་གིས་མ་བྲིས་སོ། །གཟུགས་ནི་གང་ཅུང་ཟད་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ།།ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པ་ཉིད་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །དེས་ན་དེས་ཐོག་མར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་ བྱའོ།།ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་འཇིགས་པས་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཐོག་མར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དང་པོར་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ནིའང་རྨོངས་ཤེས་ཆེས་པས་སེམས་སྤང་བ་ཆུང་བ་དང་དབང་པོ་ཞན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་སྤོང་བ་དང་། མི་དངང་བ་དང་མི་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་པ་ དང་དབང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅིང་བཟོད་པ་གཅད་པ་བསྒོམ་པའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་སོ་སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱས་པ་དང་། བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པས། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱུང་བ་ སྐྱེས་པས་དང་།བྱུང་བ་རྣམ་པར་ཉམས་པས་དང་། རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་ཡིན་པས་དང་། །ཡན་ལག་དུ་མ་མ་བསྡུས་པས་དང་། སྐྱེ་བ་གནས་པ་མི་རྟག་པའི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ངེས་པས་བསམ་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ཡང་མ་བྱུང་བ་སྐྱེ་བས་དང་། གསུམ་ཉིད་ཉེ་བར་ དམིགས་པས་དང་།གཅིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བས་དང་། འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དཀའ་བས་ཚོར་བའི་རྒྱུའི་དམིགས་པའི་རྣམ་ པར་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚོར་བ་དང་གྲུབ་བདེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སོ་སོར་འབྲེལ་པས། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་ཉམས་པའི་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་སོ། །ལྷག་མ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དེ་དག་དང་སོ་སོར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བདེ་བར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ ཡིད་འགྲོ་བས་གང་ལས་ཡིད་གྱུར་པ་དེ་ལས་དེ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་པ་ན་མི་རྟག་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མི་བརྩོན་པར་སྐྱེའོ། །ཕྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བསམ་ པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ལ་རེ་རེ་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགའ་བ་བྱུང་བ་ན། ཡང་གཉིས་གཉིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།

这就是五蕴。六根和六境是十二处。六根、六境和六识是十八界。名与色中，'名'在《法集中分》中说有一百七十八法，即：识、受等，因为担心文字太多，我没有写出。'色'是一切可见和不可见的。
其中贪行者大多因为害怕痛苦而从蕴门入。嗔行者大多因为害怕烦恼而从处门入。因此他们首先应当从烦恼生起的处门修习忍辱。
贪嗔均等行者大多因为害怕痛苦和烦恼而从界门入。因此他们首先应当从痛苦和烦恼生起的界门修习忍辱。愚痴行者应当首先从名色门修习忍辱。
愚痴行者因为愚昧程度深重，心力微弱且根器低劣。他们只要了知名色，就能断除、不惊慌、不迷惑。
心力广大、根器殊胜的最后身菩萨，则从最深奥的缘起门入而修习决定忍。
其中从蕴门修习忍辱的瑜伽师，应当对苦谛、集谛、灭谛各别配合三十一种。如何配合呢？应当以两种方式修习忍辱：广说和略说。
其中，首先瑜伽师应当确定思维：色是无常的，因为是生灭法性，因为依靠因力而住，因为未生而生，因为已生而灭，因为是微尘积聚，因为是多支分所成，因为随顺生住无常。
受也是无常的，因为未生而生，因为三受可得，因为一受可感，因为色等差别，因为依所缘分别而生，因为是灭法性。
想因难以表示，应当修习：想是无常的，因为能取受因缘所缘的差别相，因为与受同一建立，因为随顺受的生灭。
然后诸行中，心所行各别相应，随顺心所的生灭。心所即是受和想。其余相应行法因为与彼等各别相应，所以如受想一样是无常，应当善加修习。
因此识在受想诸行之前运行，彼等从何处转识，即从彼处生起。若识是常，则不会与无常的受等和合。因此彼识如受等一样无常，这样不费力即能生起。后来应当思维识是无常的。
如是对彼等一一生起无常想时欢喜，复次也应当修习二二法无常。

།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་དང་། གཟུགས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་གསུམ་མི་རྟག་པར་བསམ་མོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས དང་།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་སོ།།ཡང་བཞི་བཞི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་སོ། །ཡང་ལྔ་ནི་ མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ།།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མི་རྟག་པའི་དོན་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། སོ་སོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཤེས་པར་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་དེ་ རྣམས་བསྡུས་ཏེ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་དགའ་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྤྱི་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སོ་སོར་བཟོད་པ་ནས་ཕྱིའི་བཟོད་པར་འཕོ་བ་ན་བཅོས་པའི་འགྲོན་བུ་དང་། རྐུ་བ་ཁན་ཏེ་དང་སྲིན་བུའི་བུག་པ་དང་རྐན་ནག་པོའི་དཔེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་ན།ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་འདི་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ངེས་པ་རྙེད་ནས། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོ་སོ་དང་སྤྱི་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དང་པོ་རེ་ཞིག་གཟུགས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བསམ་པར་བྱའོ། །གང་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདུན་གྱི་རྒྱུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཚོགས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་ལོག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ལོག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ཏེ། གཞན་ལྔ་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས དེ་ཅི་རིགས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྔ་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དགའ་བར་གྱུར་པ་ན། ཡང་གཉིས་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། །རྒྱུ་ཡིན་ནོ་བསམ པར་བྱའོ།

也就是说，色与受、色与想、色与行、色与识、受与想、受与行、受与识、想与行、行与识、行与识是无常的，应当如是思维。又应当思维三三无常，也就是说：色受想、色受行、色受识、色想行、色想识、色行识、受想行、受想识、受行识、想行识。又应当思维四四无常，也就是说：色受想行、色受想识、色受行识、色想行识、受想行识。又应当思维五者无常。应当思维色受想行识等是无常的。如是，当瑜伽师对无常义生起欢喜时，应当说是对一切个别获得了认知。当集合五蕴而对'这些是无常'生起欢喜时，应当了知那是总的缘苦谛的认知。
从个别认知转向总的认知时，应当说出伪装的客人、盗贼、虫洞和黑喉的比喻。如是确定苦是无常时，之后应当观察此苦从何而生。由此确定苦从五蕴生起后，应当修习对集谛的个别和总的认知。对此也应当配合三十一种。首先应当思维色是苦因。大种微尘互为因。如是内在的生等七种为因。也就是说，色是生、住、无常、和合、老、邪解脱、非出离等的因。除去邪解脱和非出离，其余五者以异熟相应的戒律为因。
对受等也应当如理了知是何法之因。也就是说：受是苦因、行是苦因、识是苦因。如是对五蕴逐一生起是因的欢喜时，又应当观察二二为因。也就是说：色受是无常因。如是色想、色行、色识、受想、受行、受识、想行、想识、行识是因，应当如是思维。

།གཞན་ཡང་གསུམ་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་ བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡང་བཞི་བཞི་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་དང་།ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རྒྱུའི་དོན་དུ་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་བསྡུས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྱི་ ནས་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མི་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མི་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསམ་མོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འགོག་པ་དང་། ཡང་གཉིས་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བའི་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་ འདུ་བྱེད་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དང་།ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དག་གི་འགོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་རྟག་པ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་གསུམ་མོ་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་ འགོག་པ་དང་།གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། ཚོར་ བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་ རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་།གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་རྟག་པ་ཞེས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ན། སོ་སོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་འགོག་པ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་སྲེད་པ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྡོམ་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དམིགས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ལམ་ལ་བཅོ་ལྔ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་སྟེ། གང་ལས་གཟུགས་ནི་ངེས་ པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ལམ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞིས་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་རོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ རེ་རེ་ནས་ལམ་ཉིད་དུ་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ན་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ དང་།ཡང་གསུམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ།

其他还有三种，即：受想和、色受想和、色受识和、色想行和、色想识和、色行识和、受想行和、受想识和、受行识和、想行识和。
还有四种，即：色受想行和、色受想识和、色受行识和、色想行识和、受想行识和，应当思维为因。
如是，当对此生起渴爱作为因的时候，称为各别忍。当把五蕴都摄集起来，认为是苦因而生起渴爱时，应当了知为缘起谛所缘的总忍。
其后，应当思维色蕴的不转、色蕴的不生、色蕴的灭是涅槃常性。如是受的灭、想的灭、行的灭、识的灭。
又有二二，即：色受的灭和、色想灭和、色行灭和、色识灭和、受想的灭和、受行蕴的灭和、受识灭和、想行蕴的灭和、想识二者的灭和、行识的灭，应当思维为常。
又有三三，即：色受想灭和、色受行灭和、色受识灭和、色想行灭和、色想识灭和、色行识灭和、受想行灭和、受想识灭和、受行识灭和、想行识灭和。
又有四四，即：色受想行灭和、色受想识灭和、色受行识灭和、色想行识灭和、受想行识灭和，应当思维为涅槃无常。
当对这些的灭起常想而生起渴爱时，对一切各别称为忍。当对色等五蕴都灭时生起'此是无常'的渴爱时，称为总的灭谛所缘忍。
道应当配十五种。道是四蕴的体性，因为色既非出离也非无漏。因此，道由受等四蕴成为十五种。即：应当思维受是趣向苦灭之道。如是想和、行和、识和。
如是，当对一一生起道性的渴爱时，又有二二，即：应当思维受想是趣向苦灭之道。如是受行和、受识和、想行和、想识和、行识和。
又有三三，即：受想行和、受想识和、受行识和、想行识和，应当思维为趣向苦灭之道。

།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམིགས་པ་སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་སྲེད་པ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དམིགས་པ་བསྡོམས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་འདོད་ན།ཚོར་བ་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །འདུ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །འདུ་བྱེད་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ ལམ་ཉིད་དུ་སྲེད་ནས།ཡང་གཉིས་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་འདུ་བྱེད་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །ཡང་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །གཟུགས་འདུ་ཤེས རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།གཟུགས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ། །འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ།།ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བསམ་མོ། །གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ། །གཟུགས་ འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའོ།།ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བསམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་དོན་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་སོ་སོར་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་བསྡུས་ནས་ཕུང་པོ་ལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དམིགས་པ་བསྡུས་པའི་བཟོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་གྲོལ་བ་འདོད་པས་བཟོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་འདི་ནི་རྣམ་པའི་དབྱེ བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་ལ་སོ་སོ་དང་སྤྱི་ནས་སྔོན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྔོན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅིའི་དོན་དུ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། གང་ལས་བསྡུས་སམ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེས་ན་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འོ་ན་བསྡུས་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་རྟགས་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། བཟོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྡོམ་པའི་རྟགས་དེ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྲེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ནི་མ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་དྲེགས་པའོ།

同样地，当对此生起贪著时，对一切道谛的所缘也称为别别忍。当对受等四蕴都是趣向苦灭之道而生贪著时，称为道谛所缘总忍。当认为色是趣向灭的出离道时，思维受是趣向灭的，想是趣向灭的，行是趣向灭的，识是趣向灭的道。如是对每一个都贪著为趣向苦灭之道性，然后是两两的，即：思维色受是趣向苦灭之道，色想是趣向灭的，色行是趣向灭的，色识是趣向灭的，受想是趣向灭的，受行是趣向灭的，受识是趣向灭的，想行是趣向灭的，想识是趣向灭的，行识是趣向灭之道。
又三个即：思维色受想是趣向灭之道，色受行是趣向灭的，色受识是趣向灭的，色想行是趣向灭的，色想识是趣向灭的，色行识是趣向灭的，受想行是趣向灭的，受想识是趣向灭的，受行识是趣向灭的，想行识是趣向灭之道。
又四个即：思维色受想行是趣向灭之道，色受想识是趣向灭之道，色受行识是趣向灭之道，色想行识是趣向灭的，受想行识是趣向灭的出离道。如是当瑜伽行者对出离义生起贪著时，称为道谛所缘别别忍。当总摄而对蕴生起趣向灭道出离的贪著时，即成为道谛所缘总忍，应当如是配三十一种。
于此欲得解脱者应当以二种分别修习四种忍，即：法智分和随智分。其中，欲界所摄之色无常是法智分，色界所行之色无常是随智分。如是对其余蕴也应当如前别别和总的配合。同样对集等也应当如前随理配合。
为何要修习二种忍呢？答：由所摄或以二种智证悟谛理。因此为随顺诸谛之义故也应当修习二种忍。那么总摄修忍的相状是什么呢？答：四种忍总摄的相状即：贪著蕴是无常，贪著蕴是苦因，贪著苦灭是常，傲慢苦灭道是出离。

།ཡང་། དེ་ལྟར་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །བཟོད་པའི་སྤྱད་པ་ལེགས་གོམས་པས། །ཀུན་ནས་སྐྱོ་དང་བརྩོན་པ་དང་། ། འཁོར་ལོ་བཞི་དང་ཡང་དག་ལྡན། །དུས་གསུམ་ལ་ནི་མཁས་པ་དང་། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གྲོལ་ཞིང་། །བདག་གི་ཚོགས་རྣམས་སོགས་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་དམ་པ་བྱེད་ལྡན་དང་། །མཆོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་འདོད་པའི། །གསལ་བའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི རྟག་ཞེས།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་གཞིལ་བ་ཡི། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་མངོན་དུ་བྱེད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པའི་སྤྱད་པ་ལེགས་གོམས་པས། །ཞེས་པ་ནི། གང་གིས་བཟོད་པའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ། ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་ཞེས་པ་ནི། །གང་ལ་ ཡང་དག་པར་སྐྱོ་བ་ཡོད་པ་སྟེ།མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་ནོ། །བརྩོན་པ་ནི་ཁུར་མ་བོར་བའོ། །འཁོར་ལོ་བཞི་ཞེས་པ་ནི། འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། མཐུན་པའི་ཡུལ་དུ་གནས་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདག་གི་སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པ་དང་། སྔོན་བསོད་ནམས་ བྱས་པ་དེ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའོ།།དུས་གསུམ་ལ་ནི་མཁས་པ་ཞེས་པ་ནི། །དུས་གསུམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། རབ་ཏུ་བསླབ་པའི་དུས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པའི་དུས་དང་། སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་དུས་སོ།།གསུམ་པོ་ལ་མཁས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གྲོལ་ཞེས་པ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལས་གྲོལ་བའོ། །བདག་ གི་ཚོགས་ནི་འཚོགས་པ་དང་།།ཞེས་པ་ནི། ཚོགས་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཐོས་བསམ་བསྒོམས་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཡང་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚོགས་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་ལ་ཉེ་བར་མི་གནོད་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་བདག་བདེན་པ་དང་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིས། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཤེས་རབ་མེད་ལ་བསམ་ གཏན་མེད།།བསམ་གཏན་མེད་ན་ཤེས་རབ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དེ་ནི་བྱིན་རླབས་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར། ཚུལ་ཁྲིམས་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་སོ། །སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་སྤོང་བའི་བྱིན་རླབས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བྱིན་རླབས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་རླབས་སོ། །ཚོགས་དེ་རྣམས་དམན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བོ། །འབྲིང་གིས་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།རྟག་ཏུ་དམ་པར་བྱེད་པ་དང་། །མཆོག་ཏུ་ངེས་འབྱུང་ཚོར་བའོ། །ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བ་དང་། གུས་པས་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕགས་པའི་ངེས་འབྱུང་ཚོལ་བའོ་ཞེས་རིམ་པ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་རྣོ་བའོ། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་མངོན་དུ་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི། བདེན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའོ། །ཅི་ལྟར་ངེས་ཤེ་ན། བརྗོད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཞེས་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་ གཞིལ་བ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདོན་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

复次，如是修习的瑜伽师，由于善修忍辱之行，具足普遍厌离、精进以及四轮，通达三时，解脱一切障碍，积累自己的资粮，恒时具足殊胜，以及欲求最上出离，将生起明晰的忍辱。了知一切有为法无常，以及彻底摧毁痛苦，现前证悟真谛。
其中的含义是这样的：'由于善修忍辱之行'是指为了忍辱而极为熟练修习的人。'普遍厌离'是指对一切都生起真实的厌离，如同头顶燃火一般。'精进'是指不舍重担。'四轮'是指四大轮，即：住于顺适之处、依止善知识、具足正确的誓愿、往昔已作福德，具足这四者。
'通达三时'是指三时即：止观之时、修学之时、舍念之时。或者入定之时、安住定中之时、出定之时。通达这三者。'解脱一切障碍'是指见道的四种障碍，即：业障、烦恼障、异熟障、趣障。从这些解脱。
'积累自己的资粮'是指两种资粮，即：福德资粮和智慧资粮。其中福德资粮是布施、持戒、修习本性的功德。智慧资粮是闻思修本性的功德，以及从往昔业的异熟所生的智慧，即其本性的功德。
另外资粮有两种，即：清净戒律的资粮和清净见解的资粮。其中不损害他人为特征，摄受他人为特征的戒律。以真谛和断除清净，任何清净者即是戒律清净。以寂止和智慧清净即是见解清净。因为经中说：'无慧则无禅定，无禅定则无智慧。'
正因如此，此方面安立为四种加持，即：戒律本性功德是真谛加持。布施本性功德是断除加持。一切三昧本性功德是寂止加持。一切智性本性功德是智慧加持。这些资粮下等成就声闻菩提，中等成就独觉菩提，殊胜成就无上正等正觉。
'恒时具足殊胜，以及最上出离'是指：无间断地寻求出离、恭敬地寻求出离、最上是指寻求更高的出离，应当如是次第配合。'明晰'是指通达真谛本性敏锐。'现前证悟真谛'是指真实地通达真谛确定无疑。
若问如何确定？解释道：'一切有为法无常'以及'彻底摧毁痛苦'，即是从痛苦中真实解脱，这是'痛苦的种种'的含义。

།འདིར་བཟོད་པ་དཔྱད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་འཇུག་ན་འདུ་ཤེས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་གཞིལ་བའི་བཟོད་པ་ལ་ནི་འགག་པའི་འདུ་ཤེས་གསལ་བའོ། །ཅིག་ཤོས་འདུ་ཤེས་གཉིས་ནི་ཞན་པའོ། །མིང་གི་འདུ་ཤེས་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་དེ། འགག་པའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནའོ། །འགག་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདུ་ཤེས་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་གཞིལ་བའི་བཟོད་པ་དེ་དག་བསྒོམས་པ་ན། ཞི་གནས་དང་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ལ་མཁས་པ་ཆེས་མང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། སེམས་རྒོད་པ་ན་མི་རྒོད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་ནི་ ཞི་བར་གནས་པའི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྒོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་བྱིང་བར་གྱུར་པའམ་སོམ་ཉིར་གྱུར་པ་ན། འདི་ནི་རབ་ཏུ་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན་ཟུང་འཇུག་གི་རྒྱུ་བ་རྟག་ཏུ་བསྒོམས་པས་གཉི་ག་རེངས་པར་གྱུར་པ་ན། འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཕྱོགས་གཉི་ག་རྩོལ་བ་མེད་ ཅིང་མྱུར་བར་དམིགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་རོ།།དྲན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་སྤྱད་པ་འདི་རྫོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་དབང་པོ་གསལ་ ལམ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཤུགས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡིད་ཡང་དག་པར་དཀྲིས་ཏེ།དུས་གསུམ་པའི་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། གང་གི་ཚེ་ཡི་གེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཚིགས་བཅད་ལེགས་པར་ གོམས་པའི་རིགས་པའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ། །མིང་གི་འདུ་ཤེས་ལས་ཕ་རོལ་ཡི་གེ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་མཚན་མའི་འདུ་ ཤེས་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དམན་པའི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཡང་སོ་སོར་དམན་པའི་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ནི་དབྱེ་བ་ དགུའོ།།དམན་པའི་དམན་པ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། དམན་པའི་འབྲིང་པོ་དང་། དམན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འབྲིང་གི་དམན་པ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དམན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །འདིར། འདི་ ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི།དང་པོ་གསུམ་ལས་དང་། འབྲིང་པོ་གསུམ་ལས་བརྒྱ་ལམ་ན་ཉམས་པ་ཡང་ངོ་། །ཕྱི་མ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡང་ངེས་པར་མི་གཡོ་བའོ། །དེས་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་མཆོག་གོ། ཆོས་མཆོག་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་མཚུངས་ལྡན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འོ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། གང་ལས་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འདི་ནི་སྙིང་པོར གྱུར་པ་སྟེ།མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ།

在此对于修习忍辱观察决定的一切行为，有三种想：即事物想、生起想和灭尽想。在如实观察苦的忍辱中，灭尽想最为明显，其余两种想则较弱。在名称想中没有生起想，只有灭尽想。由于灭尽依赖于事物，所以事物想是随之而生的。同样适用于相想等。
如是修习彼等如实观察苦的忍辱时，对于止息、提振和舍离的时机更加善巧。即当心散乱时，应知'此乃止息时'，为了平息散乱，应修习轻安和禅定。当心昏沉或疑惑时，应知'此乃提振时'，为了提振心意，应修习择法、精进和喜悦。当心达到平等性时，若因常修双运而两者都变得僵硬，应知'此乃舍离时'，应修习舍离。由此两边都无功用，迅速现前所缘境且变得清净。正念应当时时修习。
如是圆满此忍辱修习，为了在具有利他心相续的善根近依中生起苦谛智，应当依据根境之力而如实系念于苦，安立三世欲界无常。如是修习时，当以单一文字执持欲界无常性，此乃善巧修习偈颂之理。
对彼境界的想即称为名称想。超越名称想，无文字而能表达欲界无常性的普遍生起之相想，即称为相想。此又以下中上差别分为三种：即下等相想、中等相想和殊胜相想。又以下中上各自差别分类，相想可分为九种：下下相想、下中相想、下上相想、中下相想、中中相想、中上相想、上下相想、上中相想、上上相想。
在此，安住于此的瑜伽行者，从前三种和中三种偶尔会退失。后三种想则决定不动，不会退失。上上相想即是有漏胜法。此胜法的随行是修习的自性相应和不相应。其中相应即是善根等。若问为何称此为胜法？答：因为此在一切有漏法中最为精华，如酥油精。因此称为胜法。此中对于现观加行也说有三个十二，即三十六种。

།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན་པར་གྱུར་པའི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འདོད་ པས་བསྡུས་པའི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་།འདོད་པས་བསྡུས་པའི་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་། མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་ མིན་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་བཟོད་པ་དང་།མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བཅུ་གཉིས་སོ། །འདི་ནི་བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་ནི། སུམ་ཅུ་རྩ་ དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོ་ན་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བོར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལས་ཕན་ཆད་དུ་ཅི་འབྱུང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཆོས་མཆོག་དེ་ལས་བར་མེད་པར་ རྣལ་འབྱོར་པས་ཡང་།བདེན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ལས། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་པ་ལས་མ་ཡིན་པས། དེ་ལས་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །ཆོས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བདེན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའམ། ཆོས་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །གང་དེ་རྣམས་དང་པོའི་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ཏེ་གནས་ པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི།སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་འགག་ཅིང་། །དེ་འགགས་པ་ལས། རྒྱུ་འཕགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པས་བརྒྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ན། འཁོར་བའི་རྒྱུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་སྤོང་བ་སྟེ།འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་མོ། །བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཤུ་ཟད་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། གཉིད་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འགྱོད་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས པ་སྐྱེའོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་བཞིན་དུ་འདིས་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མའོ་ཞེས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འགྲུབ་པའི་དོན་དུ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་སྤངས་པ་ལ་ལྟ་བས་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ བར་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ།།དེ་སྐྱེས་པ་ན། བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དགུ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་བཅུ་གཅིག་སྤོང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་ པ་དང་།བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པའོ། །དེ་དང་འདི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་དགུ་པོ་དེ་གཉིས། བག་ལ་ཉལ་མིན་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟར། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །དེང་ འདི་སྟེ་ཉོན་མོངས་བཅུ་བདུན་སྤོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་སྐྱེའོ།

也就是说，未离欲贪的欲界所摄的忍、欲界所摄的名想、欲界所摄的相想和胜法。未离欲贪的色界所摄的忍、名想、相想和胜法。未离欲贪的无色界所摄的忍、名想、相想和胜法，这样成为十二种。同样，已离欲贪的十二种。这三个十二种，总共成为三十六种，应当如理解说。
那么，如是圆满修习现观加行的瑜伽行者，处于一切凡夫之顶。此后将发生什么呢？说道：从彼胜法无间，瑜伽行者随顺诸谛，生起无漏的欲界所摄苦谛法智。其中，法即是法性本身，从彼生起而非从思维生起，故从彼生法智。法即是苦谛，最初了知彼即是法智，或者法即是四圣谛。最初了知彼等欲界无常等的无漏智即是法智。
圆满成就苦法智而住的瑜伽行者，其凡夫性灭尽，由彼灭尽，成为八圣道中的第一位，称为第八，即是入预流果向。
当正得苦法智时，断除欲界所摄轮回之因的十种随眠烦恼，即：贪欲、嗔恚、我慢、无明、邪见、萨迦耶见、边执见、见取见、戒禁取见和疑。断尽非随眠二十种，即：不信、无惭、谄、诳、不稳重、掉举、放逸、憍慢、无愧、执著、覆藏、昏沉、睡眠、懈怠、睡眠、嫉妒、悔、悭吝、不忍和怨恨，断除这些烦恼。
苦法智生起后无间，为生起随后智，生起苦谛的观察智。如何呢？不是无有'如是此由彼如是余'而生起。因此，为成就随后智，生起观察智。彼亦非由见所断而能断烦恼。
观察智无间即生起苦随智。当彼生起时，断除色界所摄除嗔恚外的九种随眠及十一种非随眠，即：不信、无惭、谄、诳、不稳重、掉举、放逸、憍慢、无愧、执著和覆藏。这样成为二十种烦恼。
无色界所摄的九种随眠中的两种，以及八种非随眠，即：不信等。这样断除十七种烦恼。如是生起此三种苦智。

།དེས་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བདུན་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །གཞན་བདེན་པ་གསུམ་ལ་སོ་སོར་ཤེས་པ་གསུམ་གསུམ་སྐྱེའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་གྲུབ་ པ་ན།ལུས་ལ་དམ་པ་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བདུན་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པོ་དེ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན།ལུས་དམ་པ། མཐར་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་མཆོག་འཛིན་ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་བག་ལ་ཉལ་དྲུག་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བཅུ་གཅིག་ཟད་དེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། དྲེགས་ པ་དང་།ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། མ་དད་པ། ངོ་ཚ་མེད་པ། སྒྱུ་གཡོ། མི་བརྟན་པ། རྒོད་པ། བག་མེད། དྲེགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་བཞི་པོ་རྣམས་རབ་ ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ཀུན་འབྱུང་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འགོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དག་ཐོབ་པ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རང་ལུས་དམ་པ། མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་སྤངས་པ། འདོད་པས་བསྡུས་ པའི་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་དང་།བག་ལ་ཉལ་མིན་ཉི་ཤུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་རྗེས་སུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན། དེ་ཉིད་ལ་རང་ལུས་ལ་དམ་པ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བདུན་དང་། བག་ལ་ཉལ་མིན་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་འདི་སྟེ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བག་ལ་ཉལ་བདུན་དང་བག་ལ་ཉལ་མིན་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བག་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་འདི་སྟེ། ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དེས་ན སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བགྲངས་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]བཅུ་ གསུམ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སེམས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འབྲས་བུའི་སེམས་དེ་ཉིད་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་བྲལ་ཕྱེད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི། གང་བཅུ་གསུམ་པའི་འབྲས་བུའི་སེམས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འབྲས་བུའི་སེམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་། དེ་ལས་བར་ མེད་སྡུག་བསྔལ་ལ།།ཆོས་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི། །དེར་གནས་སོ་སོར་སྐྱེ་བོ་ཡི། །ས་མཚམས་ཤིན་ཏུ་རྒལ་བར་འགྱུར། །བརྒྱད་པར་འགྱུར་རོ་འགས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་དོན་དུ་རྒྱུན་ཞུགས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས། །དེ་ནས་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་སྐྱེས། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་ཞི་བ་ ཐབས།།གསུམ་ལ་བློ་གསུམ་རིམ་པས་སོ།

因此，彻底断除三界的六十七种烦恼。对其他三谛各自生起三种了知。在此之后，当对集谛生起正确的法智时，断除身见、边执见和戒禁取见所摄的七种随眠，以及不信等二十种非随眠，即断除这二十七种烦恼。
其后，当对集谛生起随智时，断除身见、边执见、戒禁取见和嗔恚所摄的六种随眠，以及十一种非随眠，即：不信、无惭、谄、诳、不稳定、掉举、放逸、傲慢、无愧、执著和覆藏。
无色界所摄的六种随眠以及八种非随眠，即：不信、无惭、谄诳、不稳定、掉举、放逸、傲慢，共断除十四种烦恼。对集谛的一切智中共有五十八种烦恼。
其后，对灭谛的智慧中也有五十八种。其后，当获得对道谛的正确法智时，于此断除身见、边执见所摄的欲界八种随眠和二十种非随眠，即断除二十八种烦恼。
其后，当生起对道谛的随智时，于此断除身见、边执见和嗔恚所摄的色界七种随眠，以及前述十一种非随眠。此外还有无色界所摄的七种随眠和从不信到放逸为止的八种非随眠。即于道智中断除六十一种烦恼。
因此，从苦法智开始计数，道随智是第十二个。即：苦法智、苦类智、苦随智、集法智、集类智、集随智、灭法智、灭类智、灭随智、道法智、道类智、道随智。
紧接着的第十三个是果心，并非是断除烦恼的。因此，未离欲界贪的瑜伽士入于决定位时，建立为预流果心。
就是这个果心，对于以世间道断除欲界一半贪欲而入于决定位者，建立为一来果心。
就是这第十三心，对于以世间道断除欲界贪欲的瑜伽士入于决定位者，建立为不还果心。
同样，对于断除欲界和色界贪欲而入于决定位的瑜伽士，其第十三果心建立为不还果心。
复次，'从此无间于苦谛，生起无漏法智时，安住于此凡夫地，将彻底超越界限。成为第八圣者已，为证预流果行进。法智及其观察智，随后生起随顺智。如是于因寂灭道，三者次第生三智。'

།དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅུ་གསུམ་པ། །ཤེས་པ་དག་པ་སྐྱོན་སྤོང་མིན། །སེམས་དེ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་འགྱུར། །ཆགས་བཅས་ཕྱེད་བཅས་ཆགས་བྲལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཆོག་ དང་བཅུ་གསུམ་པ་འབྲས་བུའི་སེམས་དང་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའོ།།ཡང་། འདི་རུ་དེ་སྙེད་མངོན་རྟོགས་ནི། །ཤེས་བྱ་མཉམ་རྟོགས་ཉིད་ཅེས་གསུངས། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།མཐོང་བའི་མངོན་རྟོགས་དང་། སྤངས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་སྒོམ་པའི་མངོན་རྟོགས་སོ། །ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་འདོད། །མཐོང་བ་དང་ནི་སྤོང་བ་དང་། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་ བསྒོམ་པའོ།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དམིགས་སུ་འཛིན་པའི་མཐོང་བ་དང་། །མངོན་པར་འཛིན་པ་མཐོང་བ་དང་། །དོན་གྱི་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། །མཚན་ཉིད་མཐོང་བའོ། །སྤོང་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་རེངས་པའི་སྤོང་བ་དང་། བདུན་ པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤོང་བ་དང་།འགྲིབ་པའི་སྤོང་བ་དང་། འགོག་པའི་སྤོང་བའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྙེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཡོངས་སུ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་ཅིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ འབྲལ་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་སྟེ་རྣམ་པ་དགུའོ།།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པའི་ཆགས་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་པ་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཆགས་པ་བྲལ་ བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེ་བསྒོམ་པ་སྒོམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བ་སྒོམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་སྒོམ་པ་དང་། སྦས་པ་སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་ལྡོག་པ་སྒོམ་པའོ། །འདིར་བཅུ་གསུམ་པས་འབྲས་བུ་སེམས་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལན་བདུན་པའོ། ། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། སྲིད་པའི་རྟེན་བདུན་ཕྲག་བཞི་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདུན་ཕྲག་བཞི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། མིའི་བར་གྱི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། ལྷ་རུ་སྲིད་པ་བདུན་དང་། ལྷའི་བར་མའི་སྲིད་པ་བདུན་ནོ། །འདིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ སེམས་ལ།འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ལམ། ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་། དེའི་བཅུ་གསུམ་པ་འབྲས་བུ་སེམས་ལས་ཕ་རོལ་དུ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། གང་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་འགག་གོ། །ཆ་ཤས་ ལྷག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་། བསམ་གཏན་ལམ་གྱི་འབྲས་ཐོབ་པ། །ཉམས་འགྱུར་འདིར་ཡང་འགའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འབྲས་ཐོབ་པའི། །ཉོན་མོངས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། བཟོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། མིང་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆོས་མཆོག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་བཤད་པར་བྱའོ།

随即第十三，清净智非离过失。彼心成三果，有贪半贪离贪。如是所说。
现观之义为何？当说，世间胜位及第十三果心与十二智以及圣谛等所知，瑜伽师现前证悟。
复次，此中彼等现观，即是平等了知所知。如是所说。现观复有五种，即见现观、断现观、现证现观、遍知现观及修现观。
复次，此复许为五种：见及断、现证、遍知及修习。如是所说。
其中见有四种，即：所缘执取之见、现前执取之见、义理证悟之见及相之见。
断有四种，即：迟钝之断、第七贪欲之断、衰减之断及灭之断。
现证有二种，即：身现证获得及慧别观。
遍知即是一切。了知真如且离有漏者即是遍知，共有九种。
集法智遍知、集随智遍知、灭法智遍知、灭随智遍知、道法智遍知、道随智遍知、修道离欲界贪遍知、修道离色界贪遍知、修道离无色界贪遍知。
其修习有四种修，即：生起修、依止修、隐藏修及还灭修。
此中第十三果心住位之瑜伽师即是预流七有者。
从无始终之轮回大海中，有四个七有依，此为其义。其中四个七有即：人有七、人中有七、天有七及天中有七。
此中预流果心，获得无漏禅定道所摄之果，若从其第十三果心之后生起欲界所摄之随眠，则从何处所得之无漏禅定道即灭。余分非是。
复次，得禅定道果，于此有些退失。依此所得之果，能生烦恼。如是所说。
此说二种道，即：有漏及无漏。
其中有漏有四，即：修忍、名想、相想及胜法。
无漏道有二，即：见道及修道。
其中见道即已说苦谛等十二智。当说修道。

།གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་དེས། དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་ བཅས་པ་རྣམས།འདུན་པ་ཆགས་པ་སྤང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྤང་བ་དག་གི་རྩ་བ་མེད་པས་ན་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། ཅི་སྲིད་དུ་འཁོར་བ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་གོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར།མཐོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྩོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གོམས་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་བྱུང་བ་མ་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་དམིགས་སུ་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་ངེས་འཛིན་དག་གི་བརྩམས་པས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ནོ། །གང་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་རགས་པ་དང་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་པ་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གང་དག་གི་མཚན་མ་འམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་མངོན་པར་ངེས་འཛིན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཞེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སེམས་གསུམ་ཉེ་བར་བསམས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་། གནས་ པའི་ཆ་དང་འགག་པའི་ཆ་རྣམས་བསྡོམས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའོ།།གསལ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་ཁམས་གཉིས་སམ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་འདོད་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བག་ལ་ཉལ་མིན་ཉི་ཤུའི མཚན་ཉིད་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ཀུན་དུ་བཟླུམས་པ་རྣམས།ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཆ་བཅུར་ཕྱེ་བའི། ཆ་དང་པོ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལན་བདུན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་བཞི་པ་ཀུན་ཐོབ་པ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་སྤོང་ཞིང་སྤངས་པ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་ ཁོ་ནའོ།།ཆ་དྲུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འགག་པའོ། །ཆ་བདུན་པ་ཡང་འདི་ཉིད་དོ། །ཆ་ཕྱི་མ་གསུམ་སྤོང་བ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པ་སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་མི་བརྟན་པ་དང་རྒོད་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་དྲེགས་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱིས་རྒྱགས་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ ལ་ཉལ་མིན་རྣམས་ཀུན་ནས་བཟླུམས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་དང་པོ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆ་གཞན་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར། གཞན་ཆ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཞན་ཡང་ཆ་གཉིས་སྤངས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཆ་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཆ་བཅུ་པ་བར་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཁམས་གཉིས ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བག་ལ་ཉལ་དང་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་དྲེགས་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་བྱའོ། །གང་ཟག་ཀྱང་བཞི་ སྟེ།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྤངས་པའོ།

如果此后瑜伽师获得见真谛,同样地以见所断的随眠等轮回之因及其相应法,由于断除贪欲执著和遍知断除的根本,那该怎么办呢?回答说:应当了知只要轮回相续,痛苦就会相续。由于修所断也是轮回之因,为了断除随眠等因及其相应法,以反复精进修习见到的真如本性为特征,为了熟习修道而开始修行。
修道有两种:即从菩提分所生起的和非从菩提分所生起的。其中,任何修道缘取四圣谛中任何一谛并以执取和决定等方式而生起的,即是具支分的。任何以粗重和寂静等行相缘取的修道,以相或清净决定的,即是非具菩提支分的。
其中一切执著之道也由三心思维而断除诸结。即执著的修道生起分、住分和灭分的总和而断除诸结。明显的修道则以二生起分的欲界所摄修道所断诸结全部断除。同样地断除色界所摄的一切结。同样地断除无色界所摄的一切结。不存在同时断除二界或三界诸结的情况。
其中欲界所摄的贪欲、嗔恚、我慢、无明为相的随眠以及二十种非随眠为相的烦恼蕴总集,由道的力量分为十分。断除前三分者成为最多七返有。获得第四分者是从家至家。断除第四和第五分者唯是从家至家。获得第六分者是一来。此时预流果消失。第七分也是如此。断除后三分者是一种子。断除欲界所摄一切结无余者是上升者,由于离欲界贪而成为不还。
色界所摄贪欲、我慢、无明为相的随眠,以及不信、无惭、谄诳、不稳定、掉举、放逸、憍慢、饮食憍逸为相的非随眠等总集,色界所摄诸结如前分为十分。其中断除前三分者是上升者。断除其他两分者当有行般涅槃。断除其他两分者是无行般涅槃。又断除其他两分者当生般涅槃。获得第十分者是中般涅槃。断除乃至第十分者由于离二界贪而成为不还。
无色界也以贪欲、我慢、无明为相的随眠以及不信等七种加上憍慢为相的诸结如前分为十分。补特伽罗也有四种,除去中般涅槃。

།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་དམ། མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་གཟུགས་བྲལ་ཕྱིར། །བགྲོད་བྱ་ཡུལ་དག་མེད་པའི་ ཕྱིར།།བར་མའི་སྲིད་པ་མེད་པའོ། །དེས་ན་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་པའོ། །ཡང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་པ་ཀུན་བྲལ་ཕྱིར། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་བར་སྲེད་མེད། །གང་དང་དེ་རུ་ཡོད་མིན་པས། །མྱ་ངན་འདའ་མེད་བར་སྲིད་འདིར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤངས་ པའི་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཅི་བཞིན་ནོ། །ཐ་མའི་ཆ་གསུམ་མ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །འདིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས། །དེའི་ ཆ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། འདོད་པས་བསྡུས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས། དེའི་ཆ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །ཁམས་ གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེའོ།།འདིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུ་ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཉིད་ཐོབ་པོ།།ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་། མངོན་དུ་ བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་གང་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ ནི་གང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།།གནས་པར་རྟོག་པ་ནི་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མི་ཉམས་ཤིང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་གང་མི་གཡོ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་གང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ ཆོས་ཅན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར།ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་ནི་རང་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱིའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གང་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལུང་ལས འབྲས་བུ་བཞི་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །འདིར་འབྲས་བུ་ལ་མང་དུ་བཤད་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འགལ་བ་ནི་མེད་དེ། ཅིག་ཤོས་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡི་ཁྱད་ པར་ཡིན་འདོད་པས།།འབྲས་བུ་རྣམས་ནི་མང་པོར་འགྱུར་མིན་ཁྱད་པར་ཉེར་སྐྱེ་ཉིད། །ཅེས་སོ།

如果无色界已离贪者中阴般涅槃是否存在？不存在。同样地，由于在无色界已离色故，由于无所趣之境故，无有中有。因此无有中阴般涅槃。又说：'由于完全离色贪故，无色界无中有贪，由于彼处皆不存在，此中有中无般涅槃。'
断除补特伽罗的建立如同色界。末品三种是生般涅槃，这是差别。
此处修道为何？说道：于其中，遍知欲界所摄诸法，其分无漏，以无常等行相作意时，断除欲界所摄修断烦恼。遍知无色界所摄诸法，其分无漏，以无常等行相作意时，断除欲界及色界所摄修断烦恼。遍知无色界所摄诸法，如是思维时，断除三界修断烦恼。
由断除三界烦恼，生起无间道。此处住于无间道的瑜伽师已离三界贪，但非阿罗汉。当无间道灭时，获得最后果位阿罗汉果。离三界贪者即是阿罗汉。
此阿罗汉有六种：即退法者、思法者、护法者、安住不动者、能证法者、不动法者。
其中退法者是具有退失果位之根机者。思法者是具有欲求涅槃之根机者。护法者是具有守护果位之根机者。安住不动者是安住而不退失亦不现证者。能证法者是具有现证不动之根机者。不动者是生起无生智者。
不动法者又有三种：即声闻菩提、独觉菩提、无上正等正觉。
若问不动者如何？说道：了知烦恼不生之不动是声闻的。了知烦恼和疑惑不生之不动是独觉菩提的。了知烦恼疑惑不生之不动即是世尊佛陀。
其中退法者是从果位退失，其他阿罗汉则不然。彼亦由证悟差别，即由三摩地差别所说而退失。圆满正觉者则不从任何退失，因为具无忘失法性故。
若经中说四果：即预流果、一来果、不还果、阿罗汉果。此处广说果位相违否？说道：无相违。因为其余诸法是四果之差别，故果位不成多，唯生差别性。

།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་གང་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །ས་བོན་གཅིག་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཕྱིར་མི་ འོང་བའི་ཁྱད་པར་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་སུ་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྤངས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དགུའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། ། དེ་སྲིད་དུ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་ལ འབྲས་བུའི་སེམས་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དག་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་པོ་ས་བོན་གཅིག་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པ་དག་གི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་ནས་ཁམས་གཉིས་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་སེམས་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་པོ་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་སྤངས་ཏེ།ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བཞི་ཉིད་དོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ཀའི་སྤོང་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལུགས་བཟང་པོའོ། །འདི་ནི་དེ་སྲིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་དག་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ནས།དེའི་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྤང་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་དགའ་ལྡན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བགྱིས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཏུལ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་ པ་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས།བཟོད་པ་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་སེམས་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། བཅུ་བཞི་པ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སེམས་བཅོ་ལྔ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤངས་པར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་བགྱིས ནས།སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བརྩལ་བྱ་ཡིན་པས་ལམ་མོ།

当如是时，何为果位之差别？预流果之差别即是从一族生至一族。一种子者是一来果。于色界中不还果之差别有五种，即：上行般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、生般涅槃、中般涅槃。于无色界中除去中般涅槃，即彼四种，故有九种差别。阿罗汉有六种如前。是故于见道所断烦恼之断除，佛与独觉无有差别。
此乃圣道现观之次第。瑜伽师以外道之道断除欲界所行之修断烦恼一分，断除见道所断烦恼后，于第十三心成一来果。于此方面，无有预流果向及从一族生至一族之预流果。如是断尽欲界修所断已，如是断除见所断烦恼后，于第十三心成不还果。于此方面，无有一来果及一种子。如是断除欲界及色界修所断烦恼，于二界离贪后，如是断除见所断烦恼后，于第十三心成不还果。于此方面，无有色界五种不还果。除去欲界中般涅槃，余下即是四种不还果。
是故以外道之道唯能断除二界修所断烦恼，不能断除无色界所行之修断烦恼。以此为如是法故。以圣道则能断除三界一切，此建立为善说。此乃声闻修道断烦恼之理。
独觉乘亦以外道之道断除欲界及色界所行之修断烦恼，其后断除见所断烦恼，以圣道断除无色界所行诸烦恼而现证独觉菩提。
诸大菩萨于三无数劫修行六度，积累福德智慧资粮，住兜率天等，入菩提场，降伏天子魔后，观见缘起顺逆，圆满忍辱等行，断除三界见所断烦恼后，于第十三心断除欲界修所断烦恼而离欲界贪。于第十四心断除色界修所断烦恼而离色界贪。于第十五心断除无色界修所断烦恼而离无色界贪，第十六心为所修之道。

།མི་སློབ་པ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཏེ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་ པ་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བཞི་དང་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་སོ།།ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཆས། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ནུས་ཀྱང་། །མི་སྲིད་ཕྱིར་ན་དེ་དེས་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཆས་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། ནུས་ཞེས་པ་ནི་དོན་བྱེད་པའོ། །དེ་དེས་མིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་མི་སྤོང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་མི་སྲིད་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། གཞན་གྱིས་གཞན་མིན་གོམས་པ་ལས། །གཅིག་གི་སྤོང་མིན་ཁམས་གཉིས་ཀྱི། །སྐལ་མི མཉམ་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར།།སངས་རྒྱས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ཉིད། །ཅེས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་ལས་གཞན་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནུས་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་གིས་རང་རྒྱུད་ ཀྱི་སེལ་ལམ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ།གོམས་པ་ལས་གཅིག་གིས་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་གོམས་པ་ཡིན་ཀྱང་སེམས་གཅིག་གིས་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་སྟེ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངམ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། འཕགས་པ་ནི་ ལམ་གཉིས་ཀ་དང་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའོ།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའོ། ། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཕྱི་དང་འཕགས་པའི་ལམ་དག་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ཞི་བ་དང་རགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་མོ། །འདི་ལྟར། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་རགས་པའོ ཞེས་པ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་མང་ངོ་། །འཕགས་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ རྣམ་པའོ།།འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་། དད་བརྩོན་དྲན་པ་ཤེས་རབ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ལ་སོགས་སྔོན་འགྲོ་བའོ། །ལམ་ནི་ཟག་པ་ཀུན་སྤོང་བ། །གང་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་རྣམས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ལམ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །གང་གིས་ ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཚང་བའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲོལ་བས་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་བ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲང་སྲོང་བྱས་དང་བ་ཤི་སྟ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཁམས་ལ་ཆགས་ པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་སྟེ།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་གང་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།

无学位果位的阶段，即获得一切证悟殊胜而获得阿罗汉果位的心。由于彻底修行而成就圆满正等觉佛陀。十二、十三等四种现观智慧的心，即十六心而安住于佛果位。
又说：'如来的禅定，以金刚喻心的部分，虽能断除一切烦恼，因不可能故非彼所断。'
此中含义是：具足金刚喻禅定者即是如来。'心的部分'是指具足金刚喻禅定的心的生起部分。'一切烦恼'即是烦恼。'能'是指能作用。'非彼所断'是指虽然如此但不断除的意思。何以故？因为不可能的缘故。
那么，不可能的含义是什么呢？所说：'非由他断非修习，一不能断二界中，非不平等故彼故，佛陀十六刹那性。'
此中含义是：不能由他人断除。因此，虽然世尊有能力，但不能清除他人相续中的烦恼。那么，是否能以心的一个部分清除自相续呢？说道：由修习一不能断二界。即使是修习，一心也不可能断除二界中应由修断的烦恼。同样，修道的不平等，即不可能断除见所断烦恼。'彼故'是指因不可能的缘故。佛果位即十六刹那，非第十三的意思。
那么，见所断是否也能由外道之道断除呢？说道：圣者以二道断除欲界所摄和色界所摄的修所断。非圣者也以外道之道断除欲界所摄的修所断和色界所摄的修所断。无色界所摄则不然，因为那唯由圣道断除的缘故。
那么，外道和圣道有何行相差别呢？说道：寂静和粗重的行相是外道之道。如是，'欲界是粗重'是粗重行相。'色界是寂静'是寂静行相等，外道之道有诸多行相。圣道有四种行相，即：无常行相、因性行相、无常行相、出离行相。此已于刚才广说完毕。
又说：'信精进念慧及，三摩地等为前行。道能断除诸烦恼，以彼空故诸论敌。'此道即是圣道。'以彼'是指以圣道。'空'是指缺乏。'论敌'是指外道解脱的我慢者如自在天等，以及仙人毗耶娑等。
如是，以二种道离欲界贪者，能生于一切色界，除大梵天和无想有情。圣者不还果，当其获得离色界贪时，即近生于无色界。

།འོ་ན་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་འདི་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་བུད་ཤིང་དུ་བཅུག་པ་ན། བུད་ཤིང་དེ་རྣམས་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་བུད་ཤིང་གི་ཀུན་དུ་ཚང་བ་ཉིད་རིམ་ གྱིས་བསིལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་མེ་ཀུན་དུ་འབར་བ། ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་ཕུང་པོ་ཆེས་ཡང་ཆེ་བ་མཐོང་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་བཅུག་པ་ན། དེ་རྣམས་མ་ལུས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ བསྲེགས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡང་ཀུན་དུ་འབར་བ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མེའི་ལྷག་མ་ཡིན་པས་སོ།།རིམ་གྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ནས་རང་གི་ལུས་བོར་ཏེ་ཕུང་ པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བགྲོད་པས་བསིལ་བར་འགྱུར་བའོ།།རབ་ཏུ་འབར་བའི་ལྕགས་གོང་བཞིན། །ཉོན་མོངས་བུད་ཤིང་ཀུན་བསྲེགས་པས། །དགྲ་བཅོམ་ལྷག་བཅས་ལ་གནས་པ། །རིམ་གྱིས་བསིལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཚེ་ཕུང་པོ་མེད་པ་ ཡིའང་།།དེ་ཡི་སྔོན་མའང་འགག་འགྱུར་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། །རྒྱུ་རྣམས་ཡང་དག་ཟད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པ་ན། ཅི་ལྷ་འམ་མི་འམ་གཞན་ཞེས་ཅི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱ་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གནས་པ་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་མེད་པས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་མི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྟེན་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ ཐམས་ཅད་མེད་པ་འདིའམ་གཞན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འགྲོ་བ་འདི་ལས་ལྡོག་པའོ།།དཔེར་ན་མེའི་སྲེག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་བུད་ཤིང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། ཐ་སྙད་བྱ་བ་མ་ལུས་པ། །དེ་ཡི་རྟེན་ནི་འགྲོ་དངོས་སོ། །འགྲོ་བ་མེད་ཕྱིར་ལྡོག་པ་སྟེ། །བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདི་ནི་གཅིག་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ ཡིན་ཐམས་ཅད་དུ་གྲངས་ལས་འདས་པའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་མེད་པ་ཅི་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཐ་སྙད་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་བྱར་མེད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ གསུངས་ཏེ།དེ་ཡང་། གྲོལ་བ་ཞི་བ་བདུད་རྩི་སོན། །སྐྱོན་མེད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས། །སངས་རྒྱས་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་པ་རྣམས། །དེ་ཚེ་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན། །ཞེས་སོ། །འདིར་མདོར་བསྡུས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ ལ་བག་ལ་ཉལ་ཅི་ལྟ་བུ་བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། རླན་ཅན་རབ་ཀྱི་རྡུལ་བཞིན་དུ། །བག་ལ་ཉལ་འདི་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་རྗེས་སུ་ཐིམ་ཞིང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བས་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་། ཁམས་གསུམ་དུ་བག་ལ་ཉལ་དང་། །འབྲེལ་ ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བརྗོད།།ཞེས་གསུངས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་ཡིན་པས། །དེ་བཞིན་དུ་བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི་ཡང་གང་ལས་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཉལ་ ཞིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའོ།

那么，对于已经离开无色界贪欲的圣者是如何的呢？回答说：就像一个炽热的铁块放入极大的柴堆中，当把那些柴薪全部烧成灰烬后，虽然仍然充满柴薪的空间，但会逐渐变冷。同样地，声闻圣者如同铁块，以苦谛智等道的火焰普遍燃烧，当放入见断和修断所断的烦恼柴薪极大堆中时，将它们全部彻底烧尽后，虽然烦恼柴薪完全寂灭，但仍然遍满着火焰，因为住于有余依涅槃界中的无学道之火的余烬。逐渐地，当业报完全受尽后，舍弃自身，趣入无余依涅槃而变得清凉。
如同炽热的铁块般，烧尽一切烦恼柴薪，住于有余依的阿罗汉，将逐渐变得清凉。那时虽无诸蕴，其前蕴也将灭尽，其他苦不再生起，因为诸因已完全灭尽。
如果当这样获得无余依涅槃界时，是天或人或其他，应如何安立名言呢？回答说：无余依涅槃中因苦因完全寂灭故，无有执取，故不住于六道。因无有诸趣，一切名言皆止息。天与人等名言的所依是诸趣。因此，无有一切诸趣，此或他的名言从此趣中止息。
譬如火的烧等一切名言的所依是柴薪。同样，一切名言是对有取蕴的补特伽罗而言，对无取者则不然。又说：'一切名言之所依，即是诸趣之实体，因无诸趣故止息，如同柴尽之火焰。'
因此，这既不能说是一也不能说是异。非有情非无情，完全超越数量。
问：为何涅槃中完全无有名言？答：有名言，但不能以有取的名言安立名言，应以无取的名言安立名言。无取的名言如是说：'解脱寂静得甘露，无垢究竟般涅槃，佛陀善逝诸救护，彼时可说非余时。'
此处略说烦恼有二种：随眠和非随眠。其中何为随眠？何为非随眠？答：如湿润的微尘般，此等随眠于三界中极为稳固地随逐渗入而相续，故称为随眠。又说：'于三界中随眠，相续故称随眠。'
非随眠即是烦恼自身，仅是缠缚而已，如是则非随眠。因此称为非随眠。随眠则是从何处如是随逐，因为是有漏法的生、住、增长之因。因此有二种：即与心相应和与心不相应。

།ཡང་། དེ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། །མི་ལྡན་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ སེམས་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་གྲོག་མཁར་གྱི་བརྟེན་པའི་མཐའ་ནི་རྣམ་པར་བརྟེན་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་གྲོག་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རང་གི་མཁར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ནི། དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟེན་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཉེས་པ་ འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ།།གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱང་བརྒྱལ་བ་དང་གཉིད་མཐུག་པོ་ལོག་པ་ཡང་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡང་།དེ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དཔེར་ན་གྲོག་མཁར་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་རྣམ་པར་མི་བརྟེན་པ་སྦྱང་སླ་བ་རང་གི་རྟེན་ལས་ཀུན་དུ་བཞེངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལམ། ཉོན་ མོངས་པ་གཞན་ནམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཙམ་དང་སྦྱང་སླ་བ་རང་གི་རྟེན་དུ་རྟོགས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་། མི་ལྡན་པ་ཡི་ལྷག་བརྟེན་དོན། །གྲོག་མཁར་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་བཞིན་འདོད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ བཞིན་དུ།ལྡན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཙམ། །གོ་བྱ་གྲོག་མཁར་ཅོག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཡུལ་དང་ ཡུལ་ཅན་ཕྲད་པ་དང་།།མི་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གང་ལས་འདི་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཚང་བའོ། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། ཡུལ་ནི་ ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཐོབ་དང་།།མི་ལྡན་བག་ལ་ཉལ་རྟེན་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་དང་། །གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་མམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས། ཅི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤོང་ངམ་མི་ལྡན་པ་སྤོང་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། མི་ལྡན་པ་རྣམས་སྤོང་ སྟེ།ལྡན་པའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ལས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་སྤོང་བའོ། །ས་བོན་ཟད་པ་ལས་མྱུ་གུ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ལུང་གི་ཚུལ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི ཆོས་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་དང་། ཟད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། ནོར་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྱན་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་དང་། དབང་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད པ་དང་།འདུན་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། སྐྱོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བཟོད་པ་རྣམས་ཏེ་འདི་དག་ལ་སོགས་པའོ།

又说：'应当了知彼有有心和无心两种。'那么，什么是有心的含义呢？解释道：譬如蚁穴的依处边际是难以清净的所依，是蚂蚁们居住的高处之因。如是，众生的不相应随眠，是难以清净的过失生起之种子。凡是未断烦恼的心，以及昏迷、熟睡、无心睡眠所压、入无想定、无想有情、入灭受想定等，这些都说是具有不相应随眠。
譬如蚁穴的顶端是不坚固易净化的，从自身依处升起，如是相应随眠或其他烦恼或随烦恼等，应知是不坚固仅是现行且易净化，成为自身依处觉悟的种子。
又说：'不相应余依之义，如蚁穴顶端所许。'同样：'相应唯是现行，应知如蚁穴顶。'
如果这样不相应随眠是恒常存在的话，为何不是经常生起缠缚呢？解释道：烦恼的因有三种，即：境与根的相遇、未断不相应随眠、非理作意。由此三者是烦恼因的圆满。因的聚集是间断性的，所以缠缚不是一切时候都生起。
又说：'境为根所得及，不相应随眠依，非理作意等，三者是烦恼因。'
如果问圣道或外道之道，是断相应还是断不相应？解释道：断不相应，因为是相应的种子之处，且难以成就，且坚固的缘故。由断彼等而断相应性，如种子尽则无芽。
大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中，从圣多闻部教法中抉择圣谛决定品第二十一。
菩萨乘道的广大分类有：波罗蜜多、菩提分法、空性、禅定、无色定、八解脱、次第住定、胜处、尽智、三摩地、智慧、诸根、三摩地、无量、诸财、分别、诸眼、神通、色、自在等，以及受、思等诸行。
即：受、思、触、作意、欲、胜解、信、精进、念、定、慧、寻、伺、不放逸、厌离、喜、轻安、不害、惭、愧、解脱、善根、智慧、忍等诸法。

།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ལས་སྦྱིན་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར། མཆོད་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། །རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པའོ། །རྒྱུ་བཞིས་སྦྱིན་པ་ངན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། རྙེད་པ་འདོད་པས་སྦྱིན་པ་དང་། འཇིགས པས་སྦྱིན་པ་དང་།ཆགས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བརྟེན་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡང་དག་མིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱིན་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་ སྟེར་བར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་དང་།བདག་གི་སྔོན་མ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་མ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་དང་མེས་པོ་དང་ཡང་མེས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་པའོ། །བདེ་འགྲོའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གྲགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སེམས་བརྒྱན་པའི་ དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་།སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། གྲོལ་བ་འབྲས་བུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐར་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་བསྔོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོས་པའོ། །རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྟེན་དང་། མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་ཞེས་པ་ཁྱད་པར་བཞིས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད པར་དང་།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་ནི་མང་སྟེ། འདི་ལྟར། དུད་འགྲོ་ལ་བྱིན་པས་བརྒྱ་འགྱུར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པར་གྱུར་པའི་མི་ལ་བྱིན་པས་སྟོང་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ཉེ་བར་ལྷག་པའི་དངོས་པོ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་ཀུན་དགའ་ར་བ་རྩོམ་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་ཉལ་སྟན་ཁྲི་སྟན་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་རྟག་ཏུ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་དགེ་སློང་ནད་པའི་ཕྱིར་རམ་ནད་པའི་ཉེ་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་བསིལ་དུས་དང་སྤྲིན་ཁེབས་དུས་སམ། རླུང་གི་དུས་སམ་ཆར་གྱི་དུས་སུ ཟས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའོ།།ཕན་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་དང་། ཕ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བརྒྱད་དེ་འདི་ལྟར། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། སློབ་བཞིན་མ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་ མ་དང་།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཅན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་ཞིང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དང་། གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།

关于波罗蜜多有六种，即：布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多、智慧波罗蜜多。
布施由两种因缘而生，即：为供养而布施和为摄受而布施。
由四种因布施成为劣等，即：为求得而布施、因恐惧而布施、因贪著而布施、为依靠而布施。
复次布施有二种，即：不正确的布施和正确的布施。
第一种有七种，即：恐惧布施、因他人布施于我而布施、因他人将布施于我而布施、因先辈布施而布施、先辈即父亲、祖父、曾祖父等布施、为善趣而布施、为名声而布施。
正确的布施有四种，即：为庄严心而布施、为清净心而布施、为资粮积集而布施、为获得殊胜义而布施。
布施的果报有二种，即：解脱果报和大受用果报。
其中以两种回向使布施果报成为解脱，即：为涅槃而回向和为众生而回向。
由八种因使布施果报成为大受用，即：田、事物、作意、意乐、摄持他者、所依、多作、众多人。
其中'田'以四种殊胜成为大受用果报，即：所化众生的殊胜、苦的殊胜、饶益的殊胜、具德的殊胜。
其中众生的差别甚多，即：布施于旁生得百倍、布施于破戒者得千倍等。
由苦的殊胜而成为大受用果报的因缘是，从增上事生起的七种福业事，即：为四方比丘僧众建造园林、于园林中建立寺院、于寺院中布施卧具座具、于寺院中常施饮食、为来往寺院者布施、为病比丘或看护病人者布施、于寒时、阴天时、风时、雨时于寺院中布施饮食等。
饶益的殊胜有三种，即：饶益母亲、父亲和他人。
功德的殊胜有八种，即：优婆塞、优婆夷、沙弥、沙弥尼、式叉摩那、比丘、比丘尼、近住戒者。
具功德的布施田有四种，即：佛、法、圣僧伽、殊胜补特伽罗。

།དངོས་པོ་ཞེས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མང་ པོ།ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། མདོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དུས་སུ་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། དད་པས་སྦྱིན་པ་དང་། དམ་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་ པ་དང་།རང་གི་ལག་ནས་སྟེར་བ་དང་། དུས་སུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉེ་བར་གནོད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པའོ། །བསམ་པ་ལས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །འདི་ལས་གཞན་ སྦྱིན་པ་དམན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར། བདེ་འགྲོའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སྦྱིན་པ་ནི། དཔེར་ན་སྦྱིན་བྱེད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པའོ། །བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་ནི། དཔེར་ན་སྦྱིན་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་ བྲལ་དུ་གྱུར་པས་སྦྱིན་པའོ།།ལན་མང་དུ་བྱེད་པས་སྦྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་གི་ཚེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱིན་པའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་འདི་ལྟར། རང་རིགས་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན་བྱེད་དུ་ བཅུག་པའི་སྦྱིན་པའོ།།འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །འདི་རྣམས་སུ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། མཁས་པའི་སྦྱིན་པ་དག་བསྡུས་ཏེ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་གཞན་དག་ གོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དོན་སྦྱིན་པ་དང་། དོན་མཆོག་སྦྱིན་པ་དང་། ཡན་ལག་སྦྱིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་སྦྱིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཐབས་བཤད་པ་དང་། མཁས་པར་བྱ་བ་ལ་གཞན་སྦྱོར་ བའོ།།སྦྱིན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆང་དང་། དུག་དང་། མཚོན་ཆའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གིའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ངག་གི་ལས་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། བརྫུན་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་ཕྲ་མ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་འདི་ལྟར། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི མཚན་ཉིད་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བར་སློབ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་ གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ།།ཡང་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམ་ རྟོག་གི་གཉེན་པོ་དབང་པོ་རྣམས་སྒོ་སྡོམ་པ་དང་།ཉེ་བར་འཚེ་བརྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གཉེན་པོ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པའི་གཉེན་པོ་སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་འཚེ་བ་འགྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ཤེས་བཞིན་ ལ་གནས་པའོ།

所谓事物有两种，即：殊胜事物和众多事物。又有五种，即：色圆满、香圆满、味圆满、触圆满和适时安乐。
从意乐所生的大受用果有五种：以信心布施、以清净心布施、亲手布施、适时布施和无害布施。
从发心所生的大受用果有二种，即：以涅槃心布施和为一切众生利益而回向。
除此之外，劣等布施有二种，即：为善趣而布施和为受用而布施。
其他执著布施，例如具戒者布施。依止布施，例如以世间道离贪者布施。
多次布施有二种，即：数数串习而布施和数数观察而布施。
对众多人布施有二种，即：自作布施和教他布施。
这些是布施的差别。又布施有三种，即：财物布施、无畏布施和法布施。
有人将方便布施和善巧布施包含在内，称为五种布施。
其中财物布施有四种，即：财布施、胜财布施、肢体布施和胜肢体布施。
法布施有三种，即：说法、说方便和令他修学。
不应布施之物有三种，即：酒、毒和武器。
戒有二种，即：身戒和语戒。
其中身戒有三种，即：离杀生、离不与取和离欲邪行。
语业有四种，即：离妄语、离离间语、离粗语和离绮语。
又有五种，即：离杀生等相的律仪戒体、摄善法戒体的趣入戒、利益众生戒、资粮戒和发起戒。
其中律仪戒有八种，即：近事男戒、近事女戒、沙弥戒、沙弥尼戒、式叉摩那戒、比丘戒、比丘尼戒和近住戒。
又戒有五种，即：别解脱戒、戒律仪、灌顶律仪、禅定律仪和无漏律仪。
资粮戒有四种，即：对治恼害分别的守护诸根门、对治恼害所依不堪能的知食量、对治恼害不精进的初夜后夜不眠而修的相应、对治恼害追悔的安住正知。

།སློང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདི་ལྟར། བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་བརྣབ་སེམས་མེད་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་མི་གནོད་པའི་སེམས་སོ། །ལོག་པར་ ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། མ་ནོགས་པ་དང་། ཐུན་ཚགས་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དབང་ཅན་ནོ། །གནས་བརྟན་པ་ཆོས་མངོན་པ་པས་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་འདའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྡོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡང་དག་པར་བསྡམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

能生起的戒律是从心而生，有三种。即：对治贪心的无贪性质即无贪心。对治害心的无嗔性质即无害心。对治邪见的无痴性质即正见。
无垢戒律有六种。即：无过失、未毁坏、未混杂、未染污、非间断、自在。
上座部阿毗达磨论师说：戒律有三种。即：思维戒、律仪戒、不犯戒。
又戒律有两种。即：以律仪义而言的戒律和以断除义而言的戒律。
其中以律仪义而言的戒律有四种。即：对治戒、思维戒、正护戒、律仪戒。

།སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ་འདི་ལྟར། ངེས་པར་འབྱུང་བས་འདོད་པ་ལ་ འདུན་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།གནོད་སེམས་མེད་པས་གནོད་སེམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་གཡེང་བས་རྒོད་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བས་མི་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་པས་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པས་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དག་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ ཤེས་རྣམས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་རྟག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདེ་བའི་འདུ་ ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བདག་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདག་གི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆགས་བྲལ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཆགས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འགོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་ འབྱུང་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སོ་སོར་སྤོང་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཟད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འགག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་དུ་འདུ་བྱེད་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བརྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྨོན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]མངོན་པར་ ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ངེས་པར་མཐོང་བས་དཔའ་ཞུམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བར་ཤེས་པ་མཐོང་བས་རྨོངས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཚོ་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ གནས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་ ལྟ་བ་དང་།གནས་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་བག་ལ་ཉལ་དུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་ པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ།

从断除的意义而言，戒律有三十七种，即：以出离心断除对欲望的贪著之戒律，以无害心断除害心之戒律，以光明想断除昏沉睡眠之戒律，以不散乱断除掉举之戒律，以法之安立断除怀疑之戒律，以智慧断除无明之戒律，以欢喜断除不悦之戒律，
以初禅断除诸障之戒律，以二禅断除寻伺之戒律，以三禅断除喜之戒律，以四禅断除苦乐之戒律，以入空无边处定断除色想、障碍想及种种想之戒律，以入识无边处定断除空无边处想之戒律，以入无所有处定断除识无边处想之戒律，以入非想非非想处定断除无所有处想之戒律，
以见无常断除常想之戒律，以见苦断除乐想之戒律，以见无我断除我想之戒律，以见厌离断除喜乐之戒律，以见离欲断除贪著之戒律，以见灭断除集之戒律，以见各别断除取著之戒律，以见尽断除可意想之戒律，以见灭断除造作之戒律，以见变异断除依止想之戒律，
以见无相断除相想之戒律，以见无愿断除愿求之戒律，以见空性断除我执之戒律，以增上智慧决定见诸法断除怯懦执著之戒律，以如实知见断除愚痴执著之戒律，以见生计断除住处执著之戒律，以见分别断除无分别之戒律，以见分别断除系缚执著之戒律，
以预流果道断除见解及同类烦恼之戒律，以一来道断除粗重烦恼之戒律，以不还道断除随眠烦恼之戒律，以阿罗汉道断除一切烦恼之戒律。此为戒波罗蜜多究竟。
忍辱有三种：对他人伤害心不动摇之忍辱，安忍痛苦之忍辱，及于法决定思维之忍辱。此为忍辱波罗蜜多究竟。

།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། གོ་ཆ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །བསམ་གཏན་ལ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བདེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།འདི་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། མོས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ དང་།ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་འོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་པོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ལྷག་ མཐོང་གི་རང་བཞིན་དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོའོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་ནི་དྲི་བ་དགུ་དང་། ལན་དགུས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཞག་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དྲི་བ་དགུ་ནི་འདི་ལྟར། ཤེས་རབ་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ མཚན་ཉིད་ཅི།རོ་ཅི་ཡིན། ཉེ་བར་གནས་པ་ཅི། ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གི་གནས་ཅི། ཤེས་རབ་ཕན་ཡོན་ཅི། ཤེས་རབ་ཅེས་པའི་དོན་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཐོབ་པའི་ཉེ་བའི་རྟེན་དུ་ཡིན། ཤེས་རབ་དབྱེ་བ་དུ་ཞེ་ན། ལམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་ཅེས་པ་བརྗོད་དེ། ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ དམིགས་པ་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡང་ན་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། གཅིག་མེད་པའི་སུམ་ཅུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར། གང་ཤེས་རབ་པོ། །རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མཚོན་པ་དང་། ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང་། རིག་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་ པར་འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་ཉེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལྕག་དང་། ཤེས་རབ་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་མཚོན་ཆ་ དང་།ཤེས་རབ་གསལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་སྣང་བ་དང་། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་དང་། ཤེས་རབ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། མ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་བརྗོད་དེ། རིགས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་ རབ་པོ།།རོ་ཅི་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བརྗོད་དེ། ཀུན་ནས་མ་རྨོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །ཤེས་རབ་འདིའི་གོ་འཕང་གནས་སོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གསལ་བའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རོ་ནི་གཏིང་ཡོངས་སུ་དཔག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའོ། །ཤེས་རབ་དེའི་གོ་འཕང་གནས་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞིའོ། །ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་དོ།

精进有三种，即：披甲精进、修善精进、利益众生精进，以及究竟圆满的精进波罗蜜多。
禅定有三种，即：成就功德的禅定、成就利益众生的禅定、对治烦恼成就安乐的禅定。这是究竟圆满的禅定波罗蜜多。
智慧有三种，即：缘世俗谛、缘胜义谛、缘众生利益。
又智慧有二种，即：因的本性和果的体性。
其中因的体性有二种，即：随信行和入地。
其中第一种有三种，即：闻所成慧、思所成慧、修所成慧。
其中修所成慧分为三种，即：止的体性、观的本性、止观双运的体性。
所成之果即具足一切种相之最胜。
圣上座部以九问九答安立智慧。
其中九问即是：何为智慧？智慧相为何？味为何？近住为何？此智慧之地位为何？智慧利益为何？智慧之义为何？获得智慧之近缘为何？智慧分几种？
其道理如是：何为智慧者，意如实缘见境，此即名为智慧。
或者，由作意利与不利而多作意之因，此即名为智慧。
如是阿毗达磨中说三种，其中说道：何为智慧？以二十九种异名宣说，即：
智慧、善知、分别、善分别、法分别、正表征、近表征、各别正近表征、明了、善巧、究竟、分析、心近圆解、广大、正直、普引导、遍见、正知、智慧鞭、智慧根、智慧力、智慧剑、智慧明、智慧光、智慧灯、智慧真如、无痴、法善分别、正见，此即名为智慧。
问：何为相？答：以理证悟即是智慧。
问：何为味？答：善能分别即是智慧。
问：何为近住？答：遍离愚痴近住即是智慧。
此智慧之地位。
又智慧之相即是智慧明了。
智慧之味即是通达甚深。
智慧近住即是破除无明黑暗。
此智慧之地位即是四种正确认知。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱོང་བྱེད་བསམ་གཏན ལ་འཇོག་བྱེད།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ལམ་རྣམས་སྒོམ་བྱེད་འབྲས་བུ་མཐོང་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་གོང་མ་དགེ་སྤྱན་བླ་མེད་པ། །ཉམས་པའི་ཤེས་རབ་སེལ་ཅིང་བླ་མེད་ཤེས་རབ་འཕེལ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པ། །ཤེས་རབ་ལྡན་ པ་སྨྲ་བ་ན།།ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་སྲེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་གཞན། །གྲོལ་བ་གྲགས་པ་ཐོབ་པ་བདེ། །དོན་དང་རྩོལ་བ་དཔའ་བ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟག་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྟོན་པའོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོར་བདེན་པ་སྟོན། ། དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཅན་སྤྱོད་ཡུལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྡིག་པ་སྤོང་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆགས་དང་སྡང་། །རྨོངས་དང་སྐྱེ་འཆི་མ་ལུས་པ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་དཀའ་རྒྱལ་བར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཞེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བམ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྤོང བས་འདི་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།ཤེས་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་རྟེན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པ་བརྗོད་དེ། ཉེ་བའི་རྟེན་བཅུ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། མདོའི་དོན་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་མང་དུ་གཏམ་པ་ཉིད་དང་། བཏེགས་གནས་སུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་རྣམ་པར་དྲང་བའི་བྱ་བ་ ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་།བསམ་གཏན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་བསྟེན་པ་དང་། དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་བརྗོད་དོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་ལྡན་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱ་བ། འདུད་པར་བྱ་བ། ཀླུང་དུ་འབབ་པར་བྱ་བ། སྒྲིབ་པར་བྱ་བ། མཆོག་ཏུ་བཟུང་བ། ཉེ བར་བསླང་བ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱུང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ། སྦྱོར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། འདུད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། ཀླུང་དུ་འབབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། སྒྲིབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། མཆོག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། ཉེ་ བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་དང་། སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་རང་གི་ལས་ལས་ཤེས་པའམ། བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་ སོ་སོར་ཐོབ་པའམ།བཟོའི་སྐྱེ་མཆེད་རིག་པའི་གནས་ལ་ཤེས་རབ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་ཤེས་རབ་སོ་སོར་ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ ཀྱང་དེ་ནི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་འདི་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པའོ།།ཆོས་འདི་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །ཡང་ ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་བགྲོད་པ་དང་། འགྲིབ་པར་བགྲོད་པ་དང་། འགྲིབ་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་འཕེལ་བར་བགྲོད་པའོ།

智慧能净化戒律，能安住禅定，智慧能修习诸道，能见到果位。智慧能增长更高的智慧，无上的圣眼，能除去衰败的智慧，增长无上智慧。
能降伏他方诤论者，不为世间法所染，具智慧者言说时，善说极为可爱。
于此世间与他世，解脱名声获得乐，义利精进与勇猛，具智慧者恒观察。
于缘起法中，显示名与色，为众生各别开示真理，这些是智者行境。
以智慧能断除罪业，以智慧能战胜贪欲、嗔恨、愚痴和生死等一切极难克服者。
若问何为智慧之义？答：此极为了知即是智慧，或因能断除一切过失故名智慧。
若问获得智慧的近因是什么？答：有十一种近因，即：寻求经典义理、善为多闻、住于静处、思维真理、住于如法正直之戒律、修习禅定、远离障碍之心、远离邪慧之人、亲近有智慧者、对此深信。
若问智慧分几种？答：智慧有二种，即：世间智慧与出世间智慧。其中世间智慧是不具圣道与果位，有漏，应当系缚，应当屈服，应当流转，应当遮蔽，应当执取，应当生起，从烦恼中生起。出世间智慧是具有道与果位，无漏，不应系缚，不应屈服，不应流转，不应遮蔽，不应执取，不应生起，非从烦恼中生起。
又有三种智慧，即：思所成性、闻所成性、修所成性。其中，不从他闻而从自业了知，或获得随顺真理之别别智慧，或于工巧明处获得别别智慧，此即名为思所成智慧。于彼事物从他闻已而获得别别智慧，此即名为闻所成智慧。一切等持之智慧即名为修所成智慧。
复有三种，即：善巧于生起、善巧于不生起、善巧于方便。其中，了知'由作意此法能断除不善法、增长善法'的智慧，即是善巧于生起。了知'由作意此法能增长不善法、衰减善法'的智慧，即是善巧于不生起。摄持彼等诸法的一切智慧，即是善巧于方便。
又有三种智慧：趣向增长、趣向减少、趣向衰减。其中，预流、一来、不还三地的智慧即是趣向增长。

།གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲིབ་པར་བགྲོད་པའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ས་བཞིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ས་བཞིའི་བྱ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འཕེལ་བར་བགྲོད་ པ་མ་ཡིན་པ་འགྲིབ་པར་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། རང་གི་ལས་ལས་ཤེས་པ་དང་། བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ལས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་བཅུའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་ པོ་ནི་བཅུ་སྟེ།འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། །འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ སྟོབས་དང་།དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་ཞེས་པའམ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པའམ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །གང་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་བཟོད་པ་འདི་ནི་བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཤེས་པའོ།།ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ འབྲས་བུའི་ལམ་མོ།།འབྲས་བུ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།།ལམ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་བསྡུས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ལམ་བཞི་དང་ འབྲས་བུ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།དེ་ཆོས་ཤེས་པ་འདི་དང་ལྡན་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཚུལ་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གང་ཁ་ཅིག་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོ། །གང་ཁ་ཅིག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་ པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ལ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་འདི་གསུམ་མ་རྟོགས་པ་ལྷག་མའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟར། གང་ འཕེལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྲིབ་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ།།གང་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དག་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ འགྲིབ་པ་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་མི་འཕེལ་བའོ།།ལམ་བཞིའི་གང་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཡིན་ཞིང་འགྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

凡是预流果、一来果、不来果和阿罗汉四道的智慧，那就是趋向减损。预流果、一来果、不来果和阿罗汉四地的异熟果，以及四地的无记业的智慧，那既非趋向增长也非趋向减损。
又有四种智慧，即：了知自业、随顺谛智、具道智和具果智。其中了知自业是十事的正见。其中十事即是：知苦谛、知集谛、知灭谛、知道谛，从修习圣道所见涅槃智慧，慧根、慧力、神足观察支、择法觉支，以及信仰三宝。
随顺谛智是观察五蕴无常或苦或无我。如是随顺性的忍，这就是随顺谛智。四道智慧是具足正道的智慧。其中四道即是：预流果道、一来果道、不来果道和阿罗汉果道。
四果智慧是具果智。其中四果即是：预流果、一来果、不来果和阿罗汉果。又有四种智慧，即是：欲界所行、色界所行、无色界所行和不摄。其中欲界所行善和无记的智慧是欲界所行。色界所行善和无记的智慧是色界所行。无色界所行善和无记的智慧是无色界所行。道和果是不摄。
又四种智慧即是：法智、类智、他心智和世俗智。其中四道和四果的智慧是法智。具此法智能取过去未来之理。如是，若有人现证过去时的谛，即是现证此谛。若有人将来时将现证谛，即是将现证此谛的智，那就是类智。
了知他心即是他心智。除此三智以外的其余智慧即是世俗智。又有四种智慧即是：有非增而减的智慧，有增而非减的智慧，有增减的智慧，有非增非减的智慧。其中欲界所行善的智慧是减而不增。四道的智慧是增而不减。又色界和无色界所行善的智慧是既增又减。

།ས་བཞིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་མ་ བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་འགྲིབ་པ་མ་ཡིན་ཉེ་བར་འཕེལ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་སྐྱོང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །གང་སྐྱོ་བ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ ཤེས་རབ་ཡོད་དོ།།གང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་གིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་མངོན་ཤེས་དང་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཤེས་རབ་འདི་ནི་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བདེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཅིང་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ལམ་བཞིའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ལྷག་མ་ཤེས་རབ་ནི་སྐྱོ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་དེ་ཡང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའོ། །རྒྱུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ངེས་པའི་ ཚིག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་རིག་པའོ།།ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་རིག་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པའོ། །གཉིས་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ གཞན་ཡང་།དེ་ལྟར་ཡང་། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྟེ་ཆོས་འདི་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་ རིག་པའོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དོན་འདིའི་དོན་ནི་འདིའོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤེས་པ་ཤེས་པ་ནི་སྟོབས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཚུལ་གཞན་ཡང་། དེ་ལྟར་ཡང་། མིག་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །མཐོང་བའི་དོན་གྱིས་མིག་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །གཉིས་ནི་སྔོན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དྲུག་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། བསམ་པ་དམ་པ་ལས་དང་། གཞི་དམ་པ་ལས་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ལས་དང་། ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བ་དམ་པ་ལས་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ལས་སོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ངེས་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྔོན་མ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མ་རགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཕྱི་མ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་ གསུམ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པ་དང་། སེམས་སུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་བསླབ་པའོ།

四地的异熟和三地的异熟不可言说的智慧，既不减少也不增长。
复次，智慧有四种，即：有厌离而不现证的智慧，有现证而不厌离的智慧，有厌离和现证的智慧，既不厌离也不现证的智慧。
其中，能离欲界贪的智慧，不是神通和现证真谛的智慧，此智慧是厌离而不现证的。
离欲界贪的真谛智慧，有神通现证而非真谛的智慧，此智慧是现证而不厌离的。
四道的智慧是厌离和现证的。
其余智慧是既不厌离也不现证的。
复次，智慧有四种，即：义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
其中，了知义理是义无碍解，了知法是法无碍解，了知词句表达是词无碍解，了知智慧是辩无碍解。
另一方式是：了知因果是义无碍解，了知因是法无碍解，了知词句表达是词无碍解，了知智慧是辩无碍解。
又一方式是：了知苦谛和灭谛是义无碍解，了知集谛和道谛是法无碍解，其余二种如前所述。
又一方式是：了知契经、应颂、记说、讽诵、自说、如是语、本生、方广、希有等九分教法是法无碍解，如是所说'此义是这样'是义无碍解，了知法的词句表达是词无碍解，了知智慧是辩无碍解。
又一方式是：了知眼识是法无碍解，了知眼识所见之义是义无碍解，其余二种如前所述。
复次，智慧有四种，即：苦智、集智、灭智、道智等广说。
由六因布施等成为波罗蜜多，即：由殊胜意乐、殊胜所依、殊胜方便善巧、殊胜回向、殊胜清净。
由三因说明布施等次第，即：依靠前者生起后者故，后者殊胜故，前者粗大后者微细故。
三学即：增上戒学、增上心学、增上慧学。

།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་གའི་ཡང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། རྒྱུའི་ངོ་བོ་དང་། འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མ་དག་པ་དང་། མ་དག་པ་དག་པ་དང་། དག་པའོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་། ཕ་རོལ་དུ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། གཙོ་བོ་དང་། ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་བདེ་འགྲོའོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བཟོད་པའི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་དང་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་ཆོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དང་།ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་ལུས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་གཙོ་བོའི་འབྲས་བུ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་ཞིང་ཡིད་དགའ་བ་མང་དུ་གྱུར་པ་ ཉིད་དང་།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞན་ནོ། །འདིའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཚོགས་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ ཆ་ཤས་ནི།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་གི་ཆ་ཤས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་རྫས་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ། །མིང་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉེ་བར་བསགས་པའི་དགེ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་[(]དུ[,]ཏུ[)]། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བླ་ན་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་མཐའ་མེད་པ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དང་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དང་པོའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཡང་དག་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་པའོ།

其中第一是三种波罗蜜多，即：布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多和忍辱波罗蜜多。第二是一种波罗蜜多，即：禅定波罗蜜多。第三是一种波罗蜜多，即：智慧波罗蜜多。精进波罗蜜多是三学的助伴。
六波罗蜜多有两种，即：世间的和出世间的。又有两种，即：因的本体和果的本体。又有三种，即：不清净、不清净清净和清净。
福德事有三种，即：布施自性的福德事、持戒自性的福德事和修习自性的福德事。六波罗蜜多也成为两种到彼岸事，即：主要的和次要的。
其中布施的主要果报是大受用，次要的是善趣等。持戒的主要果报是善趣，次要的是其他。忍辱的主要果报是大眷属和大势力，次要的是其他。精进的主要果报是不断的受用等，次要的是其他。禅定的主要果报是生于无害之身，次要的是其他。智慧的主要果报是以一切根利而多生安乐欢喜，及成为大众群的主宰，次要的是其他。此现法果报是现法安住。
二种资粮，即：布施、持戒、忍辱三波罗蜜多和精进、禅定波罗蜜多的部分是福德资粮。智慧波罗蜜多和精进、禅定波罗蜜多的部分是智慧资粮。
其中实体上说为六波罗蜜多。名称上则成为十波罗蜜多。即：布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多、智慧波罗蜜多、方便波罗蜜多、愿波罗蜜多、力波罗蜜多和智波罗蜜多。
其中以无上正等正觉回向六波罗蜜多所积累的善，以无上回向而回向，是方便波罗蜜多。十大愿等无边愿是愿波罗蜜多。
其中十大愿即：为供养承事一切佛陀，以具足一切最胜相、广大、清净信解、遍及法界、等同虚空界、究竟后际、一切数量的大供养承事而发起大愿是第一。为受持一切如来所说正法眼、摄受一切佛菩萨、守护一切圆满佛陀教法是第二。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་ཐམས་ཅད་དུ་དགའ་ལྡན་གནས་སུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་འཕོ་བ་དང་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྷུམས་སུ་གནས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་ཕོ་བྲང་ནང་དུ་གནས་པ་དང་མངོན་པར་འབྱུང་ བ་དང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བགྲོད་པ་དང་བདུད་བཏུལ་བ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་བསྐུལ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཆེན་པོར་ཉེ་བར་ཕྱིན་པའི་སྨོན་ལམ་ནི་གསུམ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་ པའི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་གདམས་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ལེན་པ་ཉེ་བར་རྒྱས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བཞི་པའོ།།ཁམས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་སྐྱེ་བར་གཏོགས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲངས་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་ལྔ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པ་བསྡུས་པ་ཚད་ མེད་པ་ཕྲ་བ་རགས་པ་སྣརེལ་ཞི་སྤྱིའུ་གཙུག་གཞི་མཉམ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱམ་ཀླས་པ་རྗེས་སུ་གཞལ་ཏེ།དབང་པོ་དྲ་བ་རྣམ་པར་ཐ་དད་པ་ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པ་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འཇུག་པ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་དྲུག་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱོང་བ་དང་། ཚད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འོད་ཟེར་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ་དང་།རྒྱ་ཆེ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་གཞོལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་ཀུན་དུ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བདུན་པའོ། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲན་བཟོད་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་དག་པར་འགྲོགས་ཤིང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་ལྟར་འདོད་པར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་ཉམས་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུན་པར་རྒྱུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར།བསམ་དུ་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དབྱངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐོབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྨན་གྱི་ རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཚུངས་པའི་ལུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ནི་དགུ་པའོ།

在无量世界中住于兜率天等处，以及转生、入胎、住胎、童年游戏、居住王宫、出家、修苦行、趣向菩提道场、降伏魔军、现证菩提、劝请说法、转大法轮、趣入大般涅槃，此为第三愿。
为了圆满菩萨以波罗蜜多行所摄之地及其支分与随分，领受教诫开示，广大发心成就，此为第四愿。
为了成熟一切界趣生处所摄之名色众生界，为了趣入佛法，为了分别一切众生之数量，为了安住一切智智，此为第五愿。
为了现证广大、微细、粗大、无量、纵横、倒覆、等同、交错、周遍等世界，以及十方一切不同根网、种种趣入、各异智慧随行，此为第六愿。
为了清净一切佛土归于一土，以及无量佛土以光明庄严装饰，具足断除烦恼清净道，充满无量智慧相之众生，如实显示广大佛土中所有众生之意乐并令欢喜，此为第七愿。
为与诸佛菩萨发心行持一致，为积集无与伦比之善根，为恒时不断与一切诸佛菩萨同行不离，为如意见诸佛出世，为随顺如来威力智慧之发心，为获得不退随行神通，为于一切世界中和谐游行，为于一切佛陀眷属中显现，为具足不可思议大乘，为无间断行持菩萨行，此为第八愿。
为行持安住不退转轮之菩萨行，为令身语意业有意义，为见即决定佛法，为与音声俱行广大威力智慧，为见即获得众生清净信心并遮止诸烦恼，为获得如药王般之依处，为获得如如意宝般之身，为行持一切菩萨之行，此为第九愿。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐྲའི་ཁྱོན་གཅིག་ལས་མི་འདའ་ཞིང་སྐྲའི་ཁྱོན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་སྐྱ་བ་གཞོན་ནུ་རོལ་པ་ཕོ་བྲང་ནང་དུ་གནས་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བདུད་འདུལ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྐུལ་བ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་པོ་མཐུ་སྟོབས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡངས་པ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པར་བསྐལ་པའི་གྲངས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་གྲངས་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ནི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བཅུའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་རེ་རེ་ལ་འཁོར་ནི་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་གྲངས་མེད་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དང་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་སོ། །ཡང་སྟོབས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་གི་སྟོབས་དང་། སྤོབས་པའི་སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངག་མ་ལུས་པ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། མ སྐྱེས་པའི་མི་དགེ་བ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་།སྐྱེས་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་།སེམས་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པའོ། །དེ་ལ་བར་དུ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི། འདི་ ལྟ་སྟེ།དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ།

为了在一切世间界中现证无上正等正觉，不离一毛端处而在一切毛端处示现受生、童年、游戏、处于王宫、出家、苦行、趣近菩提树、降伏魔军、现证正觉、转大法轮、示现大涅槃故；为随顺大佛土威力智慧故；为法界广大乃至虚空边际，至后际边际，于一切劫中佛陀出世数无穷尽故；为成就大智慧故，现证十大愿。此等十大愿即是十种大精进。其中每一愿各有无量百千亿那由他清净眷属，菩萨以此成就，此即是愿波罗蜜。
力波罗蜜有二种，即：观察力和修习力。又有十二力，即：思力、增上意乐力、陀罗尼力、三昧力、圆满力、自在力、辩才力、愿力、波罗蜜力、大慈力、大悲力、一切如来加持力，此即是力波罗蜜。
通达如来一切语及其密意即是智慧波罗蜜。此为大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中第二十二品《波罗蜜决定品》。
三十七菩提分法分为七蕴，即：四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支及八圣道支。其中四念住为：身念住、受念住、心念住、法念住。四正断为：为令未生不善法不生起而发愿、为断已生不善法而发愿、为生未生善法而发愿、为增长已生善法而发愿。四神足为：欲神足、精进神足、心神足、观神足。其中生起八种断行，即：欲、精进、信、轻安、念、正知、思惟、舍。五根为：信根、精进根、念根、定根、慧根。五力为：信力、精进力、念力、定力、慧力。这些是世间的。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། ནང་གི་ཆོས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ལ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱིའི་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་ནང་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དབང་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་ པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཕྱོགས་བཅུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། སྣོད་ནི་སྣོད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་འགག་པ་མེད་གནས་པ་མེད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། དབུས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བའི་ཐ་མ་མེད་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནི་དབུས་མེད་པའོ། །དེས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང དབུས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།གང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་བ་དེ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་འམ་མ་བསྒྱུར་བ་ དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་གྱིས་གཟུགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དུས་རྣམས་ནི་གདོད་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ་ཞེས་མི་དམིགས་པ་དེའི་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་མི་ དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཀུན་ནས་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རང་གིས་སྟོང་པས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དངོས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

七觉支是这样的：正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
八正道是这样的：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
因此，断除所断烦恼的三十七道品。
十六空性是这样的：内六处即眼等六根，以其自性空，此为内空。外六处即色等六境，以其自性空，此为外空。
此为内，因为为心所摄。为外，因为不为根所摄。凡是作为根之所依，为外内所摄的，以其自性空，此为内外空。
凡是缘空性的空性，即了知相的空性，此为空空。
十方以自性空，器世界以器世界自性空，此为大空。
胜义即涅槃。以其自性空，此为胜义空。
有为即欲界、色界、无色界，以其自性空，此为有为空。
凡是无生、无灭、无住、无异的即是无为，以其自性空，此为无为空。
凡是不缘常边断边的即是超越边际，称为中，以其自性空，此为超越边际空。
轮回无始无终，其中无有中际。因此，始、终、中以其自性空，此为无始无终空。
凡是不舍善法的即是无舍，以其自性空，此为无舍空。
凡是一切法的自性非声闻等所作或所转，以其自性空，此为自性空。
一切法以其自性空，即一切法空。
以色等相而说为色等，广说。一切诸法以其自相和共相的自性空，此为自相空。
诸时本来清净故，事物唯是假立故，不缘过去、未来、现在，其空性即为不可得空。
从众缘所生诸法无有自性，因为是缘起故。因此，凡是缘起即是无事体性。以其自性空，此为无事空。
事即五蕴，以其自性空，此为事空。
无事即无为，如虚空等。以其自性空，此为无事空。

།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་དེས་སྟོང་པ་འདི་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཕ་རོལ་ཞེས་པ་ནི་འདོར་བ་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཉིད་དོ། །དེ་དེས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ དང་།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཀུན་མྱང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བས་ལྟ་བ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ང་རྒྱལ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཁྱད་ པར་ལྷག་པར་རྟོག་པ་མཐོང་བས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ཐེ་ཚོམ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ སེམས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་དེ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཉིས་ དག་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚད་ བཟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་མིང་དུ་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དག་གི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི།སྐྱོན་གཉིས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། འདོད་པས་དབེན་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ སྟེ།ཡན་ལག་བཞི་ནི་འདི་ལྟར། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་ ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ།དེ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བ་ཡང་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ གོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ།

自性空性，以此为空性，此即是自性空性。所谓'彼岸'即是舍弃。所谓'自性'是因为非他所作的自性之故。彼岸自性即是法界真如性。以此为空性，此即是彼岸自性空性。
禅定有四种，即：第一禅、第二禅、第三禅、第四禅。其中四禅有两种：世间的和出世间的。其中禅定和无色界有四种世间因，即：烦恼、清净、安立、清净。
其中四种无记根即是烦恼，由彼等烦恼心以烦恼禅定门而成烦恼，因为遍尝轻安乐故。以见解而见殊胜禅定者成为有烦恼禅定，因为依于禅定而起前际分别等诸见故。以我慢而慢殊胜禅定者成为有烦恼禅定，因见殊胜差别分别而行故。
以无明疑惑殊胜禅定者成为有烦恼禅定，因为未证真实而欲解脱，于殊胜差别证悟非解脱而生疑惑故。如是烦恼心于欲界和无色界中行的烦恼及随烦恼等皆得生起。
清净即是苦行禅定等虽是世间但为善性，因为远离烦恼等过失故。从两种因得清净：即远离烦恼等过失，及远离随眠垢染故。
安立有四种，即：支分安立、等至安立、限量安立和名称安立。其中支分安立即是初禅有五支等。其中初禅五支即是：寻、伺、喜、乐、心一境性。
其中寻、伺二者是对治支。喜、乐是功德支。心一境性是对治支和功德支的所依支。具足此五支的初禅，远离两种过失，即：远离欲界和远离不善法罪业，因寻伺寂静故。
无寻无伺的第二禅有四支，四支即是：内净、喜、乐、心一境性。其中内净是对治支。喜、乐是功德支。心一境性是所依支。
第三禅有五支，其中五支即是：为舍喜故而有舍、念、正知、乐、心一境性。其中舍、念、正知是对治支。乐是功德支。心一境性是所依支。

།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དྲན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡིད་དགའ་བ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་སྔོན་བཞིན་དུ་སྤངས་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དྲན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་མིན་བདེ་བ་མིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ།།འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་པའི་ལུང་ལས་བསམ་གཏན་ལྔ་བཤད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་དཔྱོད་པ་དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་ལྡན་ནོ། །དཔྱོད་པ་དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ལྡན་ནོ།།དགའ་བ་བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་ལྡན་ནོ། །བདེ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ བསམ་གཏན་ལྔ་པ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་ལྡན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ སོ་སོར་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།ལྷག་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་འདུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ དང་།རགས་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་མང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གོང་དུ་ཐོས་བསམ་ལས་ འདས་ཏེ།མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ནས་ཡང་ཅི་ལྟར་བཙལ་བའི་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ལྷག་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་དག་དང་པོ་ཉིད་དུ་གོམས་པའི་ལས་སྤོང་བའི་ལམ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི།རབ་ཏུ་དབེན་པ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་མཆོག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་ལ་གོར་དུ་སྤོང་བ་དང་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཆུང་ངུ་དགའ་བ་ བདེ་བ་དང་ལྡན་པས།དུས་དང་དུས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་བསལ་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ།དེ་དག་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ། དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པ་ལས། སྦྱོར་བ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ གྱི།འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུ་ཞེས་སོ།།ཅི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

第四禅具有四支，其四支如下：舍清净、念清净、由于如前已断苦乐喜忧故而有不苦不乐受，以及心一境性。其中舍清净和念清净是对治支，不苦不乐受是功德支，心一境性是所依支。
圣上座部经典中说有五种禅定：具有寻、伺、喜、乐、心一境性五支的第一禅是五支具足；具有伺、喜、乐、心一境性四支的第二禅是四支具足；具有喜、乐、心一境性三支的第三禅是三支具足；具有乐、心一境性二支的第四禅是二支具足；具有舍和心一境性二支的第五禅是二支具足。
禅定等持的建立是：以七作意入第一禅，如是乃至非想非非想处。其七作意如下：了相作意、胜解作意、远离作意、摄乐作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。
其中，以等持作意如实见欲界过患，并别别领受粗相。由于彼等无实，故别别领受初禅寂静相，此即了相作意。此应知多闻思惟。
其上超越闻思，一向修习寂静相缘止观，乃至如何寻求粗相与寂静而增上胜解，此即胜解作意。
最初即与断除习气之道相应的作意是远离作意，由此断除烦恼胜相及舍的随眠故。
瑜伽师渐次见断除及断除功德而生欢喜，以具有微细远离喜乐，于时时中以极净作意，乃至遣除昏沉掉举而令心欢喜，此即摄乐作意。
具足善加行的瑜伽师为了通达断除欲界烦恼缠缚现行，以不净相作意别别观察令彼等不生，此即观察作意。
彼瑜伽师从修习对治行中，彼加行仅是如此，并非为断欲界烦恼。初禅加行究竟圆满的对治作意是加行究竟作意。
为证得紧接着的根本初禅等持，故称加行究竟果作意。
如为获得初禅而作意，如是乃至为获得非想非非想处而作意，皆应随理配合。

།ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་རགས་པའི་མཚན་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཚད་བཟུང་ བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །འབྲིང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དུའོ། །ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ལ་གནས་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་དང་དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དམའ་བ་དང་མཐོ་བ་ནི་ཚེ་ལ སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་མང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །མིང་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྙེད་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ་གྲངས་ཤེས་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷག་མ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་ པ་ཉིད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་པ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། གཞན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་དབྱེ་ བ་མཐའ་མེད་པ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མི་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལ་ ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུ་ཤེས་གསུམ་དང་བྲལ་ཏེ།འདི་ལྟར། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། རྩིག་པ་མཁར་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕོ་བྲང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་རི་མཚོ་ཟླ་བ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་ནི་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་བྲལ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་རྣམ་པར་ དག་པ་དང་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མེད་པ་སྟེ། ཞི་གནས་གཅིག་པུའི་རོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་གཏོགས་པ། གང་བསམ་ གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་འཇོམས་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཅི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་ཉིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དག་པའི་བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། སྤོང བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་དག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐ་མ་ནི་མི་སྲིད་པས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་གཞན་ནོ། །དག་པ་འདིའི་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་ པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་སྤོང་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ།

所谓下地一切粗相，乃至无所有处。建立限量者，初禅小分圆满修习，生于梵众天。中分圆满修习，生于梵辅天。大分圆满修习，生于大梵天。如是等如前所说。
无色界中无别处所差别。由小中大圆满修习，于无色界诸生中有高下及劣胜之别。其中高下是由寿量等差别。劣胜是由烦恼、无烦恼及多寡差别。
建立名称者，初禅所摄如是诸三昧，唯佛世尊及得大力菩萨能入。声闻缘觉于彼等三昧名字尚且不知，何况能入或知其数。如初禅所摄，余禅及无色所摄亦复如是。即如所说，依止禅波罗蜜多。
清净者，从'初禅是到究竟'乃至'非想非非想处'。如是诸禅、无色及其他无量种类三昧，若不具菩提分，皆是世间。
无色界有四，即：空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。其中空无边处离三种想：即离青等色想、墙壁等障碍想、宫殿园林山海日月等差别想。识无边处是离虚空想。无所有处是离识想。非想非非想处是离无所有处想。
彼等无色界由杂染、清净及建立三种成为有漏。唯无支分建立，因为只具寂止一味。
除非想非非想处定，其余禅定及无色定若具菩提分者即是出世间。若问为何除非想非非想处，答：非想非非想处唯是世间，因为想的运行不明显故非能断惑。因此，世尊说：'乃至有想等至，尔时现前能知。'
清净禅有四种：即顺断分、顺住分、顺胜进分、顺决择分。有顶有二种清净：最后不可能故，除顺胜进分外余皆可得。若问此清净何相，答：随顺不生烦恼是顺断分。

།རང་གི་ས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ས་གོང་མ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ ཉེས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ།འདི་ལྟར། ལེ་ལོ་དང་། དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མི་རྩོལ་བ་དང་། རྩོལ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། དབུགས་འཇུག་པ་དང་། དབུགས་ འབྱུང་བའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་གཉིས་སོ། །སྡུག་པའོ་ཞེས་མོས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་གསུམ་ནི་སྤྲུལ་ པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་ནོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྔ་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྲུག་པའོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བདུན་པའོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལྔ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །དེ་ལ་དག་པའི་གཟུགས་མེད་བཞི་ནི། དེའི་རོ་མྱང་བའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །ཞི་བ་ལ་གནས་པ་ ཞེས་བརྗོད་དོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་ཐར་པ་དང་འདྲ་བའི་གནས་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྟེན་འདས་ནས། གང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགགས་ཏེ། ལྡང་བ་ཚུན་ཆད་དུ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་སོ།།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ལ་ ལྟ་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ།།ནང་གཟུགས་སུ་ཤེས་ནས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཆེན་པོ་ལ་ལྟ་ཞིང་། དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ ཤེས་ནས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ལ་ལྟ་ཞིང་།དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་ནས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་ལྟ་ཞིང་དེ་དག་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དམར་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་སྟེ་ཚད་ཆུང་ངུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཁང་པ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟད་པར་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟད་པར་ས་དང་། ཟད་པར་ཆུ་དང་། ཟད་པར་མེ་དང་། ཟད་པར་རླུང་དང་། ཟད་པར་སྔོན་པོ་དང་། ཟད་པར་སེར་པོ་དང་། ཟད་པར་དམར་པོ་དང་། ཟད་པར་དཀར་པོ་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའོ།།འགའ་ཞིག་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་པ་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའོ།

随顺自地是随顺住分。随顺上地是随顺胜进分。随顺无漏是随顺决择分。禅定的过失有六种，即：懈怠、忘失所缘、昏沉、掉举、不作加行、作加行。
禅定的垢染有七种，即：寻、伺、喜、极喜、乐、入息、出息。
所谓解脱，有八解脱，即：有色观色，此为第一解脱。内无色想观外色，此为第二。净解脱身作证具足住，此为第三。此三是变化障的对治，故为解脱，即有色解脱。
空无边处是第四解脱。识无边处是第五解脱。无所有处是第六解脱。非想非非想处是第七解脱。灭受想定是第八解脱。其中五种是无色解脱。其中清净无色四种，是对治其味着障，故为解脱。称为住于寂静。
灭受想定是类似解脱的住处。依止非想非非想处，灭尽心心所法，乃至出定为止，安住于最极寂静，故为解脱。为断其障碍，故称解脱。
九次第定即：四禅、四无色定及灭受想定。
八胜处即：内有色想观外色少，胜知胜见，此为第一胜处。内有色想观外色大，胜知胜见，如是想，此为第二。内无色想观外色少，胜知胜见，此为第三。如是大者为第四。内无色想观外色青，胜知胜见，此为第五。如是黄为第六。如是赤为第七。如是白为第八。
其中色少是指有情数，因为量小的缘故。大是指非有情数，如房舍、宫殿、山等，因为量大的缘故。
十遍处即：地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、赤遍处、白遍处、空无边处遍处、识无边处遍处。
三三摩地是三解脱门的自性。即：空三摩地是空解脱门。无相三摩地是无相解脱门。无愿三摩地是无愿解脱门。
有些还说有第四解脱门，即：无功用解脱门。

།ཤེས་པ་བཅུ་གཉིས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ ཤེས་པ་དང་།ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་ཅི་བཞིན་པ་ཤེས་པའོ། །དབང་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལམ་རྣམས་སུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལུས་སུ་གཏོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་སུ་སོན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ངེས་པར་སེམས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་ཉིད་ནི་རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་སྤྱི་བོ་དང་སྐྲ་དང་ཀླད་པ་ནས་འོག་ཏུ་དང་། སེན་མོ་དང་སྤུ་དང སྐྲའི་མཐར་ཐུག་པ་མི་གཙང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་ལ་ཡོད་དེ། སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། སྐྱི་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་དང་། ཆུ་སེར་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་གཞུངས་ དང་།སྙིང་དང་། མཁལ་མ་དང་། མཚེར་བ་དང་། གློ་བ་དང་། མཆིན་པ་དང་། ཕོ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། གྲོད་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། མཆི་མ་དང་། རྔུལ་དང་། ཚིལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཞག་དང་། དྲི་ མ་དང་།ཀླད་པ་དང་། མིག་རྣག་དང་། རྣ་སྤབས་སོ། །ལུས་འདི་ལ་སོ་སོར་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་རྟེན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་ནི་གཞིའོ། །ལྷ་ནི་དབང་པོའོ། །ཡིད་འབྱུང་བ་དང་འཆི་བ་དང་དབུགས་མི་འབྱིན་པའོ། །ལུས་སུ་སོན་པ་ དང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དག་གིས་ན་རྣམ་པར་མི་བརྗེད་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་བཞིས་ཉིན་མོ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་དང་། རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཅི་ལྟར་ ཉིན་མོ་མི་ཉལ་བར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གོམས་པ་དེ་ལས་ཉལ་བ་ནའང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བའོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ཡོན་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་མང་བ་ཉིད་དང་། དམན་པའི་ཆོས་ལ་འགྱོད་པ་དང་བཅས་པར་ འཆི་བའི་དུས་མི་བྱེད་པ་དང་།ལུས་ཞིག་ན་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །འདོད་ཁམས་དང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པས་ཚངས་པའི་གནས་བཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པས་ཚད་མེད་པ་བཞིའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བྱམས་ པ་དང་།སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ནི་བྱམས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པས་ནི་དགའ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འདོད་པས་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་རུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བདུན་དུ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལས་གོང་དུ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའོ།

十二智是：苦智、集智、灭智、道智、尽智、无生智、法智、类智、世俗智、遍净智、如声智。
根有三种，即：未知当知根、已知根、具知根。依次是见道、修道和无学道。
三种禅定是：有寻有伺三摩地、无寻唯伺三摩地、无寻无伺三摩地。
十种随念是：佛随念、法随念、僧随念、戒随念、舍随念、天随念、厌离随念、死随念、身随念、入出息随念。
其中身随念是观想身体的三十六种不净物，即从脚底至头顶发髓向下，乃至指甲毛发末端，充满种种不净物，如实观察。即此身中有：发、毛、爪、齿、皮、肤、肉、筋、脉、骨、髓、心、肾、脾、肺、肝、胃、肠、小肠、胃、粪、尿、泪、汗、脂、唾、涕、脓、血、胆、痰、脂肪、垢、脑、眼脂、耳垢。如实观察此身。
其中三宝是所依。戒和舍是基础。天是根。厌离、死亡和不出息。以身随念和入出息随念而不忘失。
由四因日间念佛：即精进于善法、供养仪轨、随念相好、随念恩德。如同日间不眠而修习佛随念，睡时也同样在梦中见到。
念佛等随念有七种功德：即能忆念前生、多生净信、临终不因下劣法而后悔、身坏命终生于善趣天界。
缘欲界和色界有情而修四梵住。缘无量有情即为四无量。即：慈、悲、喜、舍。其中欲令具乐是慈。欲令离苦是悲。欲令不离乐是喜。欲令无烦恼是舍。
这四者在加行道位缘众生。在欢喜地等七地中缘法。其上则无所缘。

།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་དེ། འདི་ལྟར། རྙེད་པ་ དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་བཏང་སྙོམས་པའོ།།བཟོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་ ནི་དྲུག་སྟེ།འདི་ལྟར། སྦྱིན་པའི་དུས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཏང་སྙོམས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་བཏང་སྙོམས་སོ། །བཟོད་པའི་དུས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་བཏང་སྙོམས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་དུས་སུ་བསམ་གཏན་བཏང་སྙོམས་སོ། །བསམ་གཏན་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་བཏང་སྙོམས་སོ། །ཤེས་ རབ་དུས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་སོ།།ནོར་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། དད་པའི་ནོར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་དང་། ཐོས་པའི་ནོར་དང་། གཏོང་བའི་ནོར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནོར་དང་། ངོ་ཚ་བའི་ནོར་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་རོ། །སྤྱན་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤའི་སྤྱན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ ལྷའི་སྤྱན་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །གཟུངས་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ། །ཡང་གཟུངས་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། གཞུང་གི་གཟུངས་དང་། མངོན་ཤེས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། འོད་ཟེར་རྣམ་པར་འགྱེད་པའི་གཟུངས་དང་། ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་གཟུངས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་པ་དང་དབུལ་པོ་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་གཟུངས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཅན ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པའི་གཟུངས་དང་།མ་ཆགས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པའི་གཟུངས་དང་། དོན་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤོབས་པའི་གཟུངས་སོ། །འཆི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བའི་འབད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་། སྤ་གོང་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ། ཉེ་བར་འཚེ་བ་བཅུའི་གཉེན་པོ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབང་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ ལ་དབང་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བའོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་གྱི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མངོན་པར རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རྫས་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐ་སྙད་བདེ་བའི་དོན་དུ་དང་། མི་སྐྲག་པའི་དོན་དུ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ཅན་ཡོན་ཏན་ཅན་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ། མིང་ཐ་དད་པ་མང་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་གིས་བརྗོད་པས་ཐ་སྙད་ཚེགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཙམ་གྱི་མིང་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པར་ཐ སྙད་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ།

在《圣无尽慧经》中也说明了三种舍：即如是，为断除得失等世间八法等烦恼故，有烦恼舍。为修习忍辱故，有守护自性的舍。有时与非时的舍。时与非时的舍有六种，即如是：布施时舍戒律，持戒时舍布施，忍辱时舍精进，精进时舍禅定，禅定时舍布施，智慧时舍其余五度。
七种财富是：即如是，信财、戒财、闻财、舍财、慧财、惭财、愧财。
五眼是：即如是，肉眼、异熟天眼、慧眼、法眼、佛眼。
六神通是：即如是，神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命通、漏尽通。
四种总持是：即如是，忍辱总持、法总持、义总持、密咒总持。又有十种总持：即如是，义总持、文总持、神通总持、放光总持、降伏他论总持、供养如来及救度贫穷众生总持、赞叹趣入大乘众生总持、无著愿总持、无尽辩才总持、种种义辩才总持。
死亡、烦恼、贫穷、近行、恶趣、寻求精进、法贫业障、欲望衰损、忧愁、疑惑等十种损害的对治，依次是十种自在：即如是，寿自在、心自在、资具自在、业自在、生自在、神通自在、愿自在、胜解自在、智自在、法自在。
这是由大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中菩萨道决定品第二十三。
通过了悟菩萨乘的补特伽罗分类，菩萨建立有二：即如是，补特伽罗建立与证悟建立。其中虽无补特伽罗实体，但由四种因缘而有四种补特伽罗：即如是，为名言安乐故，为不畏惧故，为显示自他过失功德故。其中'为名言安乐故'是指：为使色等诸多各别相、各别名的众多法归为一体，以众生之名称呼，从而令名言无碍故。'为随顺世间故'是指：仅有世间法的名相若无众生则无法安立，虽然如此，大多是以众生名言而安立。

།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པས་ཀྱང་ངེས་པར་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐ་སྙད་བྱ་ཞིང་། དེ་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །འཇིག་རྟེན་མི་སྐྲག་པའི་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ མི་མཁས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཐོས་ནས་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི། གང་གིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་བྱེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཙམ་བསྟན་མོད། སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ འདི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་ནི་སྤངས་སོ།།ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ནི་བསྐྲུན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྤྱོད་པའི་དབྱེ་བས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱེ་བས་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པའི་དབྱེ་བས་དང་། སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་དང་། འབྲས་བུའི་ དབྱེ་བས་དང་།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དང་། བྱ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་དབྱེ་བས་གང་ཟག་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཞན་པའི་སྡུག་ བསྔལ་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དམན་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དྲག་རིང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་དྲག་རིང་དང་། དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་དྲག་རིང་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་རྟོག་དྲག་རིང་ངོ་། །གང་ཉོན་མོངས་ཐ་མལ་དུ་གནས་པ་མཉམ་པའི་ཆ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་མཉམ་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཐ་མལ་དུ་གནས་པ་ནི་ཞན་པའི་རྡུལ་ཅན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱེ་བས་གང་ ཟག་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་བ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པར་གནས་པ། བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མཛད་པ། སྐྱོ་ བའི་བསམ་པ་དང་ཆགས་བྲལ་གྱི་བསམ་པ་དང་གྲོལ་བའི་བསམ་པས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་ཅིང་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་བོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་ཞན་པ་ནི་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་ལ་ ལྟོས་ནས་སོ།།རང་རྒྱལ་བའི་ཐེག་པ་པ་ནི། གང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པའི་གནས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མཛད་པ་སྔོན་བཞིན་ནོ། །སྐྱོ་བ་ཆགས་བྲལ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་བསམ་པས། ཉན་ ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བགྱིས་ཏེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པའམ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའམ། སྔོན་དུ་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པ་རུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་མངོན་དུ་ བྱས་ཏེ།བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུ་གནས་པའམ། ཚོགས་དང་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་འཐོབ་བོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གང་ཟག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ དུ་མཐའ་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མཛད་པ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ལུང་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱའོ།

因此圣者也必定要与世间一起施设言说，随顺世间。所谓'为了不使世间恐惧'，是因为那些不通晓缘起法性的人们，听到一切处无有众生后会产生恐惧。
显示自他过失功德是：若不作补特伽罗的安立，仅仅显示烦恼和清净，因为无有众生的假立，就不能了知'这些众生断除了这些过失，获得了这些功德'。
其中补特伽罗的安立有七种，即：以行为差别、以出离差别、以教示差别、以加行差别、以果差别、以界差别、以作业差别。
其中以行为差别有七种补特伽罗，即：贪行者、瞋行者、痴行者、慢行者、寻思行者、等分行者、微细烦恼者。
其中，对于低劣的可贪著事物也生起大贪，且所生之贪长时相续，故为猛利而相续长久的贪行者。同样地，有猛利而相续长久的瞋行者，同样有猛利而相续长久的痴行者，如是也有猛利而相续长久的慢行者，同样也有猛利而相续长久的寻思行者。
若烦恼处于平常状态者为等分行者，即烦恼平等安住之义。若烦恼极其微小而处于平常状态者为微细尘垢者。
以出离差别有三种补特伽罗，即：声闻乘、独觉乘、大乘者。
其中声闻乘者，本性钝根，安住于决定或不决定声闻法性，仅为自身解脱而发愿，以厌离意乐、离欲意乐、解脱意乐，缘于声闻藏而修习随法行，从而获得苦边际。本性根器低劣是相对于独觉和菩萨的根器而言。
独觉乘者，即安住于决定或不决定独觉法性，本性中等根器，唯为自身解脱而发愿如前。以厌离、离欲、解脱意乐，缘于声闻藏而修习随法行。
未生或已生顺决择分，或先前未得果位，于无佛出世时自证道果，如独角兽般独自安住，或与众同行而获得苦边际。
大乘补特伽罗即安住于决定或不决定菩萨法性者。本性利根，为令三界一切无边众生解脱而发愿，以不住涅槃意乐，缘于菩萨藏而修习随法行，令众生成熟，清净佛土，获得授记，现前证得无上正等正觉。

།ལུང་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཉེ་བར་སྟོན་པའི་དབྱེ བས་གང་ཟག་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ཚོགས་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པ་དང་ཚོགས་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི་གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་དམིགས་པ་མོས་པ་རབ་ཏུ་ཆུང་བ། ཆུང་ངུ་ངེས་ངེས་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ དུས་ཀྱིས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ཚོགས་བསགས་པ་དང་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི། གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་དམིགས་པ། མོས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་འབྲིང་པོ། །[(]འདྲིང་[,]འབྲིང་[)]དེས་དུས་དང་སྐྱེ་བ་ངེས་པར་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་བསགས་པ་ ནི།གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་དམིགས་པས། མོས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ། རབ་དེས་སྐྱེ་བ་དང་དུས་དེ་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི། གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་དམིགས་ནས། བདེན་པ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་ སེམས་པའི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ལྡན་པས།ཆུང་ངུ་དེས་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ངེས་པ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་བསགས་པ་དང་མ་བསགས་པ་ནི། གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་དམིགས་ནས། ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་འབྲིང་པོ་དང་ལྡན་པས་འབྲིང་ དེས་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ངེས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ།།ཚོགས་བསགས་པ་ནི་གང་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་བདེན་པ་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་རབ་དང་ལྡན་པས། རབ་དེས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་མཐུན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་ དང་པོ་ནི།བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ནི་བདེན་པའི་བདག་པོའི་ཆོས་ལ་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་དུས་དེ་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི་སྔོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། གང་ ཐར་པའི་དོན་དུ་བྱེད་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟར། ལྷག་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། ལྷག་པའི་མོས་པ་ཅན་དང་། ལྷག་པའི་འདོད་པ་དང་། ལྷག་པའི་རྟོགས་པ་ཅན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། གང་ཐར་པའི་དོན་དུ་ བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།།གྲོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་མོས་པ་ཅན་ནོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཐར་པ་ལ་དམིགས་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་འདོད་པ་ཅན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་རྟོགས་པ་ཅན་ནོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་པ་དང་། ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཅན་དང་། གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཅན་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། སྟན་གཅིག་ པའོ།།དེ་ལ་གང་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་པའོ། །གང་འབྲིང་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཅན་ནོ།།དེ་ནི་ཡང་དག་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། མཁན་པོ་མེད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །གང་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མངོན་ དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་པའོ།

所谓'获得授记'，是指在第八地获得无生法忍的意思。
依近教的分类有三种补特伽罗，即：未积资粮者、已积资粮与未积资粮者、已积资粮者。
其中未积资粮者，是指对四谛法生起极小信解，以小小不定的生世获得顺解脱分。
已积资粮与未积资粮者，是指对四谛法生起中等信解与净信，以此中等程度决定在何时何世获得顺解脱分。
已积资粮者，是指对四谛法生起极大信解与净信，以此殊胜程度在当生当世获得顺解脱分。
另外，未积资粮者，是指缘于四谛法，具有小品法忍，以此小品不定生世获得顺抉择分。
已积资粮与未积资粮者，是指缘于四谛法，具有中品法忍，以此中品决定生世获得顺抉择分。
已积资粮者，是指缘于四谛法，具有上品法忍，以此上品于当生获得顺抉择分。
其中第一类是以信解与净信四谛法为相的顺抉择分，因为信为主故。
第二类是以于四谛法决定思维法忍为相的顺抉择分，因为慧为主故。
除世第一法外，因为世第一法自性为刹那，无相续故。
此亦是生起当时，非先前。
其中，摄持于善法欲，为求解脱而修顺抉择分者有四种，即：增上根器者、增上胜解者、增上欲求者、增上证悟者。
摄持于善法欲，为求解脱而修者是增上根器者。
于解脱教法具有增上胜解者是增上胜解者。
具喜乐而多作意缘解脱者是增上欲求者。
于当生能生起顺抉择分者是增上证悟者。
抉择有六种，即：随顺者、殊胜者、现证者、回向他者、一生者、一座者。
其中最初缘谛相而生起小品善根者是随顺者。
中品者是殊胜者，因为较小品殊胜故。
为现证谛理而于当生发起大品正行者是现证者。
不定种性者回向殊胜菩提，及无师独觉为现证而回向他生者是回向他者。
为现证谛理而于当生正行者是一生者。

།གང་སྟན་གཅིག་ལ་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྟན་གཅིག་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཚོགས་ བསགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།གང་ཚོགས་བསགས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པའི་བདག་པོས་ཆོས་འདི་ལ་རྗེས་སུ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་དད་པས་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར་རོ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ ཆོས་ཅན་དང་།རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་གང་འབྲས་བུ་དུས་སུ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དེ་ནི་དད་པས་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །གང་འབྲས་བུ་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་ བ་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ།།གང་སློབ་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་བཤད་ཟིན་དང་བཤད་པར་ བྱའོ།།གང་ཞིག་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།གང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །སྟན་གཅིག་ པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ།།མཐོང་ལམ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ངོ་། །ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། གང་མཐར་གྱིས་ པ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། །ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དང་པོ་དྲུག་སྤངས་པ་ནི་སླར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ།ཡང་དག་པ་ཉིད་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ།

为了在一座上证悟真谛而正确趣入的是一座者。修行中有两种补特伽罗，即：随信行者和随法行者。其中，已积资粮、根钝、依靠他人教导而为证悟真谛而精进修行的是随信行者。已积资粮、根利、依靠自己对真谛的领悟而为证悟此法而精进修行的是随法行者。
依果位分类有十三种补特伽罗，即：信胜解、见至、身证、慧解脱、俱分解脱、预流果向、预流果、一来果向、一来果、不还果向、不还果、阿罗汉果向和阿罗汉。
其中预流果有两种，即：极七返有和家家。一来果只有一种，即：一间。不还果有五种，即：中般涅槃、生般涅槃、无行般涅槃、有行般涅槃和上流。阿罗汉有六种，即：退法、思法、护法、安住不动、堪达和不动法。
其中，在果位时为随信行的补特伽罗是信胜解。在果位时为随法行的是见至。为有学位证得八解脱三昧的不还果补特伽罗是身证，因为已亲身证得解脱并安住于等至。八解脱已说过且将说。
已断尽诸漏但未得八解脱三昧的是慧解脱，因为已完全断除了慧障。已断尽诸漏且得八解脱三昧的是俱分解脱，因为已从烦恼障和定障二者中解脱。
处于顺决择分和见道十五刹那的补特伽罗是预流果向。一座者从顺决择分开始直至获得初果为止。此见道是正确决定降伏和现证法。
复次，在见道末尾获得初果的补特伽罗是谁呢？是未离欲贪、入正性决定而成为预流果者。未以离贪分断除欲贪。以世间道断除欲界修所断烦恼前六品的是离贪，入正性决定时成为一来果。

།ཡང་སྔོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ དང་པོ་དྲུག་དག་སྤངས་ཏེ།གང་ལས་སླར་ཡང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ཕྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ། དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྲང་ན།དེ་རྒྱུ་གང་གིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་གེགས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྤངས་པའི་ལམ་ གྱིས་གང་ཟག་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ།།གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་སྟེང་དུ། འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དག་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པའོ།།གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ཚེ་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་རྒྱུ་གང་གིས་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། གཙོ་བོར་བསྡུས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བའོ། །སྨྲས་པ། གཙོ་བོ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། འགྲོ་བ་དམན་པའི་རྒྱུ་དང་ཁམས་དམན་པའི་རྒྱུ་དང་ཉེ་བར་བཟུང་བའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་དམན་པ་ནི་དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་རྣམས་སོ། །ཁམས་དམན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཏུལ་ཞུགས མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དམན་པ་ལས་མི་འདའ་བས།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་དམན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་གིས་ཁམས་དམན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མ་ཡིན་པས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ དང་གནོད་སེམས་དེ་དག་ནི་ཁམས་དམན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་དེ་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ།།གང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །འདི་ལ་སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་གྲང་ན། རྒྱུ་ གང་གིས་དེ་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་རྣམས་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན།བརྗོད་དེ། གཙོ་བོ་བསྡུས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བའོ། །སྨྲས་པ། གཙོ་བོ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བའི་རྒྱུ་དག་ ཉེ་བར་བཟུང་བའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དག་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྲེད་པ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་ཀྱིས་དེ་རུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་སོ།

又先前以世间道断除欲界所修断的烦恼前六品，从此再次离欲贪时，后来入于正性决定者，于第十六心刹那成为一来。已离欲贪，入于正性决定时，成为不还。若以世间道断除欲界所修断烦恼而离欲贪时入于决定者，彼成为不还。
当断除见所断烦恼而成为预流时，以何因说断三结而成为预流呢？答：因为是解脱障碍的主要原因。若于修道断除欲界烦恼前五品的补特伽罗，是为证一来果而入。若于修道圆满断除欲界烦恼第六品的补特伽罗是一来。若于修道在一来果之上，断除欲界烦恼第七品和第八品的补特伽罗，是为证不还果而入。若于修道断除欲界烦恼第九品的补特伽罗是不还。
此处有问：当以断除一切欲界所修断烦恼而成为不还时，以何因说断五下分结而成为不还呢？答：因为摄取了主要的。问：何为摄取主要？答：摄取了劣趣因和劣界因。其中劣趣是指地狱、饿鬼、旁生。劣界是指欲界。
其中以身见、戒禁取见、疑不能超越劣趣，故身见等是劣趣因。以欲贪、嗔恚不能真实超越劣界，故欲贪、嗔恚是劣界因。紧接不还果，若于修道从初禅烦恼第一品乃至有顶烦恼第八品断除的补特伽罗，是为证阿罗汉果而入。若圆满断除有顶烦恼第九品的补特伽罗是阿罗汉。
此处有问：当以断除三界一切烦恼而成为阿罗汉时，以何因说断五上分结而成为阿罗汉呢？答：因为摄取了主要的。问：何为摄取主要？答：摄取了取上因和不舍上因。
其中从色贪、无色贪取欲界之上，即生于色界、无色界之义。以最胜禅者于彼处烦恼。

།རྒོད་ པ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པས་ཀྱིས་དེ་རུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པས་ལྷ་རུ་བདུན་དང་མིའི་བདུན་གྱི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལན་བདུན་པའོ།།གང་ལྷ་རུའམ་མི་རིགས་རིམ་དུ་སོང་སྟེ་མིའི་ནང་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་སོན་པ་དེ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ལྷ་རུའམ་མི་རུ་སྲིད་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པའོ།།གང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལྷའི་ནང་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །བར་ཆད་ གཅིག་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གང་གི་གོ་སྐབས་དེ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་སྤངས་པས་བར་མའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ན་སྔོན་ དུ་གོམས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཅིག་གོ།།གང་ཞིག་བར་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཉིད་ན་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །གང་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་ བསམས་ཏེ་མངོན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པ། ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །གང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་སྤངས་ཤིང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་སྤངས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་ན་ལམ་ མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།གང་སྐྱེས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་སྟེ་འབད་པ་མེད་པར་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་སོན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། ། གང་སྐྱེས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ་འབད་པས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་གང་རོ་མྱང་བ མང་དུ་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱང་བ་ཆུང་ངུ་ཚངས་རིས་སུའོ།།འབྲིང་གིས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དུའོ། །ཆེན་པོས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རོ་མྱང་བ་ཆུང་ངུས་འོད་ཆུང་ངུའོ། །འབྲིང་གིས་ཚད་མེད་འོད་དུའོ། །རབ་ཀྱིས་འོད་གསལ་ དུའོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རོ་ཆུང་ངུ་མྱངས་པས་དགེ་ཆུང་ངུའོ། །འབྲིང་གིས་ཚད་མེད་དགེའོ། །རབ་ཀྱིས་དགེ་རྒྱས་སུའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་རོ་མྱང་བ་ཆུང་ངུས་སྤྲིན་མེད་དུའོ། །འབྲིང་གིས་བསོད་ནམས་འཕེལ་དུའོ། །རབ་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རུའོ། །རྣམ་པར་བཀྲམ་པ་བསྒོམས་ པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་ཆུང་ངུས་མི་ཆེ་བར་རོ།།ཡོངས་སུ་གོམས་པ་འབྲིང་གིས་མི་གདུང་བར་རོ། །རབ་ཡོངས་སུ་གོམས་པས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དུའོ། །ཆེས་རབ་ཏུ་གོམས་པས་གྱ་ནོམ་སྣང་དུའོ། །འདི་རྣམས་སུ་བར་མེད་པར་ལན་རེ་རེ་སྐྱེའོ། །ཤིན་ཏུ་ཆེས་རབ་ཏུ་ གོམས་པས་འོག་མིན་དུ་ཞུགས་ཏེ་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་འོག་མིན་མཐར་ཐུག་པའོ།

由于傲笑、我慢和怀疑等，不能完全断除上位，因为最胜禅定者在其中有遍染故。
预流果者由于杂染和近杂染，依止天界七次和人界七次轮回，到达苦的尽头的补特伽罗，即是有七次生死者。
于天界或人间次第而行，于人间到达苦的尽头者，即是从种姓到种姓者。
预流果者于天界或人间依止两次轮回而般涅槃者，即是为证一来果而入者。
一来果者为证不还果而入，于天界中依止一次轮回而般涅槃者，即是一间隔者。
一间隔即是其他生的机会，称为一间隔。
中有般涅槃有三种，即：已断生的结缚，未断现行的结缚，于中有现行时，现前修习以前熟习的道而到达苦的尽头，是为第一。
某者现行中有，为往生有而思维时，现前修道而到达苦的尽头，是为第二。
又某者思维生有而安住，尚未获得生有，现前修道而到达苦的尽头，是为第三。
未断生的结缚和未断现行的结缚，生于色界之时，现前修道而到达苦的尽头者，即是生般涅槃。
生已无功用、无勤修而现前修道，到达苦的尽头者，即是无行般涅槃。
生已有功用、有勤修而现前修道，获得苦的尽头者，即是有行般涅槃。
上升有二种，即：往色究竟天者和往有顶者。
其中，由多修味著而成就，以初禅小味著生于梵众天。中等者生于梵辅天。大等者生于大梵天。
如是，以第二禅小味著生于少光天。中等者生于无量光天。上等者生于光明天。
以第三禅小味著生于少净天。中等者生于无量净天。上等者生于遍净天。
以第四禅小味著生于无云天。中等者生于福生天。上等者生于广果天。
由修习广大，以第四禅小等熟习生于无热天。中等熟习生于无恼天。上等熟习生于善现天。极上等熟习生于善见天。于这些天中无间各生一次。
以极上等熟习入色究竟天，现前修道而般涅槃者，即是以色究竟为究竟者。

།གང་ཡང་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་ལན་རེ་རེ་སྐྱེས་ནས། རྣམ་པར་བཀྲམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མ་ འབའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ལན་རེ་རེ་སྐྱེས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པའོ། །གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པའམ་སེམས་པའམ་མི་སེམས་པ་ མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་པའམ་མི་སེམས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་དགའ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནོན་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པ།མི་སེམས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་པའམ་མི་སེམས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ གནོན་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ།།གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པ། མི་སེམས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །སེམས་པས་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་ཉིད་བག་མེད་པས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཏེ།བག་ཡོད་པས་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པ་དག་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ།དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འབར་བར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་འབར་བར་བྱ་བ་ནི་རབ་ཉིད་དུ་དྲང་བར་བྱ་ཞིང་རྣོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་འབར་བའི་སྐལ་བ་ ཅན་དུ་ནི་མ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པ་དག་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ། དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འབར་བར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་ནི་མངོན་ དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།གང་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་བག་མེད་པའམ་བག་ཡོད་པ་དག་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གང་ཟག་བཅུ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་བརྙེས་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སློབ་པའོ།།གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་མེད་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་སློབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་མོ། ། གང་གཟུགས་མེད་པའི་འགྲིབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བདེ་བས་གནས་པ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་གཟུགས་མེད་པའི་འགྲིབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བདེ་བས་གནས་པ་དག་གཟུགས ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།

从梵天界等处乃至广果天为止，各生一次后，修习无散乱第四禅定，完全舍弃净居天，如是在空无边处等处各生一次后，到达有顶而般涅槃，此即是有顶究竟。
若诸根钝，放逸或不放逸，思维或不思维，现法乐住，有从世间禅定退失之机缘者，是为退法者。其中思维或不思维，意为非自愿压制之义。
若诸根极钝，放逸或不放逸，不思维，现法乐住，有从世间禅定退失之机缘者，是为退法者。其中思维或不思维，意为非自身压制之义。
若诸根极钝，放逸或不放逸，不思维，现法乐住，有退失之机缘者，非思维机缘者，是为思法者。
若诸根极钝，以放逸故，从现法乐住退失之机缘者，非以不放逸为机缘者，是为护法者。
若诸根钝，放逸或不放逸，无从现法乐住退失之机缘，有令诸根极其炽盛之机缘者，是为不动者。其中令诸根极其炽盛，即是令其调直锐利之义。不动法者不说为有令诸根极其炽盛之机缘，因为他本性即是利根故。
若诸根钝，放逸或不放逸，无从现法乐住退失之机缘，有令诸根极其炽盛之机缘者，是为现法者。
若本性利根，放逸或不放逸，无从现法乐住退失之机缘者，是为不动法者。
依界分类有十三补特伽罗，即：欲界所行的凡夫、有学、无学。如是色界所行三者，无色界所行三者，欲界所行菩萨，色界所行菩萨，欲界所行独觉，不可思议如来。
若生于欲界未得圣法者，是为欲界所行凡夫。
若生于欲界已得圣法，具有余结者，是为欲界所行有学。
若生于欲界已得圣法，无余结者，是为欲界所行无学。
如是色界所行三者，如是无色界所行三者。
若具无碍禅定，以禅定安住，生于欲界者，是为欲界所行菩萨。
若具无碍禅定，以禅定安住，生于色界者，是为色界所行菩萨。

།འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པའི་འགྲིབ་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གང་གིས་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་དོན་ཏོ། །བསམ་གཏན་བདེ་བས་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་དང་ བསམ་གཏན་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནས་རང་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ རང་སངས་རྒྱས་སོ།།གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དགའ་ལྡན་གནས་སུ་གནས་བཅས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དང་། སྔོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི། དགའ་ལྡན་གནས་སུ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདུད་ཕམ་པར་བྱས་པའི་བར་དུའོ། །སངས་རྒྱས་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་སངས་ རྒྱས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཆེན་པོའི་བར་རོ།།སྤྱོད་པའི་ཡོངས་སུ་དབྱེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པར་མོས་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་གང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཅི་སྲིད་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་སྟེ། སོ་སོ་བདག་ཉིད་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྟོགས་པ་མེད་པས་དེ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་སྤྱོད་པའོ།།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྟོགས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྱོད་པའོ། །གང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་དྲི་མ་ མེད་པ་དང་།སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་འོད་འཕྲོ་བ་དང་སྦྱང་དཀའ་བ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་དེ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ཅི་ལྟར་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེ་ན། བརྗོད་དེ། ས་དྲུག་ལ་མི་འདོད་ཀྱང་མཚན་མ་ཐ་སྙད་དུ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བ་ལ་གང་ཟག་འབད་པ་བྱེད་པ་ན་མཚན་མ་མངོན་དུ་ན་རྒྱུ་བ་མེད་པས་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་དང་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རྣམས་ལ་གང་ཟག་དེ་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ཞེས་གསུངས་པ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐར་གྱིས་པ་དང་། ལན་ཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ མཐར་གྱིས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་བསྟན་པའོ།།གང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མི་ལྕོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལན་ཅིག་གིས་སྤང་བ་དེ་ནི་ལན་ཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་སྟབས་གཅིག་པའོ། །དེ་དང་འབྲས་བུ་ གཉིས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ།འདི་ལྟར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །སྟབས་གཅིག་པ་ཞེས་པ་ནི། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཆེན་པོ་ནས་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ལྟར་སྤོང་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་སའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཐ་དད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

于此说道：无色界中为何没有行菩萨道的菩萨？答曰：获得殊胜能力的诸菩萨们摄持处所，为了成熟众生，不生于无色界。所谓'无色界障碍禅定'，是指以禅定阻止投生无色界的意思。所谓'安住于禅定乐'，是指不退失禅定，以及由于善巧出入禅定，为了成熟众生而菩萨愿意投生欲界，应当如是了知。
若于无佛出世的欲界投生后证悟独觉菩提者，即是欲界独觉。若于欲界投生，从住兜率天宫直至涅槃期间，并且先前示现菩萨行和独觉行一切者，即是不可思议的如来、应供、正等正觉佛陀。
其中，所谓'菩萨行'，是指从住兜率天宫直至降伏魔军为止。所谓'佛陀行'，是指从现证正觉直至大般涅槃为止。
依行为差别分类，菩萨有五种：即增上胜解行、增上意乐行、有相行、无相行、无功用行。其中，于胜解行地具足小中大忍，住种姓中，从最初发大菩提愿直至未入欢喜地者，因无出世间各别证悟，即是增上胜解行。
若于十地以出世间证悟而意乐清净之补特伽罗，即是增上意乐清净行。若于欢喜地、离垢地、发光地、焰慧地、难胜地、现前地等菩萨地之补特伽罗，即是有相行。
于此问道：此为何称为有相行？答曰：因为在六地中虽不愿意，但相续随顺名言故。若于第七远行地之补特伽罗精进修行时无相显现，即是无相行。若于不动地、善慧地、法云地之补特伽罗，即是无功用行，因为已获得异熟无分别智慧故。
所说预流补特伽罗者，预流有二种：即渐次和一来定出。其中渐次如前所说。若依不能胜解现观真谛，以出世间道一次性断除三界所行烦恼者，即是一来定出和顿悟。
彼二者建立为二果：即预流果和阿罗汉果。所谓'顿悟'，是指如同见道所断，从欲界、色界、无色界所行的上至下品修所断，一并断除。非如世间道以地的差别而有差异之义。

།སོར་མོ་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། གང་ཅི་སྙེད་གཟུགས་དང་ཅི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ཅི་སྲིད་དུ་རིང་བའམ་ཉེ བའམ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ནས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་སྦོམ་སྟེ།ཆ་གཅིག་བཟླུམས་པ་གཅིག་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས། འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ སོ་སོར་ལེགས་པར་བསླབ་བོ།།ལན་གཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་བྱས་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་གཉིས་གྲངས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཐ་སྙད་མེད་དེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པ་སྤངས་པ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་ཅིག་གིས་ངེས་པར འབྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་བརྙེས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ། །བརྒྱ་ལམ་ན་བརྙེས་པར་མི་བྱེད་ན། ཐམས་ཅད་ལས་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་བརྙེས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། ཐ་ན་འཆི་བའི་དུས་སུའོ། །བརྒྱ་ལམ་བརྙེས་པར་མི་བྱེད་ན། མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྨོན་ལམ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཞིང་དུ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །མངོན པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི།མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།མཐར་ཐུག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཆོས་ བདེན་པ་བཞི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ།གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལྷག་པར་མོས་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་རབ་ཉིད། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་མཐའ་བརྙེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །གང་མདོ་སྡེའི་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདེན་པ་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་བདག་པོའི་དབང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་རབ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་མཐའ་བརྙེས་པ་དེ་ནི་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།།དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཀྱི་ཆུང་ངུས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ། དུས་དང་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དྲོད་ཐོབ་པ་ལ་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཀྱི་འབྲིང་གིས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དག་ལ་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རབ་ཀྱི་རབ་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ལ ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ།།གང་མཐོང་བའི་ལམ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་བརྙེས་པ་དེ་ནི་ཁོ་ནའི་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནའོ། །གང་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མ་ལུས་པ་དེ་ནི་ རྗེས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།

从《指尖经》中如是说道：一切所有色法以及一切过去、未来、现在的识，等等广说，无论远近，将这一切集中为一，合为一分，汇为一体，总为一处，合为一份，集为一蕴之后，'这一切皆无常，一切皆是苦'等等广说，应当各自善加修学。
一来解脱是将最初和最后的两种果位加以标记，按照这两种果位的次第，为断除三界一切见断和修断烦恼而生起。
其中没有一来和不还的名相，因为一来和不还这两种果位是为了见真谛，仅仅是为了成就断除欲界修断烦恼的有余和无余。
就一来解脱而言，如《分别经》中说：应当了知预流者紧接着即可安立为阿罗汉。彼于现法中获得遍知，多次修习。若百次中未能获得，因为尚未完全离欲，为速证涅槃，以愿力而生于欲界。
其中'于现法中获得遍知，多次修习'是指于现法中现证阿罗汉果，乃至于临终时。若百次中未能获得，为速疾圆寂，彼即具足愿力。以愿力而生于欲界，于无佛出世的刹土中成为独觉。
关于证悟的建立，有十种证悟，即：法现证、义现证、真实现证、随现证、三宝现证、非行现证、究竟现证、声闻现证、佛陀现证、菩萨现证。
其中，于随信行等经典中，关于四谛法，依他所教而得自在，增上胜解极为清净，以顺解脱分所摄而得究竟，此即法现证。
于经典等法中关于诸谛，以如理作意为主，对苦等诸谛生起法决择忍，以顺抉择分所摄而得究竟，此即义现证。
此复以上品小如理作意成就，于彼时生中获得暖位的法决择忍；以上品中如理作意成就，于顶位和忍位的法决择忍；以上品上如理作意所生的世第一法的法决择忍。
获得十六心刹那见道，即是真实现证，也就是见道本身。见道之后的一切世间和出世间修道，即是随现证。

།དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དང་བ་དང་། ཆོས་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དང་བ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དང་བའོ། །དེ་ལ་ཀྱེ་མ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སོ་ཞེས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ་ཞེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ངེས་པ་སྟེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ རབ་ཏུ་དང་བ་དེ་ནི་དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།།གང་འཕགས་པ་བཞེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སླན་ཆད་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་རབ་ཏུ་བརྙེས་ནས་སློབ་པའི་བདག་གི་དམྱལ་བ་ཟད་དོ་དུད་འགྲོ་ཟད་དོ་ཡི་དགས་ཟད་དོ། །ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཟད་དོ། ། བདག་ནི་ངན་སོང་གི་ལས་བྱས་ཏེ་ངན་སོང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །ཅི་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། གནས ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་།མི་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་བསྡོམས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཐོས་པ་རྟོགས་ནས་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པོ་ དེ་ཉིད་གཞན་ལས་ཐོས་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་རང་སངས་རྒྱས་དག་རྣམ་པར་དྲང་བའི་ ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་མིན་ཏེ་ཐེག་པ་དམན་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཀྱང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ རྟོགས་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་བཅུ་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་ཏེ།འདི་ལྟར། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རིགས་རྒྱུན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །རང་བདག་ཉིད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཁས་བླངས་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ས་བཅུས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རོ།།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཉེ་བར་འཛིན་པས་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕ་བཞིན་དུ་རང་གི་ རྒྱུད་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པས་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རོ།

三种证悟殊胜三宝，即：对佛陀的不退信心，对正法的不退信心，对僧伽的不退信心。其中，'啊！圆满正等觉的世尊'，以及'世尊所说的调伏法是善说'，以及'世尊的僧伽是善入正道'。如是不退即是决定，是圣声闻的。对佛法僧的净信，即是证悟三宝。
获得圣者所喜欢的戒律所摄的永不复作的律仪后，学处者自身地狱已尽、畜生已尽、饿鬼已尽。恶趣、恶道、邪堕已尽。我虽造作恶趣之业，但已确定不是于恶趣中异熟现前成就之器，这即是非遍行的证悟。
如何于道谛中宣说究竟道，即是究竟证悟，因为已断除一切随眠，获得一切无漏功德。
总集七种证悟即是声闻的证悟，因为声闻从他闻法而证悟获得。
因为不是从他闻法而证得这七种证悟，所以是独觉的证悟。
对于这七种证悟，菩萨们获得真实忍，是为了善巧方便引导声闻独觉，而非为了现证，因为不以小乘出离。然而，欢喜地上入决定的菩萨，即是菩萨的证悟。
此处有问：菩萨的证悟较声闻的证悟有何差别？答：菩萨的证悟较声闻的证悟以十一种差别而殊胜，即：所缘的差别、开示的差别、现证的差别、承许的差别、出离的差别、摄持的差别、住处的差别、眷属的差别、种姓相续的差别、出生的差别、果的差别。
其中，因为远离所缘故为所缘差别。因圆满三大阿僧祇劫圆满福慧资粮故为开示差别。以出世间智慧现证人法二无我故为现证差别。以等同自身摄受一切众生故为承许差别。以十地出离故为出离差别。以摄持无住涅槃故为摄持差别。以清净佛土故为住处差别。以摄受所化众生故为眷属差别。如父亲般摄持自相续并具足从佛心所生佛子之相故为种姓相续差别。于菩萨眷属中出生故为出生差别。

།འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་ཁྱད་པར་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་སྲེ་བ་ཉེ་བར་སྲེ་བའི་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད པར་དང་།སྲེ་བ་དང་ཉེ་བར་སྲེ་བའི་ལས་དང་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་གནས་ངན་ལེན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་བླ་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རོ།།སྟོབས་མི་འཇིགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའི་ཁྱད་པར་རོ།།རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ནི་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ངེས་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སྐུའི་ཁྱད་པར་དང་། རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཁོར་ཡུག་ཏུ་ཅི་ལྟར་འོས་པའི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་དམིགས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ན་སོ་སོར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནུས་པ་ལྡན་པས་སྲེ་བ་དང་ཉེ་བའི་སྲེ་བ་ཡེ་ཤེས་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ པས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་པོ་ལས་སྲེ་བ་དང་ཉེ་བར་སྲེ་བའི་ལས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕྱོགས་བཅུ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་རིགས་སུ་ཅི་སྲིད་དུ་མཐར་ཐུག་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ ལ་སོགས་པས་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་བརྙེས་པས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་ཐབས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་ ངན་འགྲོ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ཁམས་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ལུས་ངན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་དམན་པ་འདུན་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཡོངས་ སུ་སྐྱོབ་པའོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལུགས་ལས་གང་ཟག་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར། བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ལམ་གྱི་བྱ་བ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

果位的殊胜是以一个殊胜而超胜，如是：转变的殊胜、功德圆满的殊胜、五种殊胜、三身的殊胜、涅槃的殊胜、获得智慧生起和近生能力的殊胜、障碍清净的殊胜、生起和近生事业与作用的殊胜、示现圆满菩提涅槃方便的殊胜、五种救护的殊胜。
由于断除一切染污和非染污习气，以及是无上功德所依，故依处转变，此即是转变的殊胜。由于力、无畏、佛不共法等无量功德圆满，故为功德圆满的殊胜。
五种殊胜即是五种，如是：由断除烦恼及习气故为清净的殊胜；由清净佛土故为遍净的殊胜；由法身决定圆满故为身的殊胜；由常与诸菩萨众同在眷属中受用种种法故为受用的殊胜；由于无边无际世界轮中以相应化身成办佛事故为事业的殊胜。
由获得自性身、受用身、化身圆满故为三身的殊胜。由于无余涅槃界中为利益一切众生故功德相续不断为涅槃的殊胜。由于依止殊胜清净法所缘，诸佛各别遍知一切相而具足能力，故为获得智慧生起和近生能力的殊胜。
由断除一切烦恼障和所知障故为障碍清净的殊胜。为每一所化众生示现佛的自在生起和近生事业故为生起和近生事业与作用的殊胜。由于在十方一切世界中随宜尽其所有而一再示现佛陀出世等，令所化众生成熟解脱，故为示现圆满菩提涅槃方便的殊胜。
五种救护的殊胜即是五种救护，如是：由入城等令盲等获得眼等故为救护逼恼；由成就世间正见遣除一切邪见故为救护无方便；由生起见道超越恶趣故为救护恶趣；由证得阿罗汉解脱三界故为救护恶身；由令诸菩萨退失小乘意乐故为救护乘。
大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为抉择》中菩萨行相中补特伽罗抉择品第二十四。
诸菩萨道的性相有二种，如是：就作用而言和就分类而言。其中就作用而言，道的作用有四，如是：了知道苦。

།ཀུན་འབྱུང་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ལམ་ སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཆགས་ཀྱིས་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་སོགས་པར་བྱེད་ པས་ཚོགས་སོ།།འདིས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཚོལ་བར་བྱེད་པས་ལམ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ། །དེ་ནི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། མཚན་གྱི་ཆ་སྟོད་སྨད་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་ བཞིན་ལ་གནས་པའོ།།ཡང་ན་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་རང་བཞིན་དང་བསམ་པའི་རང་བཞིན་དང་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལེགས་པར་གོམས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྣོད་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྙེས་པ་དེ་ནི་ ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཚོགས་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་སྟེ། འདི་ལྟར། དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བདེན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ གོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པས་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་གང་ཀུན་དུ་བརྗོད་པ། དེ་རུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་དྲོད་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའོ། །བདག་ རང་ནི་བདེན་པ་ལ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་འཕེལ་བས་རྩེ་མོའོ།།བདག་རང་ནི་བདེན་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་བརྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཟུང་བྱ་མེད་པའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་འཛིན་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་སད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་བཟོད་པའོ།།རང་བདེན་པ་ལ་བར་མེད་པའི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་སྟེ། གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་པོ་ཉིད་སྐྱེ་བའོ།།མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་གཟུང་བྱ་དང་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་ ཉིད་མངོན་དུ་མེད་པས་དམིགས་བྱ་དང་དམིགས་བྱེད་ཞི་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།རང་རྒྱུད་བདག་གི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པས་བདག་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་དམིགས་པ་གསལ་བ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ངོ་། །རང་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་དམིགས་པ་བསལ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ངོ་།།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པས་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པས་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་ཀའི་བརྡ་དམིགས་པ་བསལ་བ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །རབ་ཏུ་ དབྱེ་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྟེ།འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་སོ།

完全断除集谛。现证灭谛。修习道谛。分别而言，道有五种，即：资粮道、加行道、见道、修道、究竟道。其中，凡夫以暖等次第为见真谛而积集资粮故为资粮。以此寻求见真谛故为道，这些即是资粮道。此有五法，即是：持戒、守护根门、知食量、初夜后夜勤修瑜伽、安住正知。
或者由获得不向外散乱等的自性、意乐自性、修习自性而了知。由善巧修习彼等而获得现证，完全获得解脱之器性，此即是资粮道。如是，由资粮道积集资粮的菩萨的顺决择分四善根即是加行道，即是：暖、顶、谛顺忍、世第一法。
依经等法之真谛，由等持而意言所说诸义，其中止观即是获得暖相。彼又是获得光明三摩地与智慧，即具足彼等。自身于真谛中具足光明增长三摩地与智慧，彼等增长故为顶。自身于真谛中入一分随顺具足三摩地与智慧，以无所缘为相故入一分无执著现前随顺之阶段故为忍。
自身于真谛中无间心具足三摩地与智慧即是世第一法，彼即是刹那即生起出世间初道。略说之，世第一法刹那之后具足无所缘三摩地与智慧，由见分别止观之相所断能取所取之体性，以真如不现前故，了知所缘能缘寂静平等性即是见道。由不分别自相续我相故，明了我众生之表征即是法智。
由不分别自相续之色等法相故，明了我法之表征即是智。由一切无差别故不分别我法之相，于一切中明了二者之表征即是法智，彼亦是见道。若详细分别，则见道有十六刹那，即是：世第一法刹那之后，苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智、集法智忍、集法智、集类智忍、集类智、灭法智忍、灭法智、灭类智忍、灭类智、道法智忍、道法智、道类智忍、道类智。
其中，苦即是苦谛。依苦谛而说法即是法。

།སྦྱོར་ བའི་ལམ་དུ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་པའོ།།སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་བདག་པོར་བྱས་པ། རང་སོ་སོར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བཟོད་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ དུ་མདོ་སྡེའི་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་བདག་པོར་བྱས་ནས།རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཤེས་རབ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་སྐྱེའོ།།གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེར་བརྒྱད་རབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་གིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ།།འདི་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་ འགྱུར་བའི་རྟེན་དེ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ སོ་ཞེས་རང་སོ་སོར་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་གིས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་བཟོད་པ་ རྣམས་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་པས་བཟུང་བ་ངེས་པར་རྟོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བཟུང་བ་ངེས་པར་རྟོགས་པའོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་དྲུག་པ་ནི་གང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་བཞིན་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི།མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། སྔོན་མ་མཐོང་བའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་བྱུང་བ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་བཞིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པ ལས་ནི།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་རང་གི་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་རྣམས་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ནི་གང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།

在加行道中对于真谛所摄诸法的观察即是智。由先前的观察所成就，各自对苦谛亲身体验的无漏智慧即是忍。如是所说：在加行道中对经典等法中所摄的苦谛进行如理作意观察的智慧，在成就后，对自相续的苦谛，亲身体验苦的真如的出世间智慧正见自性生起。
以见苦所断的三界二十八种烦恼为对境的即是苦法智忍。紧随苦法智忍之后，以何智现证解脱，即是苦法智。如是所说：由彼苦法智忍断除见苦所断烦恼后，依止转依，紧随其后以何智亲身体验彼转依，即是苦法智。
紧随苦法智之后，随顺苦法智忍与苦法智，即是'此乃有学无学圣者之法'而各自亲身体验的无漏智慧，即是苦随智忍。对于彼随智忍以何智亲身体验，即是随智。
如是于其余诸谛中，应当了知相应的诸忍与诸智。出世间道的对境有二种：即真如与正智。其中法智分的道的对境是真如，随智分道的对境是正智。
因此，以法忍和法智决定通达真如即是通达所取，以随忍和随智遍知正智即是通达所取。应当了知于一切忍智中瑜伽师安住无相。
世尊所说'第六补特伽罗即是安住无相者'，应当了知即是正在趣入忍智者，因为不执著一切相故。其中安住无相即是见道十六刹那，因为圣者们以四相见未曾见之谛故。
刹那亦应了知是对所知生起智慧圆满性。应当了知非是诸未生法生起的刹那。应当以四相随觉一切道谛，即：安立、思维、体验与圆满。
其中从安立而言，声闻等各种根据自己究竟证悟所获得的，以其后得智所获相，以名身、句身、文身安立道谛。思维即是具有现观的世间智如其所安立而了解并修习。

།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གོམས་པས་གང་དང་པོ་ཉིད་དུ་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་པ་སྤྲོས་ པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་བདག་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། དེའི་གོང་དུ་གང་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅི་སྲིད་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའོ། །ཡང་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ལམ་གྱི་བདེན་ པ་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱེད་པའོ།།གང་དུ་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ ཤེས་པས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།ཆོས་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། ལམ་འབྲིང་དང་། ལམ་ རབ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོང་དུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྔོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་ ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་བརྒྱད་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ནའང་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་ཞིང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་ལ་རྟེན་པ་མ་ཡིན་པས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་མིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཅི་སྲིད་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་མི་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ། མིའམ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྔོན་ བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཕྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ།།མིའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལའམ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་སོ། །ལམ་ཆུང་ངུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་རབ་བོ། །གང་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ས་ནས་ས་རུ་གྲངས་ བཞིན་དུ་རབ་ཀྱི་རབ་དང་།རབ་ཀྱི་འབྲིང་དང་། རབ་ཀྱི་ཐ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའོ། །ལམ་འབྲིང་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་རབ་བོ། །ལམ་གང་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ས་ནས་ས་རུ་འབྲིང་གི་རབ་ དང་འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།ལམ་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། རབ་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་། རབ་ཀྱི་འབྲིང་དང་། རབ་ཀྱི་རབ་བོ། །གང་གིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ས་དང་ས་རུ་ཆུང་ངུའི་ ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ།།སྨྲས་པ། ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་ལམ་གྱིས་ཆེན་པོའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཉམས་ པ་ངོ་ཚ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཚོན་སླ་བ་དང་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་བསླབ་པའོ།

体验就是这样，通过修习，最初所谓出世间的见道，即无戏论的状态，自己亲身体验。
圆满是在此之前，所依转变圆满，直至获得究竟证悟。
又在获得究竟证悟之后，以后得智安立道谛。
如经中所说'于法生起无尘离垢之法眼'，这是就见道而言。
其中，法忍是离尘，因为它断除烦恼尘垢。法智是离垢，因为生起远离彼等法智障垢之所依。
见道之上的修道有九种，即：世间道、出世间道、小道、中道、胜道、加行道、无间道、解脱道和殊胜道。
圣声闻在证悟谛理时，为了在现证谛理之前断除余下的结缚，具有此世间等道即称为修道。
其中，从初禅乃至非想非非想处，如前所说的烦恼等安立，是世间道。
苦集灭道智即法智和随智八分，与彼相应的不动三摩地所摄，从初禅乃至无所有处，是出世间修道。
于非想非非想处唯是世间，因为想的运行不明显，圣道的运行不明显且非所依，应知决定唯是世间。
世尊说：'乃至有想等至，尔时现前具足智。'
灭尽定也是出世间，因为是在圣道之后获得。
最初生于人中，或者在人间或色界现前。
先前所生后来现前。
于此人生或生于色界。
小道有三种：即小小、小中、小胜。
以此于三界所行烦恼，从地至地依次断除上上品、上中品、上下品烦恼。
中道也有三种：即中小、中中、中胜。
以何道于三界所行烦恼，从地至地断除中上品、中中品、中下品烦恼。
胜道有三种：即胜小、胜中、胜胜。
以此于三界烦恼，从地至地断除下上品、下中品、下下品烦恼。
问：为何以小小道断除大烦恼？答：大品大烦恼也是极其损害惭愧义，无惭相续中运行，易于认识，这是已经修习的学处。

།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དྲི་མ་རགས་པ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་དཀའ་བའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཕྲ་བ་རྒྱུད་ལ་ཐིམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ ཆུང་ངུ་ནི་དྲི་མ་ཕྲ་མོ་ཐིམ་པ་བཞིན་དུ་ཆེས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཟློག་པས་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གང་གིས་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པའི་རིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་བསལ་བས་རིམ་གྱིས་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ།།ལམ་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེའི་རྣམ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤོང་བས་གནས་ ངན་ལེན་དེས་གནས་ངན་ལེན་མེད་པར་གྱུར་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ།།ལམ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ ལྷག་མ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ།།གང་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསམ་པ་སྔོན་བསམ་པའི་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་གནས་པས་གནས་ པའམ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་བཞིན་པའི་ལམ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །གང་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའམ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ ལམ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ།།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། གཞན་ཡང་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། རྩོམ་པ་སྒོམ་པ་དང་། ངེས་པར་རྟེན་པ་སྒོམ་པ་དང་། ངེས་པར་དག་པ་སྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་རྩོམ་པ་སྒོམ་པའོ།།གང་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་དུ་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་འཇུག་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་རྟེན་པ་སྒོམ་པའོ། །གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་དག་པ་སྒོམ་པའོ།།གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་ནི། དེ་ཡང་། ལམ་གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་རང་གི་བག་ཆགས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ རབ་ཏུ་རྩོམ་པ་སྒོམ་པའོ།།ལམ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སྒོམ་པར་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་རྟེན་པ་སྒོམ་པའོ། །ལམ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རང་གི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་མཁྱུད་པ་སྒོམ་པ་སྟེ། རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་མཁྱུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ སྤངས་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་སྟེ།རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་ནི། དེ་ཡང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། རྣམ་པར་སུན་ འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་།སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། རྟེན་གྱི་གཉེན་པོ་དང་། རིང་དུ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་ནད་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོའོ།།སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་རྟེན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྤངས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，这就像粗重污垢一样，即使以小对治也能清除。任何难以断除的细微习气，深入相续的微细烦恼，就像深入的细微污垢一样，需要以极大对治力来清除。
由此应当了知，通过遮遣违品的行相而建立对治的行相。通过何种道修习，以断除大中大等烦恼行相种类分的随眠部分，而渐次转依，这就是修道的加行道。
通过何种道立即完全断除其行相烦恼种类的剩余随眠，由此随眠成为无随眠的转依，这就是无间道。
通过何种道现前断除烦恼的解脱转依之相，这就是解脱道。
在此之上，断除剩余烦恼的加行、无间、解脱道，是殊胜道。
还有，放下断除烦恼的加行而安住于平等，以先前所思维的经等法，以别观所证法安住，或者入于其他等持中的道，这也是殊胜道。
还有，成就殊胜功德神通等，或者安住于已生起的神通等功德行相的道，这也是殊胜道。
如是广说修道后，复次修道有四种，即：加行修、决定依修、决定净修、对治修。
其中，为生起未生善法而修，这是加行修。
为使已生善法住、不退、增长、广大而修，这是决定依修。
为断除已生不善罪业法而修，这是决定净修。
为使未生不善罪业法不生起而修，这是对治修。
复次，另一分类：当道生起时，安立自己的习气，这是加行修。
当彼道现前时趣入修习，这是决定依修。
由彼道现前而清除自己的障碍，这是决定净修，因为能净除自己违品的随眠。
由断除障碍而安立于不生法性，这是对治修，即由转依而安立于后不生法性。
复次，另一分类：对治修有四种，即：厌患对治、断除对治、所依对治、远离对治。
其中，见到有漏诸行的过患，而以病、疮等行相厌患五取蕴，这是厌患对治。
加行道和无间道是断除对治，因为能断除烦恼。解脱道是所依对治，因为能真实持守所得断除。

།དེའི་སྟེང་དུ་ལམ་གང་ཞིག་ན་རིང་དུ་ བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ།སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་། འབད་རྩོལ་གྱི་ལམ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ ལམ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་བསྡུས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་མོ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ལུས་ཚོར་བ་སེམས་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ནི་འབད་རྩོལ་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བརྟག་སྟེ་ལམ་གྱི་ སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ལམ་འདིས་འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་དཔྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སུ་རུང་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ལམ་འདིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བ་ལས་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ བཞིན་དུ་ལམ་འདིས་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཐོབ་པས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གི་སྦྱོར་བས་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་སྟེ། བདེན་པའི་བདག་ཉིད་སོ་སོར་ ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་སྟེ། དེའི་གོང་དུ་ལམ་དེས་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་མཐར་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།ཁྱད་པར་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་བདག་གིས་འདིར་རྒྱས་པར་མ་བྲིས་ཏེ་ མངས་པས་འཇིགས་པས་སོ།།དེ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྟེན་གྱི་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་མོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་མ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་མོ།།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་མོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་མོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་དངོས་པོ་ཆོས་ བཞི་སྟེ།འདི་ལྟར་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོའི་སྒོ་ ནས་བསླབ་པའི་གཞི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་པར་བྱེད་དེ་འདིས་ཀུན་དུ་མ་རྨོངས་པར་གྱུར་ནས་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

在其上，某种道是远离的对治，因为能远离一切所断烦恼。又有十一种道，即：完全了知事物之道、精进努力之道、清净三摩地之道、从现观加行所生之道、与现观相应之道、现观之道、清净决定出离之道、清净三学之道、成就一切功德之道、摄道之道。
其中，念住是完全了知事物之道，因为最初以不净等行相完全了知身受心法。正断是精进努力之道，同样因为观察一切事物而精进于断除道障。神足是清净三摩地之道，因为如是清净障碍，由此道通过欲、勤、心、观而生起堪能三摩地。
五根是从现观所生之道，因为如是由此道清净三摩地后，为正得圣道，获得暖顶加行的自在。五力是与现观相应之道，同样由此道获得自在后，为立即现前真谛，以忍法第一加行降伏不信等违品。
菩提分是现观之道，因为能各别正确通达真谛自性。八支圣道是清净决定出离之道，因为其后由此道修习，断除所断烦恼并清净而决定出离。应当如是次第了知这些菩提分法。
应当了知无差别菩提分法以五种方式安立等，如《阿毗达磨集论》所说的安立，我此处未广述，因畏繁多。应从彼处了知。
依根差别之道有四种：钝根未得根本禅定者是迟钝难行道；利根未得根本禅定者是敏捷难行道；钝根得根本禅定者是迟钝易行道；利根得根本禅定者是敏捷易行道。
清净三学之道有四法：即无贪、无害、正念、正定。其中，无贪与无害能清净增上戒学，因为从贪著与嗔恚而毁坏学处。正念能清净增上心学，因为由此无有迷乱而心得定。正定能清净增上慧学，因为由此能如实遍知等持之心。

།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ནི་ཅི་ལྟར་ཡང་ནང་དུ་སེམས་འཇོག་ པར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དམིགས་པ་ལ་ས་སོ་སོར་བསྡུས་ཏེ་ནང་དུ་སེམས་མངོན་པར་བསྡུས་ནས་ཉེ་བར་འཆིང་བ་ནི་འཇོག་པའོ།།དེ་ལྟར་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཅིངས་པའི་སེམས་དེ་ནི་གཡོ་བ་རགས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་སྦྱོར་བས་ཕྲ་བར་བྱེད་པའི་མངོན་པར་སྡུད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་བཞག་པའི་སེམས་དེ་ནི་དྲན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ན། ཡང་སོ་སོར་སྡུད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་སེམས་དེ་དག་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་མི་འབྱམ་པའི་ཕྱིར་དྲན་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཚན་ མ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་གྱིས་འདུ་ཤེས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་སེམས་གཡེང་བར་མི་བྱ་བ་ནི་དུལ་བའོ།།སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་སྐྱོན་དུ་བལྟས་ནས་རབ་ཏུ་མི་གཡེང་བ་ནི་ ཞི་བའོ།།དྲན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ན། དེ་དག་ལྷག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མ་ཉམས་ཤིང་བར་མེད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་པས་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ངང་གིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མཉམ་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་ཤེས་རབ་གང་གིས་བརྩོན་པས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅི་རྙེད་པར་གཞིག་པ་དང་། ཤེས་ པར་བྱ་བ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སེམས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ། །ལམ་རྣམས་ བསྡུས་པའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ལ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་ནི་སྔོན་མ་ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ སེམས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་མ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སློབ་པའི་ལམ་དེ་རྣམས་ལ་སྔོན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི། ཀུན་ ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ།།འདི་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ས་གོང་མའི་ལམ་ནི་སྔོན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོས་སྒོམ་པར་བྱེད་བཞིན་པ་ན། སྔོན་དུ་མ་གྱུར་པས་འོག་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་སྒོམ་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་ བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསལ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་དབང་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།

成就一切功德的道路有两种，即：止和观。其中止有九种心住，即：内心安住、正住、安放、近住、调伏、寂静、最寂静、专注一境、平等安住。
其中，从外境收摄诸根，摄心于内而系缚，是为安住。如是最初系缚之心粗重动摇，依彼所缘境修习令其细微摄持，是为正住。如是安住之心，由失念而向外散乱时，再次收摄，是为安放。最初令心不向外散乱，以正念而住，是为近住。
从前相散乱起，以色等过患为主要认知而不令心散乱，是为调伏。心生扰动时，观察分别心的烦恼过患而不散乱，是为寂静。由失念而起分别等行为时，令其更加寂静，是为最寂静。无功用而无间断，三昧相续安住，是为专注一境。由极为熟练，无功用亦无勤作，心三昧任运成就，自然无散乱而趣入，是为平等安住。
瑜伽师以何等智慧精进缘于法时，能如实了知所知、如实分别、与智慧相应的无分别作意为因相、遍分别、如实思维一切行为生起，此即为智慧胜观。
摄略诸道之道有三种根，即：顺决择分所摄及见道十五心刹那中，为知未曾知真如而趣入，是为未知当知根；从见道第十六心刹那乃至金刚喻定之间的有学道中，因无未知之所知，是为已知根；具一切智根即是阿罗汉根，彼于无学道中为具知根。
此亦当依修道而说明：以先前本性修习上地之道时，以非先前之下地善根亦趣入修习，因为获得遍主性故。应知遍主即是极为明显现前而得自在。

།ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་བརྙེས་པ་དང་། གང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་སྟེ།མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མཐར་ ཕྱིན་པའི་ལམ་མོ།།དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། གང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་དུ་གནས་ཤིང་རྗེས་སུ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤྲོས་པ་ནི་བག་ཆགས་ ཞེས་བརྗོད་དེ།གང་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་དང་བཅས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཡང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེ་ནི་རིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། ། གང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེ་ནི་ལས་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང ཉོན་མོངས་པ་དྲག་ལ་ཆེ་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།གང་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བྲལ་བ་ཉིད་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།གང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་འདོད་པ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པ་ལྔས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གེགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འདོད་རྟོག་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དེ་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།གང་ཟས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་དང་མང་དུ་སྦྱོར་བར་རུང་བ་དེ་ནི་ཟས་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བྱས་ནས་ལུས་སེམས་ངལ་བ་དེ་ནི་ལོག་གཡེམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་རྟེན་གཞན་དུ་བྱས་ཏེ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ གནས་ངན་ལེན་ནོ།།གང་ཁམས་མི་མཉམ་པར་བྱས་པས་ལེགས་པར་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་དེ་ནི་ནད་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཁམས་མི་མཉམ་པར་བྱས་པས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་རྒ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་འཆི་བཞིན་པ་ན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་པ་དེ་ནི་འཆི་བ་གནས་ ངན་ལེན་ནོ།།གང་མངོན་པར་བགྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་ལུས་ཉེས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་སྲིད་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ནི་བརྟན་པོ་གནས་ངན་ ལེན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རགས་པ་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་འབྲིང་པོ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྲ་བ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །གང་མཐར་གྱིས་ གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་སྒོམ་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་སྙེད་གནས་ངན་ལེན་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཅི་རིགས་ པར་རྒྱུན་ཆད་པ་དེ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མོ།།གནས་ངན་ལེན་འཕེལ་བ་ལ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་འགྲིབ་པ་ལ་ཐོབ་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐའ་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

为了完全断除一切所闻，为了获得一切应得之离，为了断除一切习气，证得金刚喻定后，紧接着金刚喻定，即是遍尽依止转变、灭尽智、无生智、无学法十种：从无学正见乃至无学正定，以及无学正解脱、无学正智，是究竟道。
其中习气有二十四种，即：从无始以来，对眼等诸法的言说执著的习气，遍住并随附于阿赖耶识，此即是戏论习气。由此而对眼等诸法的名称等生起反复执著，此即是遍行言说习气。
有漏诸明处的习气，即是明处习气。诸烦恼的随眠，即是烦恼习气。有漏诸业的习气，即是业习气。异熟不堪能性，即是异熟习气。猛烈广大的烦恼，即是烦恼障习气。
无间等业道障，即是业障习气。远离证悟谛理而获得地狱等体性，即是异熟障习气。被五盖所覆盖而障碍修习善法的欲贪等，即是业障习气。被欲寻等所覆盖而成为出家障碍，即是分别习气。
过少或过多饮食，即是食习气。两两交合后身心疲惫，即是邪淫习气。依托他缘而生起，即是梦习气。由诸大种不调而不安住自性，即是病习气。由诸大种不调而无法修行，即是老习气。
临终时诸根散乱，即是死习气。由过度行走等而致身体损害，即是疲劳习气。言说习气等诸如是等，对于不般涅槃法者，即是坚固习气。
欲界所行，即是粗重习气。色界所行，即是中等习气。无色界所行，即是微细习气。声闻缘觉的违品，即是烦恼障习气。九次第定的违品，即是等持障习气。
一切智的违品，即是所知障习气。如是，随应断除如是诸习气，即是究竟道。习气增长称为得具，习气减少称为得。修道最后断道位即是金刚喻定。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ འདི་བསྡུ་ན་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། གང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤིགས་ཤིང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ བསྡུས་པ་ནི་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་སྐྱེས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཆེས་བརྟན་པ་དང་རོ་གཅིག་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་དེའི་རྒྱུན་མི་ཉམས་པས་བར་ཆད་མེད་པས་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་མི་ཆོད་པའི་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པས་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེས་བརྟན་པའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་རོ་གཅིག་གོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དོན་འདི་དག་གཞན་ལ་གསལ་བར་བྱ་ བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དཔེར་ན་བྲག་རི་ཆེན་པོ་མི་ཆོད་པ་མི་ཤིགས་པ་སྲུབས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་མཁྲེགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་འཇུག་པས་མི་གཡོ་བ་མི་བསྐྱོད་པའོ། །ཅི་ལྟར་ཤར་གྱི་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྟེན་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི།འདིར་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ལམ་གྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་སློབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པ་རྣམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་ འདིའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ནི་ལམ་གྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ།།གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །གང་ཀུན་འབྱུང་ལྷག་མ་མེད་ པར་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ།དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་དམིགས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཤེས་པ་དེ་ལའང་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གང་ཤེས་པ་སྟེ།གང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ནི། མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་ པོའོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ རྣམ་པ་མཚན་མ་ཉིད་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདིས་གོམས་པར་བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།

此等持若总摄则有二种，即修道所摄和无间道所摄。其中修道所摄者，从何时起一切障碍不能摧毁，并能摧毁一切障碍。无间道所摄者，即由此立即生起尽智和无生智。此等持于大菩提无间最坚固且一味遍满。其中因世间道不断其相续故为无间，因一切障碍不能阻碍且能摧毁一切障碍故为最坚固。因无分别性一味故为一味。因缘一切所知真如故为遍满，即金刚喻定。
为使他人明了此等义，世尊说道：'譬如大山岩，不可破不可坏，无缝隙，坚实一体，极圆满，东方风吹不动不摇。如东方风，一切方向皆如是。'
所谓'立即所依转变'者，此处所依转变有三种，即：得无学道故心所依转变、道所依转变、随眠所依转变之义。先前世间道于现证时转变为出世间性，称为有学，因尚有余事故。
当一切违品无余灭尽，离三界贪时，安立此道自性所依转变，此即道所依转变。由断阿赖耶识烦恼随眠而转变者，即随眠所依转变。断尽余集之智，或缘彼位因灭之智，即尽智。缘不生果，或如是成无生已之智，即无生智。后于一切苦永不生法性谛所了知，即缘苦谛之智之义。
无学十法即：无学戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱智见蕴而说，应当了知。其中无学正语、正见、正命是无学戒蕴。正念、正定是定蕴。正见、正思维、正精进是慧蕴。正解脱是解脱蕴。正智是解脱智见蕴。
道谛相有四种，即：由此修习真实义故为业相。

།མི་རིགས་པར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་རིགས་པ་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་པའི་སེམས་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མཚན་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གོ་འཕང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཞེས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་ འཇིག་རྟེན་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། དེ་ལ་བདེན་པའི་རྣམ་པར་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་མེད་པས་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་ མ་ཞུགས་པས་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཅན་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་བཟློག་པས་བདེན་པའི་རྣམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་ པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་ཅི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་བཞིན་པ་མི་རྟག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྤྲོས་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་ མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཉིད་ཐོག་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་མཐར་ཐུག་པར་གོམས་པ་རབ་ལ་སྤངས་པ་དང་།རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་པར་བྱས་ཏེ། འདི་ ལྟར།བདག་ཅི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མཚན་ཉིད་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡོད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། བསྟན་ བཅོས་ལས།སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་དེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་པའི་ངོ་བོ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡོད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ སྐྱེའོ་ཞེས་ཤེས་ནས་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ལ།འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའམ། བྱང་ ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་ཀྱི་སྒྲས་བརྟགས་པ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །ཡང་ན། སེམས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར། བདག་གིས་འགྲོ་ བར་སེམས་སོ།།ཞེས་འགྲོ་བར་འདོད་པ་སྨྲའོ། །མངོན་པར་འདོད་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་བཟུང་བ་ནི་ཁྱད་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །གང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ ངོ་བོ་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའོ།།གཞན་དོན་ཆེད་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།

由于是对治非理的烦恼的对治法，故为正理之相；由于未证悟真实性的过失，以观察等颠倒而颠倒的心，为了证悟颠倒的真实性而修行之相；为了趋向永恒最胜决定出离的果位，故为决定出离之相。如是其他也各有四种，共十六种，既是世间的也是出世间的。其中世间道与出世间道有何差别？答：其中世间谛行相，由于未现证真如，故于所知未善入，具有烦恼随眠，故有障碍。由于言说门而成戏论，具有分别。与此相反，出世间谛行相由于善入故无障碍，无分别。
若问：若此无分别，如何善入所知？答：入出世间行相时，见无常义是亲证体验，而非通过言说戏论门见'是无常'。
此为大班智达十力吉祥善知识所集《抉择有为无为》中菩萨道理抉择品第二十五。
菩萨乘者之因果体性以及世间与出世间菩提心，从最初开始直至菩提心要究竟修习圆满，将成就断证圆满。此说明具戏论的菩提心，如是：'我如何现前证得无上正等正觉并成办他利'，以此求取圆满菩提为相的善法欲，是心所法。由此而生菩提心。如论中说：'发心为利他，欲求正等觉。'此义为：欲求正等菩提即欲求佛果之体性，是善法欲心所。由此而生菩提心，知此后，于以求取菩提为相之因，以果菩提发心为相之名而假立。
如是应知求取菩提的菩萨一切善法将增长，或为了知道与求取菩提同时运作的发心，以'欲求正等菩提'之声而观察，为了知道'发心即具足圆满菩提'之义。或者，心即是希求，如说：'我思维去'即说欲去。彼希求之生起即是发心，因希求之生起无错乱故，取'生'字是为了取殊胜之义。凡是于圆满菩提所欲求即希求者皆如是。其体性即是欲求正等菩提。为利他而缘圆满菩提所生起的心即是发心，此即是其相。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་ཕུང་སོགས་བཏགས་པ་ཡི། །རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པ། །སྟོང་ ཉིད་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས།།རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་རྫོགས་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་བསླང་། །ལས་ནི་སེམས་ལས་ཀུན་དུ་བྱུང་། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས། །བག་ཆགས་སྤངས་ལས་བདེ་བའོ། །བདེ་བ་ཞི་བའི་སེམས་ཉིད་ དེ།།ཞི་བའི་སེམས་ནི་མི་རྨོངས་སོ། །རྨོངས་མེད་ངེས་པར་དེ་ཉིད་རིག་།དེ་ཉིད་རིག་པས་གྲོལ་བ་ཐོབ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་དེ་ཉིད་མཆོག་།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་མཐའ། །དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བདག་མེད་སོགས། །གཞན་དོན་རོ་གཅིག་བྱང་ཆུབ་ནི། ། སྙིང་རྗེས་བརྟེན་པའི་རྩ་བ་དང་། །བྱང་སེམས་མྱུ་གུ་ལས་བྱུང་བ། །དེ་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ། །གང་ཞིག་བསྒོམས་པས་མཁས་པ་རྣམས། །བསམ་གཏན་བདེ་བ་ཡོངས་སྤངས་ཏེ། །མནར་མེད་དམྱལ་བར་ཞུགས་ནས་ནི། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སེལ་བ། །འདི་ནི་རྨད་བྱུང འདི་ལེགས་པ།།འདི་ནི་འཇུག་པ་དམ་པ་མཆོག་།རང་གི་ལུས་དང་དོན་སྟོན་པ། །དེ་ནི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་དེས་བརླན་པའི། །གང་ཡང་བཟང་སོགས་རྒྱལ་སྲས་རྣམས། །ཚངས་དབང་ཉེ་དབང་དྲག་པོ་སོགས། །གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པའི་མཐུ་ རྣམས་ཀྱིས།།འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་གར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱང་འཁོར་བར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྔགས་ ཏེ།ཅི་ལྟར་འཕགས་པ་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུན་པ་དང་དད་པ་དང་སྨོན་པ་དེ་ཉིད་ནི་འགྲོ་ཡང་བཞེངས་ཀྱང་འདུག་ཀྱང་ཉལ་ཡང་སད་ཀྱང་ཟ་ཡང་འཐུང་ཡང་རྒྱུན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ལན་མང་དུ་ལྷ་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལན་མང་དུ་མི་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ ཅད་དུ་ལྷག་པའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།གང་ལས་ཡང་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པ་དང་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་བོ། །དེས་ན་དཔའ་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། གང་ཚེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་གང་གི་།བསོད་ནམས་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་འགྱུར། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་གང་སྟེ། །དེའི་ཡང་གོང་དུ་ལྷག་པར་འགྱུར། །གང་གཱའི་བྱེ་མའི་གྲངས་རྙེད་ཀྱི། །སངས་རྒྱས་ཞིང་རྣམས་མི་གང་གིས། །རིན་ཆེན་དམ་པས་ཡོངས་བཀང་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་ལ་ཕུལ་བ་བས། ། གང་གིས་ལན་ཅིག་ཐལ་སྦྱར་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་ཆེད་དུ་སེམས་བཏུད་ན། །གང་གི་མཐའ་ཡང་ཡོད་མིན་པས། །མཆོད་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔེར་ན་ལོང་བས་སྒྲོན་མ་འཛིན་པས་གཞན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་འཛིན་པ་ཞེས་ཤེས་ནས་དོན་ངེས་པར་བཟུང་ནས་སྡོམ་པ་ལེན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། དཔེར་ན་སོ་སོར་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་པའི་མེལ་ཙེ་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་སང་བཞིན་དུ་རྐུན་པོས་འཇོམས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་པ་སྒྲ་ཙམ་དང་ལྡན་པའི་མང་དུ་ཐོས་ པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྐུན་པོས་འཇོམས་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ།

如是亦说：'不为我与蕴等分别念所障碍，空性之相即菩提心，诸佛恒时皆如是许。'
如是：'一切圆满烦恼业所生，业则从心悉皆生，心为习气所损害，断除习气即安乐。安乐即是寂静心，寂静之心不愚痴，无痴必定证实相，证知实相得解脱。菩提心即最胜实相，亦说为空性。如是性及真实边，如是苦及无我等。利他一味菩提者，悲心所依之根本，菩提心苗所生者，彼为诸佛子所修。若有智者修此者，舍弃禅定之安乐，入于无间地狱中，遍除他人诸苦痛。此乃稀有此善妙，此乃最胜入圣道，为显己身及义利，此非为奇特。'
如是：'如是悲心所润泽，普贤等诸菩萨众，梵王帝释大自在，以诸化现神变力，引导众生加行中，悲心意乐作舞蹈。'
菩提心加行者，应摄于内。因此世尊赞叹即使无有修行的菩提心于轮回中亦有大果，如《教化国王经》中所说：'是故大王，于正等正觉所生欲乐、信心及愿，无论行住坐卧、醒寐饮食，皆应恒时无间断地忆念、作意及修习。'复说：'复次大王，汝以圆满正等正觉菩提心善根成熟故，当多生于天界，多生于人间，于一切天人生处中皆当为殊胜国王。'
又从何处修行为要义之菩提心，彼必定为善妙与出离之因，故证成其果报极大。故《勇施问经》中说：'若时菩提心，其福若成形，遍满虚空界，复过上更胜。恒河沙数量，佛刹若有人，以妙宝充满，供养世间怙。不如一合掌，为求菩提心，由其无边际，此供最殊胜。'
《圣华严经》中亦云：'善男子，菩提心是一切佛法之种子。'
复次，菩萨如盲人持灯利益他人，如是知晓未证悟义利而持守，决定持守义利后，以受戒为先而发菩提心。
是故，正发菩提心之菩萨，譬如不观察之守夜人虽作声响，仍为盗贼所害；如是不观察而仅具音声之多闻者为烦恼盗贼所害，故应精进修行。

།གཞོན་ནུ་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དཀའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་བསྒོམས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་པོ་ནི་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དོན་ཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ ས་ལྟ་བུ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་གསེར་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཕྱིས་དང་ད་ལྟ་དག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཱ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་པའོ། །ཤ་ཡ་ནི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཨཱ་ཤ་ཡ་ཞེས་ཤེས་ནས་བསམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་འདོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བསམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་བསམ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་བསམ་པའི་དབྱེ་བ་མང་པོ་རྣམས་འདིར་མི་བཤད་དེ་མངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ་དེ་དང་ ལྡན་པའོ།།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བཞི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཀར་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་པའི་ཟླ་བ་འཕེལ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་དེས་དགེ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་འཕེལ་བ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ རྐང་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་དང་པོ་པའི་ས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ། ཚོགས་ཀྱི་ས། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་སྨོན་པའི་སེམས་སོ། །གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་བཅུ་དགུ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་ སོ།།བཞི་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མེ་ལྟ་བུ་སྟེ། བུད་ཤིང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མེ་བཞིན་དུ་དེས་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སའི་སྦྱོར་བའི་ལམ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་སྡོམ་པའི་ལམ།ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་ངེས་པར་འབྱེད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་ཆ་ནི་བརྙན་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཕན་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའོ། །ལྔ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་གཏེར་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལ་བདག་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་མཐོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་མཐོང་བས་དགའ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་ཞེས། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་མཐོང་བའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའོ། །དྲུག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་རི་རོ་ཧ་ན་ལ་སོགས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་དྲི་མ་དང་རྩོལ་བ་དྲི་མ་དག་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའི་སའོ། །བདུན་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་དང་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཚོལ་བའི་གཟུངས་དག་གིས་ཕ་རོལ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པས་འོད་བྱེད་པའི་སའོ།

如《三摩地王经》中所说，年轻人以修行为核心，获得无上正等正觉并非困难。修行简而言之，即修习菩提心和实践布施等六波罗蜜多。
菩提心有二十二种：第一种菩提心具有欲求，为利他而追求正等正觉为其特征，如同大地，因为它是一切佛法、福德和智慧资粮的基础。
第二种具有意乐，如同精金，因为它包含六波罗蜜多所摄的利益安乐之意乐，不依赖过去和现在的变化。梵语'阿舍耶'中，'阿'指至正等正觉，'舍耶'指不变，'阿舍耶'即意乐。此意乐有三种：即欲供养如来的圆满意乐、清净佛土的意乐和令一切众生安乐的意乐。其他众多意乐分类在此不详述，因恐文繁。
第三种具有增上意乐，为了证悟殊胜而具有殊胜意乐。如同月亮般具有四种白法，如同白月之增长，此心能使善法生起增长。这三种菩提心分别与念住、正断和神足相应。
在闻思智慧究竟阶段，从解脱分善根开始，初学者的资粮道、资粮地、誓愿修行是发愿心。其余十九种菩提心是行心。
第四种具有加行和增上意乐，如同火焰，如同殊胜薪木之火，因为能使加行殊胜增上。这是胜解行地。欢喜地的加行道，世间修所生有漏的修道。决择分即现证，决择即见道。其分即相似，故为利益。与决择分、五根、五力相应的行修。
第五种具有出世间无漏布施波罗蜜多，如同大宝藏，因为能以法财受用令无量众生满足且无尽。菩萨于此见自身接近菩提，见成办众生利益而生大欢喜，故名极喜地见道，具足菩提分。
第六种具有持戒波罗蜜多，如同宝源，因为一切功德珍宝从此生起。此处宝源即如罗诃那山等。因超越破戒垢染和勤作垢染，故名离垢地。
第七种具有忍辱波罗蜜多，如同大海，因为一切不悦现前皆不能动摇。以三摩地力和无量法门陀罗尼，于他众作大法光明，故名发光地。

།བརྒྱད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པས་འོད་ཟེར་དུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་འོད་འཕྲོ་བའི་སའོ།།དགུ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རི་བོ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་གཡེང་བ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པ་དང་རང་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་རྒྱལ་བར་དཀའ་ཞེས་སྦྱང་དཀའ་བའི་སའོ། །བཅུ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སའོ། ། བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང བའི་སའོ།།བཅུ་གཉིས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཅི་ལྟར་མོས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་རྩོལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་ བའི་སའོ།།བཅུ་གསུམ་པ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་དོན་སྤྱོད་པ་དང་དོན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། གདུལ་བྱའི་ལོ་ཐོག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལེགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སའོ།།བཅུ་བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དྲི་ཟའི་གླུ་དབྱངས་སྙན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆར་འབབ་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ སྤྲིན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའོ།།བཅོ་ལྔ་པ་ནི་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དང་སྟོན་པ་དང་ལྡན་པ་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་ཆོམས་པའི་ནུས་པ་གཞན་དོན་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱལ་པོའི་བཀའི་ལྕགས་ཀྱུས་སྐྱེ་བོ་ལམ་ལོག་པར་མི་ ལྟུང་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་མཛོད་ཁང་ལྟ་བུ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མང་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ཀྱི་མཛོད་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །བཅུ་བདུན་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་ བདུན་དང་ལྡན་པ་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་སྟེ།འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་སོ། །བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཏུ་མི་ལྟུང་བས་བདེ་བར་ཡང་དག་ པར་བགྲོད་པས་སོ།།བཅུ་དགུ་པ་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་བཀོད་མའི་ཆུ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཀོད་མའི་ཆུ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཆུའི་རྒྱུན་ནོ། །ཆུའི་རྒྱུན་མི་ཟད་པ་འབབ་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཐོས་པ་དང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གཟུངས་མི་ཟད་པ་སྟོན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཤུ་པ་ནི་ འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གྲོལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཉན་བྱ་སྙན་པ་ཡིན་པས། ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ། ས་དེའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བྱ་བ་མི་ཕྱེད་པས་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་མོ།

第八是具足精进波罗蜜多，如金刚，因为如金刚般坚固和不可分离。由于能焚烧所知障和烦恼障，成为光明，具有菩提分自性的智慧，故称发光地。
第九是具足禅定波罗蜜多，如山王，因为不动摇，无散乱而成熟有情及护持自心。因难以克服而称难胜地。
第十是具足智慧波罗蜜多，如药王，因为能息灭一切障碍之病。由现前轮回和涅槃而称现前地。
第十一是具足方便波罗蜜多及慈等无量，如善知识，因为在一切时中不舍弃利益众生。由与一乘道相应，圆满修行，故称远行地。
第十二是具足愿波罗蜜多及神通，如如意宝，因为能圆满一切所欲果报。由于不为相想和无相功用想所动摇，故称不动地。
第十三是具足力波罗蜜多，具足布施、爱语、利行、同事四摄事，如日轮，因为能成熟所化众生的善果。由于善巧通达别相，为主要故，称善慧地。
第十四是具足智波罗蜜多及无碍解，如天音悦耳，因为为所化众众宣说佛法，如降雨相应，故如云，称法云地。
第十五是具足神通及教化，如国王，因为具有不可夺取的能力而实践利他，是不退转之因。如国王之教令钩不令众生堕入邪道，如是教化钩摄菩萨。
第十六是具足福德智慧资粮，如宝藏，因为是极多福德智慧资粮之藏。
第十七是具足三十七菩提分法，如大道，因为一切圣者随行其道。
第十八是具足止观及大悲，如乘骑，因为不堕轮回与涅槃任一边而安乐正行。
第十九是具足陀罗尼及辩才，如人工水道，人工水道是不竭水流。如水流不竭而流，相应法义，能宣说已闻未闻之法义，陀罗尼无尽故。
第二十是具足'一切有为法无常，一切有漏法是苦，一切法无我，涅槃寂静'四法布施，如爱语，因为是求解脱者所乐闻之悦耳言。
第二十一是获得无生法忍，彼地菩萨的果位与事业不可分离，是一乘道。

།དེ་དང་ལྡན་པ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་གི་ངང་གིས་རྒྱུན་འབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་དགའ ལྡན་གནས་སུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཀུན་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲིན་ལས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ལ་དྲུག་པ་ལ་ སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའོ།།འདི་རྣམས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་དགུ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དགུ་རྣམས་སོ། །གཞན་སེམས་སྐྱེ་བ་དྲུག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའི་གནས་ སྐབས་ཁྱད་པར་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ།།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་ཐ་མ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉེར་གཅིག་པ་དང་ཉེར་གཉིས་པ་ནི་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ངག་གི་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིང་གཞན་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སའོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ལ་འདས་པ་མཐའ་མེད་པ་ངོ་མཚར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད། མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་ཡང་དག་པར་བྱི་དོར་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པའི་ནང་གི་བྱེད་པའི་མེ་ལོང་གི་ ནང་དུ་ནམ་མཁས་ཁྱབ་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཇུག་པའི་མཐའ་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ།བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནོར་བུ་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤྲས་པའི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་མུ་ཏིག་གི་རྒྱན་གྱིས་སྐུ་ལ་བརྒྱན་པའི་སྟོན་པ་ དེ་ལྟ་བུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྐུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྩ་བ་རུས་ཤིང་བཙུགས་པ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཚུལ་ལུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་འགའ་ཞིག་རྒྱལ་པོ་འདོད་ཅིང་དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་ན། དང་པོ ཉིད་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་ཏོ།།དེ་ནས་རབ་ཏུ་གནས་ཏེ། གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ལ་ཀུན་དུ་གནས་སོ། །དེ་རྗེས་སུ་ཚོགས་རྣམས་ཡང་དག་པར་སོག་གོ། །དེ་ནས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་ལོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་རུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱལ་པོ་ཐོབ་པའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རང་དོན་ བྱས་ཤིང་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པས་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པས་སྐྱེད་པའི་ཡང་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། ནུས་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པས་ཐོབ་པའི་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དད་པ་དང་ལྡན་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དགེ་བ་རྣམས་བླང་བྱ་ཡིན་པས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་དམིགས བཞིན་པ་ན།གཞན་དོན་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉེར་གཉིས་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་བདེན་པ་ལས་མི་འདའ་ཞིང་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་འཇུག་པ་ཞེས་ བསླབ་པ་ཐོབ་པ།སྒྲུབ་པ་དེའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་བདེན་པ་མཁྱེན་པ། རྟེན་སྐྱབས་གསུམ་རིག་པ། ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པ། མི་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་ངལ་བ་མེད་པ། ཕྱོགས་བཅུ་གཟིགས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནས་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།

具有这些的如河流一般，因为自然而然地持续流动。第二十二是具有善巧方便，住于兜率天等处，具有这些及具有法身，如云彩一般，因为从中生起圆满成办一切众生利益。如同云彩成就器世间圆满一样。
其中从第六开始的十五种发心，是出世间道的本性，具足八正道支。在这些中，前九种发心是无垢等九地。其余六种发心是法云地的殊胜阶段、殊胜本质之道。殊胜道的最后即第二十发心是佛地的无间道。第二十一和第二十二发心是正行和后得的普贤，又名遍光，即佛地。
因此，对于无尽世间，具足无边稀有功德之主，以大悲力利益无量众生，如同内在清净无垢之镜中，映现遍及虚空三界一切细微现象之影像，以无上三十二相宝藏庄严，以八十随好珍珠装饰其身的如此稀有不可思议圆满佛身的导师，应当了知菩提心如同为此而植下的根本树木。
这是大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中菩萨行相的发菩提心决定品第二十六。
现在解说菩萨修道次第：譬如某位王族欲求王位，当其被希望对其有益者鼓励时，首先披上铠甲。然后安住，乘上象等乘具。之后正确集聚资粮。然后战胜违品。决定趣向决定之地。获得王位。此后，成办自利并以慈悲，如理护养众生。
如是菩萨以增上胜解于'彼确实存在'而生起正信，以增上胜解于'具足功德'而生起正净信，以增上胜解于'具有能力'而生起获得的希求，具足信心，法界自性，圆满佛种性之所依，以善法应取、不善法应断的修行而作意时，为利他故希求正等菩提，以空性和大悲为心要的二十二种菩提心本性即是般若波罗蜜多的修行。
通达不离世俗谛和胜义谛、以无所缘加行而趣入的学处，了知彼修行所缘之本质真谛，了知皈依三宝，于殊胜证悟无执著，为不退转而无有疲倦，获得十方观察。此后，为不趣入其他乘故，也将摄持修行道。

།ཅི་ལྟར་རིགས་པར་སྤྱན་ལྔ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བགྲོད་པའོ་ཞེས་གདམས་པའི་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཐོབ་པ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ཆེད་དུ་དང་མ་ཐོབ་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོ་བར་བྱེད་བཞིན་པ་ན།ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་སྦྱིན་བྱ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་ཆ་ཉིད་ཀྱིས་གོ་གྱོན་ཏེ། འདི་ལ་ བར་དུ་གཅོད་པའི་མདའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གེགས་བྱེད་དོ།།དེའི་རྗེས་སུ་གོ་ཆ་བགོས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པས་རབ་ཏུ་གནས་སོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། དེ་ནས་རྒྱུ་མཐར་ ཐུག་པ་ལྷག་པར་བགྲོད་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སོག་གོ།།དེ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་ས་ལ་ཀུན་དུ་གནོན་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་སྤངས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་བགྲོད་པའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་པས་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤངས་པ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མཚམས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོབ་པོ། །དེའི་ ཚེ་ཡང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་པས་བྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ།།སྒྲུབ་པ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འཕངས་པ་ལས་དང་གདུལ་བྱའི་བདེན་པའི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་བདག་པོ་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཚོགས་ཀྱིས་སྟེ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པའོ། །དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་ པའི་ས་སྟེ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའོ།།ཆོས་མཆོག་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་གྱིས་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་སྒོམ་པའི་ལམ་རང་བཞིན་གཉེན་པོ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ སྒྲུབ་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རང་བཞིན་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དེ་ལ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་ པ་དང་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གི་གྲངས་བཞིན་དུ་བརྒྱུད་པ་དང་དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རང་བཞིན་ཚོགས་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དག་གིས་བསྡུས་པའོ།།དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཆོས་མཆོག་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་རབ་ ཏུ་དགའ་བའི་སའི་རང་བཞིན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ།།ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉེན་པོའི་བདག་ཉིད་ནའང་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ལམ་གཉིས་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་སོ། །ཞར་ལ་བྱུང་བ་སྟེ་བཞག་གོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如理地修持五眼和六神通，以及现见道、修道等圣道，为了增长已获得的禅定和智慧，为了获得尚未获得的禅定和智慧，诸佛等正在精进时，以六度之铠甲修行，于每一度中具足一切波罗蜜多，以无所缘布施等行相作为铠甲而披挂，对此一切障碍之箭都无法阻碍。
其后披上铠甲，以精进修持一切行相而安住。安住于禅定等一切大乘法中，然后趋入究竟因位，圆满积集福德智慧二资粮。
然后降伏并出离果地。金刚喻无间道菩萨现证菩提，断除烦恼障和所知障的一切习气等违品，趋入佛地。
现证真实际，断除习气相续，获得无间法王果位。此时已现证法身果位，已作所作故无修行可行。修行即是所作。
其后以无缘大悲，依往昔愿力所引，以及所化众生福德之力，乃至虚空界尽，相续不断地圆满成办众生利益。
因此，见道加行道之本性是资粮位，即铠甲修行。正加行道之本性是胜解行地，即趣入修行。胜法位之本性是资粮修行。见道本性欢喜地是资粮修行。修道本性欢喜地是资粮修行。
以修道阶段差别而修持差别道之修道本性对治是资粮修行。以修道加持而出离事物之究竟道，乃至金刚喻心之修道本性是出离修行。
以最后二种发心，自身果位本性佛地之本性是出离因之修行，因说出离是道之行境。
又如圣无著足下所说：其中铠甲修行和趣入修行，依次是加行和正加行之本性，为资粮位和胜解行地所摄。正加行道本性胜法位所摄是资粮修行。见道自性极喜地本性是资粮修行。第二地等本性对治自性亦是资粮修行。
二道所缘即出离修行，是以修道加持故。旁述已竟。当说正论：彼菩提心应以菩提分法行相而修持，因如是说故。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ རྩ་གསུམ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པའོ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་ལས་ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཆུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བདག་ལུས་པོ་རྟག་ གོ་མི་རྟག་གོ་བདེ་བའོ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ།།མི་དམིགས་པ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་དམིགས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཡང་གོམས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་གྲངས་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཚོགས་ཀྱི་ས་རུ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གོམས་ པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ལས་འདས་པས་སོ།།བསྟན་པའི་མངོན་ཤེས་ གདམས་ངག་གིས།།སྦྱོང་བའི་ས་ལ་རབ་གནས་ཉིད། །ཅེས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས། སྦྱོར་བའི་ལམ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པའི་རང་བཞིན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དབང་པོ་དང་ སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་པ་དང་གཞན་དང་མ་འབྲེལ་པའི་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་རང་ཉིད་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ ཀྱིས་མོས་པ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་ཚུ་རོལ་དུ་བུད་ཤིང་གཞན་ཁྱད་པར་གྱིས་མེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྩོམ་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཆེས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ ལས་གསུངས་ཏེ།འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་རབ་དང་རབ་ཀྱི་རབ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ལ་འཇུག་བཞིན་པ་ན་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཞེས་གསལ་བའི་རྣམ་དབྱེ་མང་པོའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོད་རྣམས་དང་། རྩེ་མོ་རྣམས་དང་། བཟོད་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་མཆོག་རྣམས་ཞེས་སོ། །ཡང་ག་ཏ་དང་བི་དྷ་དང་སྲཱ་ཀཱ་རཱ་རྣམས་དོན་གཅིག་པས་ཞེས་པ་བསྟན་བཅོས་ཛ་ལི་ ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ག་ཏ་ཞེས་པ་སྤྱི་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་དང་། བཟོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་ངེས་འབྱེད་དེ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པའོ།

菩萨应当以空性和悲心无二的菩提心内在化而修持三十七菩提分法。因此，菩提即是一切智，分即是随顺。
如《二万五千颂》中所说：'舍利子，应当圆满安住于般若波罗蜜多中的四念住'等。
如是，于内外之身、受、心、法等，随观身等而住，而不作与身等相应的分别。
以不缘取'此身是常、无常、乐、苦'等的修持方式。
从不缘取的角度来说，声闻乘者们如是修持。而且，声闻乘者是以常等行相来缘取。
菩萨乘者则以不缘取的修持方式来缘取这些，因此通过证悟法性，无常等行相的空性也成为菩萨们的所缘，这也是熟习声闻道。
现在，如是依照初三发心的数目，摄集四念住、四正断、四神足。
即是如此，在资粮地中，通过完全熟习信心等善心，而正受菩提心，具足布施、持戒等善行积累，圆满福德资粮，为成就智慧资粮而超过无数劫。
'以教授神通教诫，安住修习地'。
第四发心即是胜解行地、加行道、世间修习自性、有漏修道，确立为顺决择分善根、根力体性的趣入修行。
其中，增上胜解即是信等五根，执持所缘功德及不与他相杂的教授与教诫清净，以自身正确修行而坚固胜解故。
在三智之前，如同以其他特殊薪柴使火渐次增盛一般，殊胜的加行即是修行。无间道将生起见道最近。
《解深密经》中说：'此中菩萨具足布施等善法，烦恼也普遍现行。即是说，在胜解行地的下、中、上、最上胜解趣入时'。
以'诸顺决择分'等众多明显差别词广说，即：'诸暖、诸顶、诸忍、诸世第一法'。
又如论典《札利》中说：'gata、vidha、srākāra等是同义'。
有些处说gata是总称，即：暖位行相、顶位行相、忍位行相、世第一法行相。这也是决择分。即决择即是决定，是完全决定。

།དེའི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་དབྱེ་བ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ངུ་ནི་དྲོད་དོ། །འབྲིང་ནི་རྩེ་མོའོ། །རབ་ནི་བཟོད་པའོ། །རབ་ཀྱི་རབ་ནི་ཆོས་མཆོག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པའི་མེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་ སྔོན་གྱི་མཚན་མ་ཡིན་པས་དྲོད་དོ།།གཡོ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མཆོག་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཡིན་པས་ཆོས་མཆོག་གོ་ཞེས་སོ། །ཡང་དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཆུང་ངུ་ འབྲིང་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་སོ།།དྲོད་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཡིན་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་ཐེག་པ་པ་དག་གིས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་ནམ་ ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དྲོད་གསུམ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོའི་མོས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་མོས་པ་དགུ་སྟེ་རང་དོན་ནོ། །གང་གིས་རང་དོན་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཞན་དོན་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྩེ་མོ་གསུམ་ལ་ཅི་ལྟར་ རང་བཞིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མོས་པ་དགུ་སྟེ།རང་དང་གཞན་དོན་ནོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་བར་ཆོད་བཅས་པའོ། །བཟོད་པ་གསུམ་ལ་ཅི་ལྟར་རང་བཞིན་ལ་དེ་ལྟར་མོས་པ་དགུ་སྟེ་གཞན་དོན་ནོ། །འདིར་བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གང་ལས་འདིས་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ན། རང་གི་དོན་ནི་མི་ འགལ་བས་རང་དོན་འགྲུབ་པས་སོ།།དེ་ལྟར་མོས་པ་ཉེར་བདུན་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་བཀུར་བ་སྔགས་པ་བྱེད་བཞིན་པ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བདུན་ནོ། །ཆོས་ མཆོག་ལ་མོས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ལ་མོས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལས་མི་འདའ་བས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁས་ལེན པར་བྱེད་དོ།།འབྲིང་པོའི་རྣམ་པ་ལ་རང་གིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་ན་རང་གཞན་བསོད་ནམས་བྱ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་ པའོ།།འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ་ཞེས་འདི་དག་ལ་རིམ་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་འདི་དག་ནི་འདུན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་མཆོག་ཏུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ།།རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་མོས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནས་བཟུང་སྟེ། རང་སེམས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་དག་ནུས་པ་མེད་པས་དུལ་བའི་སེམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་ ང་རྒྱལ་མཐོན་པོ་མེད་པས་རང་བཞིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བདུད་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་རུང་བ། རང་གི་རྟེན་ཡུལ་མཆོད་བྱ་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་དྲོད་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱིས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མོས་པ་བརྟན་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་གཞིར་གྱུར་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ཡང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། དོན་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་གསལ་ བས་ཡིད་ཙམ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་།།དེའི་ཚེ་འདི་ནི་དྲོད་ཀྱི་རྣམ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བརྗོད་དོ།

其分支有四种差别，即：小品顺决择分是暖位，中品是顶位，上品是忍位，最上品是世第一法。
其中，如同钻木取火般，是出世间智慧之火的前兆，故称暖位。因为是动摇的善根之顶点，故称顶位。因为能忍受世间法之最胜，故称忍位。因为是一切世间法中最殊胜，故称世第一法。
又暖等各自以小、中、大的差别分为十二种。此暖等是获得三种菩提的因，因为某些补特伽罗以种姓等力而成为顶点，也是为了获得菩提。声闻和独觉乘者以暖等永远不能获得最上菩提。
其中，三种暖位依次以小、中、大胜解的自性，以小等差别分为九种胜解，是为自利。由此圆满自利。利他则是以所为而行。三种顶位如其自性亦有九种胜解，是为自利与利他。此为有间断之加行。三种忍位如其自性亦有九种胜解，是为利他。此为无间断之加行。由此为他利时，不违背自利而成就自利。
如是修习二十七种胜解的菩萨，为了令其生起精进，诸佛等以称赞、恭敬、赞叹等方式，依次如是二十七种。
于法胜位，一切胜解皆成最上自性，于小品相中，以一切胜解作意所造作的福德，因不离二谛而回向于圆满菩提时，菩萨作如是承诺。
于中品相中，自己回向的福德显著增长，世俗谛中缘善根而生随喜心，胜义谛中无所缘而随喜时，获得自他福德事业平等性。有时以随喜为先亦可回向，此等次第并非决定。此等回向与随喜虽于具欲解之发心等中亦有，然而应安立此较彼更为殊胜。
上品相即一切胜解达到最极之自性，由于调伏自心故无我与我所之力，以调柔心对善知识等无我与我所之慢，以自性降伏烦恼，非魔等所作损恼之境，堪能成就圆满菩提，使自所依成为应供处，此即暖等之作用安立。
由此，暖等诸位因是胜解坚固与功德之所依，故称为胜解行地。
复次，等持心修习一切法无我时，因无异体之执著，智慧显现稍许明显而见唯心。尔时即是暖位行相之阶段。此即称为得光明三摩地。

།དེའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་འབྲིང་དུ་གསལ་བ་ནི་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་ གནས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཆེས་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་སོ།།དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མི་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་གསལ་བ་ རྫོགས་པ་དེའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གནས་སྐབས་སོ།།དེ་ཉིད་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསུངས་ཏེ། དྲོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལས་ཕ་རོལ་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །གཉིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། གཟུང་བྱ་དང་འཛིན་བྱེད་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། གཟུང་བྱ་དང་འཛིན་བྱེད་རྣམ་རྟོག་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་རྟེན་ཡོངས་གྱུར་པ། །ས་ནི་དང་པོ་དག་ཏུ་འདོད། །གཞལ་མེད་དང་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཏུ་ངེས་འགྲོའོ། །ཞེས་སོ། ། དེས་ན་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་དག་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུའོ། །བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་དག་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའོ། །འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཀྱི སྔོན་དུ་བཤད་དོ།།འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དེའང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའོ། །ཐེག་པ་ལ་དང་པོ་གནས་པའམ་གནས་པ་དག་འཇུག་པ་ཞེས་པ་དོན་གཅིག་པས་མིང་གཅིག་ཉིད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཞེས་ཚིག་གཉིས་ནི། འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའོ། །ཕྱི་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ ལྷག་པར་རྟོགས་པས་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ་ཞེས་སོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ཡང་གསུངས་ཏེ། འཇུག་པའི་སྒྲས་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། བགྲོད་པ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བདུན་དང་། མི་ གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།།དེས་ན་དང་པོ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བདུན་པ་ལ་རྩོལ་བས་བགྲོད་པའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། རྩོལ་བ་མེད་པས་སོ། །ཐེག་ པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིའི་བགྲོད་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་བཟོད་པའི་ཤིང་རྟ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པས་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་སོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་སྐབས་སུ་ རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བསོགས་པར་བྱེད་པའམ་ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། འགེངས་པར་བྱེད་པས་ཚོགས་སོ། །ཚོགས་པས་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་དེའང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་སྔོན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

其后，觉知显现中等明显时是顶位阶段。这是获得光明的三摩地。当仅住于唯心，无外境执著，觉知显现极为明显生起时，是忍位阶段。这是趣入真实义一分的三摩地。当不显现执取对境的散乱，觉知明显圆满时，是世间第一法阶段。这即是无间三摩地。紧接着见道刹那，现证一切法无我之真实性，是真正的对治。因此，在那一刹那以见而断除一切所断。
如《经庄严论》中说：'暖位等行相以及顺决择分已经说过。其后是见道位阶段。二者解脱的智慧，因为无所取能取故。无分别，因为无所取能取分别故。无垢染，因为已断见所断故。这是所依转依，被认为是初地。以无量及一切义，决定趣入极清净。'
因此，暖位和顶位的行相是以信等五根为自性。忍位和世第一法是以信等五力为自性，如是暖等诸位成就为根力自性。趣入修行也是如此。这些之前已说过。
趣入修行又分为趣入大乘和住于大乘。初住于乘或住于乘等趣入，因为意义相同故名称也相同，如圣解脱军所说。《般若经》中说'正趣入大乘和正住于大乘'这两个词，是说以趣入修行而正趣入作为因果自性的大乘法。后来逐渐增上殊胜了悟而正住。
论师世亲也说：'趣入之词表示开始前行、住于乘和趣向，分别对应于加行道、喜地等七地、不动等三地。'因此，首先在加行道生起增上胜解。在极喜地等七地以勤勉趣向。在第八地等三地如何？因为无勤勉故。以乘本身成就此趣向，如极调顺之车。因此，菩萨最初以趣入修行而住于作为道之本性的大乘。
其中道的行相是六波罗蜜多等，在道谛品中已详细说明。应当从中了知。资粮修行是从世第一法开始安立。由此积集大菩提或以沉重性或以充满而为资粮。以积集为资粮，因为一切种类积集故。
资粮略说有二种：即福德资粮和智慧资粮。虽然之前已积累福德和智慧资粮，同样从此开始以殊胜而安立。

།རྒྱས་ པར་ནི་ཚོགས་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་པ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་ལྷ་དང་མི་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཚོགས་སོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ ཚོགས་དང་།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ཚོགས་དང་།གང་ལ་ལས་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། གཞན་དག་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དེ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚོགས་སོ། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྣམས་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ ཟད་པར་ལ་སོགས་པ་ལམ་རྣམ་པ་མང་པོ་ནི་ལམ་གྱི་ཚོགས་སོགས་སོ།། ར་པ་ཙ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་དེའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དག་།ཡི་གེ་དེའི་དོན་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། གཟུངས་དང་ ལྡན་པའི་བློ་ལའོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་སོ། །དེའི་དོན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དེ་ནི་དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་ འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གསང་སྔགས་སྨྲ་བ་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།།གཟུངས་བཞི་པོ་དེ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རྣམས་ནི་སའི་ཚོགས་སོ། །གཞན་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ས་ཡི་ཚོགས་ཞེས་ཟེར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བྱ་དངོས་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་བཟུང་བའི་རྟོག་པའོ། །དེ་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་གཉེན་པོ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་གཉེན་པོའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་བཟུང་བའི་རྣམ་རྟོག་གོ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་རྫས་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོའོ། །མིང་དང་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་བས་གནས་པ་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་དང་།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོའི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་གི་རྫས་རྣམས་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་བཏགས་པའི་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་དང་།གཉེན་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོའི་ཚོགས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་རྣམས་སོ།

广说有十七种资粮，即：完全息灭地狱、饿鬼、旁生等一切痛苦，以及转生为有佛陀的天人，这是悲心资粮。
布施波罗蜜多资粮、持戒波罗蜜多资粮、忍辱波罗蜜多资粮、精进波罗蜜多资粮、禅定波罗蜜多资粮、智慧波罗蜜多资粮、止资粮、观资粮、止观双运资粮。
以一切种智相应的作意而行持诸波罗蜜多，并安置他人于此，这是方便善巧资粮。
完全了知二十空性，这是智慧资粮。
勇进、宝印、虚空藏、狮子游戏等诸三摩地是福德资粮。
菩提分、解脱、等至、胜处、遍处等众多道品是道资粮。
于'RA PA TSA'等文字观修其真如义，圆满修习后于该文字义生起忍，这是忍陀罗尼及具陀罗尼智。
持十方诸佛菩萨教法蕴的因——念与慧合一，这是法陀罗尼。
持其义的因——念与慧合一，这是义陀罗尼。
摄受众生如幻化，于密咒语自在，这是咒陀罗尼。此四陀罗尼即是陀罗尼资粮。
极喜等十菩萨地是地资粮。
清净他人的清净即称为地资粮。
见道中，于真如等及梦等所取诸法执著，是所取分别。通达彼等自性空性是对治，从布施等乃至佛法究竟的对治诸法执著是所取分别。因彼等自性为空性故是无所得对治。
执著阿罗汉等补特伽罗实体是能取分别。如是无所得是对治。
执著名、表示、言说等是能取分别。如是无所得是对治。
修道中，以一切法无住瑜伽而非住非不住，所取诸法无所得对治，布施等对治诸法无所得对治，预流等补特伽罗实体无所得对治，预流等补特伽罗假立所依的预流果等无所得对治，此八对治即是对治资粮。
彼四发心是假立世俗世间。其中五发心是苦法忍及苦法智。

།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་ཞེས་བདེན་པ་བཞི་དམིགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་སྒོམ་པའི་སྟོབས་རྫོགས་པ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའོ། །ཆ་ཤས་མེད་པ་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་ནི་རང་འགྱུར་ཏེ། ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཞེས་པའི་ རིགས་པ་ལས་སོ།།དེས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མཐོང་བར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་འདིར་གང་གིས་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་མ་ཆད་པ་མཐོང་བ་དེས་ནི་ཀུན་འབྱུང་རབ་ཏུ་སྤངས་པའོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་དེས་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་ བྱས་པའོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་མཐོང་བ་དེས་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་བྱས་པ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེའང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བྱེད་བཞིན་པ་ན་ ལན་ཅིག་ཉིད་སྦྱོར་བ་སྟེ།རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་མཐོང་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའོ། །གང་འདི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།ཆོས་ནི་ཡུལ་ལོ། །ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །འདིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དག་གི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་སོ།།དབུ་མ་རྩ་བ་ལས་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་འཁོར་བ་ནི། །ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མིན། །འཁོར་བ་ལས་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཡང་། །འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་ཡིན། །དེ་ དག་བར་དུ་ཅུང་ཟད་ཅིག་།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་སོ། །འདིས་མཐའི་སྒྲ་ནི་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྟིང་དུ་གནས་པའོ། །བྱིས་པ་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་དམིགས་པས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས། གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། ། གང་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་མི་སྐྱེ་བ་མི་འགག་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ནི་འགོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ལམ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས།གང་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ནི་ལམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་འདི་སྔོན་མ་མཐོང་བ་གཞན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་བའི་ ལམ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གོ།

同样地，缘起、灭、道等四谛为所缘的十六刹那见道的自性，现证一切法无自性，趣入决定真实性，即是极喜地。当修习极喜地一切法无自性的力量圆满时，生起无漏智，以一切行相现证一切法的自性。
无分别现量唯一是自证，如所说'诸量所应观察者，未见其他分别有何？'此乃依理而说。因此，见道的自性是见解一刹那。
如是在《佛境界不可思议示现经》中说：'文殊，四圣谛是什么？天子，于此，若见一切行无自性本不生者，即是遍知苦谛。若见一切法极为真实无断者，即是永断集谛。若见一切法极为涅槃者，即是现证灭谛。若见一切法极为空性者，即是修习道谛，因为自性无生故。此说四谛一切行相的自性真如唯是空性。'
而且在现证时是一次性相应，非渐次，因为空性无有分别故。《青稻经》中说：'见缘起者即见法，因法性无异故即见佛。能遍知此的智慧即是法智。法是境。智慧是法智。此说明苦法智忍的自性。由于苦依缘起故自性无生。若自性无生，即是轮回涅槃的无生自性。'
《中论》中说：'涅槃与轮回，无有少分别，轮回即涅槃，亦无少分别。涅槃之边际，即轮回边际，彼等中间处，无有细微分。'此中边际之声诠释殊胜，殊胜即是后住。非是凡夫境界的自性。
如是，由缘起自性无生无灭所缘而见四谛，故是一现证。即以缘起为所缘的智慧，若遍知苦无生无灭，即是遍知自性之苦。若遍知烦恼无生无灭，即是遍知集谛。若遍知缘起自性无生无灭，即是遍知灭谛。因道即是缘起，若遍知自性无生无灭，即是遍知道谛。如是以法智于一刹那见缘起，此前未见他所应见者不复存在。因此，见道即是一刹那现证。

།གལ་ཏེ་གང་ཚེ་སྐད་ཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ན་ཅི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན་བརྗོད་དེ། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་ཉིད་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གདམས་ངག་དེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཆེད་དུའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལམ་བསྒོམ་པ་ཅི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ཡང་འགྲོ་བ་འདོད་པ་རྣམས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་བཞུགས་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།བསམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིགས་པའི་སྟོབས་ལས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་། མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གསུངས་པ། གང་གི་ཚེ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དག་ཉིད་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་མངོན་དུ་རྟོགས་ཀྱང་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཆེས་གསལ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་བརྙེས་པའོ་ཞེས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་དང་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་བརྗོད་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་སོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་འཁོར་བ་བརྒྱུད་པ་རྣམས་སུ་མ་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ། དེ་དག་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྐད་ཅིག་མ མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།འཁྲུལ་པའི་མཚན་མས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རབ་ཏུ་སྐྱེ་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཐ་སྙད་ བྱས་པ་ཉིད་དོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་བཤད་པས་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་བརྟགས་པ་པའི་མཐོང་ལམ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་མང་དུ་བཤད་པ་དང་ ཅི་ལྟར་མི་འགལ་བར་འགྱུར།ཡང་གང་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་སྤང་བར་མི་ནུས་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་དུས་སུ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །གཞན་དུ་ན་དེའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པས་ལམ་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་ ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པར་བལྟའོ།།ཡང་བདེན་པ་སོ་སོའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སེལ་བས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ པའོ།།དེས་ན་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལེགས་པར་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་འདོད་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་མོ་ཞེས་གསལ་ལོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་ དྲུག་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་། ཐ་སྙད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཅི་ལྟའོ། །ཡང་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ པའི་དུས་ཆུང་ངུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་ཐ་སྙད་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果在一刹那见到了真实性，那为何说见道有十六刹那呢？答：就是那个智慧的本体虽然是一个，但为了分别支分而安立为十六刹那。这是为了以这种方式摄受所化众生的教诫。
如果这样的话，为何说修习十六种行相的道呢？这也是为了让众生以其他方式趣入真实性的了知而作如是安立。真实性即是本性。
基于这种意趣，虽然从理论的力量来说现观是一刹那，但说见道现观有十六刹那。对此说道：当由于无有部分而完全现证法界时，虽然是以一切方式现证，但由于需要生起决定，为了遍行一切的缘故，以现证一切法无自性而生起极为明了的智慧，此时菩萨获得见道。
因此说道：初地极喜地以现证色等诸法本来无生而于无生法获得忍的本体，即是与智慧、禅定双运、无可言说的苦法忍刹那，这就是见道。苦法智等是修道。
为了显示在无始无明相续的轮回中未见到的真实性是最主要的，所以说通过现证彼等而生起现观的刹那现观即是见道。
对于由颠倒相增益的行相颠倒而生起烦恼根本的苦法智等十五刹那也假名为见道。由于说是修道，所以那些苦法智等是假立的见道。
若不如此，怎能不违背诸大车师多说大乘见道有十六刹那的说法？
又由于不能断除圆满因，所以见苦所断时断除集谛。由此而现证灭谛。否则现证彼灭不应理，故是修道。对于集等也是如此。由此果现观而应知大乘见道现观是一刹那。
又由遣除各别谛的颠倒而作现证现观，以十六刹那作现观。因此，所为趣入等安立善成。
依此主张，十六刹那皆是真实见道。如是由见四谛真实性，见道十六刹那即是极喜地。
二十二种发心及其分类，应知是世俗时的差别，乃至圆满所作事相、圆满所知与能知。八无暇刹那亦复如是。
又最极微细的时际非为时分，因为极其微细故非可言说。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་དང་གང་ཅི་སྲིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཚང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ས་དེའོ། །ས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་རྟོགས་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་རྟོགས་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་སོ། །འདིར་གདམས་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟོད་ནས་ སྐྱེ་བ་མེད་པ་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཚན་ཉིད་དག་མི་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་གང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་འདི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མངོན་པར་བརྗེད་པ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་གོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འདིའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་ཤར་བ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས།ཡང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཤར་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེའི་ཚེའང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་རྟོགས་ཏེ།སྐད་ཅིག་གཉིས་པས་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་བདག་མེད་པར་མངོན་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེས་ན་དེ་དང་ དོན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་བཟོད་པ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཤེས་ རབ་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་རྐུན་པོ་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱིན་པའི་རིགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་སྒོ་གླེགས་འགེབས་པའི་རིགས་པས་བྱ་ བ་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།སོ་སོར་བཅུ་བཅུ་ཞེས་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་བཅུ་ཐེམ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དགུ་སྟེ། སོ་སོར་དགུ་དགུ་ནི་དགུ་ཚན་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དགུ་ཚན་བཞི་སྟེ། འདི་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ།།དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའོ། །འདིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་འདི་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

因此，任何地道所应当清净的诸法，只要尚未圆满，就仍属于该地。该地圆满后，则应安立于其他地。与此相应的决定智有八种。其中，由断除烦恼而成就的无间道自性，即苦等八种智，称为忍。解脱道中现证离烦恼的八种智，即是法智和随智。
其中，由法智忍所证悟的决定智，应安立为四种法智。由随智忍所证悟的决定智，则称为随智。此处的教授是：由现证色等诸法本来无生，而不见苦及苦相，于苦法智忍的刹那中，对无生法的忍称为忍。这是慧定双运、无有忘失的刹那。
此出世间智慧后所得的自证简择慧生起时，以一切法空性之空性相清净方式宣说，即是苦法智。了知此等色法等是空性相清净本质，不可用有无二者来表述后，又生起无可言说的出世间智慧，即是随智忍。
此时也现证三界一切法皆不可言说，因为第二刹那智慧已达究竟。前者是因欲界苦极大且智慧未达究竟，故仅现证该界诸法无我。因此，由于与彼义相等的因及其所生，以及由于希求彼智而随之而行是忍，故称为随智忍。
因此，如是一切法不可言说、不可诠表，唯此生起宣说的智慧，称为随智。如是应当了知集、灭、道。其中八忍是以驱逐盗贼之理而具有断除烦恼的作用。八智是以关闭门扉之理而具有作用。
其中四种法智忍断除欲界的贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑、身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见，各十种，共断除四十种烦恼。四种随智忍中，除去嗔恚外，色界各九种，即四个九组。如是无色界也有四个九组，即是断除七十二种烦恼。
因此，一百一十二种烦恼是见道所断。由此说明十六刹那菩提心即是现证谛理。其中十五刹那时，菩萨位于第八地，为证得预流果而趣入，有二种。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དད་པས་དེའི་ལམ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟ་བས་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་དང་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་ གིས་དེའི་ལམ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ པས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ།ཅི་ལྟར་གསུངས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པར་དམིགས་པས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ཡིན་ན་ཡང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱུན་གྱིས་མཁྱེན་པ་ནི་སྒོམ་པའོ། །དེ་ཉིད་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་མཐར་འཛིན་པ་ལྟ་བ་གསུམ་ཀྱང་མཐར་འཛིན་པ་ལྟ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཁྱད་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དམ་པ་ ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བར་བཟུང་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ཉིད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ལྔའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལྔ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་ དྲུག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རིམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་།།བག་ལ་ཉལ་ཡིན་གྱི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཉིད་དུ་འགྲིབས་པ་ཉིད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཆེན་པོ་འབྲིང་ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡང་ སོ་སོར་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གསུམ་སྟེ་རྣམ་པ་དགུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྣམས། གཞན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་ལ་སོ་སོར་དགུ་དགུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ས་དགུ་ལ་དགུ་དགུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ངེས་པར་འཇོམས་པས་ཉེས་པ་དང་འགལ་བའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་གསུངས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པས་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ རྩ་གཅིག་གོ།།དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་འོད་བྱེད་པ། འོད་འཕྲོ་བ། སྦྱང་དཀའ་བའི་སའི་རང་བཞིན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་པོ་བཞི་རྟོགས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་ སཱ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ།ཁྱིམ་བདག་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །དྲུག་པ་ ལ་རིང་དུ་སོང་བའི་སའི་རང་བཞིན་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ།།དེ་ཉིད་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་པ་ལ་མི་གཡོ་བའི་སའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་དང་། བརྒྱད་པ་ལ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་དགུ་པ་ལ་ ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།

也就是说，第一是钝根者随信行，因为以信心随行修持其道。第二是不退转的利根者随法行，是以见解获得。法和见解即是智慧。由于以这些随行修持其道。在第十六刹那住于预流果。从第六等十五发心是出世间修道。其中，当有为法和无为法以体性为一而不能说互为差别时，如同所说现前见道之事物无有差别，以缘见道和修道无有差别而安立具有修道之相。虽然如此，彼修道是所修断事物之对治，故应以缘起法性而修习。以彼相续了知见道所见之真如即是修习。彼即是道。其中俱生贪欲、嗔恚、无明、俱生萨迦耶见和邪见。从《阿毗达磨集论》中边执见三种，边执见是邪见的分支。此中于诸事物增益为殊胜真实的颠倒见执为邪见，而非诽谤因果。这些是欲界烦恼六种。同样在色界中除嗔恚的五种。无色界中行五种，十六种烦恼是所修断而次第断除。是随眠而非现行损减，因为已在先前减少。其中欲界的贪等六种烦恼以大中小分为三种。又各自以大中之大等分为三种成为九种。如是贪等五种，其他色界和无色界地各有九种。欲界等轮回九地各有九种，烦恼成为八十一种。彼等对治决定摧毁正生起的过失而与过失相违。刚才所说修道违品之相的相反，以小中大又以小之小等分类成为八十一种。其中无垢光明、发光、难净地之自性道的前四相证悟的预流果有二种。也就是说，以方便善巧于人中生为王族大娑罗树般，或婆罗门种姓大娑罗树般，或居士种姓大娑罗树般，此是人中种姓。生于欲界六天中，此是天中种姓。现前第五地自性证悟是一来果向。第六远行地自性是一来果。彼即是一间。第七不动地自性证悟和第八善慧地体性证悟是不还果向。对治第九法云地自性证悟是不还果。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཅི་སྲིད་དུ་འོག་མིན་ཞེས་པའི་བར་སྐབས་སུ་ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། འདིར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་དེ་ནི་ བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།གང་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། གང་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་སྐྱེས་ནས་སོ། །བསྐྱེད་པ་དེས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་མ་ཉིད་དུ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གསུམ་པ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བ། དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་རྩོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཅི་སྲིད་ དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱའོ།།དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་དག་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་སྒྲོལ་མ་དང་འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ།།བཞི་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི། གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་བ་ཡོད་དོ།།དེ་ཡང་མངོན་པར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་ཤེས་ནས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཆེས་མྱུར་བར་འབད་པ་ཆུང་ངུ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།ལྔ་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཇི་སྲིད་དུ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་རབ་ཏུ་བཞག་སྟེ།ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་བར་དུ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་བ་ཡོད་དོ།།འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཕོ་བའོ། །དེ་ལ་གང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་ མྱངས་པས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་ཏེ།སྔོན་གོམས་པའི་དབང་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྐྱེད་དེ། དེ་ལས་འཕོས་ཏེ་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དབུས་སུ་མ་ཞུགས་པས་འཕར་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་ཚངས་རིས་ལས་འཕོས་ཏེ། གནས་གཙང་མར་སྐྱེས་ནས་བར་གྱི་གནས་གཞན་ལས་གཅིག་ཀྱང་རྣམ་པར་རྒལ་ ཏེ།འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཕྱེད་དུ་འཕར་བའོ། །གང་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་བརྒྱུས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཕོ་བའོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དགའ་ལྡན་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚངས་རིས་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་འོག་མིན་ དུ་སྐྱེས་ནས་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དམྱལ་བ་པ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲོ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྙེན་བཀུར་ཏེ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

此复有五种，即：从梵众天开始乃至色究竟天之间，于任何天众中现前圆满成佛，而于此示现菩提等，此即中阴般涅槃。
于菩提树下结跏趺坐，从初发心者，此即生般涅槃。以彼发心而生，有余依涅槃者，即是生般涅槃。
第三有行般涅槃，为此而说：'舍利子，诸菩萨行持六波罗蜜多，于诸世界中正行，彼为众生利益恒常精进，乃至无量无数劫成就无上正等正觉。彼等恒时安住利益众生事业，譬如圣观自在、度母、文殊等。此中精进利益众生即是有行。'
第四无行般涅槃，为此而说：'舍利子，若诸菩萨以初发菩提心，或入决定位，乃至于他佛土成就无上正等正觉。彼知修行道已，由种姓差别而速疾少勤即现前圆满菩提，此即无行般涅槃。'
第五即上升，有二种：究竟色究竟天与究竟有顶天。其中为此而说：'舍利子，诸菩萨行持六波罗蜜多，成为转轮王已，圆满众生一切安乐资具，乃至安立于十善，从梵众天至色究竟天，于种种佛土成就无上正等正觉。'
究竟色究竟天有三种：即跳越、半跳越、遍处游行。其中从第三禅退失，以初禅味著而生梵众天，由昔习力生第四禅，从彼往生色究竟天，此即不入中间而称为跳越。从梵众天往生净居天，超越中间一处而入色究竟天，此即半跳越。遍历一切处而入色究竟天，此即遍处游行。
为此而说：'舍利子，诸菩萨从兜率天乃至梵众天，乃至生于色究竟天，以善巧方便为地狱、旁生、阎魔世间众生说法。于十方佛土从一佛土至一佛土正行，承事诸佛世尊，令众生成熟已，圆满无上佛土'等。

།གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་གྱི་རོ་མྱངས་པས་གནས་གཙང་མ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འཇུག་ཅིང་། གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་ཞིང་གཟུགས་མེད་དུ་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་བ་ཡོད་དོ། །ཡང་གང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་འདི་ནས་འཕོས་ཏེ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པའི་མཆོག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ བརྒྱན་པའི་སྐུ་ཅི་སྲིད་དུ་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་ཡོངས་སུ་བླངས་ཏེ།དེ་ལ་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཕྱིས་འདི་ཉིད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་སངས་རྒྱ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་མཐོང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལུས་ ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་སོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའང་། སེམས་མེད་པས་ལུས་ལ་བརྟེན་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །ཡང་། དགྲ་བཅོམ་ པའི་འབྲས་བུའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་དབང་དུ་ བྱས་ཏེ་གསུངས་པ།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རོལ་ཅིང་། དེ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། དེ་ལས་ལངས་ཏེ་འགོག་པ་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དེ་ལས་ལངས་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལའོ། །ཅི་སྲིད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་བ་ དག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་རིགས་ནས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། འདོད་དུ་དབྱེ་བ་དྲུག་པ་དང་། །དགུ་པ་ཡང་དག་ཟད་པ་ལས། །ལན་ཅིག་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་། །གང་ཟག་དག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དགྲ་བཅོམ་སྲིད་རྩེར་འང་ཐ་མ་ནི། །ཟད་ལས་དེ་ཡི་ལམ་གནས་ནི། །བཞི་ སྟེ་དེའི་སྦྱོར་ལ་གནས་པ།།དེའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་སུ་གསུངས། །མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ་སློབ་པ་ནི། །གཞན་བདུན་ཟད་པ་སློབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །འདི་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་ མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་སྡེས་གསུངས་སོ།།ས་བཅུ་པ་འདིའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཅོ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ལྔ་ནི་རེ་རེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དངོས་གཞི་ཡང་ ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དབྱེ་བས་སོ།།ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་རེ་ལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་གནས་བདུན་ལ་དགུ་དགུའོ།

有的人通过体验其他等至的滋味而不入净居天，而是生于其他一切处，次第生于无色界，最后至有顶，在种种佛土中现证圆满正觉。又有离欲色界的不还者，从此处命终后生于无色界，在种种佛土中现证圆满正觉，这是向上行至有顶的两种：即现法般涅槃和身证。其中关于何者而说，'舍利子，有菩萨以三十二大丈夫相庄严身，乃至寿命无量，转轮王位经历数百千，住于其中令数百千亿佛欢喜后，最后即于此处现证无上正等正觉'，这是现法般涅槃。
于一切生中无间见到布施、持戒等法而现证圆满菩提。不还者获得灭尽定者是身证，因为以身证得类似涅槃之法。身证也是因为无心而依身生起灭尽定，如不退转轮经中所说。又说，'如为证阿罗汉果而入定的不还者获得灭尽定，同样，为证佛果而入定者，弥勒圣者即是身证者'。
关于何者而说，'舍利子，有菩萨行持般若波罗蜜多，以禅定、无量、无色定游戏，他们入初禅，从彼起而入灭尽定，从彼起而入第二禅。乃至以方便善巧力入超越定，在种种佛土中现证无上正等正觉'。如是从种性到种性等的建立，'欲界分为六，第九正尽中，一来与不还，诸补特伽罗生。阿罗汉有顶亦最后，从尽及住其道者，四种住其加行，故说入其道者。无学阿罗汉学者，余七尽故学。'这是随顺声闻乘建立的解说。
圣解脱军说：'这些是遍一切相现证圆满的现观。'此第十地阶位差别的第十五等六种发心是殊胜道。其中前五种发心各有加行、正行、后行。正行又分小、中、大、大大。又小等各分小小等三种，共成十四种。色界、无色界七处各有九种。

།གནས་བརྒྱད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། གཉེན་ པོའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བདུན་ཅུ་ཐམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པའི་དབྱེ་བའི་དང་པོ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་ནི་རྩེ་མོ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །གཞན་པ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡོད་པས་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་དུ་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་བཞེངས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་བཞི་པ་དང་གསུམ་པ་དང་གཉིས་པ་དང་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གསུམ་པ་དང་གཉིས་པ་དང་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་དག་ལ་བལྟའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར འཇུག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་འགོག་པ་ལ་སྙོགས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་སོང་བ་གཅིག་གོ། །དེ་ལས་བཞེངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ ལའོ།།དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ། །དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། །དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ སྐྱེ་མཆེད་དོ།།དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་འགོག་པའོ། །དེ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་འགོག་གོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་ལྟུང་བའོ། །སོང་བ་གཉིས་པའོ། །འདོད་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱི་ མཐའ་རུ་འགྲོ་བར་བྱ་བར་བགྲོད་དེ།དེ་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་གནས་སོ། །དེ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ། །དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལའོ།།དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ནས་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་གསུམ་པའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ནས་གཉིས་པའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་ བཞག་པའོ།།དེ་ནས་དང་པོའོ། །དེ་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །འདི་ནི་འོངས་པ་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པར་བགྲོད་ པའི་འོངས་པའོ།།དེ་ལས་སོང་བ་དང་པོ་ལ་ནི་གནས་དགུའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་བཅུ་བདུན་ནོ། །འོངས་པ་ལའང་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །འོ་ན་ཐོད་རྒལ་སྙོམས་འཇུག་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སུ་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། བརྗོད་དེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པ་བདུན་པའོ། །བར་ཆད་བྱ་རུ་ནི་གེགས་བྱ་བར་ནུས་ པ་ནི་བར་ཆད་དོ།།བར་གཞན་མེད་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའོ།

第八处有七种，对治的种类分为七十种。其中，第一、第二发心的分类，以及第三发心分类的前两种，共三十种是顶位现观。其余四十种是渐次住位现观。
如是，在无分别住位的阶段中，安住的菩萨现前大悲等，由于善巧方便，为利益众生而如是入于狮子奋迅三昧，即：入初禅定，二禅、三禅、四禅，无色界初处、二处、三处、四处及灭尽定，从中出定后，入无色界第四处、第三处、第二处、第一处，四禅、三禅、二禅、初禅。
其后观察缘起的顺行与逆行。其后入修道自性的超越等至，即：入初禅定，然后二禅、三禅、四禅，无色界初处、二处、三处、四处及灭尽定，这是第一次顺行。
从中出定后入初禅，然后入灭尽定，然后二禅，然后灭尽定，然后三禅，然后灭尽定，然后四禅，然后灭尽定，然后空无边处，然后灭尽定，然后识无边处，然后灭尽定，然后无所有处，然后灭尽定，然后非想非非想处，然后灭尽定，然后堕入欲界不等引地，这是第二次顺行。
经过欲界所摄心的边际后，入灭尽定，然后住于不等引地，然后非想非非想处，然后不等引地，然后无所有处，然后不等引地，然后识无边处，然后不等引地，然后空无边处，然后不等引地，然后第四禅，然后第三禅，然后不等引地，然后第二禅，然后不等引地，然后初禅，然后不等引地。这是逆行，以方便善巧力从等引至等引。从等引至不等引周遍运行，是异类行的逆行。
其中第一次顺行有九处，第二次有十七处，逆行也有十八处。若问超越等至三昧与不等引心如何不相违？答：于等至运行中假立等至则无相违。
第六发心有七十一种，是佛地无间道。第七是一刹那现证圆满菩提。所能障碍者为障，无有间隔者为无间。

།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོས་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་ལན་ཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྩ་བས་ཟད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་ངེས་པར་རྟོགས་པས་ལྡོག་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིང་གི་ ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན།དཔེར་ན་ཟོ་ཆུན་གྱི་རྒྱུད་མོ་སྐྱེས་བུས་རྐང་སྟབས་གཅིག་གིས་བསྐྱོད་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་གཡོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་སེམས་ལྡན་པ་གཅིག་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགུགས་པར་བྱེད་དོ།།ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་བསྒོམས་པའི་འཕེན་པའི་ནུས་པ་ལས་སོ། །འདིར་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྩོལ་བ་མེད་པས་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་འདིའོ་ཞེས་བྱས་ནས་འདི་ལ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྟོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་སྨོན་ལམ་གྱིས་རང་སངས་རྒྱས་སྐུ་ཅན་ནོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་ཉན་ཐོས་དང་བྲལ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་གཅིག་སངས རྒྱས་ཏེ།རང་ཉིད་ཅེས་པ་རང་བྱུང་ངོ་། །སྒྲ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྟེ། གཅིག་པུ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་སྤྲུལ་པ་ ཡིན་པ་ཡང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གང་ཟག་བདུན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཅུ་དགུའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉི་ཤུའོ། །སློབ་པ་རྣམས་འདུས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནོ། །ལྷ་དང་བཅས་བདུད་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་དང དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ཕྱེད་ཅིང་མི་འཕྲོགས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ནི་མི་སློབ་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་སློབ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སངས་རྒྱས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ཞིང་མི་སློབ་པ་ཡིན་ཏེ་སློབ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་འོངས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་མི་སློབ་པ་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།

无间道。以一切法界的本性为一，于无漏法圆满证悟时，为一时通达一切法故，以对治修习的成熟性而通达故，如梦般以无自性而通达故，以二障根本断尽而以无二真如本性通达故，具有四种差别之自性。此处菩萨圆满无量佛土资粮已，于一刹那现前圆满通达一切法之真如时，譬如水磨之轴被人一步推动时一切同时转动，如是具足布施等心之一法现前时，能摄召一切无漏智慧。必定成就菩提，是从往昔修习之愿力所致。此处是无间道自性般若波罗蜜多成熟法性之阶段。成熟法性即自然无功用而趣入之阶段，于此亦如是同时现前圆满通达一切无漏有漏诸法。此成熟法性阶段虽从第八地开始，然于此处获得殊胜。如是具足六种发心自性殊胜道之通达，名为趣入阿罗汉果位之菩萨。此菩萨以愿力而具独觉身。为此而说：'舍利子，有菩萨于无佛无声闻之世界中现前圆满证悟独觉菩提，彼以方便善巧力令众多亿万百千俱胝有情以三乘成熟，而现前圆满证得无上正等正觉。'此是独自一人成佛，所谓自生即自然。无声而说法。独觉有二种，即：与独觉相顺，独自平等觉悟自他诸佛法故而明显故。其他则是化现为独觉故。如是预流果向、预流果、一来果向、一来果、不还果向、不还果、阿罗汉果向等七补特伽罗。细分则有十九。加上独觉则为二十。学人聚集故为不退转菩萨圣僧伽。于天魔世间之地以及下劣菩提之修行与不善法，于正等正觉不能分离夺取。某些处说金刚喻心即是无学，以无学解脱成佛之无间道故。凡夫是学人亦是无学，不可说为学人。若问是过去、未来还是现在之心解脱？答：未来正生起之心为无学，从障碍中解脱。

།འོ་ན་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་སྐྱེས་ པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཅི་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། འདིར་ཐམས་ཅད་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་ཚུ་རོལ་དུ་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ངེས་པས་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་མངོན་པར་སྦྱོར་བའི་དགའ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ།།དབང་པོ་འབྲིང་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་མི་གཡོ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའོ།།རིང་དུ་སོང་བ་ལ་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་། རྟོགས་པའི་དོན་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒྲུབས་པ་དང་། བསྐྱེད་ པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་དཔེ་ལྔས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྫོགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་ནས་སྐྱབས་དཀོན་མཆོག་ གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་འཕགས་པའི་ནོར་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱས་ནས།འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པས། ཅི་སྲིད་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བསྒྲུབས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་གསེར་ བཟང་པོ་ལྟ་བུ་དགའ་བ་དམ་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།།ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་དབེན་པས་བསྐྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་སྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆོས་པད་མ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ ས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཏུ་བསམ་པར་བྱེད་པ་ན་ཚོགས་གཉིས་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཟས་ཟོས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྩོལ་བ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ། ས་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། ལེགས་པའི་ཕྲིན་ཡིག་ རིག་པ་བཞིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་སྒོ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པའི་རྣམ་ པ་མཐའ་མེད་ཅིང་མཐའ་ཡས་པ་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་བརྗོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་གཞག་གོ།།ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཅིག་པས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབྱེ་བས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་མིང་ཅན་ནོ། །མ་དག་པ་དང་དག་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བཅུ་ལ་རབ་ཀྱི་རབ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བདུན་རྣམས་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་དག་ པའོ།།མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་སོགས་པ་ནི་ས་མ་དག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་ལ་རྟོགས་པ་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཞི་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།

那么，在道的阶段中所生起的遮障是如何断除的呢？答曰：如同正在灭尽一般。那么，在第八地中宣说不退转，此处一切如何？答曰：利根菩萨在凡夫阶段，在胜解行地之前，也由修习止观，通达般若波罗蜜多，并具大悲心，为圆满二资粮，恒常修持所生之喜即是不退转。中根者在极喜地得不退转。钝根者在不动地得不退转。有些人说在远行地一切都是不退转。为了退转而生起即是退转。不退转即是不如是。
其中，所证悟的内容即殊胜菩提等自性法有五种：即是已修、已生、思维、不可思议和圆满。应知在《经庄严论》中以五种譬喻宣说。其中，由听闻圆满大乘的自性等智慧生起的次第，断除一切邪分别后，依止三宝皈依，断除遮障，并以殊胜功德神通等圣财受用为因，了知后，由成就欲心等，乃至在胜解行地所修发心体性，如同善金般生起殊胜欢喜。
在极喜地中，以清净增上意乐，由见所断烦恼特别远离所生起，现前生起，即是真如体性，如同盛开莲花。彼即有功用无相住，在无垢地等六地中思维时，具有二资粮力，如同食用善妙饮食。无功用无相住，在不动地等三地中，往昔资粮圆满不可思议，如同通达善妙书信。在佛地圆满，即证得遍知一切相佛性菩提，断除一切遮障，如同开启珍宝匣，显示佛性。
如是诸佛菩萨的证悟相无边无际，连少许也无力宣说，故当止住。略说之：即是，诸所证法以般若波罗蜜多为一故为一相。以世间与出世间的差别，以及因果差别故为二相。三相即是真如的三种阶段：即是在凡夫阶段为不清净真如阶段，即具如来藏者。不清净与清净，即在极喜地等十菩萨地中，因为有上上等烦恼相随应存在。极清净即是佛地。
或者，菩萨地有二种：即是七地以有功用作意故为不清净。不动地等则为清净地。极其清净即是如来地。在《大乘宝性论》中从能证者的角度宣说四种：即是在极喜地初发心的菩萨。

།དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ།ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་སོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ན་རེ། མོས་པས་ སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དང་པོ་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་སོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བདུན་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ས་བདུན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་ མེད་པའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ས་བདུན་རྣམས་ལ་སོགས་ཡིན་ནོ། །སྣང་བ་མེད་པའང་ས་བརྒྱད་འདིར། །ས་གཉིས་ལ་འདིར་རྣམ་པར་གནས། །ལྷག་མ་ས་ནི་ང་ཡི་དངོས། །ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཀྱང་གཞུང་འགྲེལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔར་བཀྲལ་ལོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ས་དྲུག་ལ་རྩོལ་བ་བཅས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ། །ས་གཉིས་ལ་ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །དེའི་སྟེང་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་སོ།།དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པ་མེད་པའི་བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་གདུལ་བྱའི་བསམ་ངོ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། གདུལ་བྱའི་བསམ་ངོ་ལས་དེ་རྣམས་ནི་མི་འགལ་བ་ ཉིད་དོ།།འབད་པས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་མེད་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པས་གཞག་གོ། །ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོའོ། །ཉེར་གཅིག་པ་དང་ཉེར་གཉིས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་ནི་མཉམ་བཞག་དང་རྗེས་ ཀྱི་རང་བཞིན།ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བླ་དགས་གཞན་ཀུན་དུ་འོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་དེས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་པའོ། །ཆོས་ནི་ལམ་སྟེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་གྱི་ངོ་བོའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་བྱ་ལས་ཀྱི་ནི་ཆོས་ སྐུའོ་ཞེས་ཤེས་ནས།འདི་དག་རྟོགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་མི་སློབ་པ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། མཛད་ པའོ།།དེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གསུམ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་ལས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུའོ།

从无垢等六地开始修行，由于修行无染污之行故。不动地为不退转。法云地为一生所系，因为距离佛地仅剩最后一生故。圣解脱部说：在胜解行地为初入大乘。从极喜地等七地为修行。从不动地等三地为不退转。在第十地为一生所系菩萨。
如《大乘庄严经论》中说：菩萨发心有四种，即：在胜解行地由胜解所生。在第七地由增上意乐清净所生。在第八地等由成熟所生。在佛地则无障碍。
如《圣楞伽经》中说：'七地等为所依，无相为第八地，二地住于此中，余地即我之体。'
论师世亲在《释论》中也分为五种：即：第一极喜地为增上意乐清净。六地为有功用无相住。第八地为无功用无相住。二地为决定行入。其上为一生所系菩萨。
虽然以上等无与伦比的大悲本性身，一切菩萨所显现的种种愿望，从所化众生意乐而安立，实无究竟，但从所化众生意乐来看，这些并不相违。应当精进追求。若有无一切皆善安立。现在当说入处。
其后无间道之后即为解脱道自性，为无想无想处不相顺品极微品七十二种对治之大品七十二种。由断尽烦恼障与所知障故为极清净体性。第二十一与第二十二发心为等持与后得自性，以普贤之名称而遍照他方。
佛陀一切相智性及其果位法身之现证为第八。法即道，为七种现证之体性。了知法为所得，业为法身后，由证悟此等，世尊住于无学果位，因为是轮回与涅槃平等性之本体故。
此法身有四种：即：自性身、受用圆满身、化身及事业。如《佛母大般若经》中所说佛陀有三身：一切相圆满清净无漏诸法之自性，即是如来应供正等正觉之法身。

།གཞན་ཡང་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་སྐུ། བླ་ན་ མེད་པའི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བདེ་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དམ་པར་གྱུར་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། རང་བཞིན་ ཉིད་ནི་ངོ་བོའོ།།རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ། མ་བྱས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ། སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ལོག་པ་རང་ བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ།།ཏ་ཕྱི་པ་དང་བྷཱ་བའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དག་ལས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་རུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བའི་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུའོ། །དེ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཉིད་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དེ་ལས་བྱུང་བའམ་དེའི་བདག་ཉིད་ལས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྒྲས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རང་རིག་པའོ། །གང་སྟོན་པ་རང་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཟབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དགའ་བ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད།ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འཚོགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའོ།།ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཡང་ན་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཡང་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་གཞན་དོན་བྱེད་པ་མཚན་དང་དཔེ་ བྱད་འབར་བའོ།།ཡང་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའམ། ཡང་དག་པར་མཉེས་པར་གསོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཡང་ན་འདིར་ཆོས་དེ་དག་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བརྗོད་ བྱ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ།།སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དེས་གྲུབ་པའི་སྐུ་སྟེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །དེ་ཡང་། ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འཁོར་བ་ཅི་སྲིད་དུ་ནམ་མཁའ་ཅི་སྲིད་དུ་དུས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་མ་ལུས་ པ་ངེས་པར་ལེགས་པ་མ་ལུས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་རང་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་སོ།

此外，从证悟这些法而现前圆满无上正等正觉，如来应供正等正觉以三十二种妙相和八十种随好庄严之身，为了获得无上喜悦最胜欢喜安乐受用之故，宣说殊胜大乘法，此即受用圆满身。
此外，从证悟这些法而现前圆满无上正等正觉，如来应供正等正觉于十方无边无际世界中，以种种化身云做一切有情之利益，此即化身。
其中，本体即自性，自性即本体。从自性中生起清净究竟圆满即是自性身。此即菩提分法之自性无生、无为、无作、出世间道所证得，远离一切戏论增益、无自性性即是自性身。
从塔皮巴和巴瓦的论典中说：法性身即是法身。此中一切分别念息灭即称为涅槃。
在《宝鬘论释》中说：法性身即是法身。由于是一切法之体性，故不离一切众生之真如自性，以及是世间出世间一切功德之所依，即是自性身。所依之本体亦应观为一切功德之所依，如是所说。
如是，所依诸法之法性，即由世俗谛从彼生起或彼之本性。以法身之名诠释自性身。此即是由正等正觉各别自证。
从导师自身所说法中，十地自在者闻深广法后，获得最胜无过失大乘法之受用喜乐体验即是受用。正受用即是圆满受用。或者由诸菩萨正聚集而受用即是圆满受用。
为受用故具有能力即是受用圆满身。或者可受用之身即是受用圆满身。或者为圆满受用故之身即是受用圆满身。自利圆满之本体做他利相好庄严。
或者以宣说甚深广大之法而摄受诸菩萨，或令正欢喜即是受用圆满身。或者此中从说彼等法，诸菩萨从体验其所诠而行即是受用圆满身。
化即是化身，以化而成就之身即是化身。此即于一切处一切时乃至轮回尽际，乃至虚空际，如其所应，如其意乐，成办一切增上无余、决定善无余即是化身事业和化身。
即是释迦牟尼如来等之本体，自他利圆满。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཟླ་བའི་ཞལ་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ པ།འདི་ཡི་ཆོས་སྐུ་དེ་བཞིན་ཉིད། །རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །སེམས་ཅན་རྣམས་དང་དོན་རྣམས་ཀྱི། །རང་བཞིན་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད། །སྣ་ཚོགས་ངོ་བོའི་སྐུ་རྣམས་དང་། །འགྲོ་རྣམས་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་རྣམས། །གང་དུ་རོ་གཅིག་འགྲོ་འགྱུར་བ། །རྒྱ་མཚོར་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་བཞིན། །རྣམ་ པ་འདི་འདྲའི་སྐུ་དེ་ནི།།སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་དག་པ། །རྫོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད། །དེ་ཡིས་ནུས་པ་རང་དང་གིས། །དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ། །མཐའ་ཡས་དོན་རྣམས་བྱེད་པ་ནི། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་ བྱས་པ་ནི།།དམུས་ལོང་ལྟ་བུས་བདག་སྤངས་ནས། །རང་ཉིད་བསོད་ནམས་བསགས་ཅན་གྱིས། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཅིག་ཅར་དུ། །ཉི་མ་ལྟ་བུར་ཀུན་གྱིས་མཐོང་། །འོན་པ་ལྟ་བུ་བདག་སྤངས་ནས། །བསོད་ནམས་ནོར་བསགས་སྙན་རྣམས་ཀྱིས། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་བཅུད་ལེན་ནི། །དེ་ལ་དེ་ རིང་ཡང་ལྡན་ཉིད།།ཅེས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི། །མཐའ་ཡས་ཕྱོགས་སུ་མཐའ་མེད་པའི། །སེམས་ཅན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདིར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་དག་བྱེད། །ས་བོན་ཅི་བཞིན་བསམ་ཅི་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གསུམ་ཉིད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དག་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའོ། །གཞན་དག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་བསྡུས་སོ་ཞེས་པའང་རུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱང ཆུབ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྐུ་བཞི་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་འཆད་དོ།།འདི་ནི་བསམ་པར་བྱའོ། །སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པས་རྟག་ པ་སྟེ།དང་པོ་ལྡན་ཡང་ཐ་མ་མེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ངོ་། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་རྒྱུན་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་སྟེ། མི་སྣང་ཞིང་ནུབ་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་བར་མེད་པས་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་རྟག་པའོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་པའི་སྐུ་སྟེ།གང་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྤྱིའི་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་དོན་དམ་པར་ན་དབྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། །གང་ ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རག་ལས་པ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཏེ་དེ་གསུམ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྐུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ ངོ་བོའོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ས་བཅུ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་དེ་དང་གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་ལོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད། སྐུ་གསུམ་དུ་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉེར་གཅིག་པ་ནི་དངོས་གཞི་སྟེ་ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྟོགས་པའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉེར་གཉིས་པ་ནི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྣང་བའོ། ། དེས་ན་ཆོས་སྐུ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་གཞན་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།

同样地，大居士月称说道，关于法身所说：'此法身即是真如，非诸分别所行境，众生与诸法之性，彼等二者无二别。种种体性诸身及，诸众生之真实性，于何处成一味者，如诸河流入大海。如是行相之身者，即是诸佛之法身，一切行相悉清净，圆满菩提之境界。彼以自力及他力，于一切时于世间，作无量利益诸事，犹如日光之照耀。'
关于报身所说：'如盲者舍离自我，以自积集诸福德，彼即一时而顿见，犹如日轮皆得见。如聋者舍离自我，以福德财具耳者，妙法甘露之精华，于彼今日亦具足。'
关于化身所说：'无边方所无际限，三乘众生于此中，反复清净而调化，如种子般如所愿。'
因此，诸佛之身即是三身。菩提分等诸法蕴为法身所摄，因为法与法性无有差别。在世俗谛中，彼等相有差别。其他说法蕴为报身所摄亦可。有些人确定解释说菩提分等法蕴是第四身，此当思维。
此三身是常住的：法身以自性常故为常，无始无终故。报身以无衰减故为常，虽初具足而无终故。如是菩提分法亦然。化身以相续常故为常，虽不显现而隐没，然无间断而反复显现，以境之差别恒时运行故。如是佛事亦是常住。
因此，法身是世尊胜义谛之身，即是圆满成就清净真如。某些论中说真如与法性是通称，为显示清净与不清净真如在胜义中无差别之义。
复次，依止法身而成佛之法即菩提分等，报身与化身，此三者是诸佛世俗谛之身。出世间道所造作无自性法性之自体。其中，成佛之法菩提分等是圆满正觉之境界。报身是十地自在菩萨之境界。化身是彼等及其他菩萨等之境界。
如是法身之现证，以二种发心为自性，显现为三身。其中第二十一发心是正行，证悟法身与报身。第二十二发心是后得，显现为化身。
因此，法身即是生起报身之显现，圆满成办一切世间之利他。

།སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་གཉིས་ནི། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྤྱིར བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྔ་གང་ཞེ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །འདིར་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་དབྱིངས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་གཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་བཞི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དེས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དག་ཆོས་སྐུ་རྟོགས་པའོ། །གང་དུ་མདོ་ སྡེ་རྒྱན་ལས།མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཞེས་སོ། །འདི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སོ། །དེས་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་མ་ལུས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ རབ་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །རྗེས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། གང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་དང་བྲལ་བ་བརྩེ་བ་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་རྫོགས་པ།སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བའི་ཚད་མ་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མངོན་ སུམ་ཅི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།དེའི་ཚེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། གང་དུ་མཚམས་མེད་པ་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་སོ་སོ་དང་སེམས་དང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད། ཅི་ལྟར་ཡུན་རིང་བ་དང་ཅིག་ཤོས་དང་དུས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་གནས་ སྐབས་སོ་སོར་མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེ་ནས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། གང་གིས་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས་དེས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་ པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྙེས་པའོ།།དེ་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་རྟོག་མེད་ཀྱང་། རང་གི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བདག་པོ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་ བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི།གང་གིས་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ་གང་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་མེ་སྦུབས་ནས། དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་རང་གི་ཤ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ཞིང་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་མངོན་པར་དང་བས། དེ་རྣམས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ལྷ རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བས་མི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ལས་སོ།།གང་དག་མི་རྣམས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་།དོན་སྤྱོད་པ་དང་དོན་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་བཀོད་པར་བྱེད་པའི་ལས་སོ།

这两种发心是五智的自性，如是在《圣佛地经》中所说：应当了知以五种相总摄佛地。何为五种？即法界清净、如镜智、妙观察智、平等性智及成所作智。此中法界清净、极清净法界、极清净诸法之法性，这些名称意义无别。如是正行发心也安立为四智自性，因此极清净法界智和如镜智是证悟法身。如《大乘庄严经论》中说：'如镜智即圆满受用佛。'此是圆满受用佛之因，故称为圆满受用佛，如论释所说。因此从如镜智中，无余地显现受用和化现之轮，如是宣说。平等性智和妙观察智是受用圆满身。后得心之自性化身是成所作智。
其中极清净法界智，是远离二障及习气，悲智无二而证悟法界圆满，断证圆满，由修习真实义至极而生起，以通达真实义而成为无欺量，离分别无错乱，故为现量，即是遍知一切如所有的世尊。
尔时如镜智，即是无间断地如同镜中显现影像般，清晰显现界中一一微尘、心及其他一切事物，以及长短时间、过去未来现在各个阶段。
其后平等性智，即是如是显现影像的众生，证成法无我平等性后，由此于一切处获得对一切众生平等心。
其后妙观察智，即是如是安住等持中的世尊虽无分别，但由自己往昔愿力及众生福德之力，而能观察众生心行。
其后成所作智，即是如是以观察而成办众生事业。此四智即是证悟圆满。如是现量遍知一切所知的世尊。
二十七种事业即：世尊化现色身，从地狱众生的地狱火坑中，对旁生布施自身血肉等，对饿鬼布施饮食等，以说法令其心生净信，使彼等转生天人之中。对于乐求小乘的诸天，以说法令其生起净信，从转生为人直至安立于声闻菩提，此为寂灭众生之事业。
对于人类，以内外自性财物布施、世间出世间法布施，教导利行及随顺之事，此为建立摄受事业。

།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ནུབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའང་གང་ཟག་ དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཤེས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ།།ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་སྤྲུལ་ཏེ། སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ། རྫས་མེད་པ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་མི་ཤེས་སོ། །གང་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བལྟའོ།།དོན་དམ་པར་ནི་སེམས་ཅན་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཅི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་ དགོད་པའི་ལས་སོ།།དེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དགོད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་དག་དགེ་བ་བཅུ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དེ་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། ཅི་སྲིད་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོའོ་ཞེས་ པ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པར་ ན་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་ཕུང་པོ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་བརྡ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ།དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེད་དུ་ནུས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དོན་དམ་ པར་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་མི་དམིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེའི་དེ་དག་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་དགོད་ པའི་ལས་སོ།།དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སློབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་དགོད་པས་སོ། །དེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ལའམ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་རློམ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ནི་ལམ་ཡིན། ལམ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་གང་གི་ཚེ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྷག་པར་དགོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུ་ཤེས་གནས་ངན་ ལེན་བཟློག་ཅིང་བདག་དང་གཞན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།

所知障和烦恼障这些染污和清净都消失了，这也是从了知补特伽罗无我和法无我中而来，这是安立于了知染污和清净的事业。
就像用各种幻术变化出诸多事物，世人不知道这些幻化的事物都是无实体的。
若有人行持般若波罗蜜多，应当观察蕴等诸法本性空性为一味。
胜义中无有众生，也无众生的假立，因为诸法是本性空性，这是安立于如实了知利益众生自性的事业。
他布施并令他人行持布施。同样也应当说守持戒律等，这是安立于六波罗蜜多的道路。
他们受持十善业而行持等，这是安立于佛道的事业。
菩萨们对般若波罗蜜多等诸法，显示这些三轮及果都是本性空性，并且修习这些，直至证得无上菩提，这是安立于本性空性的事业。
一切法本性空性，本性空性即是一切法，这即是本性空性，这是安立于无二法的事业。
世尊，于胜义中不见有任何法趣近圆满菩提。世俗中诸法现证菩提后，显示蕴界等和波罗蜜多等以及一切种智等，这是安立于世俗知见的事业。
若于波罗蜜多等诸法行持而不执著其三轮及果，此时即能趣向圆满菩提，这是安立于无所缘的事业。
当菩萨行持般若波罗蜜多时，胜义中不见有众生，虽然如此，但在世俗中众生因执著事物而生烦恼。为了断除他们的这些烦恼，令其在三乘中得以成熟，这是安立于成熟众生的事业。
他于每一波罗蜜多中行持，并教导众生一切白法和一切法空性，这是安立于菩萨道。
他如是思维：一切法皆空性。不应执著空性的空性。应当行持布施等，而不应执著于此及其果报，这是安立于断除一切执著的事业。
菩提即是道，道即是菩提。因此菩萨不成佛。当圆满一切佛法后，安立于圆满菩提时即是如来，这是安立于证得菩提的事业。
他遮止蕴处等一切法的想和随眠，并安立自他于波罗蜜多等一切善法中。

།དགེ་བ་དེ་དག་རང་གི་དང་གཞན་གྱིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་ཡང་འདེབས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ངེས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས ཤིང་ཕྱོགས་བཅུ་གྲངས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་གོས་པ་མེད་དེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་ཉིད་མེད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དོན་ལ་ དགོད་པའི་ལས་སོ།།དེ་འདི་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། གང་དག་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། གང་དག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཚེ་ཡང་འགའ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་དེ་ཉི་ཚེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཉེ་བར་དགོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ཡོད་དེའི་འབྲས་བུ་དག་ཡོད་ དོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ། །མ་ཤེས་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་དག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །དེས་ཉེས་པར་སྤྱད་པས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་ངོ་། །ལེགས་པར་སྤྱད་པས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །ཁ་ཅིག་ཡང་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་གོམས་པས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་རྣམ་པར་གོམས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་རིམ་གྱིས་ས་བཅུ་ བགྲོད་དེ།སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་མ་ཉམས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདེན་པ་ཤེས་པས་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་སྤངས་སོ་རབ་ཏུ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །རྟག་པ་བདེ་བ་དག་བདག་གི་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་བཞི་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སོ།།དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཐ་ སྙད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།དོན་དམ་པར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོགས་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཅི་སྲིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཚོགས་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ།

将那些善业回向于自己和他人的圆满菩提以及自己清净佛土，并且发愿，这是安立于清净佛土的事业。初发心菩萨即是决定圆满菩提。决定后不会转生恶趣，这是安立于决定圆满菩提的事业。
他安住于般若波罗蜜多，在十方无量世界中利益众生而无染著，因为安住于空性，所以安住于一切白法，因为一切法不离空性之故，这是安立于无量众生利益的事业。
他如是思维：等同恒河沙数的十方世界，以及其中的如来，这一切皆是自性空。若有任何不空之法，则成为片面。因此一切法皆为一切法所空。如是安住于般若波罗蜜多，现证六神通，这是安立于亲近十方诸佛等的事业。
何为菩萨菩提分？从六波罗蜜多乃至佛不共法，这是安立于菩提分的事业。
就胜义而言，一切法皆是自相空。如是，在世俗谛中业存在且有果报。众生不知诸法自相空性。由于不知，执著人法二相而造作诸业。由恶行堕入三恶趣，由善行生于人天。
有些通过修习人无我，舍离善趣恶趣而趋入涅槃。菩萨则修习二无我，圆满六波罗蜜多等善法，次第趋入十地，以一刹那相应般若现证一切法而成就佛陀世尊，这是安立于业果关系不坏的事业。
菩萨不因知谛而入涅槃。虽然如此，由于四谛无自性故，遍知苦，断除集，证得灭，修习道，这是安立于四谛的事业。
常、乐、净、我四颠倒是人无我的违品，执著事物是法无我的违品，这是安立于颠倒的事业。由颠倒众生造作诸业。
然后世间以名言而有杂染，胜义中了知颠倒无实，这是安立于了知的事业。一切法平等性、真如、实际、涅槃，这是安立于清净的事业。
为断除一切众生颠倒，菩萨行持资粮等，乃至现证圆满菩提而成熟众生，这是安立于清净和资粮的事业。

།ཆོས་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་ཉིད དེ།ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །གང་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་དག་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མཚན་མ་ཉིད་དག་པའོ་ཞེས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐ་དད་མེད་པས་ཤེས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་བྱས་པ་གང་དག་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཟད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དགོད་པའི་ལས་སོ།།ཕྲིན་ལས་ནི་ཀུན་སྤྱོད་དོ། །དེའི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྣོད་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ཅི་སྲིད་དུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་སོ།།གཞན་དག་ནི། འགྲོ་བ་བཟང་པོ་དང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་ཞི་བའི་ ལས་དང་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། ཐོས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དག་སྤང་བྱ་དང་སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྟོགས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། གཞན་དོན་དུ་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཅི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོམས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པ་ལ་དགོད་པའི་ ལས་དང་།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་ས་དང་པོ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་དབྱིངས་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཟད་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྡར་ བཏགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་ས་དྲུག་པ་ལ་ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་སྒོམ་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། བདུན་པ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་།བརྒྱད་པ་ལ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། ས་དེ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་། དགུ་པ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནུས་པ་ ལས་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ལ་དགོད་པའི་ལས་དང་།བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། ས་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ འགོད་པའི་ལས་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དོན་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉེ་བར་འཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བྱང་ཆུབ་མ་ལུས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་།ལས་འབྲས་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་མི་ཉམས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བའི་ཤེས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་བཞིན་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་།དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཚོགས་སོགས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་འགོད་ པའི་ལས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པའི་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

法性即是平等性，法性中没有差别性。它既非有为也非无为。所谓有为界和无为界都不相应，远离相的特征，由此通过有为和无为无差别而安立于智慧之业。
一切法自性空性，如来所未造作的那些自性空性，是由于断尽执著事物与无事物而般涅槃，这是安立于涅槃之业。
事业即是普行。其遍及性即是，对十方世界中所住的一切众生，以一切方式随顺根器，以无解脱的方式尽虚空际而趣入。
其他说：善趣与非善趣无有执著的状态特征是寂静趣业，安立于四摄事之业，以闻性等智慧断除违品与对治，从所断与能断门中了悟烦恼清净而安立之业。
为利他故以慈等特征，安立于随顺众生利益自性之业，安立于修习六波罗蜜多之业，安立于十善业道与佛道之业，安立于修习一切法自性空性之业。
以布施等力在初地上完全证悟法界的特征，安立于断除二相之业，在第二地等中圆满资粮因的持戒等波罗蜜多，安立于了知一切法假名安立之业。
以般若波罗蜜多力在第六地中无执著于能知所知修习相的特征，安立于一切法无所缘之业，在第七地以方便波罗蜜多力安立于成熟众生之业。
在第八地以力波罗蜜多力安立于声闻等不共菩萨道之业，在彼地中安立于断除修习执著之业，在第九地以愿波罗蜜多力安立于证得正等菩提之业。
在第十地以智慧波罗蜜多力安立于清净二种佛土之业，在彼地中一生所系性安立于决定正等菩提之业，安立于十方世界众生利益之业，安立于一切世界中佛陀示现等功德之业。
以其殊胜道的自性获得无余菩提的法相，安立于菩提分之业，安立于业果关系不坏之业，安立于断除一切颠倒之业，安立于断除无实事颠倒智慧之业。
安立于菩萨自性清净相清净之业，安立于远离一切垢染清净因资粮等之业，安立于了知自性空性有为无为无差别之业，安立于如来地涅槃之业。

།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལུགས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྒོམ་ པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་ཆོས་སྐུ་སྟེ་གང་གི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཆེན་མོ་གཉིས་ལས་རྣམ་པ་ཉེར་གཅིག་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་ཚད་མེད པ།རྣམ་པར་ཐར་པ། མཐར་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཟད་པར་དང་། ཟིལ་གནོན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་ཤེས། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ། དབང་གྱུར། སྟོབས་མི་འཇིགས་པ། བསྲུང་བ་མེད་པ། དྲན་པ་ཉེར་ གཞག་།བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི། ཆོས་སྐུ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ སུམ་ཅུ་བདུན་ནོ།།ཚད་མེད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། ། སྡུག་པའོ་ཞེས་ལྷག་པར་མོས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བཞི་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ པར་ཐར་པ་ནི་བདུན་པའོ།།འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཟད་པར་བཅུ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཟད་པར་ས་དང་། ཟད་པར་ཆུ་དང་། ཟད་པར་མེ། ཟད་པར་རླུང་། ཟད་པར་སྔོན་པོ་དང་། ཟད་པར་སེར་པོ། ཟད་པར་དམར་པོ། །ཟད་པར་དཀར་པོ། །ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ལ་ལྟ་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར འགྱུར་བ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱིར་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ལ་ལྟ་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཤིང་ལྟ་བ་འདི་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་བཞིན་ ཏེ་ལྔ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམར་པོ་ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཐབ་རྩོད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ནི་རྩོད་པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་རྩོད་པའོ། །བདག་དམིགས་པས་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩོད་པ་མི་སྐྱེ་བར་ བྱའོ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ལས་བཞེངས་ནས་གྲོང་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་ཏེ་དེ་དམིགས་པས་དེ་ན་འཁོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།

大班智达十力吉祥善知识所集《抉择有为无为》中菩萨行仪般若波罗蜜义修定抉择品第二十七。
其中，无漏界即法身，是诸无漏法之法性。彼无漏法于二大般若经中宣说二十一种，即：菩提分、无量、解脱、次第住定、遍处、胜处、无烦恼、愿智、神通、无碍解、一切种清净、自在、力无畏、无护、念住、无忘失法性、永断习气、大悲、佛不共法、一切种智。当知彼等诸法之蕴为法身，而非法性身。
其中菩提分即念住等三十七。四无量即：慈、悲、喜、舍。八解脱即：有色观色是为第一解脱。内无色观外色是为第二。净解脱胜解是为第三。空无边处解脱是为第四。识无边处解脱是为第五。无所有处解脱是为第六。非想非非想处解脱是为第七。灭受想定是为第八解脱。
九次第定即：四禅、四无色及灭受想定。十遍处即：地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、赤遍处、白遍处、空无边处遍处、识无边处遍处。
八胜处即：内有色想观外色少，胜解而知而见，是为第一胜处。内有色想观外色大，胜解而知而见，如是起想是为第二。内无色想观外色少，胜解而知而见是为第三。如是大者是为第四。内无色观外青色，彼等如前是为第五。如是黄色是为第六。如是赤色是为第七。如是白色是为第八。
烦恼即诤讼等，此中诤讼之因即烦恼诤讼。为令彼等不生诤讼而入定，以昔愿力从定起已，入于聚落等处，缘彼而住之众生不生烦恼，此即无烦恼。

།དེ་དག་ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་གི་ཉོན་མོངས་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྲིན་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི། གྲོང་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་གང་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་མཐོང་བར་གྱུར་ནས་ཀྱང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡང་དག་པར་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི། མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་པའི་རྩོད་པ་འགེགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི། མཐོང་བ་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ སྤོང་ངོ་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྩོད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་དངོས་པོར་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ཤེས་ པར་བྱ་ཞེས་སྨོན་པའི་ཆེད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གང་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་པ་མཁྱེན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་པ་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རྩོལ་བ་མེད་པའོ། །ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ ཆགས་པའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པས་གེགས་མེད་པའོ། །སེམས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ་གནས་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་དང་ལན་ཐམས་ཅད་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ལས་ཤིན་ཏུ་མེད་པར་བྱས་ནས།བདག་གི་དངོས་པོའི་ཅི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལེན་པ་དང་གནས་པ་དང་འཕོ་བ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་གྲངས་རྣམས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།སྔོན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གནས་ངན་ལེན་བྲལ་བ་དང་སེམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་འཕེལ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སྔོན་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་བྲལ་བས་ཤེས་བྱ་ དང་ཤེས་པ་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དབང་བཅུ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འཇོག་པས་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བས་ཚེ་ལ་དབང་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེའི་ཚད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐལ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་ལྟར་འདོད་པར་བསམ་གཏན་ ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བཞེངས་པས་སེམས་ལ་དབང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྒྱན་བཀོད་པ་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཅི་ལྟར་འདོད་པ་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་།ཅི་ལྟར་འདོད་པ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གྲུབ་པ་དང་དུས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའོ། །ཅི་ལྟར་འདོད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བའོ།།སྨོན་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བའོ།

虽然声闻也有这些功德，但声闻与圆满佛陀的无烦恼是有差别的。其中，声闻的无烦恼是：当看见城市等处时，虽然会引起众生的烦恼，但他们会远离这些众生的见闻。如来则是在被见到时，能断除他们烦恼的根源，而不是避免被见到。
有些人说声闻的无烦恼是遮止烦恼的争论，当被见到时能远离人们所生起的烦恼。如来则能断除其他众生烦恼的相续。一切戏论即是争论，因为这些都是无实体的，所以无分别的等持即是无烦恼。
为了了知这些而入定，在世间生灭等所生起的智慧，是声闻的愿智。如来的愿智则是无分别、无功用、无执著、无障碍的。由于心常住等持，所以能恒时安住并回应一切。
六神通是：神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命通和漏尽通。
四无碍解是：义无碍解、法无碍解、词无碍解和辩无碍解。
四种清净是：所依清净、所缘清净、心清净和智慧清净。
其中，完全断除自身一切烦恼习气的所依，随意受生、安住、迁移，于所缘的变化、转化和数量得自在，这是一切相所缘清净。如前所说，一切众生远离习气，一切善根增长，这是一切相心清净。如前所说，远离一切无明分习气，于所知和能知得自在，这是一切相智慧清净。
十种自在是：寿命自在，能住世和舍寿。即如无量劫加持寿命等。由随意入禅定等持等及从等持起而有心自在。以种种庄严装饰一切世间并加持等示现，随意利益安住而有受用自在。随意成就身语业，如实示现业果加持而有业自在。随意于一切处受生而有生自在。随意示现神通，显示一切佛土变化等而有神变自在。以圆满愿力而有愿自在。

།གང་ཅི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མོས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་འདི་ནི་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ དུ་སངས་རྒྱས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའོ། །འདི་ལྟར་སྟོབས་མི་འཇིགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་མཚན་བཟང་དཔེ་བྱད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བའོ། །མི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ངེས པར་འབྱུང་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ།།བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། གང་ཁ་ཅིག་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་འཆབ་པར་བྱ་ བར་སེམས་པ་དེ་མེད་དོ།།དེ་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པ་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་ནི་གཉིས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་གསུམ་པའོ། །མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་ལ་ལ་གུས་པར་ཉན་པ་དང་རྣ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་ ཀུན་ཤེས་པ་སེམས་ལ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགའ་བར་མི་འགྱུར། ཡིད་བདེ་བ་མ་ཡིན། སེམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཞིག་གིས་མ་གུས་པར་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །རྣ་ རྣམ་པར་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་དགའ་བ་མ་ཡིན་མནར་སེམས་མ་ཡིན། མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན། མི་གཅུགས་པ་མ་ཡིན་སེམས་མངོན་པར་མི་མཉེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་པར་བྱེད་མ་གུས་པར་ཉན་པར་བྱེད། ཐོས་པ་ངེས་པར་ འབྱིན་པར་བྱེད།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགའ་བ་དང་མནར་སེམས་གཉི་གར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དུས་ལས་མི་འདའ་བས་བསྙེལ་བ་མེད་ པའི་ཆོས་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་སངས་ཀྱང་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་ཏེ། བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཡང་དེ་དང་འདྲེས་པའི་དྲི་ཕྲ་མོ་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ནི་གང་ཤེས་བྱ་ཡོངས་ སུ་སྤྱོད་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ལུས་ངག་གིས་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ངོ་། །དཔེར་ན་དགེ་སློང་སྔོན་སྤྲེའུ་རུ་གྱུར་པས་འགྲོ་བ་ན་མཆོང་བ་དང་། སྔོན་བྲམ་ཟེར་གྱུར་པས་དམངས་མོ་སྨྲ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནུབ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕན་པར་འདོད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་དྲུག་ཏུ་ནི་སུ་ནི་འགྲིབ་སུ་ནི་འཕེལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པ་དེ་ནི་ཕན་པར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་མཐར་ཐུག་པ་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ།

如何以何种方式生起信解，就会如实生起，这就是对信解的自在。比如在一切世界中示现佛陀遍满等。
想要了知什么就能了知什么，这就是对智慧的自在。比如示现力、无畏、佛不共法、相好、圆满正觉等。
精通经藏等安立，这就是对法的自在。四无畏是：即对圆满正觉无所畏惧，对漏尽无所畏惧，对说障碍法无所畏惧，对出离无所畏惧。
三无护是：即如来身业清净，于其中无不清净的身业，无有想要隐藏而不为他人所知的。这是第一无护。同样，语业是第二，意业是第三。
不共念住有三：即如来说法时，有人恭敬听闻、专心谛听、了知并且思维，如法修行。对此如来不会欢喜，不会愉悦，心也不会特别殊胜。另有人不恭敬听闻，不专心等。
对此如来不会不欢喜，不会嫌恶，不会不忍，不会不悦，心不会不喜。有人恭敬听闻，有人不恭敬听闻，有人确实领受所闻等。如来对此既不欢喜也不嫌恶。一切时处安住于舍，具足正念与正知。
由于利益众生不失时机，故有不忘失法性。虽断烦恼却如未断烦恼般行事，这就是烦恼习气，如瓶子、毯子等虽除去芝麻花等，仍留有微细的混合气味一样。
其中无明习气是对遍知所知的障碍。贪等习气也是身语行为差别的因。例如比丘前世为猴时行走时跳跃，前世为婆罗门时说粗鄙语。
如来的这一切习气都已息灭，断尽烦恼习气者称为薄伽梵。因此，薄伽梵即是断尽习气者。
薄伽梵为利益众生，恒时一日六次以'谁在退失，谁在增长'等方式观察世间，这就是欲利益的大悲心。
通达一切法的自性、差别、相、分类直至究竟，这就是一切种智。

།སྟོབས་ནི་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞེངས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོ་ལས། གནས་དང་གནས་མ་ ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པའོ།།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་ནི་གནས་ཉིད་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མི་འདོད་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་གནས་སོ། །འདོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ནི་འདོད་པའི་གནས་སོ།།མི་འདོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །སེར་སྣས་དབུལ་པོ་གནས་ཡིན་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་གནས་དང་དབུལ་པོ་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་མ་དགྲ་བཅོམ་བསད་པ་དགེ་འདུན་འབྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་།མ་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་མ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། ངེས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསོད་པ་དང་། མི་སློབ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྙེད་པའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་འཇིག་པའི་ཉེ་བའི་ མཚམས་མེད་ལྔའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་འགྱོད་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ།།བུད་མེད་རང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་ཚངས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གནས་ མ་ཡིན་ཞིང་བཟློག་པས་ཐམས་ཅད་གནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གནས་དང་གནས་པ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཆགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །གང་དང་གང་ཡང་དག་པ་ལ་མ་ཆགས་པའོ། །རྣམ་པ་གང་ དང་གང་གིས་ཡང་དག་པ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ནི་སྟོབས་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་ཐུབ་པས་སོ། །ལས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ ནི་མི་གཡོ་བའོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ན་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །མོས་ པ་སྣ་ཚོགས་ནི་སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་གནས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་གནས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སྲེད་པ་དང་། དམན་པའི་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྦྱོར་བ་དམན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་པོ་དད་པ་བརྩོན་ འགྲུས་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐ་མ་འབྲིང་རབ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་དབང་པོ་ཐ་མའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི། འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དག་ ཤེས་སོ།།ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དག་ཤེས་ཤིང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དག་མཁྱེན་ནས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་དུས་དེ་སྲིད་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ལམ་མོ། ། འདི་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

十力即是：所谓处非处智力、业异熟智力、种种界智力、种种胜解智力、根胜劣智力、遍趣行智力、静虑解脱等持等至杂染清净起智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。
彼等之相，经中说：处与非处即是可能与不可能，因与非因。即是了知处即是处性，非处即是非处性。
其中，诸不善行是不欲异熟之处，非欲处。诸善行是欲处，非不欲处。悭吝是贫穷之处，非大受用处。布施是大受用处，贫穷非处。
杀害阿罗汉父母、破和合僧、以恶心出如来身血等性质无间业，以非梵行污阿罗汉尼母亲，杀住于决定之菩萨，杀无学，夺僧伽利养，毁坏佛塔等近无间五业，心安住是非处，追悔心调柔亦非处。
女人以自体性成为转轮王、帝释、梵天等是非处，相反则皆是处。如是等处非处，于彼无碍智即是通达。
其中清净即是如实无颠倒性。于一切真实无执著。以一切行相真实者，即是一切种智无碍。
彼智即是力，因为他人绝不能胜。业即是福、非福、不动等。色无色界所摄福德是不动。有说三界所摄善亦安立为福德。异熟即是苦等谛。
种种界即是能生福非福动等增上意乐。种种胜解即是种种爱乐，如是：住于贪欲而爱瞋恚，住于瞋恚而爱贪欲，下劣加行爱广大加行，广大加行爱下劣加行等。
根即是信、精进、念、定、慧。彼等胜劣即是下中上性。如说：'此是下根'等。
遍趣行即是：此中如来了知众生界决定性与不决定性。了知彼等决定不决定随顺之道并为宣说。了知邪性决定者已，于彼等随顺舍置，即是尔时之舍。此是对治贪欲之道，此是对治瞋恚之道等。

།བསམ་གཏན་བཞི་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞེངས་པ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ལངས་པ་ནི་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་པས་ཐོད་རྒལ་གྱིས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ནི་དྲན་པའོ།།ཤི་འཕོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་སྐྱེའོ། །དེ་ནི་འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ཏེ། གང་གི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནམ་མཁའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་རྣམས་སུ། གང་ཞིག་ཏུ་སྣང་བ་དེ་ རྣམས་ལ།ཁ་ཅིག་སྲེག་བཞིན་པ་དང་། འཇིག་བཞིན་པ་དང་། འཆག་བཞིན་པ་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །སེམས་ཅན་སྣང་བ་དེ་རྣམས་ལ་ཁ་ཅིག་འཕོ་བཞིན་པ་དང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་། གང་དག་མི་སྣང་བར་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་གྱིས་སྣང་བར་སོན་པའོ་ཞེས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་གནས་ངན་ལེན་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྤངས་པས་ཡིད་ཀྱི་བློ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་བློས་རིག་པ་སྟེ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད འདོད་དོ།།ཡང་དད་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཙུག་ཏོར་གྱིས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མཛོད་སྤུས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་བཟང་རེ་རེས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཅིག་ཅར་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ རབ་འབྱམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་དབང་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཞེས་ལྷའི་སྤྱན་དང་ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཟག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཟད་པ་དང་། ལམ་གང་གིས་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གཉི་ག་ཟག་པ་ཟད་པའོ། ། ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་སུ་སྨྲའོ། །མཚམས་མཚམས་སུ་ནི་སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་ཞེས་གཞན་དག་གོ། །སྟོན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྟོབས་བཞིན་དུ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་མཐའ་མེད་པའི་སྟོབས་ཞེས་གཞན་དག་གོ། །གཞན་དུ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་མཐའ མེད་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀླུ་མདུད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚམས་རྣམས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མཚམས་རྣམས་ལྕགས་ཀྱུའོ། །སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་ནི་ཐ་མལ་པའི་གླང་པོ་ཆེ་བཅུའི་སྟོབས་དེ་ནི། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་ གིའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་རབ་གནོན་དང་ཡན་ལག་མཆོག་དང་སྟོབས་མཆོག་དང་སྲེད་མེད་བུ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བག་ཚ་བ་མེད་པར་རིགས་པ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་ངོ་བོའམ་ཡང་དག་ནི་མི་འཇིགས་ པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་རང་དོན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གེགས་བྱེད་པའོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ བྱེད་པའོ།།འདི་གཉིས་ནི་གཞན་དོན་ཏེ། གཞན་ཆེད་དུ་དེ་དག་སྟོན་པས་སོ། །དེ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་ཆོས་སོ། །བརྗོད་བྱ་མ་ལུས་ནི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་ངེས་པའི་གསུང་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་རྒྱུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་ནོ། །འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ།

了知四禅八解脱、有寻有伺等定、四无色定、九次第定等，能从烦恼及清净中出定。其中烦恼是由于贪著等，清净是由于无所缘等。出定是以狮子奋迅三昧顿超而出。
前世住处即前世出生。忆念这些即是随念。死生即是众生的死亡与出生。这在《圣陀罗尼自在王经》中说道：'这是如来天眼，能见十方世界乃至虚空边际，其中有些正在燃烧、正在毁坏、正在破坏。见到众生之中，有些正在死亡、正在出生，以及一些不可见的众生，直至如来以天眼见到他们为止。'
又说'诸根具有习气自性'，这表明不知的自性诸根在成佛时已断除，如意识般以根识了知，由于完全决定境界，世尊一切识皆通达一切境。
又在《生信力经》中说道：'文殊，如是如来顶髻亦能见，如是白毫亦能见，如是每一妙相亦能见，如是同时能见十方无量世界。'
虽然如此，但随顺过去诸根而安立，故称为天眼和天耳。漏即是众生的烦恼。漏尽即是一切漏尽、能尽漏之道，以及这两者的漏尽。
又说佛身力如无爱子力。有些说是无爱子的间歇力。如导师意力，身力亦是无边力，有些如是说。否则，无边智力将不能忍受。
诸佛世尊的标志是龙结，独觉的标志是环链，转轮王的标志是铁钩。无爱子力即普通大象十力，这等于一香象力。如是大象、大大象、胜敌、最胜支、最胜力、无爱子等，应说每上一层增十倍。
如狮子无畏说法者即称为无畏。其体性或实相即是无畏，有四种：即于正等觉无畏是如来智慧圆满。这两种是自利。障碍法即是涅槃之障。出离即是获得涅槃。这两种是利他，因为为他宣说这些而无所畏惧。
如来十二分教即是法。所诠无余即是义。宣说这些法的名身、句身、字身等多种决定语言即是词。或者，一切因法即是因，一切果法即是义，六道众生的语言即是词。

།དེ་རྣམས་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྨོངས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྤོབས་པའོ།།དེ་ཉིད་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །གཅིག་པུས་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ནའིའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དེ་ཆོས་ བཅོ་བརྒྱད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ། །ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་གྲོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྒྱུ་བ་ན་གཏུམ་པོ་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་བ་ལང་དང་ཁྱི་དང་ཚེར་མ་དང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་དང་། རྐུན་མ་དང་སྟག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ།།དེའི་འདི་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། །ཡང་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐུའི་ལས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཚོམ་མེད་པ་སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པའོ། །གྲོང་ དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་དང་འབྱུང་བ་ན།ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གྱིས་ས་ལ་མི་རེག་ཅིང་། ས་ཆེན་པོ་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་དྲི་ངད་ལྡན་པའི་པདྨ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་བཞག་པ་དེ་རུ་གང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་རེག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཞག་བདུན་དུ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།འཕོས་ནས་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་རྣམས་སོར་བཞིའི་བར་གྱིས་མ་རེག་པ་ཉིད་དོ། །བྷཻ་ར་བྷའི་རླུང་གིས་ཀྱང་ བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།སྐུའི་འོད་ཀྱིས་མནར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་གྱ་ཚོམ་མེད་པའོ་ཞེས་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཅ་ཅོ་མེད་པའོ། །ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནགས་ ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ན།སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་གད་མོ་ཆེན་པོ་དགོད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེལ་བ་མི་མངའོ། །ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་མཉམ་པར་མ་ བཞག་པས་དྲན་པ་བསྙེལ་བས་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཅིང་དུས་ལས་འདའ་བའོ།།སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་དེ། ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞུགས་པ་ཉིད་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་དུས་གཞན་དུ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དེ། ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཉི་ག་རུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དེ་ལྟར མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དུས་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་བྱམས་པ་སྙིང་རྗེ་ཆོས་སྟོན་པ་སེམས་ཅན་འདྲེན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ནི་འདུན་པའོ། ། འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གདམས་པ་སྨྲ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།

这些是对法、义和词的各别正确了知。为了向愚昧者开示法等，对法等的各别正确了知现前即是辩才。这就是各别正确了知。独自行持这是不共法，唯佛独有。
诸佛不共法有十八种，即：如来无有错乱。譬如阿罗汉们在城中等处为乞食而行时，会生起凶恶的象、马、牛、狗、荆棘、蛇等的危害，以及盗贼和虎等的恐惧。如来则完全没有这样的情况。
又如《陀罗尼自在王经》中所说：佛世尊身业无有散乱，四种威仪清净庄严。入城及出城时，足下不触地，于大地上现出千辐轮相。出现具有悦意香气的莲花。
凡是如来足所踏之处，任何生于旁生道的众生被如来光明所触及者，七日之中具足最胜安乐，死后转生天界。如来身上的法衣离身四指，连猛烈的风也无法吹动，身光令至无间地狱的众生获得安乐。
因此如来身无散乱，因为恒时正确观察。如来无有喧哗。譬如阿罗汉入林中行走时会发出大声，由习气力而大笑。佛陀则不如是，因为恒时安住等持。
如来无有忘失。譬如阿罗汉由于不在等持中而忘失正念，不作所应作而过时。佛陀则不如是，因为具有大悲心。如来无有不入定心。譬如阿罗汉入定时才是等持，其他时候则不然。佛陀则不如是，因为恒时安住等持。
如来无有差别想。譬如阿罗汉对蕴一向起不喜想，对涅槃起寂静想。佛陀则不如是，因为由于自性无我而于二者皆无分别。如来无有不加简择的舍心。譬如阿罗汉不加简择而舍弃众生利益，佛陀则不如是，由于对时机等的简择而住于中道，非为其他。
如来无有欲乐退失。于此，慈心、悲心、说法、引导众生、令其成熟、极为寂静、安立正等觉是欲乐。这在声闻中是没有的。如来无有精进退失。于此是对所化众生的精进，以及对听法者宣说教诫的精进。

།དེ་ཡང་དེ་གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་པ་གང་བསྐལ་པར་ཉན ན་ཡང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་རྙེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པས་བསྐལ་པར་ཆོས་བཤད་ཀྱང་མི་བཞེངས་སོ། །གང་དུ་ཐ་ན་སངས་རྒྱས་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་རུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཀྱང་འདས་པར་གཤེགས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་ནས་སམ་བསམས་ནས་སམ་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཉམ་པར་འཛིན་པ་སྟེ། གང་གི་མཉམ་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་མཉམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་མཉམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། ཅི་སྲིད་དུ་ཁམས་གསུམ་གང་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པས་མི་ཉམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་སོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཚིག་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཅི་ལྟར་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་དོན བཤད་པ་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཅི་ལྟར་འོས་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པ་མི་ཟད་པ་ཚད་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་པོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་མ་འབྲེལ་ཕྱི་མའི་མཐར་འཕོ་ བ་མ་ཡིན་ད་ལྟ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེས་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་དང་ལྡན་པས་མཐོང་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །གསུང་བ་ན་ཡང་ཅང་མི་གསུང་བ་ཡང་། གསོལ་བ་ན་ཡང་། སྤྱོད་ལམ་རྣམ་པ་བཞིས་ ཀྱང་མཚན་བཟངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་ཅིང་། ཆུད་ཟ་བ་མ་ཡིན་པས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངག་དེ་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པས་ སོ།།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་བྱ་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་ འཇོག་པ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ་སྲིད་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བདུད་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཅི་སྲིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པའོ་ཞེས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་པའི་དུས་ལས་མ་ཆགས་མ་ ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་གོ།

再者，如来听闻法义时，即便经过一劫也无有厌倦，获得如是本性。如来虽然断除饮食，但为了众生仍在一劫中说法而不起座。乃至于在有一个佛所化众生之处，如来也会前往超过恒河沙数佛土之远。
如来无有失念，也就是说，如来并非经过忆念、思维或观察而为众生说法。如来无有三昧失坏，也就是说，如实了知一切法平等性，于不平等中安住平等，其平等性即是平等三昧。此平等三昧即是平等如来，由于不依三界任何处而不失坏、不退失。因此称如来无有三昧退失。
如来无有智慧退失，也就是说，一切法平等性即是智慧，是不依他的智慧。为其他众生说法时，具有无尽的分别智慧，善巧辨析。以一句入门能加持百千劫广说的智慧。如何广说其义理，断除疑惑，安立诸乘的广大智慧。
对治众生心行八万四千种的对治法，了知八万四千法蕴，随机说法。这就是如来们无边无尽无量的说法智慧。
如来无有解脱退失，也就是说，如来的解脱即是解脱一切执著。不系前际，不迁后际，不住现在，自性光明心，即是如是智慧。因此说以一刹那相应的智慧现前证得无上正等正觉。
如来一切身业皆以智慧为先导、随顺智慧，也就是说，如来具足身业，以见闻亦能调伏众生。无论说与不说，无论请与不请，以四威仪乃至殊胜相好等广说。
一切语业皆以智慧为先导、随顺智慧，也就是说，如来说法无有无义与虚耗，如来语具足六十支分。
一切意业皆以智慧为先导、随顺智慧，也就是说，如来智慧随顺一切众生心，出生一切法，成就一切所作不依他，超越所缘，通达缘起，不可三界轮回所测度，超越一切魔道，乃至法界无二无别。如来于过去时无有执著障碍的智慧见解。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཅི་སྙེད་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩཝ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྙེད་དང་དེའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་སྙེད་དང་ཆོས་སྟོན་པ་ཅི་སྙེད་དང་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་གང་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩིས་ཀྱི་ སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།དེ་ཡང་མངོན་སུམ་ཤེས་པས་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ངམ་སེམས་ཅན་གང་སུ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ། སེམས་གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་གང་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྩིས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།དེ་ལྟར་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་རྣམས་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་སངས་རྒྱས་ ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཅི་སྲིད་དུ་རིགས་མདོག་ཐམས་ཅད་དང་ས་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆ་ཆད་པ་ཅི་སྲིད་དུ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བྱེ་བའི་ཆར་ཚུད་པ་ཅི་སྲིད་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་གྲུབ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཤེས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཤེས་པ་མེད་དོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གཞན་བཞི་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ དྲུག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་རྟེན་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་མེད་པས་དང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཉམས་པ་མེད་པས་སོ།།དེ་ལ་རྟེན་ནི་འདུན་པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དབང་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་གསུམ་ནི་ལུས་དང་ངག་ ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དོ།།ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་གསུམ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལུགས་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་། མདོ་སྡེ་སྣ་ཚོགས བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ་གདུལ་བྱ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ངོ་བོ་སྐལ་བ་མཐུན་པ་ཀུན་སྟོན་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། དཔེར་ན་རྡོའི་ནང་དུ་ཐིམ་པའི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་བཞིན་དུ། ཁྱེའུ་སོར་ཕྲེང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།མོས་པ་ཅི་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། སེམས་ཅན་མོས་པས་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་མ་འདྲེས་པས་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་ས་དང་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པས་སོ། །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་དབྱིངས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ་ལས།དེའི་རྒྱུན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གདུལ་བྱའི་དུས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་དང་ད་ལྟ་དག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་སོ།

在所有佛刹中，彼等一切根茎树干等，以及其中一切如来世尊，一切说法，以及自他心识刹那生起的一切，皆以算数之理通达了知。此乃现量智，非比量智。对未来时无碍无著的智慧见解趣入。即是说，对于将要出现的刹土或众生，以及刹那生起的心识，一切皆以算数之理通达了知，广说如是。如是对现在时无碍无著的智慧见解趣入。即是说，如是了知十方佛刹。
一切诸法以及菩萨、独觉、声闻，乃至一切种姓、色相，以及地水等界微尘之分，乃至发端百分之一，以及地狱等趣所生众生界，广说皆悉了知。如来无有二种随行智。为入不二义，为诸众生宣说正法。其中，第一是身业清净。第二是语业清净。其余四者是意业清净。
其余六者，是如来诸根具足依止及果，无有未得，已得者亦无退失。其中，依止是胜解，果是解脱，根是精进等。其余三者，是身语意业以智慧加持。以智慧为因，与智慧同行。其余三者，是于三时无碍无著之智慧。此等即是佛陀十八不共法。
此乃大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中，菩萨行仪中无漏法决定品第二十八。复次其他功德，诸经中说：即是种种行相趣入功德，随所化众生根基而示现相应身相趣入故。了知善法生起功德者，譬如石中潜藏金地，如善财童子等微细善根，超越声闻等境界，亦能如实遍知无倒行相。
随欲乐示现功德者，众生依欲乐观察，无差别无杂染，如金性于诸佛刹中示现。三身皆无边际功德者，离初中后际之三身自性，于一切地及刹土中无所执著，平等获得。乃至轮回尽其所有，于一切众生成办利乐功德者，极其清净法界住于轮回际，其相续经续等法，随所化时机，后时及现在皆得成办。

།མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། ནམ་མཁའ་ བཞིན་དུ་ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་བཀྲམ་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པས།འཁོར་བ་ཅི་སྲིད་པར་ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པས་ཡོན་ཏན་ཟད་པ་མེད་པའོ། །ཡང་ལེགས་པ་སླར་མི་ལྡོག་པ་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འདིས་ནི་རིམ་པ་ བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་སློབ་པ་མི་སློབ་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བཅད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བརྙེས་པ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་ལེགས་པའི་རྟོགས་པས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གྲོལ་བ་ནི་མཚམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་གྲོལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པས་སོ། །སླར་ལྡོག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ དང་ཉེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་གཉིས་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་དོ། །མི་སློབ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རིམས་ནད་མེད་པས་སོ། །ལུས་ངག་བློ་རྣམས་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་དང་། ལན་གསུང་བ་མི་གསལ་བ་ནི་ལྷག་མ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་སློབ་པ་ལ་ ཡང་ཇི་སྲིད་པར་ཡོད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་དང་ཞབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། དེ་ལ་རིག་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསླབ་པའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་ནི་རྐང་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རིག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཞབས་ཡིན་པས་སོ། ། རིག་པས་མིག་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ། ཅིག་ཤོས་དག་གིས་རྐང་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་བགྲོད་པས་སོ། །དབང་ཕྱུག་གཟུགས་གྲགས་པ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བརྩོན་འགྲུས་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི་དབང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་སོ།།གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཚན་བཟང་དང་། དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲས་པའི་སྐུ་ཡིན་པས་སོ། །གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། ཕྱོགས་དང་མཚམས་སུ་སྒྲ་གྲགས་པས་སོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ལ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟེན་པ་དེ་ནི་དཔལ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་གང་དུ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དག་པ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་ངག་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་སོ།།རང་བཞིན་ལེགས་པར་གནས་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པའི་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་གི་ངོ་བོ་བརྙེས་པས་གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱོར་བ་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཐའ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཅི་ལྟ་བར་མཐའ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནུས་པ་ལས་མི་ཟད་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་རྟེན་ལ་ སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཤིན་ཏུ་ཆེས་བརྩོན་པ་ལ་ངན་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བརྙེས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བཅུའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་གཞག་པར་བྱའོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་མདོ་སྣ་ཚོགས་ནས་གསུངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའོ།

无尽功德即如虚空般遍布法界无有边际，只要轮回未尽，利益法界一切众生的事业相续不断，故功德无有穷尽。
又善妙不退转无余证悟功德，由此应当依次了知区别外道有学、无学。彼由世间道所得故为殊胜证悟，外道解脱有限故，其解脱非如是。会退转，因为会生起过失烦恼。此二者存在于有学者。
无学者即是世尊，因无烦恼无病苦。身语意不相应，答语不清晰为余习，彼于小乘阿罗汉无学位中亦恒时存在。世尊则不然。
明行圆满功德中，明即增上慧学。增上戒学与增上慧学即为足，彼等为以明为先导之足故。以明如眼见，以其余如足行进故。
自在、色相、名声、吉祥、智慧、精进等功德。其中自在即无碍圆满，彼即世尊，因断尽一切习气所知障故。
色相圆满即具足无上相好庄严身故。名声圆满即十方传扬声名故。众多依止处即吉祥圆满，为无上福德圆满相故。
智慧圆满即于一切所知无碍清净智慧故。精进圆满即无上语圆满故。
获得自性善住如镜智慧而得自在圆满。获得平等性智慧自性不可思议体性而得色相圆满。
以妙观察智慧加持神变，断除所化众生极细无边障碍而得名声圆满。
于一切世界随众生意乐无边福德事业，以智慧力示现无尽宝性依处等令众欢喜而得吉祥圆满。
以不共法加持获得遍智自在而得智慧圆满。如是成就利益众生极为精进，获得劣涅槃平等性而得精进圆满，此即智足论师所安立。
如是等如来无边功德千万亿，唯是如来境界。非十地菩萨等他者境界，故当安立。
大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中，从诸经所说如来功德决定品第二十九。

། །།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་གི་ཡོན་ཏན་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དག་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ལ་སོགས་པ་འདི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱག་དང་ཞབས་མཐིལ འཁོར་ལོས་མཚན་པ་དང་།རུས་སྦལ་ལྟར་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར་ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་ཉིད་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ཉིད་དང་། བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཞབས་རྟིང་པ་ཡངས་པ་ཉིད་དང་། སྐུ་ འཇམ་ལ་དྲང་བ་ཉིད་དང་།ཞབས་ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དང་། ཞབས་དུང་མཐོ་བ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེན་ཡ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱག་སྦོམ་ལ་རིང་བ་ཉིད་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཉིད་དང་། མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཉིད་དང་། པགས་པ་སྲབ་འཇམ་ཉིད་དང་། སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་ཤིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཉིད་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་ཉིད་དང་། དབུ གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་།ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་ཉིད་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲོགས་པས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་ལྟ་བུ་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་དང་། ཚེམས་ བཞི་བཅུ་མངའ་བ་དང་།སྤྱན་མཐོན་ཏིང་ལྟ་བུ་དང་། བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུའི་སྤྱན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཞབས་ལེགས་པར་གནས་པ་ནི། ས་ལ་མཉམ་དུ་རེག་པ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམའ་བ་དང་མཐོ་བ་དང་གྲོག་མོ་དང་གསེག་མ་དང་། ཆུ་དང་འདག་པ་དང་ཚེར་མ་དང་། འོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ མཉམ་དུ་གནས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཁམས་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་བར་ཆོད་པར་གྱུར་པའི་རིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སོར་མོ་རིང་བ་ཞེས་པ་ནི། སོར་མོའི་ཚིགས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་བར་མ་ཆད་ཀྱང་སོར་གདུབ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་དུ་རུང་བའི་སོར་མོའོ། །འཇམ་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ སོགས་པའོ།།གཞོན་ཤ་ནི་མདོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །བདུན་མཐོ་བ་ཉིད་ནི་ཕྱག་གི་རྒྱབ་གཉིས། རྐང་པའི་རྒྱབ་གཉིས། ཕྲག་མགོ་རྒྱབ་གཉིས། མགྲིན་པའི་རྒྱབ་རྣམས་ཤ་རྒྱས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྟིང་པ་ཡངས་པ་ནི། རྐང་པའི་མཐིལ་ཐམས་ཅད་ཆ་བཞིར་བྱས་ཏེ། ཆ་གསུམ་ནི་ ཞབས་སོ།།ཆ་གཅིག་ནི་རྟིང་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །ཞབས་དྲུང་མཐོ་བ་དང་ཞེས་པ་འདིའི་མདོ་ལས། མཐོ་བ་མི་ཟབ་པའི་པུས་མོ་དང་ལོང་མོ་དག་ཉིད་ཡིན་པས་ཞབས་དུང་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་མཐོ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་ཟབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །དུང་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་པུས་མོ་ལོང་མོའི་རུས་པ་རྗོད་བྱེད་དེ། དེས་ན་ བརླའི་རྩ་ནས་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཞབས་ཞེས་སོ།།རི་དགས་ཨེ་ནྱའི་ཡན་ལག་བྱིན་པ་བཞིན་དུ་བྱིན་པའི་ཤ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། །སོར་མོ་དབྱིབས་མཉམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བ་སོར་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དཔུང་པ་སྦོམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཉིད་དོ། །རིང་བ་ཉིད་ནི་ བཞེངས་ནས་མ་འདུད་པར་ཕྱག་གིས་རེག་པའོ།།མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་ནི་སྦུབས་སུ་ཞུགས་ཤིང་ནུབ་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །མདོག་གསེར་འདྲ་བ་ཞེས་པས་སྐུའི་མཐུག་པ་དང་འཇམ་པ་འོད་གསལ་བའི་ཁ་དོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །སྤུ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་ནི་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུའོ། །མཛོད་སྤུ་ནི་སྨིན་ མའི་བར་ཐིག་ལེའི་གནས་སུ་འཇམ་པ་མཉེན་པའི་སྤུ་དཀར་བའོ།།བརྐྱང་ན་ནི་ཁྲུ་གང་ཁྲུ་གཉིས་ཁྲུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དོ། །བསྡུས་ན་ནི་གཡས་སུ་འཁོར་བའི་རྩེ་མོ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཚད་ཙམ་རྔུལ་ནི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའོ། །རོ་སྟོད་སེང་གེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་སྟོད་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ བ་མཐོང་ཀ་ཤ་རྒྱས་པ་ཡིན་པས་སོ།།གང་གི་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པས་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་ལ་རྩའི་དྲ་བ་མི་མངོན་པའི་དཔུང་མགོའོ།

现在略微安立受用圆满身和化身的功德相好。彼等相好等不能说仅是如此而已。其中三十二相为：手足掌有轮相，足如龟腹安稳而住，手足如鹅王般有网鬘相连，手足柔软且具少年之相，七处高耸，手指修长，足跟宽广，身体柔软端直，足踝不显，足胫高耸，身毛上向，小腿如同瞪羚，手臂粗长，阴藏隐密，身色金黄，皮肤细薄柔滑，一一毛孔生一毛且右旋，眉间白毫庄严，上身如狮，肩头圆满，双肩丰满，能知最上味，如尼拘陀树身量匀称，具顶髻相，舌相广长细薄，梵音，以于一切世界为众生宣说正法故颊如狮子，牙齿洁白，牙齿整齐，牙齿密致，具四十齿，眼如青莲，眼睫如牛王。
其中足安住者，即平等触地，于广大地面的高低、沟坑、砂砾、水泥、荆棘、深坑等处皆平等安住。以无量百千世界间隔成远近。所谓手指修长，即从第一指节开始，不间断可以装饰指环等饰物的手指。柔软即柔和等。少年之相即具足色泽等。七处高耸即两手背、两足背、两肩及颈背肉满故。足跟宽广即足底分为四份，三份为足，一份为具足跟之量。所谓足胫高耸，经中说不深陷的膝盖和踝骨即是足胫，因此'高'字义为不深，'胫'字表示膝盖踝骨，故从大腿根部以下皆称为足。
如瞪羚之肢体小腿般，小腿肉逐渐丰满。手指形状相等极圆周匝成八指方向。臂膀粗即圆满。长即直立不弯即可触及。阴藏即隐没入窟穴中如是。金色身表明身体厚实柔软光明之色相。毛右旋即如蛇盘。白毫即眉间圆点处柔软细滑白毫。若伸展则长一肘二肘三肘等量。若收敛则右旋端向上。如小杏大小汗如水泡形状。上身如狮子即上身广大宽阔胸膛丰满故。以其极为清净及广大圆满故肩头极圆且脉络不显。

།གསེར་གྱི་བུམ་པའི་མགྲིན་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འཁོར་བར་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པའི་རི་མོ་ཅན་གྱི་མགྲིན་པའོ། །ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནི་ཐལ་ གོང་སྟེ་མཐོང་ཀ་རྒྱས་པ་དེ་ནི་ཐལ་གོང་རྒྱས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་རོ་བྲོ་བ་ཤེས་ཤིང་ཚིམ་སྟེ་རོ་མཆོག་གསོལ་བའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་རོ་མྱངས་ཏེ་གསོལ་བས་རོ་བྲོ་བ་ནི་རྩ་སྟེ་དེ་རྣམས་མཆོག་ཉིད་དེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ གནོད་པ་མེད་པས་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཉིད་དོ།།རླུང་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་མེད་པས་མི་སྦོམ་མི་ཕྲ་ཞིང་མདུད་པ་མ་ཡིན་མདོག་ངན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་དེ་རྣམས་ནུབ་པས་སྐུ་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསེར་གྱི་བྱང་བུ་བཞིན་དུ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གྱིས་གནོད་པ་མེད་ པ་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གསོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་སྐད་དུ་ནི། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་པ་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཁ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞལ་དུ་བཅུག་པ་ན་བདུད་རྩིའི་རོ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་རོ་ནི་ མྱང་བྱ་སྟེ་དྲུག་གོ།།རོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་གོ། །གང་དེ་དང་ལྡན་པའི་གསོལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ནྱ་ནི་དམའ་བ་སྟེ་འོག་གི་སྐུའོ། །གྲོ་དྷ་ནི་སྟེང་གི་སྐུའོ། །ཆུ་ཞེང་མཉམ་པའོ། །ལྟེ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་འོག་གི་སྐུ་དང་སྟེང་གི་སྐུ་དག་ཚད་མཉམ་ པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་གཉིས་འདོམ་དུ་བརྐྱང་སྟེ་སྐུ་མ་ལུས་པ་ཆུ་དང་ཞེང་དུ་མཉམ་པ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པའོ། ནྱ་གྲོ་དྷ་ནི་ཤིང་པ་ཊ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བར་རིང་དང་རྒྱར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པའོ། །དེས་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པའོ་སྟེ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། ། གཙུག་ཏོར་དཀྲིས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཏོག་གོ། །ཟླུམ་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །ལྗགས་ཀྱི་ཡངས་པ་ནི་རིང་དུ་སྟེ། རྣ་བའི་མཚམས་དང་དཔྲལ་བའི་སྐྲ་མཚམས་ཐུག་པར་ལྕེས་རེག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཚེས་བཅུ་གཉིས་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་མཐར་ཐུག་པ་ལེགས་པར་འབྱོར་པ་ཟླུམ་པ་འགྲམ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སེང་གེའི་འགྲམ་པ་ཉིད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚེམས་བཞི་བཅུ་ཉིད་དོ། །གཞན་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སམ་ཉི་ཤུ་ཉེར་བརྒྱད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ན་ནི་ནག་ལ་འཇམ་པའོ། །ནག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ལོགས་གཉིས་ནི་དཀར་བ་ཉིད་དོ། ། རྫི་མ་གནས་པའི་གོ་སྐབས་འཇམ་པ་སྔོ་བའོ། །མཐའ་མ་གཉིས་ཀྱི་བིམ་པ་ལའི་གཉིས་ནི་དམར་བའོ། །རྫི་མ་དང་མིག་འབྲས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་གསེར་གྱི་མདོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཛེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བའི་བེའུ་གཞོན ནུ་ལྟར་སྟེང་དང་འོག་སྔོ་ལ་སྣུམ་པའི་འོད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ།།མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེལ་བ་དང་བསུ་བ་དང་ཆོས་ཉན་པ་དང་འཁོར་གཡོག་འབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་མཚན་དང་པོའོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡི་དམ་བརྟེན་པས་གཉིས་པའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བརྟན་པས་གསུམ་པའོ། །གྱ་ནོམ་པའི་བཟའ་བཏུང་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པའོ། །བཅིངས་པ་གྲོལ་བར་བྱས་པས་དྲུག་པའོ། །སྲོག་འཚོ་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱས་པས་བདུན་ པའོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པའི་ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་ལས་བརྒྱད་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་བཟུང་བས་དགུ་པའོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བས་བཅུ་པའོ། །གུས་པས་རིག་པ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པས་བཅུ་གཅིག་པའོ། །ནོར་ཡོད་བཞིན་དུ་སློང་བ་པོའི་སྐྱེ་བོ་ མ་སྤངས་པས་བཅུ་གཉིས་པའོ།།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལེན་དུ་བཅུག་པས་དང་གསང་བ་རྗེས་སུ་གསུངས་པས་བཅུ་གསུམ་པའོ། །གྱ་ནོམ་པའི་མལ་ཆ་སྦྱིན་པས་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཁང་བཟངས་མཆོག་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པས་བཅོ་ལྔ་པའོ།

如同金瓶颈部一般圆满周转，具有极其圆润纹饰的颈部。两肩之间是胸膛，即胸部宽阔，这就是胸膛宽阔。世尊知晓并满足于六种味道，享用最胜味。有些说法是通过身体和肢体品尝享用味道，味道是脉，这些是最胜的。由于不被风、胆、痰等所损害而处于平衡状态。
由于不被风等所损害，所以不粗不细，不打结，不是不好的颜色。由于这些脉不沉没，所以身体不会有不好的变化。如同金块一般呈现。由于不被风胆痰所损害，由这些脉正确享用，如是所说。如是说：
大士们的颈部有七千个向上朝向的品味之脉深入。一切味道放入口中时都会变得如同甘露的味道。或者说味道是所品尝的六种。是这些味道中品味的最胜者。具有这种享用的就是如是，如是解释。
nya是低的，即下身。grodha是上身。水平相等。从脐部开始，下身和上身的尺寸相等，这是其义。或者说世尊两臂展开，整个身体的长宽相等，如同nyagrodha树般长宽相称。nyagrodha是pata树，如同此树一般，世尊身体的长度和宽度相等。因此如同nyagrodha树般长宽相称，有些人如是说。
顶髻缠绕的形状也是宝髻。圆满具足。舌头宽大即长，舌头能触及耳际和额前发际。不是极其圆满，如同十二日的月亮般究竟圆满，善妙具足，圆润的面颊本性，故为狮子面颊。
世尊有四十颗牙齿。不像其他人那样是三十二颗或二十八颗。脐轮中央是黑而柔软的。黑色圆轮的两侧是白色。眼睫毛所在处柔软呈蓝色。两端的朱唇是红色的。睫毛和眼球之间是金色。如是具有极其美丽的眼轮是最主要的，故称为绀青眼。
如同小牛犊般上下呈蓝色且具有润泽光芒，故说如牛睫毛。应当说明这三十二相各自的因缘功德，即：通过恭送迎接上师、听法、供养侍从等获得第一相。
通过如实受持誓言获得第二相。通过坚持摄受获得第三相。通过布施殊胜饮食等获得第四相和第五相。通过解除束缚获得第六相。通过救护生命获得第七相。
通过远离杀生而持守获得第八相。通过如实受持并守护善法获得第九相。通过弘扬正法获得第十相。通过恭敬传授明咒和工巧等获得第十一相。虽有财富而不舍弃乞求者获得第十二相。
通过令一切众生受持梵行以及随说秘密获得第十三相。通过布施殊胜卧具获得第十四相。通过布施最胜宫殿等获得第十五相。

།འཚོག་འདུ་ལ་སོགས་པ་ སྤངས་པས་བཅུ་དྲུག་པའོ།།གུས་པར་བྱ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཇོག་པར་བྱེད་པས་བཅུ་བདུན་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཚིག་རྩུབ་གཟུགས་མོ་མ་སྤངས་པས་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དག་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པས་བཅུ་དགུ་པའོ། ། སྨན་གྱི་སྦྱིན་པས་ཉི་ཤུ་པའོ། །ནད་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་གྲོ་བྱས་པས་ཉེར་གཅིག་པའོ། །ཚལ་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་བྱེད་པ་དང་། གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་ཉེར་གཉིས་པའོ། །གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་སྦྱིན་པས་ཉེར་གསུམ་པའོ། །ཚིག་འཇམ་པོ་ལ སོགས་པས་ཉེར་བཞི་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲོགས་པས་ཉེར་ལྔ་པའོ། །ངག་ཀྱལ་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཉེར་དྲུག་པའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་རི་མོར་བྱེད་པས་ཉེར་བདུན་པའོ། །འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་ཉེར་བརྒྱད་པའོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བས་ ཉེར་དགུ་པའོ།།དབྱེན་སྨྲ་བ་མ་གོམས་པས་སུམ་ཅུ་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་ལྟ་བས་སོ་གཅིག་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་མཐོང་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའོ་ཞེས་སོ། །མཚན་བཟང་པོ་དེ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པའམ། མཚན་བཟང་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་མཚན་པར་བྱེད་པའམ།རྗེས་སུ་མཐུན་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་མཛེས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དཔེ་བྱད་སྟེ་བརྒྱད་ཅུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་དང་། སེན་མོ་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། སེན་མོ་མཐོ་བ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་ཟླུམ་པ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་རྒྱས་ པ་དང་།སོར་མོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། རྩ་མི་མངོན་པ་དང་། རྩ་མདུད་མེད་པ་དང་། ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་དང་། ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ངང་པའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁྱུ་ མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་།གཡས་སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ་དང་། མཛེས་པར་གཤེགས་པ་དང་། མ་ཡོ་བར་གཤེགས་པ་དང་། སྐུ་འཁྱིལ་བག་ཆགས་པ་དང་། སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་དང་། སྐུ་གཙང་བ་དང་། སྐུ་འཇམ་པ་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྐུ་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་མཛེས་པ་དང་། གོམ་པ་སྙོམས་པ་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་མདོག་ཅན་དང་། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར ཕྱེད་པ་དང་།གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དཀུ་ཟླུམ་པ་དང་། དཀུ་སྐབས་ཕྱིན་པ་དང་། དཀུ་ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་དང་། དཀུ་མ་རྙོངས་པ་དང་། ལྟེ་བ་ཟབ་པ་དང་། ལྟེ་བ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་དང་། ཀུན་སྤྱོད་པ་གཙང་བ་དང་། སྐུ་ལ་སྨེ་བ་དང་གནག་བག་ མེད་པ་དང་།ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་དང་། ཞལ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་དང་། ཞལ་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དང་། འདི་ལ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བའི་ཞལ་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བའི་ཞལ་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ།

第十六是远离聚众等。第十七是按照次第如理安置一切应恭敬之人。第十八是于一切处不舍粗语。第十九是随顺说悦耳语和善语。第二十是以药物布施。第二十一是照料病人。第二十二是自己修建或令他人修建园林等。第二十三是广施寺院等。第二十四是以柔和语等。第二十五是于一切世界为众生宣说正法。第二十六是远离绮语。第二十七是恭敬一切众生。第二十八是清净生计。第二十九是说实语。第三十是不习惯离间语。第三十一是视一切众生如独子。第三十二是见到远离嗔恨等。
这些殊胜相好使之明显，或与相好相应而标示大丈夫，或随顺而使之明显庄严，这就是八十种随好。即：指甲如铜色，指甲有光泽，指甲高耸，手指圆润，手指丰满，手指渐细，脉络不显，脉络无结，踝骨不显，双足平正，行如狮子，行如象王，行如鹅王，行如公牛王，右旋而行，行步优美，行步不歪斜，身体婀娜有韵致，身如擦拭般洁净，身体匀称，身体清净，身体柔软，身体丰满，身体极净，相好圆满，体态开阔优美，步态平稳，眼目清净，身体极显年轻，身无怯弱，身体丰满，身体极其端严，支分肢节分明，
视野清晰无翳，腰身圆润，腰间隐没，腰身舒展，腰身不僵硬，脐深，脐右旋，一切庄严，一切行为清净，身无痣黑斑，手如棉絮般极其柔软，手纹有光泽，手纹深邃，手纹修长，面容适中不过长，面现形象倒影。此中现诸形象倒影之面容即是如是。其他论师说：诸形象倒影显现之面容即是如是。

།ལྗགས་མཉེན་པ་དང་། ལྗགས་སྲབ་པ་དང་། ལྗགས་དམར་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་དང་། གསུང་ སྙན་ཅིང་འཇེབས་ལ་འཇམ་པ་དང་།མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་དང་། མཆེ་བ་རྣོ་བ་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་དང་། མཆེ་བ་མཉམ་པ་དང་། མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། ཤངས་མཐོ་བ་དང་། ཤངས་གཙང་བ་དང་། སྤྱན་ཡངས་པ་དང་། རྫི་མ་སྟུག་པ་དང་། སྤྱན་དཀར་ནག་ཕྱེད་ཅིང་པད་མའི་འདབ་མ་རངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྨིན་དཀྱུས་རིང་བ་དང་། སྨིན་མ་འཇམ་པ་དང་། སྨིན་མ་སྣུམ་པ་དང་། སྨིན་མའི་སྤུ་མཉམ་པ་དང་། སྙན་ཤལ་སྡུག་ཅིང་རིང་བ་དང་། སྙན་མཉམ་པ་དང་། སྙན་མ་ཉམས་པ་དང་། དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་དང་། དཔྲལ་བའི་དབྱེས་ཆེ་བ་དང་། དབུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ དང་།དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་མ་འཛིངས་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་བཤོར་བ་དང་། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་བེའུ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དག་གིས་བརྒྱན་པའོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དེ་རྣམས་ནི་གདུལ་བྱ་སྐྱེ་བོ་དད་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་སྟེ་དེ་རྣམས་འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ནི། ཕྱག་ཞབས་ལ་སྡོང་རིང་དང་། གཡུ་དྲུང་འཁྱིལ་པ་བུམ་པ་གང་བ་ཉ་ཟུང་རྒྱལ་མཚན་དུང་གནས་བཟང་པོ་གདུགས་དཀར་པོ་རྔ་ཡབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་སོ། །མཚན་བཟང་དང་དཔེ་ བྱད་དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་དོ།།འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་རྫོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་བླ་མར་གྱུར་པའོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ལ་གང་རྗེས་སུ་ མཚོན་བྱེད་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། དཔལ་བེའུ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱུ་དང་། དབུ་རྒྱན་དང་། དབྱུ་གུ་དང་། བུམ་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། སྟག་དང་། བྱ་ཁྱུང་དང་། ཆུ་སྲིན་དང་། ཉ་དང་། རུས་སྦལ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀ་དང་། བྱ་ཤང་ཤང་ ཏིའུ་དང་།བྱ་ཙ་ཊ་དང་། ངུར་པ་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། ངང་པ་དང་། ཐིབ་དང་། ནས་དང་། སྨན་ཆེན་པོ་དང་། འོད་མ་དང་། བ་མེན་དང་། ར་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། བིལ་བ་དང་། རི་དང་། དཔག་བསམ་ཤིང་དང་། རི་དགས་ནག་པོ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རལ་གྲི་མཆོག་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། གཞུ་དང་། མདའ་ དང་།མདུང་ཐུང་དང་། རྩེ་གསུམ་དང་། གཤོལ་དང་། གཏུན་ཤིང་དང་། དགྲ་སྟ་དང་། ཞགས་པ་དང་། ཆུ་སྲིན་འཁྲི་ཤིང་དང་། མུ་ཏིག་དང་། འཁྱིལ་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་དང་། ཆུ་བདག་དང་། སྤྱན་མི་བཟང་དང་། ནོར་སྦྱིན་དང་། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་དང་། དཔལ་མོ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། མེ་ཏོག་པད་མ་དང་། གཡུ་དྲུང་འཁྱིལ་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། གདན་བཟང་པོ་དང་། མེ་ལོང་དང་། རྔ་ཡབ་དང་། སུ་རོ་ཌ་ཤ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། བུ་མོ་དང་། རྔ་བོ་ཆེ་དང་། དུང་དང་། རྫ་རྔ་དང་། ལག་གདུབ་དང་། དཔུང་རྒྱན་དང་། རྣ རྒྱན་དང་།སོར་གདུབ་རྒྱན་དང་འཁྱིལ་བའོ། །སྡོང་བུ་དང་། མེ་ཏོག་རྒྱལ་པོ་ཤིང་དང་། འཁོར་ལོའི་དབུས་སུ་སེང་གེ་ཞེས་སོ་། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་སྐུའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའོ།། །།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདིའི་གསུང་རབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་སྣོད་དང་། འདུལ བའི་སྡེ་སྣོད་དང་།མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ།

舌头柔软，舌头薄，舌头红色，具有象声和雷声，语音悦耳动听且柔和，牙齿圆润，牙齿锋利，牙齿洁白，牙齿整齐，牙齿逐渐变细，鼻梁高耸，鼻子清净，眼睛宽大，睫毛浓密，眼白黑分明如同莲花瓣般舒展，眉毛修长，眉毛柔和，眉毛润泽，眉毛整齐，耳垂优美且长，双耳对称，耳朵完好，额头开阔端正，额头宽广，头顶十分圆满，头发如蜜蜂般乌黑，头发浓密，头发柔顺，头发不打结，头发不散乱，头发香气宜人，手足以吉祥结和祥瑞装饰。
这些相好是为了增长所化众生的信心而建立的，其数量是无法确定的。同样在其他经典中也说到：手足上有长茎、卍字、满瓶、双鱼、胜幢、海螺、善住处、白伞、拂尘等。这些殊胜相好菩萨和转轮王都具有，但如来的相好更加明显圆满殊胜。
又如来手足掌中有各种标志，即：伞盖、胜幢、吉祥结、花鬘、金刚钩、头冠、杖、宝瓶、大象、马、虎、金翅鸟、摩羯鱼、鱼、龟、孔雀、迦陵频伽鸟、商商鸟、察察鸟、鸳鸯、鹦鹉、鹅、鸽子、稻谷、大药、甘蔗、野牛、山羊、公牛、木果、山、如意树、黑鹿、如意宝、胜剑、金刚杵、弓、箭、短矛、三叉戟、犁、杵、斧、套索、摩羯藤、珍珠、螺旋、云、梵天、帝释、四大天王、水神、善目、财神、大仙人、吉祥天女、日、月、火、风、莲花、卍字、吉祥、宝座、镜子、拂尘、十六天女、童子、少女、大鼓、法螺、泥鼓、手镯、臂钏、耳环、指环装饰和螺旋。
茎、花王树、轮中狮子等。这是由大班智达十力吉祥贤所集《有为无为决定论》中第三十品《佛身相好决定品》。
具有大悲心的如来的教法有两种：即声闻藏和菩萨藏。其中声闻藏有三种，即：经藏、律藏和论藏。菩萨藏也有三种，即：经藏、律藏和论藏。

།སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། འདུལ་བའི་སྡེ་དང་། མངོན་པའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། རྣམ་པར་ངེས་པ་གཏམས་པའི་སྡེའོ། །ཡང་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ བསྟན་པའི་སྡེ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་དང་། མ་མོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱངས་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ ཅན་ཁམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་སྙན་སྣུམ་པ་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་རེག་པས་འཇམ་པ་ཉིད་དང་།དོན་བཟང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཚིག་འབྲུ་བཟང་བས་ཡིད་དུ་འཐད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པ་རྗེས་ལ་ ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དག་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བག་ཉལ་བག་ཆགས་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་གསལ་བར་ཤེས་པས་གསལ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པས་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཉིད་པས་སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ རང་བཞིན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་མཉན་པར་འོས་པ་དང་།ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཆོད་པ་ཉིད་པས་མི་ཚུགས་པ་དང་། རངས་པར་བྱེད་པས་བརྙན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གཉེན་པོ་ཉིད་པས་དུལ་བ་དང་། བཅས་པའི་བསླབ་པ་ཐབས་བདེ་བ་ཉིད་པས་མི་རྩུབ་པ་དང་། བསླབ་པ་ ལ་འདས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གདམས་ངག་བྱེད་པ་ཉིད་པས་མི་སློང་བའོ།

那三藏成为九分教法，即：经藏、律藏、论藏、本生、自说、因缘、伽陀、如是语、方广。
或者十二分教，即：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、譬喻、本事、本生、方广、未曾有法、论议。
或者五种，即：偈颂、论、律、经、摩夷。
如来的语音具有六十种功德。
其中，如来秘密经中所说的六十种语音功德如下：
如来的言教悦耳动听，能令众生界增长善根；由现法乐住故柔和；由义理殊胜故可意；由文字优美故称心；由是出世无上后得故清净；由离烦恼习气故无垢；由文字明了故清晰；由摧毁一切外道恶见故具力庄严而动听；由修行自性出离故堪闻；由他论师不能破故不可屈；由令人欢喜故和雅；由对治贪欲故调柔；由学处方便安乐故不粗暴；由从违犯学处中如实出离的教诫故不亢奋。

།ཐེག་པ་གསུམ་གདུལ་བྱ་ལ་གདམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་རབ་ཏུ་དུལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་པས་རྣར་སྙན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀུན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་ དང་།ལྷག་མཐོང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་ངེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་འགྱོད་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་ཡོངས་ སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་པས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། སློབ་དཔོན་དཔེ་མཁྱུད་སྤངས་པ་ཉིད་པས་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།བདག་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམས་རེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་པས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བ་ཉིད་པས་རིགས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་ལ་ཅི་ལྟར་འོས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་འགྲེལ་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་པས་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མི་སྐྱེད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་རི་དགས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་པས་སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་དང་།རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་པས་གླང་པོའི་སྒྲ་སྐད་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་པས་འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་། སླད་བྱ་མཆོག་ཡིན་པ་ཉིད་པས་ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དང་། སྙན་པ་ཉིད་པས་མི་འམ་ཅིའི་གླུ་དབྱངས་དང་། བར་མ་ཆད་པས་ཞུགས་ལྡན་པ་ཉིད་པས་ཀ་ ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོགས་པ་དང་།རིང་དུ་བགྲོད་པས་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོགས་པ་དང་། དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀྲ་ཤིས་པ་ཉིད་དང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་པས་ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། འདིར་དབྱངས་སྨོས་པ་ནི་དོན་དང་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ ལས་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུའོ།།སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་བརྡ་དེ་དང་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུའོ། །གྲགས་པ་གཟུང་བ་ནི་སྒྲ་དེ་དང་དེའི་བརྡ་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུའོ།

由于对三乘根机众生进行教诫，故为极为调伏，由于是散乱的对治，故为悦耳，由于能生起一切三摩地，故令身安适，
由于能生起胜观欢喜，故令心满足，由于能断除一切疑惑，故令心欢喜，由于能遣除邪定，故生起喜乐，
由于修行无有追悔，故无有热恼，由于是圆满闻法自性智慧之所依，故为所应了知，由于是思维智慧圆满之所依，故为所应通达，
由于远离上师依止，故为明了，由于令已获自利者欢喜，故令欢喜，由于令已获自利者触证，故令极为欢喜，
由于正说不可思议法，故令了知，由于正说不可思议法，故令通达，由于不违量，故为合理，
由于对根机随应而说，故为解释，由于具有果，故不生重复过失，由于驱散一切外道兽群，故为狮子吼声势，
由于广大，故为象声，由于甚深，故为龙音，由于是最胜所化，故为龙王声，由于悦耳，故为紧那罗歌音，
由于相续不断，故出迦陵频伽鸟音，由于远行，故出梵音，由于一切悉地吉祥并为前导，故出鹅鸟音，
此处说'音'是为了表达对义理和法生信解相的声音而言信解之义，说'声'是为了表达对彼彼名言生信解之义，
持'名闻'是为了表达随顺彼彼声音名言而说生信解之义。

།འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་པས་ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་དང་། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་པས་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་།བསྟོད་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་མ་ཁེངས་པ་དང་། སྨད་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་མི་དམའ་བ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཉིད་པས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དེ་རྣམས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་དང་། གདུལ་བྱའི་བྱ་བ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་པས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་རྟེན་པས་མ་ཁུམས་པ་དང་། བག་ཚ་བ་རྣམས་བྲལ་བས་མི་ཞེན་པ་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཉིད་པས་རབ་ཏུ དགའ་བ་དང་།རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་པས་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་པས་ཁྱབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པས་ཆུབ་པ་དང་། རྒྱུན་ཉེ་བར་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་རྒྱུན་ ཆགས་པ་དང་།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་གནས་པས་འཕེལ་བ་དང་། དབྱངས་གཅིག་སྒྲ་དུ་མ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་དབྱངས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་གཅིག་དང་དུ་མ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཉིད་པས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དམ་ བཅས་པ་ཅི་ལྟ་བ་ཉིད་པས་མ་སྨད་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རབ་ཏུ་འཐད་པ་ཉིད་པས་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་གནས་པས་མ་བརྟབས་པ་དང་། ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་འཁོར་མཉམ་དུ་ཐོས་པས་འཁོར་ཀུན་དུ་གྲགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་ཆོས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་འདི་ནི་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབྱངས་ནི་མཚམས་མེད་པའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའོ། །གང་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབྱངས་ཀྱང་མཐའ་མེད་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བརྙེས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་གཞལ་དུ་མེད་གྲངས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཆོས་ཉན་ཏོ། །ཐོས་པ་མི་ བརྗེད་དོ།།ཅི་ལྟར་ཐོས་པ་རྣམས་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་གྲངས་མེད་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དང་། དེ་རྙེད་པའི་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་མོས་པ་ ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་འདིའི་སེམས་འདྲེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་མང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས། རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་རྟོག་པ་སྟེ། །འདི་ནི་ཐབས་མཁས་བཅས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལས་ནི།བྱེ་བ་བརྒྱའི་འཛམ་བུ་གླིང་རྣམས་སུ་ཅིག་ཅར་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གཙོ་བོར་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དག་གམ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ངེས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཁོམ་པ་ནས་འོངས་པ་ཉིད་དང་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་རྣམས་ཀྱི་རི་མོར་བྱ་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་མངལ་དུ་གནས་པ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ།

由于是不可超越的缘故，如同天主的音声般悦耳，由于是以战胜一切魔障与诤论者为先导的缘故，如同大鼓之声，由于对赞叹无有烦恼故不骄傲，由于对诽谤无有烦恼故不卑下，由于对一切授记具足一切相之特征故随顺一切音声，由于不生起那些令正念迷乱之事故语句无缺漏，由于随时随地安住于所化众生的事业故无有不圆满，由于不依赖利养恭敬故不衰退，由于远离怯懦故不执著，由于无有厌倦故极为欢喜，由于随顺通达一切明处故遍及一切，由于随顺通达一切众生故遍及一切，由于成办一切众生的一切圆满利益故通达，由于相续不间断故连续不断，由于安住于种种形态故增长，由于安住于以一音声令知多种声音故圆满一切音声，由于安住于了知一义与多义故令一切根获得安乐，由于如实履行誓言故无有诽谤，由于在未来时期极为合理故不变异，由于安住于不变异故不动摇，由于远近眷属同时听闻故遍闻于眷属，由于超越世间譬喻之法故具足一切殊胜相。
此为如来音声六十支之略说。如来音声具足无间支。由此菩萨音声亦具足无边音声支。
如是亦说道：此入于决定行之菩萨，由获得无量千数陀罗尼门故，于十方无量无数诸佛世尊前听闻正法。不忘所闻。如所闻者，以善巧方便随顺无数十万音声支，以及以获得无量辩才随顺之分别门，于三千大千世界中，随顺一切意乐、思维与信解而作宣说等等广说。
此为大班智达十力吉祥善知识所集《抉择有为无为》中如来圣教抉择品第三十一。
此如来引导心之善巧方便有多种，如是论中说：'遍智现观分别，此即具方便。'如是。阿阇黎世亲口说：'转法轮乃佛智解脱善巧方便之事业，即于百俱胝赡部洲中同时转法轮。'其中善巧方便主要是空性与大悲，或由此所生之决定事业。如是，为断除'从无暇处而来'与'非为我等利益'等非大丈夫所为之想，舍离投生色界无色界而示现投生兜率天。为令同类众生生起欢喜故示现住胎。

།གཞན་ལ་རག་ལས་པས་དངོས་གྲུབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱི་གདམས་ངག་མེད་པར་རང་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པས་རྣམ་པར་གནས་སོ།།བདག་ཉིད་ཆོས་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཞན་ཆེད་དུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་དུ་མོའུ་ནེས་བསྐྱེལ་ལོ།།ཡང་དེ་ནི་ཆོས་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དགའ་བ་སྤངས་ནས་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དང་།ཆོས་ཉན་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་སྲེད་པ་རྣམས་ཆོས་ལ་གུས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེའི་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་དོན་དུ་ཚངས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་བཏབ་པོ། ། ཁ་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་གིས་སྟོན་པར་འདོད་པ་དག་བསྟན་པའི་དོན་དུ་མ་བསྐུལ་བར་ཆོས་སྟོན་པར་རྩོམ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ནི་མི་ཤེས་སོ། །རེས་འགའ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། རེས་འགའ་ཡང་སྐུའི་ཕྱག་གིས། རེས་འགའི་ཚེ་ངག་གིས། རེས་འགའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱིས། རེས་འགའ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ཉིད་དེ། དེ་དང་དེའི་རིགས་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །བྱེ་བྲག་གི་ལས་ཀྱི་དོན་དུ་འོད་ཟེར་བཅས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྐུལ་བ་འདེབས་པ་དང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས པའི་འོད་ཟེར་དེ་ནི་ལས་བརྒྱད་ལྡན་དང་ལུས་གཉིས་ལྡན་ནོ།།དེ་ལ་ལས་བརྒྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་ཟེར་དག་གིས་རེག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ལ་གཟིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་ལས་ཅན་གྱི་འོད་ཟེར་ རོ།།གང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་གྲངས་མེད་སྤྲོ་བ་དང་། འོད་འདོམ་གང་ཙམ་དུ་སྡུད་པ་དེ་ནི་སྤྲོ་བ་དང་སྡུད་པའི་ལས་ཅན་དང་། འཁོར་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུའི་ལས་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་ཀུན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ལས་ཅན་དང་།ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ལས་ཅན་དང་། བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་ཟེར་གྱིས་མོག་མོག་པོར་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ལས་ཅན་ དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པས་བསྐུལ་བ་འདེབས་པའི་ལས་ཅན་དང་། གང་གི་ཚེ་འོད་ཟེར་དེ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་གཞན་དུ་སྤྲོས་པ་དེའི་ཚེ་སྐར་མདའ་ལྟ་བུའི་ལུས་དང་། གང་གི་ཚེ་སྤྲིན་ ཐུག་པོ་དྲ་བ་ཁང་བུ་བརྩེགས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གནས་པ་རབ་ཏུ་འཕྲོ་བ་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་སོ།།གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པའི་ལས་རྣམས་ལུང་བསྟན་པར་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འོད་ཟེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་ནུབ་ པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་མ་འོངས་པ་མདུན་དུའོ། །གང་གི་ཚེ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་དུའོ། །གང་གི་ཚེ་དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ལའོ། །གང་གི་ཚེ་ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་རྐང་པའི་མཐེབ་ཆེན་ལའོ། །གང་གི་ཚེ་མིར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་པུས་མོ་ལའོ། །སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་ཕྱག་གཡོན་པ་ལའོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་ནི་ཕྱག་གཡས་པ་ལའོ། །ལྷར་སྐྱེ་བ་ནི་ལྟེ་བར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཞལ་དུའོ།

为了说明不依赖他人而获得成就，显示无需其他佛陀的教诫而自己现前圆满成佛，这是为了正确运用于人的作为。
为了完全显明通达缘起者的不共特性，以安住于缘起而安住。
为了显明自身生起法喜大乐的缘故，为利他而现前圆满成佛后，以默然度过七个七日。
又为了令众生对如来增长欢喜恭敬之心，显示即便生起如是法喜大乐者，也舍弃如是法喜而以悲悯众生心为众生说法；又为了令渴求听法者对法生起恭敬心，因此保持沉默。
之后，为了说法的缘故，被梵天和诸大菩萨等劝请。
在某些情况下，世尊自己欲说法者为了教法而不待劝请即开始说法，否则世间不知其为说法意乐。
有时以声闻和菩萨，有时以身之手势，有时以语，有时以意，有时以三者加持说法，这是为了增长彼等种性众生的欢喜心。
为了特殊事业而放光加持和显示神变。
其中如来光芒具有八种事业和两种形相。
其中八种事业是：被光芒触及的菩萨们观见如来加持所生之力，此为劝请事业之光芒。
能放射无量世界并收摄一寻光明者，此为放射和收摄事业，以及作为无量眷属光芒之因故为因之事业。
于一切世界正显示如来及其加持之菩萨眷属坛城，故为普遍显示事业。
息灭一切恶趣之苦，故为息灭事业。
于一切魔界以光芒使之暗昧，故为降伏事业。
显示不可思议佛陀威力，故为趣入事业。
发出偈颂之声，故为劝请事业。
当彼光芒放射至他世界时如流星之身，当如密云网楼阁般安住遍照一切时如日轮之身。
复次，当世尊欲授记过去业时，光芒没入世尊背部。
当授记未来时没入前方。
当授记地狱受生时没入足底。
当授记畜生受生时没入足跟。
当授记饿鬼受生时没入足大趾。
当授记人道受生时没入膝盖。
力轮王则没入左手。
转轮王则没入右手。
天道受生则没入脐部。
声闻菩提则没入面部。

།རང་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་ནི་མཛོད་སྤུ་ལའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ གཙུག་ཏོར་དུའོ་ཞེས་སོ།།འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་སྟོན་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་སྟེ། གནས་པ་བཞིས་འོག་ནས་བཤད་པས་གནས་པའོ། །སྔོན་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ལན་ གསུམ་དུ་བཟླས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་བྱེད་དོ།།འདི་ཙམ་ཉིད་འགྲོ་བའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་ཤེས་པར་འདོད་ནས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལས། ཕྱི་དལ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རིངས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བར་ཉེ་བར་བགྲོད་པ་བསྟན་ཏོ།།གང་ལས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྣ་ཚོགས་པ་གཞལ་དུ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ། རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །དེ་ནི་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་རབ་ཏུ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྟེང་རྒྱས་འོད སྲུངས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ།།གང་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ལས་སུ་རུང་བ་སྐྱེད་པ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །གང་རང་གི་གདམས་པའི་སྟོབས་ལས་འཕགས་ པའི་ལམ་སྐྱེད་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ།འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་བདེ་འགྲོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །ཆོ་འཕྲུལ་འདིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སོ་སོར་སྡུད་ ཅིང་འཛུད་པས་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ།།ཆོ་འཕྲུལ་དེ་གསུམ་ནི་གནས་པ་བཞིས་བྱེད་དོ། །གནས་པ་ཡང་བཞི་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པའི་གནས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ གྱི་གནས་པ་ནི་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བཞེངས་པ་དང་། འཆག་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། གཟིམས་པའོ། །ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཆོས་སྟོན་པའི་གནས་པའོ། །གང་ལ་རང་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་དང་གང་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཡིད་དང་། དེ་གཉི་ག་ནི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པའོ།།དེ་སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པ་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འདུ་བ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་གཉི་ག་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་ འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་གནས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བདག་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ལས་བཅུ་དྲུག་སླུ་ཏི་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་བསྟན་ཏོ།

声闻菩提在眉间白毫相，独觉菩提在白毫相，无上正等正觉菩提在顶髻。
以四种安住显示四种行为：与一切圣者不共的利他行为、说法、入定、内正安住。如下所说的四种安住。
如前所说，三转十二相转法轮。
为了让人知道仅此便是圆满利生，从八万法蕴的宣说中，为了使懈怠众生精进，示现趣入涅槃。
为了在一切世界中随顺所化众生而作布施，以无量不可思议的种种方便，在一相续中利他，是成办自相共相境界的智慧。
因为是诸如来种种化身的所依，故为化身。其化现有三种，即：身化、语化、意化。
其中第一种有三，即：示现神变、示现受生、示现业报。
其中示现神变有三种，即：如来现前令所化众生生起净信，如优楼频螺迦叶等令所化众生趣入，此为神变神通。由增长善根令所化众生调顺成熟，此为记说神通。由自教授力生起圣道，令三界所化众生解脱，以放光等息灭痛苦，由忆念往昔善根而安住善趣，此为教诫神通。
以此神通各别摄受引导所化众生，故为神通。此三种神通由四种安住而作。
安住亦有四种，即：威仪安住、说法安住、等持安住、内正安住。
其中威仪安住有四，即：站立、行走、安坐、卧睡。一切语业是说法安住。
自性等持之意及现前等持之意，此二者是等持安住。
以佛眼观察一切众生，及在天等集会中缘一切众生的意业，此二者是内正安住。
如来同时于一切世界示现受生处，是示现受生。
如来亦示现如十六刹那业般自作善不善业感得可意不可意果而自受用，此是示现业报。

།ལས་སླུ་ཏི་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་པད་མའི་རྩ་ལག་[(]ཞེས་[,]ཅེས་[)]པའི་གཡོན་ཅན་དུ་གྱུར་པས་རང་སངས་རྒྱས་དྲི་མཛེས་ལྡན་མས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གནོན་གྱི་ཉན་ཐོས་དགའ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་བྲམ་ཟེ་མོ་ཙི་ན་ཙ་ཞེས་བྱ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྲམ་ཟེར་གྱུར་པ་ན་དྲང་སྲོང་འཇིགས་བྱེད་ཞེས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྐུར་པས་གཞན་མཛེས་ལྡན་མས་སྐུར་པ་བཏབ་པོ། །མ་གཅིག་མིན་ པའི་སྤུན་རྡོ་བས་བསྣུར་བས་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་འཕངས་པའི་རྡོ་བའི་དུམ་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་མཐེབ་ཆེན་ལ་ཕོག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱེ་འུར་གྱུར་པས་རང་སངས་རྒྱས་རྡོ་གསེག་གི་བརྡུངས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤ་མའི་ཚེར་མ་ལ་ཉལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གླང་པོ་ཆེའི་ཁ་ལོ་བར་གྱུར་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གླང་པོ་ཆེས་བཀག་པས་གླང་པོ་ཆེ་ནོར་སྐྱོང་ཁྲོས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐ་དད་དུ་བརྒྱུགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་ན་མཚོན་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་བརྒྱབ་པས་བཅོམ་ལྡན འདས་ཞབས་བསྙུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉ་བའི་ཁྱེའུར་གྱུར་པ་ན་ཉ་པ་གཞན་གྱི་ཁྱེའུ་དག་གིས་ཉ་བསད་པ་ལ་ཡིད་དགའ་བ་བྱས་པས། ཤཱཀྱ་རྣམས་བསད་པའི་ཉི་མ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དབུ་བསྙུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བུ་སའི་ཉན་ཐོས་ལ་ནས་ཟོ་ཞིག་སྲན་ ཆུང་ཟོ་ཞིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ངན་སྨྲས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཻ་རཉྫའི་དྲུང་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་ནས་གསོལ་ལོ།།སྟོབས་འགྱེད་པ་ན་གྱད་སྟོབས་ལྡན་གཞན་གྱི་ཚིགས་པ་བཅག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱབ་བསྙུང་བ་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་པར་གྱུར་པས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གསོ་དཔྱད་བྱས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གྲ་ཧ་ནའི་ནད་བྱུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྲམ་ཟེ་སྣང་བ་སྐྱོང་དུ་གྱུར་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ལ་དབུ་སྐྲ་བྲེགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཡོད་དེ་བྱང་ཆུབ་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་ངན་དུ་སྨྲས་པས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལོ་དྲུག་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱད་དོ།།འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕར་བ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་སྐྲ་བྲེགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཡོད་དེ་བྱང་ཆུབ་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ་སྨྲས་པས་ ལས་གང་བྱས་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དཀའ་བ་སྤྱད་དོ།།བླ་མའི་བཀའ་ལས་འདས་ནས་བྱ་བ་བྱས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་དགེ་སློང་ལྔ་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་སྤང་བར་བྱས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་བྲམ་ ཟེ་བྷ་ར་དྷྭ་ཛས་སངས་རྒྱས་ལ་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲས་སོ།།དྲང་སྲོང་གང་གིས་ཡང་སློབ་མའི་ཚོགས་དབྱེ་བ་བྱས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་གྲོང་ཁྱེར་ཀོ་ཤཱ་པ་རུ་དགེ་འདུན་འབྱེད་པ་བྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་འགྲན་ཟླའི་རྒྱལ་པོ་འབྱེད་པར་བྱས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་ལྷས་སྦྱིན་གྱིས་དགེ་འདུན་ འབྱེད་པ་བྱས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་སྐྲག་པར་བྱ་འདོད་ནས་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་བཏང་བས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་གླང་པོ་ཆེ་ནོར་སྐྱོང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐད་དུ་བརྒྱུགས་སོ། །ནོར་གྱི་དོན་དུ་གྲོགས་ཀྱིས་མ་གཞན་སྤུན་བསད་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྟེང་དུ་རྡོ་འཕངས་སོ། ། འཕེན་པའི་མདུང་ཐུང་གིས་སྐྱེས་བུ་བསད་པས་ལས་བྱས་པ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལས་ཁྲག་བྱུང་ངོ་། །ཁྲོས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདི་ནི་ནས་ཟ་བར་འོས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པས་བྱས་པའི་ལས་གང་དེས་བཻ་རཉྫའི་གྲོང་དུ་དབྱར་ཆར་གྱི་དུས་སུ་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་བཅོམ་ལྡན འདས་ནས་ཀྱི་བཟའ་བ་གསོལ་ལོ།།རང་སངས་རྒྱས་དགའ་ཞེས་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་བྲམ་ཟེ་མོ་ཙན་ཙས་བརྫུན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པོ། །སྨད་འཚོང་མ་བསད་ནས་དེའི་རྒྱན་རྣམས་རྒྱལ་བའི་གནས་སུ་བསྐོས་ནས་བཞག་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་མཛེས་ལྡན་མས་སྐུར་ཏོ།

业报有十六种，即：世尊为莲花眷属（或作'如是'）时，因成为左道者，独觉香美女诽谤世尊。
如来胜一切的声闻名为喜者被诽谤，婆罗门女支那遮因此诽谤世尊。
世尊为婆罗门时，诽谤具有五神通的仙人名为怖畏者，因此香美女诽谤。
因非独子的兄弟推石，提婆达多掷石块击中世尊足大拇指。
世尊为童子时，打击独觉石屑，因此世尊卧荆棘上，世尊为象调御师时，独觉的道路被大象阻挡，大象护财发怒向如来奔来。
世尊为国王时，用兵器伤害他人，因此世尊足部生病。
世尊为渔夫童子时，因欢喜其他渔夫童子杀鱼，释迦族被杀之日世尊头部生病。
如来对布萨的声闻说'吃大麦吧，吃小豆吧'等恶语，因此世尊在吠兰若三月食用大麦。
在角力时折断其他力士的关节，因此世尊背部生病。
世尊为医生时，因行邪医，世尊得腹疾。
世尊为婆罗门护光时，对如来迦叶说'剃发何能得菩提，菩提实难得'等恶语，因此世尊六年苦行。
大众部法中世尊有十六难，即：对正等觉迦叶说'剃发何能得菩提，菩提实难得'，因此业报菩萨行苦行。
违背上师教言而行事，因此业报五比丘舍弃导师。
对独觉说粗语，因此业报婆罗门跋罗豆婆遮对佛说粗语。
某仙人分裂弟子众，因此业报在拘睒弥城生起僧团分裂。
世尊为大医时分裂敌对国王，因此业报提婆达多分裂僧团。
欲令独觉恐惧而放狂象，因此业报大象护财奔向佛所。
为财杀害友人之母兄弟，因此业报提婆达多在王舍城向佛投石。
用投掷短矛杀人，因此业报世尊足部流血。
发怒针对如来说'此应食麦'等语，因此业报在吠兰若城雨季三月世尊食用麦食。
诽谤名为喜的独觉，因此业报婆罗门女旃遮以妄语诽谤世尊。
杀妓女后将其装饰品置于胜处，因此业报世尊被香美女诽谤。

།བསོད་སྙོམས་ལ་རྒྱུ་བའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྷུང་བཟེད་སྦས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་ཤཱ་ལའི་གྲོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསོད་སྙོམས་མ་རྙེད་པས་ལྷུང་བཟེད་སྟོང་པར་གྱུར་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གྱད་སྟོབས་ལྡན་དུ་གྱུར་པས་སྟོབས་འགྱེད་པ་སྟོབས་ ལྡན་གྱད་གཞན་ཚིགས་པ་བཅོམ་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་པར་གྱུར་པ་ན་ཁྲོས་ནས་ནད་པ་ལ་སྨན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བྱིན་ནས་འཁྲུགས་པར་བྱས་པས་ལས་གང་བྱས་པ་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིང་པ་ཅན་གྱི་ནད་སྐྱེས་ སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིན་ཏུ་འབྱང་བ་བྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མིའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་ཉའི་ཚོགས་གསོད་པའི་སྣང་བ་མི་རྣམས་ལ་བྱས་པ་དེས་ཤཱཀྱའི་རིགས་བསད་པ་དེའི་ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དབུ་ལ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་སྐྱེས་སོ། །ལས་འདི་འབྲས་བུ་སྡུག་ བསྔལ་ནི།།ངན་སོང་རྣམས་སུ་མང་མྱོང་འགྱུར། །ལས་དང་རྗེས་འབྲེལ་འབྲས་བུ་ནི། མྱོང་བའི་ལྷག་མ་ཙམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་དག་པར་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་། དགེ་སྦྱོང་མགོ་ཟླུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཡོད་དེ་བྱང་ཆུབ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཐོབ་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་ངག་གི་ལས་ངན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་པ་དཀའོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ རྣམས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ།།ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་ལུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལའང་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་འདི་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་ སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་མཉན་ཡོད་དུ་ཀ་པི་ཎའི་རྒྱལ་པོ་གདུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་བཟུང་སྟེ། རྒྱན་ཀྱང་བཅངས་གཞུ་ཡང་གཟུང་བ་ཉིད་དུ། དེའི་འཁོར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཆ་འོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་དང་བློན་པོ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའི་རྒྱན་རྣམས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་བཀག་པ་རྣམས་གཟུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་རིག་པར་བྱའོ།། གཞན་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་གདུལ་བྱ་ཡོད་པའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་ནས་དང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་གདུལ་བྱ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དུ་བླངས་ནས་དང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་སྐུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ སོགས་པ་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་དབེན་པར་བྱེད་དོ།།བག་མེད་པ་རྣམས་བག་ཡོད་པའི་གནས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཅི་ལྟར་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་དགའ་བོ་དང་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ དང་མ་སྐྱེས་དགྲ་དང་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདག་ལྟ་བུ་ཅི་སྨོས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་གྲོལ་བ་འདོད་པས་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་ ལུས་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི།བདུད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་སྐུར་སྟོན་པའོ། །མ་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། གང་ཡང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ གཟུགས་སྟོན་པ་དང་།གང་འོད་ཟེར་སྤྲོས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྟོན་པའོ། །རང་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི། གང་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་སུ་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི།གང་གི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

由于曾经藏匿独觉乞食的钵，其业报使得世尊在舍罗城乞食时未得到食物，钵空而返。世尊曾为力士时，因打断另一力士的关节骨，其业报使得世尊背部生起痛苦。世尊曾为医生时，因发怒而给病人开错药方致其病情恶化，其业报使得世尊生起痢疾。正是由此，世尊出现极度消瘦。世尊曾为人王时，因令人们产生杀鱼的想法，其业报使得释迦族被杀那天，世尊头部生起剧烈疼痛。
这些业的痛苦果报，曾在恶趣中多次感受。应知此为业果相连所余的感受。
为了引导所化众生，示现苦行，并非仅以持戒苦行而得清净，应知唯以智慧得清净。为此说：'剃发的沙门哪有菩提，菩提实在难得。'此恶口业的果报即是苦行，为了遮止所化众生的语业过失，如来示现苦行。
身的变化有两种：与自身相关和与他身相关。其中与身相关的身变化是示现转轮圣王等形象。例如，在舍卫城为调伏迦毗那王，我等导师现转轮圣王身相，佩戴装饰持弓，其眷属大阿罗汉们也现小国王、大臣等各种装饰，虽为出家人所禁止的装饰皆持用等。应知如来、菩萨、大声闻们无量无边的身变化。
又于某处往诣有所化众生之处，或于某处接引所化众生至自处，或于某处住于一处而身现于一切方向一切世界，以示现我体等令所化众生远离不正分别。使放逸者安住于不放逸处，息灭其痛苦。如我等导师对难陀、鸯掘摩罗、阿阇世王、忍辱等。
因此，佛世尊与诸菩萨及声闻们的行为不可思议，何况如我者能说？欲求解脱者应以信心修行。与他身相关的身变化是魔等示现佛身。不相关的身变化是示现地等七宝自性等形象，以及示现无量佛身，又放光明照耀世界，又示现诸生。
与自身相关的语言变化是以梵音令无边世界了解。与他身相关的语言变化是令声闻等宣说甚深难测之法，亦宣说佛大乘法。

།ཅི་ལྟར་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི། སིལ་ སྙན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དང་།གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་དང་། ནམ་མཁའ་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །རང་ལུས་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི།གང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཚར་གཅོད་པ་སྟེ། གང་གིས་ཤེས་རབ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲ་མོའི་ཆོས་ཀྱང་བརྙེས་པས་སོ། །དྲན་པ་སྟོར་བ་རྣམས་དྲན་པ་རྙེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་ པ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱ་བ་སྤྱོད་པ་གྲངས་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཞིང་དབྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སོ། །སེམས་ཅན་དོན་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པས་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།། །།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདིའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་མཚམས་ ཚིགས་མེད་པར་དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་ཡང་དག་པར་རྙེད་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་གསུང་རབ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །དེ་ལ་ཚིག་རྐྱང་ལྷུག་གིས་དོན་མདོར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མདོའོ། །གང་མདོ་ཉིད་བར་དང་ཐ་མ་དག་ཏུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དབྱངས སུ་བསྙད་པ་དང་།གང་དག་བགྲང་བྱའི་དོན་མདོར་བསྟན་པ་ཤེས་པས་བརྟག་པར་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། །གང་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་དོན་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི་དཔེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགོངས་པ་བཤད་ པས་དེ་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པའོ།།གང་ཚིག་སྦྱར་བས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ཡང་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གཉིས་པ་དང་། རྐང་པ་གསུམ་པ་དང་། རྐང་པ་བཞི་པ་དང་། རྐང་པ་ལྔ་པ་དང་། རྐང་པ་དྲུག་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ཐུགས་དགྱེས་ནས་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའོ། །གང་ ཅུང་ཟད་གཞིར་བྱས་ནས་གསུངས་པ་དེ་ནི་གླེང་གཞིའི་སྡེའོ།།གང་དཔེ་དང་བཅས་ནས་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །གང་སྔོན་སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེའོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པའི་རབས་སོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལྡན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། །གང་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །གང་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་དེ་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ངེས་པའི་གཏམ་མོ། །མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སྡེ་སྣོད་ གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གང་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གང་གླེང་གཞི་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ།

如同圣者须菩提等。其他身体相关的语言化身，即从一切乐器的形相中，从一切色相中，从虚空中也出现说法之声。与自身相关的意化身，即自身证悟一切法。与他人相关的意化身，即如来了知他人之心，以此使智慧微小者也能获得微细之法。失念者得念等等广说。应知这些佛陀化身以一切方式、一切时间随行不可思议。因为行为所作不可思议，刹土差别不可思议。因为利益众生事业相续不断而不可思议。
此为大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中《善巧方便决定》第三十二品。
大悲如来于无数无际劫中行难行而正得、正圆满的佛陀正法宝，具足无量利他，其教法有十二分，即：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、本生、本事、方广、未曾有、譬喻、论议。其中以单句散文简说义理者为契经。于经中间和末尾以偈颂唱诵，以及对所数事物略说而应以智慧观察有其他义理者为应颂。对声闻等、过去等、出生等作授记，以及以特殊比喻解说决定义理者为记别。以偈颂宣说者为讽诵。此又有二句偈、三句偈、四句偈、五句偈、六句偈等。又以欢喜心特意宣说者为自说。以某事为基础而宣说者为因缘分。以譬喻宣说者为譬喻。具足前行者为本事分。具足菩萨行者为本生。具足菩萨藏者，因加持一切众生得利乐故为方广。宣说声闻、菩萨、诸佛稀有希奇之法者为未曾有法。宣说无颠倒法相者为论议。
又如来教法有九分，即：经、应颂、记别、本生、自说、因缘、讽诵、本事、决定语。略摄契经等诸分即为三藏。其中契经、应颂、记别、讽诵、自说等为声闻经藏。因缘、譬喻、本事及眷属为律藏。

།དེ་ལ་གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་ འཐད་པ་དང་ལྡན་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པ་གསུངས་པ་བསྡུས་པ་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ།།རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འཁོར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གའི་མངོན་ པའི་སྡེ་སྣོད་དོ།།སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཞི་སྟོང་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཞི་སྟོང་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་གཞུང་ཅི་སྲིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གསུང་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ ཅུ་སྟེ་གཞུང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་དང་གཞུང་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ཐམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་སོ།།ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། །ཐུབ་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་གསུངས་པ་གང་། །ཞེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གསུངས་ ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་ཅན་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་གོ། །ཡང་གཞན་དག་སྨྲ་བ། ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདེན་པ། ཟས་བསམ་གཏན་ཚད་མེད་པ་གཟུགས་མེད་རྣམ་ཐར་ཟིལ་གནོན་ཟད་པར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མངོན་ པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་སོ་སོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་དབྱེ་བས་སྤྱོད་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ ཅུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་སོ།།བསྟན་བཅོས་ཚད་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་གཅིག་།སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྗེས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་བསྟན་པ་ལ། གཞུག་པ་ལ་ ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ ཉིད་བསྟན་པ་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་སེལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁྱད་པར་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པའི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པས། བདག་ཉིད་དུས་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་ གཟིགས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའོ།།ཆོས་ལ་བརྙས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། གངྒཱ་ཆུ་བོ་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པའོ། །འགྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། དུས་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་གང་ ཞིག་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་རུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང་།དྲི་མ་མེད་པའི་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱི་མཚན་གཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ དག་པར་གསུངས་པ།ཆུང་ངུས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་ནས་གང་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་འགའ་ཞིག་གི་བསྔགས་པ་དང་། འགའ་ཞིག་གི་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།

关于律藏的缘起部分，是汇集宣说具有合理性的学处，这就是律藏。应当了知本生故事等是其眷属。这极其广大和稀有的是菩萨藏。论述是声闻和菩萨二者的阿毗达磨藏。
这三藏即成为八万四千法蕴，即众生心行八万四千，每一心行的对治，以多少教法圆满即是多少教言称为法蕴，即八万法蕴，成为八亿教法和四百万教法，如《阿毗达磨集论》中所说。
《阿毗达磨俱舍论》中说：'牟尼所说法蕴数，共有八万之数量。'所说八万法蕴即是法蕴的数量，名为法蕴的阿毗达磨论的数量即是法蕴的数量。这是六千。
又有其他说法：蕴、界、处、缘起、谛、食、禅定、无量、无色、解脱、胜处、遍处、菩提分、神通、无碍解、愿、智、无烦恼等的各别解说称为法蕴。
同样，由众生的贪欲、嗔恚、愚痴、我慢等行为差别而有八万种行为，佛陀宣说了对治这些的八万法蕴。
'论典量是其一者，蕴等同样亦是一，作为行为之对治，称为法蕴随说之。'
如来密意四种教法中：趣入密意、相密意、对治密意、转变密意。
其中趣入密意是：为了令入教法而不生怖畏，对声闻宣说色等是有的，应当了知。
相密意是：为宣说一切法无自性、无生，意趣他义而遍计、依他、圆成三性应当了知。
对治密意是：应当视为过失的清除。例如：正说对治轻蔑佛的障碍，以密意于一切佛法身无差别平等，说'我于彼时成为正等觉毗婆尸佛'。
正说对治轻蔑法的障碍，说'供养恒河沙数佛陀仅此即能生起大乘决定解'。
正说对治怀疑的障碍，意趣他时而说'若有人为往生极乐世界而发愿者当得往生'以及'仅持无垢月光名号必定成就无上正等菩提'。
正说对治以小为足障碍的对治，意趣于以小为足补特伽罗的意乐而说某些善根的赞叹与某些非赞叹。

།འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་།ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བདེ་འགྲོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང་།དུས་འཕྲལ་དུ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱེད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་ རྒྱས་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཟབ་མོ་རུ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོ་བློ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལའང་ལེགས་གནས་ཅིང་། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ ཐོབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་སོ། །འདིར་དགོངས་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ལ། སྙིང་པོ་བློ་གང་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་བློའོ། །རྟག་པ་དང་བདེ་བ་གཙང་བ་བདག་རྣམས་སུ་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མི་ ཉམས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པས་ནི་དཀའ་སྤྱད་རྩོལ་བའི་ངལ་བས་སོ། །ཤིན་ཏུ་དོན་གཉེར་བས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་པའོ། །བདག་ཅག་གི་སྟོན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་དུས་ཅི་ཙམ་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་རུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གོ། །ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ནི་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ནུབ་པ་ཡང་སྒྲུབ་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གཞན་དུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས གནས་པའི་དུས་ནི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་སྟེ།དེ་རྣམས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ལྔས་ཕྱེད་དུ་བྱས་པའི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་བཅུ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རེ་ཞིག་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་དང་། སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་དུས་དང་། ལུང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་ དུས་སོ།།ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་གསུམ་གསུམ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དུམ་བུ་དགུར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་དང་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་དུམ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་སྤྱོད་དོ། །གསུམ་ པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་འགྱུར་བའོ།།འདི་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྫོགས་པའོ། །བཞི་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །ལྔ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །དྲུག་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ རྫོགས་པའོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་ཆོས་མངོན་པའམ་སྡེ་སྣོད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་འགྱུར་བའོ།།བརྒྱད་པ་ལ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་འགྱུར་བའོ། །དགུ་པ་ལ་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་ལུང་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྫོགས་པའོ། །ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ་ལ་ཡོངས་སུ་ སྤྱོད་འགྱུར་དུམ་བུ་དགུའོ།།ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་པ་ལ་རྟགས་ཙམ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །འདི་ཉིད་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ ཉིད་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །ཚེ་དང་རིགས་དང་ཚད་རྣམས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་བ་དང་ཆེས་ཐུང་བ་འཚོ་བས་ཚེ་མི་མཉམ་པའོ། །རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་རིགས་སུ་སྐྱེ་བས་རིགས་མི་མཉམ་པའོ།

正确宣说对治贪欲障碍，即在世尊宣说佛土毁坏之处；正确宣说对治我慢障碍，即在世尊宣说殊胜圆满之处；正确宣说对治追悔障碍，即说凡是对佛菩萨造作损害者，皆将趋向善趣；正确宣说对治当时来临的菩萨们从大乘中分离的障碍，即宣说大声闻即是佛性，以及宣说一乘。
对于转变的隐密意趣所说，应视为甚深。即如：'于无实性起实性觉，善住颠倒中，以烦恼故烦恼，将证得殊胜菩提。'此中意趣为：无实性即是无散乱，实性觉即是诸智中的主要智慧。从执著常、乐、净、我中转变，善住于无常等颠倒中而不退失。以烦恼即是以苦行精进之劳累。以极其追求而烦恼之意。
若问我等导师的正法将住世多久？因说'正法将住五个五百'，故五个五百之集合即是五个五百。五个五百即是二千五百年。有些人说正法灭尽即是修行完全衰败。
另有所说：世尊释迦牟尼的正法住世时间是五千年，这些由五个五百分为一半，成为十个五百。转变行持的十个时期，其中首先是证悟转变行持时期、修行转变行持时期、教法转变行持时期。又每个转变行持各有三种转变行持，转变行持成为九分。即：第一个五百年是阿罗汉的转变行持分。第二是不还果的转变行持。第三是预流果的转变行持。仅此即圆满证悟转变行持。第四是毗婆舍那转变行持。第五是禅定转变行持。第六是戒律转变行持。仅此即圆满修行转变行持。第七是对法藏或经藏的转变行持。第八是经藏的转变行持。第九是律藏的转变行持。仅此即圆满教法转变行持。九个五百年有九分转变行持。第十个五百年唯有殊胜标相。此即称为最后五百年。
诸佛平等是由三种因：即往昔圆满福慧资粮、法身圆满性、世间利益行持。寿命、种姓、身量则有差别。即：长寿与极短寿命不同故寿命不等。生于王族与婆罗门族故种姓不等。

།འོད་སྲུངས་དང་གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་། དུས་ཇི་བཞིན་ དུ་ཚད་ཆུང་བ་དང་ཚད་ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པས་ཚད་མི་མཉམ་པའོ།།གསུངས་པ། ཚོགས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དག་དང་། །འགྲོ་བའི་དོན་ནི་སྤྱོད་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །ཚེ་རིང་ཚད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ལ། འཕགས་པ་བྱམས་པ་ སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གནས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལོ་ཉི་ཤུ་ཉེར་དགུ་ཁབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ས་དང་། ལོ་དྲུག་ཏུ་དཀའ་སྤྱད་ལ་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ནས་དབྱར་གནས་དང་པོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནས་ སུ་མཛད་པ་དང་།གཉིས་པ་བེ+ེ་ལུ་བ་ནེ་རུའོ། །ཡང་བེ+ེ་ལུ་བ་ནར་གསུམ་པའོ། །ཡང་བཞི་པ་བེ་ལུ་བ་ནར་རོ། །ལྔ་པ་མེ་ཤཱ་ལྱི་ངོ་། །དྲུག་པ་གོ་ལེར་རོ། །བདུན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལྷ་རུ་རྡོ་ཨར་མོ་ནི་ག་ཏུའོ། །བརྒྱད་པ་སུ་ཤུམཱ་ར་གི་རིར་རོ། །དགུ་པ་ཀཽ་ཤཱམྦཱི་རུའོ། །བཅུ་པ་སྤྲེལ་བཏུལ་བ་ཞེས་པ་གླང་པོ་ཆེ་པཱ་རི་ལེ་ཡའི་ ནགས་སུའོ།།བཅུ་གཅིག་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུའོ། །བཅུ་གཉིས་པ་བཻ་རཉྫའི་གྲོང་དུའོ། །བཅུ་གསུམ་པ་མཆོད་རྟེན་གྱི་རི་ལའོ། །བཅུ་བཞི་པ་རྒྱལ་པོ་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་ལྷ་ཁང་དུའོ། །བཅོ་ལྔ་པ་ཀ་པི་ལ་བ་ཏུ་རུ་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཀུན་དགའ་ར་བར་རོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ཨ་ཌ་བ་ཀར་རོ། །བཅུ་བདུན་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ ཏུའོ།།བཅོ་བརྒྱད་པ་ཛྭ་ལི་ནིའི་བྲག་ཕུག་ཏུའོ། །ཡང་བཅུ་དགུ་པ་ཛྭ་ལི་ནིའི་བྲག་ཕུག་ཏུའོ། །ཉི་ཤུ་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུའོ། །དབྱར་གནས་བཞི་ནི་མཉན་ཡོད་དུ་ཤར་ཕྱོགས་མ་མོ་མྲྀ་གཱ་རིའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་རུའོ། །གྲོང་ཁྱེར་མཉན་ཡོད་དུ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཉེར་གཅིག་དབྱར་གནས་མཛད་དོ་ཞེས་པ་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་ པ་འདོད་དོ།།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་གསུང་རབ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ།། །། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་དྲག་པོ་བསྐྱེད་པར་ནུས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གོམས་པ་དང་། དུས་རིང་དུ་གོམས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་གོམས་པ་དང་། དམ་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་དང་།སྤོང་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཟུགས་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ དང་།དུད་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡི་དགས་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གྲོལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གྲོལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། དུས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།

由于光护和乔答摩等具有不同的种姓，以及随时间而有大小不同，因此不平等。如经中所说：'在资粮和法身，以及利益众生的行为上，诸佛是平等的，而寿命长短则不相同。'
即便如此，过去的佛陀寿命较长，而弥勒菩萨成佛时也将长久住世。我们的本师释迦牟尼佛住世八十年。即：二十九岁在王宫居住，六年苦行，成佛后第一次夏安居在法轮处，第二次在竹林精舍，第三次又在竹林精舍，第四次在竹林精舍，第五次在弥沙离，第六次在憍萨罗，第七次在三十三天的琉璃宝石处，第八次在须弥山，第九次在憍赏弥，第十次在调伏猴子的巴利耶夜叉林，第十一次在王舍城，第十二次在鞞兰若村，第十三次在灵鹫山，第十四次在祇树给孤独园，第十五次在迦毗罗卫城尼拘律树园，第十六次在阿荼婆迦，第十七次在王舍城，第十八次在燃灯岩洞，第十九次又在燃灯岩洞，第二十次在王舍城。
其余四次夏安居在舍卫城东方弥伽罗母讲堂。上座部认为在舍卫城安居二十一年。因此说释迦牟尼佛住世八十年。
这是大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定》中第三十三品《圣教决定品》。
智者们通过思维这三种圆满，能在诸佛世尊前生起强烈的欢喜与恭敬心。即：因圆满、果圆满和利他圆满。
其中因圆满有四种：即福德智慧资粮的修习、长时间修习、无间断修习和殊胜修习。果圆满也有四种：即智慧圆满、断除圆满、能力圆满和色身圆满。利他圆满也有四种：即令众生解脱地狱极大痛苦的圆满、解脱旁生极大痛苦的圆满、解脱饿鬼极大痛苦的圆满和解脱轮回极大痛苦的圆满。
或者说是安立众生于声闻乘的圆满、安立于缘觉乘的圆满、安立于菩萨乘的圆满和安立于善趣的圆满。其中智慧圆满也有四种：即无需教示的智慧、一切智、时间与方式的遍知以及无勤智。

།སྤོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྤངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་བྱིན་རླབས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་ཚེ་ཆེས་རིང་བ་བྱིན་རླབས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པ་རིང་བ་མྱུར་དུ་བགྲོད་པ་ཆུང་ངུ་མང་པོ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་ཉིད་ངོ་མཚར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཟུགས་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི བུའི་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བཏུས་པ་གདུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་དབྱེ་བ་བྱས་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མར་འཚོ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཐམས་ ཅད་ཤེས་པ་དང་སྨྲ་བར་ནུས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་ནུས་པ་ཕན་འདོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་རང་ཡོན་ཏན་གྱི་དབུལ་བས་ལྷག་པར་མོས་པ་ཉམས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་དེ་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོས་ཀྱང་ སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་བྱེད་དོ།།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྐང་མར་གྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཁས་ལེན་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དེ་དག་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པའི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་ལྷ་དང་མིའི་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསོད་ནམས་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་མོ་གཤམ་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མྱུར་བ་དང་། ཐར་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་ཞིག་རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་ལ། །མཆོད་པ་ཆུང་བའང་བྱེད་འགྱུར་བ། །བདེ་འགྲོ་སྣ་ཚོགས་བགྲོད་ནས་ནི། །བདུད་རྩི་གོ་འཕང ཐོབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་སོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟད་པར་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་། །ཆོས་འགའ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་མེད་སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས། །སོ་སོར་རིག་པའི་ཡོན་ ཏན་སོགས།།ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབུའི་གཙུག་ཏོར་མི་མངོན་པ་དང་འོད་འདོམ་གང་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་བཞེངས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །གཉིས་པ་ལས་བཞེངས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །གསུམ་པ་ལས་བཞེངས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །བཞི་པ་ལས་བཞེངས་ ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ།

圆满断除有四种，即：断除一切烦恼，极其断除，断除习气，断除一切禅定与等至的习气。
圆满能力也有四种，即：圆满外境幻化转变加持自在，圆满长寿加持自在，圆满迅速穿越虚空障碍及众多微细，圆满种种自身稀有。
圆满色身也有四种，即：圆满妙相，圆满随好，圆满无爱子力，圆满金刚精要所摄舍利。
这是简要的佛陀大自性，若详细分别则成无边差别，而且当佛世尊加持住世无数劫时，能知一切并能宣说。
如是暂且如来是稀有功德智慧能力利他的珍宝源泉。然而凡夫因自身功德贫乏而信解退失，即使听闻如来如是圆满功德，也不恭敬佛及其法。
诸智者即便仅凭推理也会对佛世尊及其法生起承认并趣入。如是，他们仅以信心也能以决定清净心压伏必定成熟的罪业蕴，体验人天圆满富贵后趣向涅槃。
正因如此称如来为无上福田。对如来所生福德非如石女之子，必定结果，即：所欲之果，殊胜之果，速疾之果，解脱之果。
如世尊所说：'若人于胜导，作微小供养，历经诸善趣，终得甘露位。'
这是暂且说佛不共法。诸佛其他功德有与声闻共同者，有些与凡夫共同。
即如理无烦恼、愿智、无碍解、神通、禅定、无色、无量、解脱、胜处、处及遍处等。
如说：'他之声闻共，某法属凡夫，无惑愿智慧，无碍解功德。'
佛陀不共法有二，即：无见顶相与一寻光。
世尊安住第四禅而入涅槃。如是《涅槃经》中所说：'其时世尊入初禅定，从初禅起入第二禅，从二禅起入第三禅，从三禅起入第四禅，从四禅起入空无边处。'

།དེ་ལས་བཞེངས་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ལས་བཞེངས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ལས་བཞེངས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ལས་བཞེངས་ནས་འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་ པ་ལའོ།།དེ་ལས་བཞེངས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །དེ་ལས་བཞེངས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ། །དེ་ནས་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ལ།།དེ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ། དེ་ནས་གཉིས་པ་ལ། དེ་ནས་གསུམ་པ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བཞེངས་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྱུར་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་ཆེན་པོ་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ།། །།ད་ནི་འདུས་ མ་བྱས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འདུས་མ་བྱས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་སྒྲིབ་གེགས་མེད་པའི་ རང་བཞིན་ཏེ།གང་དུ་གཟུགས་ཀྱི་བགྲོད་པའོ། །ཡང་། དེ་ལ་སྒྲིབ་མེད་ནམ་མཁའ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་། བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བརྗོད། །ཞེས་སོ། །གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བྱེ་བྲག་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་སྤྱོད་པའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་ཐོབ་པའི་འགོག་པའོ། །ཐོབ་པའི་སྒྲ་ཕྱིས་པས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བ་ལང་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་བ་ལང་ཤིང་རྟ་ཞེས་སོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ནི། །བྲལ་བ་རྣམས་གང་གཞན་དང་གཞན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཅི་ཟབ་པ་དང་བཅས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གཅིག་ཉིད་ཅེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་གསུངས་པ།ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཅི་སྙེད་པ། །བྲལ་བའི་རྫས་རྣམས་དེ་སྙེད་དོ། །གཞན་དུ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་དངོས་སུ་མངོན་དུ་བྱས་པར་ཐལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་ལྷག་མ་ གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་མདོ་ལས་གསུངས་པ། སྐལ་བ་མི་མཐུན་འགོག་པ་ནི། །ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ཅི་ཞེན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གང་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ངག་འདིའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདིའི་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཤིན་ཏུ་གེགས་སུ་གྱུར་པས་བྲལ་བ་ལས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །འདིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ནི་རྐྱེན་མ་ ཚང་བ་ལས་སོ།།ཡང་། འགོག་གཞན་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས། །སྐྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་གེགས་གྱུར་པ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་དེ་གསུམ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། །དེ་སྐད་དུ། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །འདུས་མ་བྱས་གསུམ་རྟག་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་ནི། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའམ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་ནི་དག་པ་དང་མ་དག་པ་དང་དག་མ་དག་གོ།

从彼中起身，入于识无边处。从彼中起身，入于无所有处。从彼中起身，入于非想非非想处。从彼中起身，入于想受灭处。从彼中起身，入于非想非非想处。从彼中起身，入于无所有处。然后入于识无边处。然后入于空无边处。然后入于第四禅。然后入于第三禅。然后入于第二禅。然后入于初禅。然后入于第二禅。然后入于第三禅。从第三禅起，入于第四禅。安住于第四禅中，如来般涅槃。世尊入般涅槃后，立即大地震动等，广说。
大班智达十力吉祥友所集《有为无为决定论》中，因果利他决定品第三十四。
今当说无为。无为有三种，即：虚空、择灭、非择灭。如说：'无为亦三种，虚空及二灭。'其中虚空是无障碍自性，即色法所行处。又说：'其中无障为虚空。'又说：'孔隙说为虚空界。'
远离有漏法即是择灭。择即是慧差别，即对苦等圣谛的观察。由择而得的灭，去掉'得'字。如有牛之车称为牛车。如说：'择灭即是诸，离系法差别。'
又问：诸有漏法的择灭是否唯一？答：不是。如说：'有系诸实物，离系物亦尔。'否则，以见苦所断的一切烦恼灭应成现前，如是则修余对治成无义。
对于经中所说：'不相应灭'，当解释其义。此中某些相应因是不存在的。此处有人说'非'字即是此语之义。此相应因有些非不存在。择灭已说讫。
对未来法生起极为障碍的离系，即是非择灭。此非由择而得，而是由缘不具足。又说：'余灭非择灭，为生极障碍。'此三无为是常，如说：'虚空及二灭，三无为是常。'
在菩萨乘中，一切法之法性、真如、无颠倒、非异真如、如是事物自性体性非为他相，即是真如。彼有清净、不清净、净不净。

།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།། །།རྣམ་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་མཐའ་མེད། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས། །ཕུང་པོ་དུ་མར་ཕྱེ་ནས་ནི། །སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ།།བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །བརྩོན་པས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱིས། །མི་རྣམས་ལ་ནི་བརྩེ་མཛད་ནས། །རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ལས་ཆུ་ཐིགས་ལྟར། །རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ནི་དེ་རྣམས་ལས། །དེ་ཆོས་བདུད་རྩིས་གང་བ་ཡི། །བསྟན་བཅོས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་སྟོན། །ཆུ་ཡི་ ཐིགས་པས་སྟོང་ཆ་ལྟར།།འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ངེས་པ་དག་།དེ་ལས་བདག་གིས་ཡང་བསྡུས་སོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་འདིའི་བདེ་ལེགས་ཀྱི། །ཐར་པ་སྔོན་འབྱུང་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །རབ་ཏུ་དབྱེར་བཅས་རྒྱས་ཞེས་བྱ། །འདུས་ བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས།།གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལས་བདག་གི་གང་། །བསོད་ནམས་དེས་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་མཁྱེན་གྱུར། །འདི་ལྟར་ཡང་། ཐུབ་པའི་ངག་ནི་ངེས་པར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དེའི་གསལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་མཛད་རྒྱས་པ་བསྟན་ བཅོས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་།།རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལས་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཚིག་གམ་ངག་དག་དྲངས་པ་འདི། །ཡིད་གཞུངས་ངན་པ་རང་ཡིད་ཁྲེལ་ཡོད་རིང་དུ་སྤངས་ནས་གཞུང་ནི་འགྲེལ་མཛད་ཅེས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐ་ཤལ་འདི་ལས་གང་དག་རང་ངམ་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་འབྱུང་། །བློ་ངན་འདིས་ནི་འདི་རུ་ཁྱད་ འཕགས་བྱས་གང་ངལ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཟད།།དེ་ལ་སོགས་པའི་རབ་བསླང་སྨྲ་བའི་རྡོ་རྗེ་དྲག་པོས་རང་གི་མགོ་ལ་བསྣུན་པ་ཡིས། །རྨ་ནི་གསལ་བར་རང་གིས་བཀོད་དེ་མི་སྲུན་དོན་དུ་བདག་གིས་གཞུང་མ་བྱས། །འོན་ཀྱང་རྒས་ཤིང་རྙིངས་པ་བརྟན་པོས་ནོན་པས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་རྣམས། །རྒྱུན་དུ་ལྟ་བར་ མི་ནུས་པས་ཡིན་ང་རྒྱལ་ལས་མ་ཡིན།།སྡེ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ནི་རྒྱལ་སྲས་ཚུལ་ལུགས་རྗེས་འབྲངས་ནས། །བསླབ་བྱའི་ཡུལ་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབད་པས་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟླུམས། །མཉམ་མེད་རྒྱལ་བའི་ཆོས་འདི་རང་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིས། །གཞུང་འདི་གཅིག་པུས་ཡུལ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། བདག་གིས་བརྩམས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་གཞན་དོན་མ་ཡིན་འདི་དག་ལས། །ལེགས་གསུངས་བདུད་རྩི་རོ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་འདིར་ངེས་མཆིས། །དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་དམ་པའི་ཡིད་རབ་ཚིམ་ཞིང་མཉེས་པར་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བདག་གི་ངལ་བ་ངེས་པར་དཔལ་ཡོད་ལགས། །འོན་ཀྱང་ས་སྟེངས དག་ན་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་འཐོར་བུར་གནས།།མི་སྲིད་དྲི་མ་གླང་པོས་སྤགས་པ་ས་སྟེངས་ཁྱབ་པར་གནས། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་པཎྜི་ཏ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སྟོབས་བཅུ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

建立一切诸佛法身究竟圆满果位之体性皆是无为法。由大班智达十力吉祥善知识所集《有为无为决定论》中无为决定品第三十五品。
如是诸法无边际，有为无为诸法性，分为众多诸蕴已，诸佛为此作宣说。智者菩萨众以及，声闻众之所行境。精进前代诸师长，悲悯众生而宣说。如大海中一水滴，从彼广大诸法中，法性甘露所充满，宣说论典大海洋。
如水滴之千分一，有为无为诸法性，法性决定诸论中，我复从彼而摄集。是故此方安乐之，解脱唯一前因缘，宝贵教法诸法性，广作分别而宣说。有为无为诸法性，我从一处所集中，以此福德愿众生，通达有为与无为。
如是复次，佛语实难通达故，诸能显明此义者，昔日诸师造广释，一切大论虽宣说。从彼难解处所引，文句言语如是等，心性狭劣自惭愧，久已远离释论说。从此浅薄著作中，何能生起自他利，劣慧于此作殊胜，唯生疲劳而已矣。
如是等起语金刚，猛利击打自头已，明显自造诸创伤，非为无义造此论。然为衰老所压迫，众多论典不能常，观看所致非我慢。随顺部派种种及，菩萨行轨而随行，一切学处诸境界，精勤摄归于一处。
无等佛法唯自身，为使此论一部能，通达一切诸境故，我虽造论非他利。从此等中善说之，甘露味亦极微小，定能令诸胜者意，欢喜满足生欢悦。正因如是我劳苦，定有祥瑞而无疑。然于地上诸胜者，零散安住此世间。
不净污垢如象粪，遍满地上而安住。《有为无为决定论》由释迦比丘班智达大上座十力吉祥善知识所造圆满。


